YİDK Kararının İptali Davası: İki Aylık Hak Düşürücü Süre

Kısa Cevap

YİDK kararının iptali davası, Türk Patent ve Marka Kurumu’nun nihai kararına karşı açılan davadır. 5000 sayılı Kanun m.15/C uyarınca kararın bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde ve yalnızca Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde açılır. Süre hak düşürücüdür, adli tatilde uzamaz.

Bu Durumda mısınız?

• Marka başvurunuz Kurum tarafından reddedildi, itiraz ettiniz ve itirazınız da reddedildi.
• Başkasının başvurusuna yayıma itiraz ettiniz ama itirazınız kabul edilmedi.
• Markanız, sizin haberiniz olmadan tescil edilen benzer bir markaya karşı korunmadı.
• Elinizde bir YİDK kararı var ve iki aylık sürenin ne zaman dolduğunu hesaplamanız gerekiyor.
• Süreyi kaçırdığınızı fark ettiniz ve adli tatilin süreyi uzatıp uzatmadığını araştırıyorsunuz.

Bu davada süre hesabı esasa girilmeden dosyayı bitirebilir; somut kararınız için bir avukata danışın.

YİDK Nedir?

Türk Patent ve Marka Kurumu’nun marka, patent, tasarım ve coğrafi işaret işlemlerinde verdiği kararlar tek aşamalı değildir. Kurum içinde bir iç denetim mercii vardır:

6769 sayılı SMK m.2 — Tanımlar (f bendi)

f) Kurul: Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığı bünyesinde yer alan Kurulu,

Bu Kurulun işlevi, itirazı sonuçlandırmak ve Kurumun son sözünü söylemektir:

6769 sayılı SMK m.21 — Karara itirazların incelenmesi (dördüncü fıkra)

(4) Kurul, itiraz hakkında yapacağı inceleme ve değerlendirme sonucunda Kurumun nihai kararını verir.

Bu nedenle YİDK kararı, idari sürecin sonu ve yargı yolunun başlangıcıdır. Kurul kararı verilmeden doğrudan dava açılamaz.

İki Aşamalı İtiraz Yolu

Dava aşamasına gelmeden önce iki ayrı itiraz penceresi vardır ve ikisi de iki aylıktır — karıştırılmamalıdır.

1. Yayıma itiraz — üçüncü kişinin başvuruya itirazı

6769 sayılı SMK m.18 — Yayıma itiraz

MADDE 18- (1) Bültende yayımlanmış bir marka başvurusunun, 5 inci veya 6 ncı maddelere göre tescil edilmemesi gerektiğine ilişkin itirazlar ilgili kişiler tarafından marka başvurusunun yayımından itibaren iki ay içinde yapılır.

2. Karara itiraz — Kurum kararına karşı Kurum nezdinde itiraz

6769 sayılı SMK m.20 — Karara itiraz

MADDE 20- (1) Kurum tarafından bu Kitap kapsamında alınan kararlardan zarar gören taraflar, kararlara karşı Kurum nezdinde itiraz edebilir.

(2) İtiraz, kararın bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde yazılı ve gerekçeli olarak Kuruma yapılır. İtiraz gerekçelerinin bu süre içinde sunulmaması hâlinde itiraz yapılmamış sayılır. İtirazın incelenmesi için itiraz süresi içinde ücretin ödenmesi ve aynı süre içinde ücretin ödendiğine ilişkin bilginin Kuruma sunulması zorunludur. İtiraz süresinden sonra itiraz gerekçeleri değiştirilemez ve yeni gerekçeler eklenemez.

Son cümle çok sert bir sınır çizer: gerekçeler sonradan değiştirilemez, yenisi eklenemez. İtiraz dilekçesini “sonra genişletirim” düşüncesiyle dar yazmak, dava aşamasına taşınamayacak bir eksiklik yaratır.

Yayıma İtiraz Neye Dayanır? Mutlak ve Nispi Ret Nedenleri

YİDK önüne gelen uyuşmazlığın kaynağı çoğu zaman bir yayıma itirazdır ve bu itiraz serbestçe değil, kanunun saydığı ret nedenlerine dayanılarak yapılır. İki ayrı grup vardır: mutlak ret nedenleri (SMK m.5) ve nispi ret nedenleri (m.6).

Mutlak ret nedenleri, markanın kendisinden kaynaklanan ve Kurumca resen de gözetilen engellerdir:

6769 sayılı SMK m.5 — Marka tescilinde mutlak ret nedenleri (1. fıkranın ilk üç bendi)

Aşağıda belirtilen işaretler, marka olarak tescil edilmez: a) 4 üncü madde kapsamında marka olamayacak işaretler. b) Herhangi bir ayırt edici niteliğe sahip olmayan işaretler. c) Ticaret alanında cins, çeşit, vasıf, kalite, miktar, amaç, değer, coğrafi kaynak belirten veya malların üretildiği, hizmetlerin sunulduğu zamanı gösteren veya malların ya da hizmetlerin diğer özelliklerini belirten işaret veya adlandırmaları münhasıran ya da esas unsur olarak içeren işaretler.

Bu grubun ortak özelliği, itirazın önceki bir hakka değil, işaretin kendi niteliğine dayanmasıdır: ayırt edicilik taşımaması, tasvirî olması gibi. Nispi ret nedenleri (m.6) ise önceki bir marka veya hakla çatışmayı esas alır ve karıştırılma ihtimali tartışması burada yürür.

Ayrım pratikte belirleyicidir: mutlak ret nedenine dayanan bir itiraz, itiraz edenin kendi markasının bulunmasını gerektirmez; nispi ret nedeninde ise itiraz edenin dayandığı önceki bir hakkı olmalıdır.

Dayandığı Kanun Maddesi

Davanın süresi, mahkemesi ve icra edilebilirliği SMK’da değil, Kurumun kuruluşuna ilişkin kanunda düzenlenmiştir. Bu, konuyu araştıranların en sık kaybettiği çıpadır.

5000 sayılı Kanun m.15/C — Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığı

Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Dairesinin kararları Kurumun nihai kararlarıdır. Bu kararlara karşı, kararın bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde dava açılabilir. Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulunun kararlarının iptaline ilişkin ilam kesinleşmedikçe icra edilemez. Bu hüküm ilamın ferileri hakkında da uygulanır. Söz konusu ilamlara ilişkin zamanaşımı süresi kararın kesinleşme tarihinden itibaren başlar.

Hüküm tek fıkrada dört ayrı kural taşır: nihailik · iki aylık süre · Ankara FSHHM · kesinleşmeden icra yasağı.

Görev ve yetki kuralı SMK’da da tekrarlanır:

6769 sayılı SMK m.156 — Görevli ve yetkili mahkeme (ikinci fıkra)

(2) Kurumun bu Kanun hükümlerine göre aldığı bütün kararlara karşı açılacak davalarda ve Kurumun kararlarından zarar gören üçüncü kişilerin Kurum aleyhine açacakları davalarda görevli ve yetkili mahkeme, Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesidir.

İki Aylık Süre: Hak Düşürücü, Dava Şartı ve Adli Tatilde İşler

Bu bölüm, sayfanın en pratik değeri taşıyan kısmıdır. Sürenin üç özelliği vardır ve üçü birlikte okunduğunda sonuç serttir.

Bölge adliye mahkemesi üç noktayı da tek gerekçede toplamıştır:

“Burada öngörülen süre hak düşürücü nitelikte olduğu gibi Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 10/03/2014 gün ve 2014/3072 E.-4547 K. sayılı, 01/06/2015 gün ve 2015/2531 E.-7355 K. sayılı emsal kararlarından anlaşılacağı üzere bu husus, dava şartıdır.”

(Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, E. 2024/510, K. 2026/746, T. 16.04.2026 — kaldırma)

Ve sürenin adli tatille ilişkisi:

“öte yandan iki aylık hak düşürücü dava açma süresinin 6100 sayılı HMK’nın tayin ettiği bir süre olmadığı, bu nedenle adli tatil de dahil olmak üzere sürenin işleyeceği ve uzamayacağı gözetildiğinde, YİDK kararının iptali yönünden süresinde açılmayan davanın reddine karar verilmesi gerekirken mahkemece hatalı değerlendirme ile işin esasına girilmesi doğru görülmemiştir.”

(Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, E. 2024/510, K. 2026/746, T. 16.04.2026 — kaldırma)

Üç sonucu ayrı ayrı okuyun:

• Hak düşürücü süre — durmaz, kesilmez; ıslahla veya sonradan tamamlamayla giderilemez.
• Dava şartı — HMK m.114-115 uyarınca mahkeme, davanın açıldığı gün ve yargılamanın her aşamasında bunu kendiliğinden araştırır; davalının süre itirazında bulunmaması sizi kurtarmaz.
• Adli tatil süreyi uzatmaz — süre HMK’nın tayin ettiği bir süre olmadığı için HMK’nın adli tatil kuralı devreye girmez. Temmuz–Ağustos’a denk gelen bir tebliğde bu, dosyanın kaderini belirler.

Anılan olayda YİDK kararı 02.06.2022’de tebliğ edilmiş, süre 02.08.2022’de dolmuş, dava 05.08.2022’de açılmıştır; bölge adliye mahkemesi işin esasına girilmesini doğru görmemiştir.

Kesinleşmeden İcra Edilemez

Çoğu kaynakta atlanan ikinci teknik kural, kararın uygulanma anıdır. 5000 sayılı Kanun m.15/C, YİDK kararının iptaline ilişkin ilamın kesinleşmedikçe icra edilemeyeceğini ve bunun ilamın ferileri hakkında da uygulanacağını söyler.

Pratikte bu şu demektir: ilk derece mahkemesinden YİDK kararının iptali yönünde karar almanız, markanın sicil durumunun hemen değişmesini sağlamaz. İstinaf ve temyiz yolları tüketilip karar kesinleşmeden Kurum işlemi tesis etmez. Vekâlet ücreti ve yargılama gideri gibi ferî alacaklar bakımından da aynı kural geçerlidir; bunların zamanaşımı da kesinleşme tarihinden işlemeye başlar.

Yayıma İtirazda Kullanım İspatı Talebi

Başvurunuza, yıllardır kullanılmayan eski tarihli bir marka gerekçe gösterilerek itiraz edildiyse elinizde güçlü bir araç vardır:

6769 sayılı SMK m.19 — Yayıma itirazın incelenmesi (ikinci fıkra)

(2) 6 ncı maddenin birinci fıkrası kapsamında yapılan itirazlarda, itiraz gerekçesi markanın itiraza konu başvurunun başvuru veya rüçhan tarihinde Türkiye’de en az beş yıldır tescilli olması şartıyla, başvuru sahibinin talebi üzerine, itiraz sahibinden, itiraza konu başvurunun başvuru veya rüçhan tarihinden önceki beş yıllık süre içinde itiraz gerekçesi markasını itirazına dayanak gösterdiği mal veya hizmetler bakımından Türkiye’de ciddi biçimde kullanmakta olduğuna ya da kullanmamaya dair haklı sebepleri olduğuna ilişkin delil sunması talep edilir. İtiraz sahibi tarafından bu hususların ispatlanamaması durumunda itiraz reddedilir. İtiraz gerekçesi markanın, tescil kapsamındaki mal veya hizmetlerin sadece bir kısmı için kullanıldığının ispatlanması hâlinde itiraz, sadece kullanımı ispatlanan mal veya hizmetler esas alınarak incelenir.

Üç noktaya dikkat edin: talep başvuru sahibinden gelmelidir (Kurum re’sen sormaz); itiraz gerekçesi marka en az beş yıldır tescilli olmalıdır; ispat edilemezse itiraz reddedilir.

Aynı kullanmama olgusu, ayrıca markanın kendisine yönelik bir yaptırım da doğurur. Bunun şartları ve 10 Ocak 2024’te değişen başvuru mercii için markanın kullanılmaması nedeniyle iptali başlığına bakın. Tescilin baştan sakat olduğunu ileri sürüyorsanız yol marka hükümsüzlük davasıdır.

Sık Yapılan Hatalar

• Süreyi adli tatille uzatmaya çalışmak. İki aylık süre HMK süresi değildir; adli tatilde de işler.
• Bildirim tarihi yerine karar tarihinden saymak. Süre, kararın bildirim (tebliğ) tarihinden başlar.
• Davayı başka ildeki fikri ve sınai haklar mahkemesinde açmak. Kurum kararlarına karşı davalarda mahkeme Ankara olarak belirlenmiştir (5000 sK m.15/C; SMK m.156/2).
• Kuruma itiraz etmeden doğrudan dava açmak. Dava, Kurulun nihai kararına karşı açılır (SMK m.21/4).
• İtiraz dilekçesini dar yazıp sonra genişletmeyi ummak. SMK m.20/2: gerekçeler değiştirilemez, yenisi eklenemez.
• İtiraz ücretini süre içinde yatırmamak. SMK m.18/2 ve m.20/2 ödemeyi ve ödeme bilgisinin sunulmasını süre içinde zorunlu kılar.
• Kullanım ispatı talebini ileri sürmemek. SMK m.19/2 bu talebi başvuru sahibinin istemine bağlar.
• İlk derece kararıyla sicilin değişeceğini varsaymak. İptal ilamı kesinleşmedikçe icra edilemez.

Özet

• YİDK, Kurumun nihai kararını veren iç mercidir (SMK m.2/f, m.21/4); dava yolu bu karara karşı açılır.
• Süre iki aydır ve bildirim tarihinden başlar; mahkeme yalnızca Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesidir (5000 sK m.15/C; SMK m.156/2).
• Süre hak düşürücü ve dava şartıdır; mahkeme re’sen araştırır ve adli tatil süreyi uzatmaz.
• Kuruma itiraz da iki aylıktır ve gerekçeler sonradan değiştirilemez (SMK m.20/2).
• Yayıma itirazda kullanım ispatı talep edilebilir; ispatlanamazsa itiraz reddedilir (SMK m.19/2).
• İptal ilamı kesinleşmeden icra edilemez; ferîleri de aynı kurala tabidir.