Sıra hâlinde dizilmiş gri sandalyeler

İdare Hukuku

Disiplin Cezasına İtiraz Süresi, Mercii ve Dava Yolu

13 dk okumaYayımlanma:Son güncelleme:Yazan Av. Halit Süha Bahçeci

Disiplin cezasına itiraz süresi, kararın memura tebliğ edildiği tarihten itibaren yedi gündür. Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarına karşı disiplin kuruluna, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı yüksek disiplin kuruluna itiraz edilir; itiraz mercii otuz gün içinde karar vermek zorundadır (657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.135). Disiplin cezasına itiraz dava açmanın ön şartı değildir: tebliğden itibaren altmış gün içinde doğrudan iptal davası açılabilir (2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7). İtiraz yoluna gidilirse bu başvuru işlemeye başlamış dava açma süresini durdurur, sıfırlamaz (İYUK m.11). Bu yazı 657 sayılı Kanun’a tabi devlet memurları içindir; emniyet, jandarma ve sahil güvenlik personeline 7068 sayılı Kanun uygulanır (7068 sayılı Kanun m.30).

1. Disiplin Cezasına İtiraz Süresi Kaç Gündür?

Disiplin cezasına itiraz süresi yedi gündür ve kararın ilgiliye tebliği tarihinden itibaren işler. Süresi içinde itiraz edilmeyen disiplin cezası kesinleşir (657 sayılı Kanun m.135). Aynı kural Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği’nde de tekrarlanır (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.35).

Disiplin cezasına itiraz süresi beş ceza türünden dördü için aynıdır. Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında süre yedi gündür; devlet memurluğundan çıkarma cezasına karşı ise idari itiraz yolu yoktur, doğrudan dava açılır (aşağıda ayrıca açıklanmıştır).

Kesinleşmenin sonucu, cezanın idare tarafından da artık kolayca değiştirilememesidir. Kesinleşmiş disiplin cezaları, kanuni düzenleme ile yargı kararlarının gerektirdiği durumlar dışında başka bir idari işlemle geri alınamaz, değiştirilemez veya ortadan kaldırılamaz (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.34/1). Yedi gün geçtikten sonra “idareye tekrar başvurup cezayı kaldırtma” yolu bu nedenle kapalıdır; açık kalan yol iptal davasıdır.

1.1. Disiplin Cezasına İtiraz Süresi Ne Zaman Başlar?

Disiplin cezasına itiraz süresi, cezanın verildiği gün değil, kararın memura tebliğ edildiği gün başlar (657 sayılı Kanun m.135). Disiplin amiri verdiği uyarma, kınama veya aylıktan kesme cezasını karar tarihini izleyen on beş gün içinde tebliğ etmekle yükümlüdür (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.33/1). Tebliğ geç yapılmışsa da yedi gün tebliğ tarihinden sayılır; cezanın verildiği tarihten geriye doğru hesap yapılmaz.

Tebliğ yazısının kendisi de kontrol edilmelidir. Devlet, işlemlerinde ilgili kişilerin hangi kanun yollarına ve mercilere başvuracağını ve bu başvuruların sürelerini belirtmek zorundadır (Anayasa m.40/2). Disiplin cezası tebliğ yazısında itiraz mercii ve süresi gösterilmemişse bu eksiklik, itiraz dilekçesinde ve davada ileri sürülecek usul konularından biridir.

1.2. Disiplin Cezasına İtirazda Karıştırılan Süreler

Disiplin cezasına itiraz sürecinde birbirine benzeyen birkaç süre işler ve hepsi farklı kişiye, farklı işleme bağlıdır. Aşağıdaki tablo her sürenin kimi bağladığını ve ne zaman başladığını gösterir:

SüreKimi bağlarNeyi düzenlerBaşlangıçDayanak
En az 7 günMemurSavunma verme süresiSavunma istem yazısı657 sayılı Kanun m.130
15 günDisiplin amiriUyarma, kınama ve aylıktan kesme cezasını vermeSoruş­tur­ma­nın tamam­lan­dığı günDevlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.31/1
15 günİdareVerilen cezayı tebliğ etmeKarar tarihini izleyen günDevlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.33/1
7 günMemurDisiplin cezasına itirazTebliğ tarihi657 sayılı Kanun m.135
30 günİtiraz merciiİtiraz hakkında karar vermeDilekçe ile karar ve eklerinin kurula intikali657 sayılı Kanun m.135
7 günİdareİtiraz sonucunu tebliğ etmeİtiraz kararının verildiği tarihi izleyen günDevlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.33/3
60 günMemurİptal davası açmaYazılı bildirimi izleyen günİYUK m.7

İki ayrım özellikle önemlidir. Birincisi, “yedi gün” iki farklı süredir: savunma için verilen süre en az yedi gündür ve alt sınırdır, itiraz süresi ise tam yedi gündür ve kaçırılırsa ceza kesinleşir. İkincisi, on beş günlük süreler idareyi bağlar: disiplin amirinin cezayı vermesi ve tebliğ ettirmesi için öngörülmüştür. 657 sayılı Kanun ve Disiplin Yönetmeliği’nde itirazın karara bağlanması için öngörülen süre otuz gündür (657 sayılı Kanun m.135; Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.31/5).

2. Disiplin Cezasına İtiraz Nereye Yapılır?

Disiplin cezasına itirazın yapılacağı merci cezanın türüne göre değişir. Disiplin amirlerinin verdiği uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarına karşı disiplin kuruluna, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı yüksek disiplin kuruluna itiraz edilir (657 sayılı Kanun m.135).

CezaCezayı verenİtiraz merciiİtiraz süresi
UyarmaDisip­lin amiriDisip­lin kurulu7 gün
KınamaDisip­lin amiriDisip­lin kurulu7 gün
Aylık­tan kesmeDisip­lin amiriDisip­lin kurulu7 gün
Kademe iler­le­me­si­nin dur­du­rul­masıAtamaya yetkili amir (disip­lin kuru­lu­nun kararı alın­dık­tan sonra)Yüksek disip­lin kurulu7 gün
Devlet memur­lu­ğun­dan çıkarmaYüksek disip­lin kuruluİdari itiraz mercii yokDava: 60 gün

Tablonun ikinci sütunu 657 sayılı Kanun m.126’dan gelir: uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarını disiplin amirleri verir; kademe ilerlemesinin durdurulması cezası memurun bağlı olduğu kurumdaki disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra atamaya yetkili amirler tarafından, il disiplin kurullarının kararlarına dayanan hâllerde valiler tarafından verilir (657 sayılı Kanun m.126).

2.1. Disiplin Cezasına İtirazda Hangi Disiplin Kurulu Yetkilidir?

Disiplin cezasına itirazı inceleyecek kurul, kural olarak disipline aykırı fiilin işlendiği sırada memurun görev yerindeki disiplin kuruludur (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.25/1). Memur sonradan başka bir yere atanmış olsa da ölçüt fiil tarihindeki görev yeridir.

Bu kuralın üç istisnası itirazlar bakımından ayrıca sayılmıştır. Taşra teşkilatında görevli memura bakan veya üst yöneticinin verdiği uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarında bakanlık veya kamu idaresi merkez teşkilatı disiplin kurulu; bölge müdürüne valinin verdiği bu cezalarda merkez teşkilatı disiplin kurulu; doğrudan merkeze bağlı taşra teşkilatında görevli memurlara verilen bu cezalarda yine merkez teşkilatı disiplin kurulu yetkilidir (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.25/1-b).

Taşra teşkilatı için illerde müşterek bir il disiplin kurulu, il milli eğitim müdürlüklerinde ise ayrıca il milli eğitim disiplin kurulu bulunur (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.8/1). Kurulların kimlerden oluştuğu için disiplin kurulu ve yüksek disiplin kurulu yazısına bakılabilir.

2.2. Devlet Memurluğundan Çıkarma Cezasına İtiraz Edilebilir mi?

Devlet memurluğundan çıkarma cezasına karşı idari itiraz mercii yoktur. 657 sayılı Kanun m.135 itiraz yolunu yalnız uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezaları için düzenler. Çıkarma cezası zaten memurun bağlı bulunduğu kurumun yüksek disiplin kurulu kararıyla verilir (657 sayılı Kanun m.126). Bu cezaya karşı yol, tebliğden itibaren altmış gün içinde açılacak iptal davasıdır (İYUK m.7).

Çıkarma cezasında savunma hakkı daha geniştir. Hakkında memurluktan çıkarma cezası istenen memur soruşturma evrakını incelemeye, tanık dinletmeye, disiplin kurulunda sözlü veya yazılı olarak kendisi veya vekili aracılığıyla savunma yapma hakkına sahiptir (657 sayılı Kanun m.129). Yüksek disiplin kurulu, disiplin amirinin aldığı savunmadan ayrı olarak son savunmayı bu haklardan yararlanma imkânı tanıyarak ister (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.30/6). Bu hakların tanınıp tanınmadığı iptal davasında incelenecek ilk usul konusudur.

3. Disiplin Cezasına İtiraz Nasıl Yapılır?

Disiplin cezasına itiraz yazılı bir itiraz dilekçesiyle yapılır; kanun itiraz merciinin karar süresini “itiraz dilekçesi ile karar ve eklerinin” kurula intikalinden başlatır (657 sayılı Kanun m.135). Dilekçede tebliğ edilen ceza kararı, tebliğ tarihi, cezanın hukuka aykırı olduğu gerekçeler ve talep (cezanın kaldırılması, olmazsa hafifletilmesi) yazılır.

Disiplin cezasına itiraz dilekçesinde en çok ileri sürülen gerekçeler usule ilişkindir: soruşturma açılmadan ceza verilmesi, savunmanın usulüne uygun istenmemesi, zamanaşımı ve yetkisiz amir. Bunlar aşağıdaki “Hukuka Aykırılık Sebepleri” bölümünde maddeleriyle sayılmıştır. Doldurulabilir örnek metin, hangi belgelerin ekleneceği ve iptal davası dilekçesi için ayrı yazı hazırlanmıştır: disiplin cezasına itiraz dilekçesi örneği.

4. Disiplin Cezasına İtiraz Sonucu: Kurul Ne Yapabilir?

Disiplin cezasına itiraz mercii, itiraz dilekçesi ile karar ve eklerinin kendisine intikalinden itibaren otuz gün içinde karar vermek zorundadır (657 sayılı Kanun m.135; Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.31/5). Kurulun itiraz hakkında verdiği karar, kararın verildiği tarihi izleyen yedi gün içinde memura tebliğ edilir (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.33/3).

İtirazın kabulü hâlinde disiplin amirleri kararı gözden geçirerek verilen cezayı hafifletebilir veya tamamen kaldırabilir (657 sayılı Kanun m.135; Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.7/2). Kanun itiraz üzerine yalnız bu iki sonucu sayar, cezanın ağırlaştırılmasından söz etmez.

Bu noktada 7068 sayılı Kanun’la bir fark vardır. Emniyet, jandarma ve sahil güvenlik personeline uygulanan 7068 sayılı Kanun, itiraz üzerine önceki cezadan daha ağır ceza verilemeyeceğini açıkça yazar (7068 sayılı Kanun m.30/4). 657 sayılı Kanun’da bu biçimde ayrı bir cümle yoktur; ancak itirazın kabulü üzerine tanınan yetki hafifletme ve kaldırma ile sınırlı tutulmuştur.

5. Disiplin Cezasına İtiraz Cezanın Uygulanmasını Durdurur mu?

Disiplin cezasına itiraz, cezanın uygulanmasını durdurmaz. Disiplin cezaları verildiği tarihten itibaren hüküm ifade eder ve derhal uygulanır; aylıktan kesme cezası ise veriliş tarihini takip eden aybaşında uygulanır (657 sayılı Kanun m.132). 657 sayılı Kanun itirazın cezanın uygulanmasını erteleyeceğine dair bir hüküm içermez.

Uygulamayı durdurmak için yol, iptal davasında yürütmenin durdurulması istemidir. Dava açılması tek başına işlemin yürütülmesini durdurmaz; mahkeme, işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartları birlikte gerçekleşirse yürütmenin durdurulmasına karar verebilir (İYUK m.27/1-2). Bu istem özellikle aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve çıkarma cezalarında önem taşır. Aylıktan kesme cezası alanlar beş yıl, kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alanlar on yıl boyunca daire başkanı ve üstü kadrolara atanamaz (657 sayılı Kanun m.132/4); bu sonuç yürütmenin durdurulması isteminde telafisi güç zararın somut örneği olarak gösterilebilir. Şartların ayrıntısı için: yürütmenin durdurulması nedir.

6. Disiplin Cezasına İtiraz Dava Açma Süresini Durdurur mu?

Disiplin cezasına itiraz, işlemeye başlamış dava açma süresini durdurur, sıfırlamaz. İlgililer, idari dava açılmadan önce işlemin kaldırılmasını veya değiştirilmesini dava açma süresi içinde üst makamdan isteyebilir ve bu başvuru işlemeye başlamış dava açma süresini durdurur (İYUK m.11/1). Disiplin kuruluna yapılan itiraz, cezanın kaldırılması veya hafifletilmesi için dava açma süresi içinde yapılan böyle bir başvurudur.

İstek reddedilir veya reddedilmiş sayılırsa dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvuru tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır (İYUK m.11/3). Altmış gün baştan başlamaz. Varsayımsal bir örnekle: tebliğden sonra dava açma süresinin beş günü geçtiğinde itiraz edilmişse, itirazın reddi memura tebliğ edildikten sonra kalan elli beş gün işler.

6.1. Disiplin Cezasına İtiraz Cevapsız Kalırsa Dava Süresi Ne Olur?

Başvuruya otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır (İYUK m.11/2) ve dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlar (İYUK m.11/3). Kurulun karar vermemesi dava süresini süresiz olarak bekletmez.

Burada iki “otuz gün” birbirine karıştırılmamalıdır. 657 sayılı Kanun’daki otuz gün itiraz merciinin karar verme yükümlülüğüdür ve itiraz dilekçesi ile karar ve eklerinin kurula intikalinden başlar (657 sayılı Kanun m.135). İYUK m.11/2’deki otuz gün ise başvuruya cevap verilmemesinin ret sayılmasına ilişkindir. Dilekçenin verildiği gün ile dosyanın kurula ulaştığı gün farklı olabilir; kanun metni ikisini aynı güne bağlamadığı için dava süresi hesabında ihtiyatlı yol, dilekçenin verildiği günü esas almaktır.

6.2. Disiplin Cezasına İtiraz Etmeden Doğrudan Dava Açılabilir mi?

Evet. Disiplin cezasına itiraz, iptal davasının ön şartı değildir. Kanun disiplin cezalarına karşı idari yargı yoluna başvurulabileceğini düzenler (657 sayılı Kanun m.135); Disiplin Yönetmeliği de disiplin cezası verilen memurun tüm disiplin cezalarına karşı idari yargı yoluna başvurabileceğini tekrarlar (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.36). Bu güvence anayasal düzeydedir: memurlara savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemez ve disiplin kararları yargı denetimi dışında bırakılamaz (Anayasa m.129).

6.3. Disiplin Cezasına İtiraz Süresi Kaçırılırsa Dava Hakkı Sona Erer mi?

Sona ermez. Yedi günlük itiraz süresinin geçmesi cezayı idari yönden kesinleştirir (657 sayılı Kanun m.135), ama iptal davası için ayrı bir süre işler. Dava açma süresi, idari uyuşmazlıklarda yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlayan altmış gündür (İYUK m.7). İtiraz süresini kaçıran memur, tebliğden itibaren altmış gün dolmadan iptal davası açabilir.

7. Disiplin Cezasına Karşı İptal Davası: Süre ve Yetkili Mahkeme

Disiplin cezasına karşı iptal davası idare mahkemesinde açılır ve süre altmış gündür. 657 sayılı Kanun disiplin cezaları için ayrı bir dava süresi öngörmediğinden genel süre uygulanır (İYUK m.7/1). Süre yazılı bildirimi izleyen günden başlar (İYUK m.7/2). Tatil günleri süreye dahildir; son gün tatile rastlarsa süre tatili izleyen çalışma gününün bitimine kadar uzar (İYUK m.8/2). Başlangıç ve adli tatil ayrıntısı için: idari davada dava açma süresi.

Yetkili mahkeme cezanın türüne göre ayrılır. Kamu görevlisinin görevle ilişkisinin kesilmesi sonucunu doğurmayan disiplin cezalarıyla ilgili davalarda yetkili mahkeme, ilgilinin görevli bulunduğu yer idare mahkemesidir (İYUK m.33/3). Kamu görevlisinin görevine son verilmesiyle ilgili davalarda ise yetkili mahkeme, son görev yaptığı yer idare mahkemesidir (İYUK m.33/2). Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması birinci gruba, devlet memurluğundan çıkarma ikinci gruba girer. İptal davasının genel şartları için: iptal davası nedir.

8. Disiplin Cezasına İtirazda ve Davada Hukuka Aykırılık Sebepleri

Disiplin cezasına itiraz dilekçesinde ve iptal davasında ileri sürülen sebepler aynıdır; fark, itirazın idareye, davanın mahkemeye yapılmasıdır. Aşağıdaki sebeplerin her biri doğrudan bir mevzuat hükmüne dayanır:

  • Yetki: Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarını disiplin amirleri verir ve disiplin amirliği yetkisi devredilemez (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.7/1 ve m.7/3). Kademe ilerlemesinin durdurulması cezası disiplin kurulunun kararı alınmadan verilemez (657 sayılı Kanun m.126).
  • Soruşturma: Disiplin cezası verilebilmesi için memur hakkında soruşturma açılması zorunludur; soruşturma yapılmadan disiplin cezası verilemez (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.28/1). Muhakkik görevlendirilmişse, hakkında soruşturma yapacağı memurdan hiyerarşik olarak alt seviyede olamaz (m.28/3).
  • Savunmanın zamanı ve içeriği: Savunma soruşturma sürecinin son aşamasında disiplin amiri tarafından istenir (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.30/1). Savunma istem yazısında memur hakkındaki iddialar, iddiaların dayandığı deliller, isnat edilen fiilin hukuki nitelendirmesi ve fiilin 657 sayılı Kanun m.125’in hangi bent ve alt bendine girdiği belirtilir (m.30/2). Yazıda, süresinde savunma yapılmazsa savunma hakkından vazgeçilmiş sayılacağı da yazılır (m.30/4).
  • Savunma süresi: Savunma için verilen süre yedi günden az olamaz; bu süre içinde savunma yapmayan memur savunma hakkından vazgeçmiş sayılır (657 sayılı Kanun m.130). Süreye uymamak hakkı düşürür; savunma vermemek cezayı kendiliğinden sakatlamaz.
  • Zamanaşımı: Fiilin öğrenildiği tarihten itibaren uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında bir ay içinde disiplin soruşturmasına, çıkarma cezasında altı ay içinde disiplin kovuşturmasına başlanmazsa ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar. Fiilin işlendiği tarihten itibaren iki yıl içinde ceza verilmezse de yetki düşer (657 sayılı Kanun m.127). Ayrıntı için: idari soruşturma nedir.
  • Cezayı verme süresi: Disiplin amiri uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarını soruşturmanın tamamlandığı günden itibaren on beş gün içinde vermek zorundadır (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.31/1).
  • Fiil ile ceza arasındaki uyum: İsnat edilen fiil, dayanılan bentte tarif edilen fiile uymalıdır. Ceza verilmesine sebep olan fiilin, cezanın özlük dosyasından silinmesine ilişkin süre içinde tekrarlanmasında bir derece ağır ceza uygulanır; geçmiş hizmetleri sırasındaki çalışmaları olumlu olan ve ödül veya başarı belgesi alan memurlara bir derece hafif olanı uygulanabilir (657 sayılı Kanun m.125).
  • Ceza yargılamasının sonucu: Memurun ceza kanununa göre mahkûm olması veya olmaması disiplin cezasının uygulanmasına ayrıca engel olamaz (657 sayılı Kanun m.131). Beraat kararı disiplin cezasını kendiliğinden kaldırmaz; itirazda fiilin sübutu ayrıca tartışılmalıdır.

Savunmanın nasıl yazılacağı için: disiplin soruşturmasında savunma dilekçesi. Ceza türleri ve her birini gerektiren fiiller için: memur disiplin cezaları.

9. Disiplin Cezasına İtirazda Mülga 657 m.136’ya Dayanılmamalıdır

Disiplin cezasına itiraz süresini ve yapılacak işlemi anlatırken 657 sayılı Kanun m.136’ya atıf yapan kaynaklar güncel değildir. Madde 13/2/2011 tarihli 6111 sayılı Kanun’la yürürlükten kaldırılmıştır; itiraz kuralları aynı değişiklikle yeniden yazılan m.135’te yer alır (657 sayılı Kanun m.136; m.135). İtiraz dilekçesinde veya dava dilekçesinde dayanak olarak m.135 gösterilmelidir.

10. Disiplin Cezası İptal Edilirse İdare Yeniden Ceza Verebilir mi?

Verebilir, ama süre sınırı vardır. 657 sayılı Kanun m.127’nin 23/1/2026 tarihli 7573 sayılı Kanun’la değişen fıkrasına göre disiplin cezası yargı kararıyla iptal edilirse, idare kararın kendisine ulaştığı tarihten itibaren kalan zamanaşımı süresi içinde; zamanaşımı dolmuşsa veya altı aydan az kalmışsa en geç altı ay içinde, karar gerekçesini dikkate alarak yeniden disiplin cezası tesis edebilir (657 sayılı Kanun m.127).

Bu değişiklik itiraz ve dava stratejisini etkiler. Ceza yalnız usul eksikliği yüzünden iptal edilirse idare, eksikliği giderip bu süre içinde yeniden ceza verebilir. Fiilin sabit olmadığı yönündeki bir iptal gerekçesi ise yeni cezaya dayanak bırakmaz; kanun yeni cezanın “karar gerekçesi dikkate alınarak” tesis edileceğini söyler (657 sayılı Kanun m.127). Dilekçede usul sebepleri ile esasa ilişkin sebeplerin birlikte ileri sürülmesi bu nedenle önemlidir.

11. Disiplin Cezası Kesinleştikten Sonra: Özlük Dosyasından Silinme

Disiplin cezaları memurun özlük dosyasına işlenir. Devlet memurluğundan çıkarma dışındaki bir cezayı alan memur, uyarma ve kınama cezalarının uygulanmasından beş yıl, diğer cezaların uygulanmasından on yıl sonra atamaya yetkili amire başvurarak cezanın özlük dosyasından silinmesini isteyebilir (657 sayılı Kanun m.133). Silinme bir itiraz yolu değildir. İstek, cezanın hukuka aykırılığı nedeniyle değil, memurun bu süreler içindeki davranışları isteğini haklı kılacak nitelikte görülürse yerine getirilir (657 sayılı Kanun m.133). Başvuru koşulları için: disiplin cezasının sicilden silinmesi.

12. Disiplin Cezasına İtiraz: Polis ve Diğer Rejimlerle Fark

Disiplin cezasına itiraz için yazılan yedi gün ve disiplin kurulu kuralı 657 sayılı Kanun’a tabi memurlar içindir; özel kanunların disiplin cezası vermeye yetkili amir ve kurullarla ilgili hükümleri saklıdır (657 sayılı Kanun m.126). Emniyet, jandarma ve sahil güvenlik personeli bu farkın en belirgin örneğidir:

657 sayılı Kanun (memur)7068 sayılı Kanun (kolluk)
İtiraz süresiTebliğden itibaren 7 gün (m.135)Tebliğden itibaren 10 gün (m.30/1)
İtiraz merciiDisiplin kurulu veya yüksek disiplin kurulu (m.135)Bir üst disiplin amiri; bazı cezalarda Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulu (m.30/1)
Merciin karar süresi30 gün (m.135)30 gün (m.30/2)
Ağır­laş­tırmaKabulde yalnız hafifletme veya kaldırma sayılır (m.135)Daha ağır ceza verilemez (m.30/4)
Dava süresinin başlangıcıYazılı bildirimi izleyen gün (İYUK m.7)Kesinleşen cezanın tebliği (m.32/2)

Son satırdaki fark, dava süresinin hesaplanmasını değiştirir. 7068 sayılı Kanun’da iptal davası kesinleşen disiplin cezalarına karşı açılır ve dava açma süresi kesinleşen cezanın personele tebliğinden itibaren başlar (7068 sayılı Kanun m.32). Ayrıntı için: polis disiplin cezaları.

Okul ve üniversite öğrencilerine, ceza infaz kurumundaki hükümlülere ve işçilere verilen disiplin cezaları bu yazının kapsamında değildir. Buradaki süreler ve merciler 657 sayılı Kanun’a tabi memurlar için yazılmıştır; bu kişilerin itiraz yolu kendi tabi oldukları düzenlemeden belirlenmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Disiplin cezasına itiraz süresi kaç gündür?

Yedi gündür. Süre, disiplin cezası kararının memura tebliğ edildiği tarihten itibaren işler. Süresi içinde itiraz edilmeyen disiplin cezası kesinleşir (657 sayılı Kanun m.135).

Disiplin cezasına itiraz süresi ne zaman başlar?

Kararın memura tebliğ edildiği tarihten başlar; cezanın verildiği tarih esas alınmaz (657 sayılı Kanun m.135). Disiplin amiri, verdiği cezayı karar tarihini izleyen on beş gün içinde tebliğ etmekle yükümlüdür (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.33/1).

Disiplin cezasına itiraz nereye yapılır?

Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarına karşı disiplin kuruluna, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı yüksek disiplin kuruluna itiraz edilir (657 sayılı Kanun m.135). Yetkili kurul kural olarak disipline aykırı fiilin işlendiği sırada memurun görev yerindeki disiplin kuruludur; bakan veya üst yöneticinin verdiği cezalarda merkez teşkilatı disiplin kurulu yetkilidir (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.25).

Devlet memurluğundan çıkarma cezasına itiraz edilebilir mi?

657 sayılı Kanun m.135 idari itiraz yolunu uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezaları için düzenler. Devlet memurluğundan çıkarma cezası yüksek disiplin kurulu kararıyla verildiği için (m.126) bu cezaya karşı idari itiraz mercii öngörülmemiştir; ceza iptal davasıyla idare mahkemesine taşınır.

İtiraz mercii kaç günde karar vermek zorundadır?

Otuz gün içinde. Süre, itiraz dilekçesi ile karar ve eklerinin kurula intikalinden itibaren işler (657 sayılı Kanun m.135). İtiraz sonucu, kararın verildiği tarihi izleyen yedi gün içinde memura tebliğ edilir (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.33/3).

Disiplin cezasına itiraz edilirse ceza artırılabilir mi?

657 sayılı Kanun m.135 itirazın kabulü hâlinde disiplin amirlerine yalnız cezayı hafifletme veya tamamen kaldırma yetkisi tanır; ağırlaştırma yetkisi saymaz. Emniyet, jandarma ve sahil güvenlik personeline uygulanan 7068 sayılı Kanun ise itiraz üzerine önceki cezadan daha ağır ceza verilemeyeceğini ayrıca yazar (7068 sayılı Kanun m.30/4).

Disiplin cezasına itiraz etmeden doğrudan dava açabilir miyim?

Evet. İtiraz dava açmanın ön şartı değildir. 657 sayılı Kanun m.135 disiplin cezalarına karşı idari yargı yoluna başvurulabileceğini, Anayasa m.129 disiplin kararlarının yargı denetimi dışında bırakılamayacağını düzenler. Dava açma süresi tebliğden itibaren altmış gündür (İYUK m.7).

Disiplin cezasına itiraz dava açma süresini durdurur mu?

Durdurur ama sıfırlamaz. Dava açma süresi içinde işlemin kaldırılması veya değiştirilmesi için yapılan başvuru, işlemeye başlamış dava açma süresini durdurur. İsteğin reddedilmesi veya otuz gün içinde cevap verilmeyerek reddedilmiş sayılması hâlinde süre yeniden işler ve başvuru tarihine kadar geçmiş süre hesaba katılır (İYUK m.11).

İtiraz cezanın uygulanmasını durdurur mu?

Durdurmaz. Disiplin cezaları verildiği tarihten itibaren hüküm ifade eder ve derhal uygulanır; aylıktan kesme cezası veriliş tarihini takip eden aybaşında uygulanır (657 sayılı Kanun m.132). Cezanın uygulanmasının durması için iptal davasında yürütmenin durdurulması istenir (İYUK m.27/2).

Disiplin cezasına itiraz süresini kaçırırsam dava açabilir miyim?

İtiraz süresinin geçmesi cezayı idari yönden kesinleştirir (657 sayılı Kanun m.135), fakat iptal davası için ayrı bir süre işler. Dava açma süresi tebliği izleyen günden başlayan altmış gündür (İYUK m.7). Yedi günü kaçıran memur bu altmış gün içinde dava açabilir.

Disiplin cezasına karşı dava hangi mahkemede açılır?

İdare mahkemesinde. Görevle ilişkiyi kesmeyen disiplin cezalarında yetkili mahkeme memurun görevli bulunduğu yer idare mahkemesidir (İYUK m.33/3). Görevine son verilmesiyle ilgili davalarda ise son görev yeri idare mahkemesi yetkilidir (İYUK m.33/2).

657 sayılı Kanun m.136'ya dayanan bilgiler neden farklı?

Çünkü m.136 yürürlükte değildir. İtiraz süresi ve yapılacak işlemi düzenleyen bu madde 13/2/2011 tarihli 6111 sayılı Kanun'la yürürlükten kaldırılmıştır. İtiraz kuralları bugün 657 sayılı Kanun m.135'te yer alır.

Savunmam alınmadan disiplin cezası verildiyse ne yapabilirim?

Memura savunma hakkı tanınmadan disiplin cezası verilemez (Anayasa m.129; 657 sayılı Kanun m.130). Savunma, soruşturmanın son aşamasında, iddialar, deliller, fiilin hukuki nitelendirmesi ve 657 sayılı Kanun m.125'in hangi bent ve alt bendine girdiği belirtilerek istenir (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.30). Bu kurallara aykırılık hem itiraz dilekçesinde hem iptal davasında ileri sürülebilir.

Savunma için verilen süreyi kaçırırsam ne olur?

Soruşturmacının veya yetkili disiplin kurulunun yedi günden az olmamak üzere verdiği süre içinde savunma yapmayan memur savunma hakkından vazgeçmiş sayılır (657 sayılı Kanun m.130). Savunma istem yazısında bu sonucun ayrıca belirtilmesi gerekir (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.30/4).

Polis disiplin cezasına itiraz süresi de yedi gün müdür?

Hayır. Emniyet, jandarma ve sahil güvenlik personeline 7068 sayılı Kanun uygulanır. Disiplin amirlerinin verdiği cezalara karşı itiraz süresi tebliğden itibaren on gündür ve itiraz bir üst disiplin amirine yazılı olarak yapılır (7068 sayılı Kanun m.30/1).

Yazar

Av. Halit Süha Bahçeci

Avukat

LinkedIn

Bahçeci Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, gayrimenkul, iş, aile, idare, ticaret ve yabancılar hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi yürütür. Çalışmaları sözleşmelerin hazırlanmasını, idari başvuruların yapılmasını ve uyuşmazlıklarda hukuki temsili de kapsar.

Yayın Politikası

İlgili çalışma alanı: İdare Hukuku

← Tüm makaleler
AraWhatsApp