Malpraktis Dava Dilekçesi: Örnek ve Zorunlu Unsurlar

Kısa Cevap

Malpraktis dava dilekçesi tek bir kalıba oturmaz: müdahale özel sağlık kuruluşunda yapıldıysa dilekçe tüketici mahkemesine hitaben ve HMK m.119’a göre, kamu hastanesinde yapıldıysa idare mahkemesine hitaben ve İYUK m.3’e göre yazılır. İki rejimin zorunlu unsurları farklıdır.

Bu Durumda mısınız?

• Bir tıbbi müdahale sonrası zarara uğradınız ve dava dilekçesini nereye, nasıl yazacağınızı bilmiyorsunuz.
• İnternette bulduğunuz hazır bir örneği dolduracaksınız ama hangi kısımların değişmesi gerektiğinden emin değilsiniz.
• Zararınızın kesin miktarını henüz bilmiyorsunuz ve dilekçeye hangi rakamı yazacağınızı kestiremiyorsunuz.
• Daha önce dilekçenizde eksiklik olduğu söylendi ve süre verildi.

Dilekçe Hangi Mahkemeye Yazılır?

Dilekçenin ilk satırı, hangi yargı kolunda olduğunuza bağlıdır. Özel hastane ve bağımsız hekime karşı açılan davalar adli yargıda tüketici mahkemesinde, kamu ve üniversite hastanelerindeki müdahaleler ise idari yargıda tam yargı davası olarak görülür.

Tüketici mahkemesinin görevi kanunda genel olarak çizilmiştir:

“MADDE 73- (1) Tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğabilecek uyuşmazlıklara ilişkin davalarda tüketici mahkemeleri görevlidir.”

(6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.73/1)

Bu ayrımın gerekçesi, kime karşı dava açılacağı ve hangi hâlde hangi kolun görevli olduğu bu yazının konusu değildir. Ayrıntı için özel hastaneye karşı malpraktis tazminat davası ve tam yargı davası yazılarımıza bakınız. Burada yalnız dilekçenin kendisi ele alınmaktadır.

Görev kuralları kamu düzenine ilişkindir; yanlış yargı kolunda açılan dava usulden reddedilir. Bu nedenle dilekçe yazılmadan önce müdahalenin yapıldığı kuruluşun niteliği netleştirilmelidir.

Adli Yargıda Dilekçenin Zorunlu İçeriği

Adli yargıda dava dilekçesinin içeriği kanunda sayılıdır:

“MADDE 119- (1) Dava dilekçesinde aşağıdaki hususlar bulunur: a) Mahkemenin adı. b) Davacı ile davalının adı, soyadı ve adresleri. c) Davacının Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası. ç) Varsa tarafların kanuni temsilcilerinin ve davacı vekilinin adı, soyadı ve adresleri. d) Davanın konusu ve malvarlığı haklarına ilişkin davalarda, dava konusunun değeri. e) Davacının iddiasının dayanağı olan bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetleri. f) İddia edilen her bir vakıanın hangi delillerle ispat edileceği. g) Dayanılan hukuki sebepler. ğ) Açık bir şekilde talep sonucu. h) Davacının, varsa kanuni temsilcisinin veya vekilinin imzası.”

(6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.119/1)

Malpraktis dosyalarında ağırlık merkezi (e) ve (f) bentleridir: müdahalenin nasıl gerçekleştiği ve hangi aşamada özen yükümlülüğünün ihlal edildiği, sıra numarası altında ve tarihleriyle anlatılmalıdır.

Beş Bent Tamamlanamaz: Bir Haftalık Kesin Süre

Uygulamada en çok gözden kaçan hüküm, maddenin ikinci fıkrasıdır. Yukarıdaki sekiz bendin hepsi aynı ağırlıkta değildir:

“(2) Birinci fıkranın (a), (d), (e), (f) ve (g) bentleri dışında kalan hususların eksik olması hâlinde, hâkim davacıya eksikliği tamamlaması için bir haftalık kesin süre verir. Bu süre içinde eksikliğin tamamlanmaması hâlinde dava açılmamış sayılır.”

(6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.119/2)

Bu fıkra dilekçe unsurlarını ikiye ayırır:

• Tamamlama rejiminin dışında kalanlar: (a) mahkemenin adı, (d) dava konusu ve değeri, (e) vakıaların açık özetleri, (f) her vakıanın hangi delille ispat edileceği, (g) dayanılan hukuki sebepler.
• Bir haftalık kesin süreyle tamamlanabilenler: (b) taraf bilgileri, (c) kimlik numarası, (ç) temsilci ve vekil bilgileri, (ğ) talep sonucu, (h) imza.

Pratik sonucu şudur: bir dilekçede kimlik numarasının unutulması ile vakıa anlatımının soyut bırakılması aynı sonuca yol açmaz. “Ameliyat sırasında hata yapıldı, tazminat talep ederim” biçiminde bir anlatım, hangi tarihte hangi işlemin nasıl yapıldığını göstermediği için (e) ve (f) bentleri bakımından eksiktir ve bu eksiklik bir haftalık tamamlama rejimine tabi değildir.

İdari Yargıda Dilekçe: İYUK m.3

Kamu hastanesi söz konusuysa dilekçenin içeriği başka bir kanunda düzenlenmiştir:

“Madde 3 – 1. İdari davalar, Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle açılır. 2. Dilekçelerde; a) Tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları veya unvanları ve adresleri ile gerçek kişilere ait Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, b) Davanın konu ve sebepleri ile dayandığı deliller, c) Davaya konu olan idari işlemin yazılı bildirim tarihi, d) Vergi, resim, harç, benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezalarına ilişkin davalarla tam yargı davalarında uyuşmazlık konusu miktar, e) Vergi davalarında davanın ilgili bulunduğu verginin veya vergi cezasının nevi ve yılı, tebliğ edilen ihbarnamenin tarihi ve numarası ve varsa mükellef hesap numarası, Gösterilir. 3. Dava konusu kararın ve belgelerin asılları veya örnekleri dava dilekçesine eklenir. Dilekçeler ile bunlara ekli evrakın örnekleri karşı taraf sayısından bir fazla olur.”

(2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.3)

İki fark hemen göze çarpar. Birincisi, dilekçe mahkeme başkanlığına hitaben yazılır. İkincisi, tam yargı davalarında uyuşmazlık konusu miktarın gösterilmesi açıkça arandığı gibi, dilekçe ve eklerinin karşı taraf sayısından bir fazla olması gerekir.

Kamu hastanesine karşı açılacak davada dava öncesi idareye başvuru koşulu ayrıca işler; bu koşul ve süreleri malpraktis davasında zamanaşımı yazımızda ele alınmıştır.

Zararın Miktarı Belli Değilse: Dava Değeri Nasıl Yazılır?

Malpraktis dosyalarının çoğunda gerçek zarar dava açılırken bilinmez; bakım gideri, iş gücü kaybı ve tedavi masrafları ancak bilirkişi incelemesiyle ortaya çıkar. Buna rağmen dava değeri, adli yargıda tamamlanamayan beş bentten biridir ve idari yargıda da gösterilmesi zorunludur.

Uzun süre bu güçlüğü karşılayan belirsiz alacak davası yolu kapanmıştır: HMK m.107, 7589 sayılı Kanun’la yürürlükten kaldırılmıştır. Kaldırılma tarihinden önce açılmış davalarda eski hüküm uygulanmaya devam eder; kapsam için 12. Yargı Paketi yazımıza bakınız.

Bugün geçerli olan yol, her iki kolda da “bir rakam yaz, sonra bir kez artır” biçimindedir.

Adli yargıda kısmi dava açılır ve aynı Kanun’la eklenen fıkra uyarınca talep artırılır:

“(4) (Ek:16/7/2026-7589/20 md.) Alacağın sadece bir kısmının dava edildiği durumlarda talep konusu, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir. Bu durumda zamanaşımı, artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır.”

(6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.109/4)

İdari yargıda ise karşılık gelen hüküm İYUK m.16’nın dördüncü fıkrasındadır:

“(Ek cümle: 11/4/2013-6459/4 md.) Ancak, tam yargı davalarında dava dilekçesinde belirtilen miktar, süre veya diğer usul kuralları gözetilmeksizin nihai karar verilinceye kadar, harcı ödenmek suretiyle bir defaya mahsus olmak üzere artırılabilir ve miktarın artırılmasına ilişkin dilekçe otuz gün içinde cevap verilmek üzere karşı tarafa tebliğ edilir.”

(2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.16/4)

“Bir defaya mahsus” ifadesi katı görünse de Danıştay, hakkın ne zaman tükenmiş sayılacağını hesap raporunun niteliğine bağlamıştır. Prematüre retinopatisi taramasının yapılmaması nedeniyle görme kaybı iddiasına ilişkin bir dosyada Daire şu ölçütü koymuştur:

“tam yargı davalarında, uğranılan zararın gerçek miktarı, ancak hükme esas alınma niteliğini haiz bir bilirkişi raporuyla net bir şekilde ortaya çıkacağından, başka bir ifadeyle, hatalı hesaplama içeren ve hükme esas alınmayan raporlarla gerçek zarar miktarı ortaya çıkmış sayılamayacağından, davacının da 2577 sayılı Kanun’un 16. maddesinin 4. fıkrasında tanınan miktar artırım hakkını kullanmış ve tüketmiş kabul edilemeyeceği”

(Danıştay 10. Daire, E. 2019/3537, K. 2022/1928, T. 07.04.2022 — kısmen onama, kısmen bozma)

Yani hükme esas alınmayan hatalı bir rapor üzerine yapılan artırım, artırım hakkını tüketmez.

Malpraktis Dava Dilekçesi Örneği (Özel Hastane — Tüketici Mahkemesi)

Aşağıdaki iskelet HMK m.119’daki bentleri izler. Köşeli parantezler doldurulacak alanlardır.

[ ] TÜKETİCİ MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİNE

DAVACI            : [Ad Soyad] (T.C. [kimlik no])
                    [Adres]
VEKİLİ            : [Varsa Av. Ad Soyad, adres]
DAVALILAR         : 1- [Özel Sağlık Kuruluşunun Ticaret Unvanı], [adres]
                    2- [Hekim Ad Soyad], [adres]
KONU              : Hatalı tıbbi uygulama nedeniyle uğranılan maddi ve manevi
                    zararın tazmini istemidir.
DAVA DEĞERİ       : [ ] TL maddi, [ ] TL manevi tazminat
                    (fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak üzere kısmi dava)

AÇIKLAMALAR       :

1- Müvekkil, [tarih] tarihinde davalı [kuruluş] bünyesinde [şikâyet] yakınmasıyla
   muayene olmuş, [tarih] tarihinde [işlem/ameliyat adı] uygulanmıştır.
2- [Tarih] tarihinde [gelişen sonuç] ortaya çıkmıştır. [Bulgu, rapor, sevk].
3- [Hangi aşamada hangi özen yükümlülüğünün ihlal edildiği; tarih ve işlem
   belirterek, sıra numarası altında.]
4- [Aydınlatılmış onam alınmadıysa veya kapsamı yetersizse bu husus ayrıca].
5- Ortaya çıkan sonuç ile anılan uygulama arasındaki nedensellik bağı
   [dayanak: tıbbi kayıtlar, rapor] ile ortaya konulmaktadır.

HUKUKİ SEBEPLER   : 6502 s. K. m.73, 6098 s. TBK vekâlet ve haksız fiil hükümleri,
                    6100 s. HMK m.109 ve ilgili mevzuat.

DELİLLER          : Hasta dosyasının tamamı (epikriz, ameliyat ve anestezi notları,
                    hemşire gözlem formları, tetkik ve görüntüleme kayıtları,
                    imzalı aydınlatılmış onam belgesi), bilirkişi incelemesi,
                    tanık beyanları, [diğer].

SONUÇ VE İSTEM    : Yukarıda açıklanan nedenlerle, fazlaya ilişkin haklarımız saklı
                    kalmak kaydıyla [ ] TL maddi ve [ ] TL manevi tazminatın
                    [faiz başlangıç tarihi] tarihinden itibaren işleyecek yasal
                    faiziyle birlikte davalılardan tahsiline, yargılama giderleri
                    ve vekâlet ücretinin davalılara yükletilmesine karar
                    verilmesini vekâleten talep ederiz. [Tarih]

                                                    Davacı Vekili
                                                    [Ad Soyad] [İmza]

Estetik Müdahalede Dilekçe Nasıl Değişir?

Yukarıdaki iskelet, ilişkinin vekâlet sayıldığı olağan malpraktis dosyası içindir. Estetik yönü ağır basan müdahalelerde (burun estetiği, saç ekimi, meme ve karın estetiği gibi) Yargıtay ilişkiyi eser sözleşmesi saymakta ve dilekçenin iki bölümü değişmektedir: hukuki sebepler ile talep sonucu.

Değişikliğin kaynağı, iş sahibine ayıp hâlinde tanınan seçimlik haklardır:

“MADDE 475- Eserdeki ayıp sebebiyle yüklenicinin sorumlu olduğu hâllerde işsahibi, aşağıdaki seçimlik haklardan birini kullanabilir:

1. Eser işsahibinin kullanamayacağı veya hakkaniyet gereği kabule zorlanamayacağı ölçüde ayıplı ya da sözleşme hükümlerine aynı ölçüde aykırı olursa sözleşmeden dönme.

2. Eseri alıkoyup ayıp oranında bedelden indirim isteme.

3. Aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde, bütün masrafları yükleniciye ait olmak üzere, eserin ücretsiz onarılmasını isteme.

İşsahibinin genel hükümlere göre tazminat isteme hakkı saklıdır.”

(6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.475)

Maddenin dilekçe bakımından üç sonucu vardır:

1. İlk üç hak seçimliktir, yani birlikte değil biri tercih edilerek kullanılır. Hangisine dayanıldığı talep sonucunda açıkça yazılmalıdır.
2. Tazminat istemi ayrıdır ve saklıdır; seçilen hakla birlikte istenebilir. Bedel iadesi ile maddi tazminat aynı kalem değildir.
3. Tıbbi müdahalede ücretsiz onarım, uygulamada düzeltme (revizyon) ameliyatı anlamına gelir. Revizyonu kendi imkânlarıyla başka bir hekime yaptıran hasta bakımından talep, bu kez ödenen bedelin tazminine döner.

Eser kolunda dilekçenin değişen satırları şunlardır:

KONU              : Eser sözleşmesinin ayıplı ifası nedeniyle ödenen bedelin
                    iadesi ile maddi ve manevi tazminat istemidir.

AÇIKLAMALAR       :
  [Olağan bentlere ek olarak]
  - Müdahalenin estetik yönünün ağır bastığını gösteren kayıtlar (başvuru
    sebebi, muayene notları, ameliyat öncesi görüşme ve yazışmalar).
  - Kararlaştırılan sonucun ne olduğu ve gerçekleşmediği.
  - Ayıbın öğrenildiği tarih ile yükleniciye bildirildiği tarih ve bildirim
    belgesi (ihtarname, iadeli taahhütlü mektup).
  - Düzeltme ameliyatı yapıldıysa tarihi, yapan kuruluş ve ödenen bedel.

HUKUKİ SEBEPLER   : 6502 s. K. m.73, 6098 s. TBK m.470 ve devamı (eser
                    sözleşmesi), m.474, m.475, m.477, 6100 s. HMK m.109 ve
                    ilgili mevzuat.

DELİLLER          : Hasta dosyasının tamamı, imzalı aydınlatılmış onam
                    belgesi, ameliyat öncesi ve sonrası tarihli fotoğraflar,
                    ayıp bildirimine ilişkin ihtarname ve tebliğ şerhi,
                    düzeltme ameliyatına ilişkin fatura ve ödeme belgesi,
                    bilirkişi incelemesi, tanık beyanları, [diğer].

SONUÇ VE İSTEM    : ... davalılara ödenen [ ] TL ameliyat bedelinin iadesine,
                    düzeltme ameliyatı için ödenen [ ] TL ile [ ] TL manevi
                    tazminatın ... tahsiline ...

Ayıp bildirimini dilekçede ayrı bir bent olarak gösterin. Türk Borçlar Kanunu’nun 477. maddesine göre gözden geçirmeyi ve bildirimde bulunmayı ihmal eden iş sahibi eseri kabul etmiş sayılır. Bildirimin yapıldığı bu nedenle bir savunma değil, iddianın parçasıdır.

Aydınlatılmış onama ilişkin itirazı baştan kurun. Yargılamanın ilerleyen aşamasında ileri sürülen aydınlatma itirazı, iddia ve savunmanın genişletilmesi yasağına takılarak esastan incelenmeyebilir.

Eser sözleşmesi nitelendirmesinin koşulları ve sınırları hatalı estetik ameliyat nedeniyle tazminat davası yazımızda; burun ameliyatlarına özgü ayrımlar ise yanlış burun ameliyatı nedeniyle tazminat davası yazımızda ele alınmaktadır.

Tam Yargı Dava Dilekçesi Örneği (Kamu Hastanesi — İdare Mahkemesi)

Bu iskelet İYUK m.3’teki unsurları izler; hitap ve miktar bölümü adli yargıdakinden farklıdır. Aşağıdaki “İdareye başvuru” satırı m.3’te sayılan unsurlardan biri değildir; dava öncesi başvuru koşulunun yerine getirildiğini baştan göstermek için uygulamada eklenir.

[ ] İDARE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞINA

DAVACI            : [Ad Soyad] (T.C. [kimlik no]), [adres]
VEKİLİ            : [Varsa Av. Ad Soyad, adres]
DAVALI İDARE      : [Sağlık Bakanlığı / İlgili Üniversite Rektörlüğü], [adres]
KONU              : İdari eylem nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemidir.
UYUŞMAZLIK KONUSU
MİKTAR            : [ ] TL maddi, [ ] TL manevi tazminat
                    (İYUK m.16/4 uyarınca artırım hakkı saklıdır.)
İDAREYE BAŞVURU   : [Tarih] tarihli başvuru; [cevap tarihi / cevap verilmediği]

OLAY VE HUKUKİ SEBEPLER :

1- [Tarih] tarihinde davalı idareye bağlı [hastane adı] bünyesinde [işlem]
   uygulanmıştır.
2- [Gelişen sonuç ve tarihi.]
3- Sağlık hizmetinin kuruluşunda, işleyişinde veya personelin seçiminde
   [somut aksaklık] bulunduğundan hizmet kusuru doğmuştur.
4- Zarar ile idari eylem arasındaki nedensellik bağı [dayanak] ile ortaya
   konulmaktadır.

DELİLLER          : Hasta dosyasının tamamı, idari soruşturma evrakı, bilirkişi
                    incelemesi, [diğer].

SONUÇ VE İSTEM    : Açıklanan nedenlerle [ ] TL maddi ve [ ] TL manevi tazminatın
                    [tarih] tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte
                    davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep ederiz.
                    [Tarih]

EKLER             : 1- İdareye başvuru ve cevabı  2- Tıbbi kayıtlar
                    3- Vekâletname  (Dilekçe ve ekleri karşı taraf sayısından
                    bir fazla düzenlenmiştir.)

                                                    Davacı Vekili
                                                    [Ad Soyad] [İmza]

Örneği Kullanmadan Önce Neyi Değiştirmelisiniz?

Yukarıdaki metinler biçim verir; dosyanızı anlatmaz. Sonucu belirleyen kısım, örnekte köşeli parantezle bırakılan bölümdür.

• Vakıa anlatımı (3. madde) kopyalanamaz. Hangi tarihte, hangi işlemde, hangi özen yükümlülüğünün ihlal edildiği yalnız sizin dosyanızdan çıkar. Bu bölüm HMK m.119/1-(e) bakımından tamamlanamayan bentlerdendir.
• Yargı kolunu doğrulayın. Üniversite hastanelerinin statüsü ve vakıf üniversiteleri bakımından ayrım her zaman göründüğü kadar açık değildir.
• Dava değerini bilinçli seçin. Kısmi dava açıyorsanız artırım hakkınızın bir defaya mahsus olduğunu gözetin.
• Delil listesini dosyanıza göre daraltın. Hasta dosyasının tamamının istenmesi genellikle yerinde olur; ancak hangi kaydın hangi vakıayı ispatladığını belirtmek m.119/1-(f) bakımından güçlü olur.
• Faiz başlangıcını ve talep sonucunu netleştirin. Talep sonucu açık olmalıdır.

Sık Yapılan Hatalar

• Soyut anlatım. “Hata yapıldı, mağdur oldum” biçimindeki dilekçe, vakıaları sıra numarası altında göstermediği için eksiktir ve bu eksiklik bir haftalık tamamlama rejiminin dışındadır.
• Belirsiz alacak davası açmaya çalışmak. Bu dava türü kaldırılmıştır; internetteki örneklerin önemli bölümü bu değişikliği yansıtmamaktadır.
• Kamu hastanesinde idareye başvurmadan dava açmak. Ön başvuru tam yargı davasının koşuludur.
• Adli yargı dilekçesini idari yargıya uyarlamadan vermek. Hitap, miktar ve nüsha sayısı kuralları farklıdır.
• Tıbbi kayıtları istemeden dava açmak. Kusur ve nedensellik incelemesinin dayanağı bu kayıtlardır.
• Artırım hakkını erken ve hatalı bir rapora dayanarak kullanmak.

Özet

• Malpraktis dava dilekçesinin tek bir kalıbı yoktur: özel sağlık kuruluşunda HMK m.119, kamu hastanesinde İYUK m.3 uygulanır.
• HMK m.119/2 uyarınca (a), (d), (e), (f) ve (g) bentlerindeki eksiklikler bir haftalık tamamlama rejiminin dışındadır; diğerleri bir hafta içinde tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır.
• Belirsiz alacak davası kaldırılmıştır (HMK m.107 mülga); yerine adli yargıda kısmi dava ve HMK m.109/4 artırımı, idari yargıda İYUK m.16/4 artırımı gelir.
• Her iki artırım da bir defaya mahsustur; ancak hükme esas alınmayan hatalı bir rapora dayanan artırım, Danıştay’a göre hakkı tüketmez.
• Hazır örnek biçim verir; dilekçenin ağırlık merkezi olan vakıa anlatımı her dosyada özgündür.