657 disiplin cezaları beş tanedir: uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve Devlet memurluğundan çıkarma. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.125 her cezayı tanımlar ve o cezayı gerektiren fiilleri ayrı bentlerde sayar; bir memura verilen ceza bu bentlerden birine veya ona nitelik ve ağırlık bakımından benzer bir eyleme dayanmak zorundadır. Aşağıdaki 657 disiplin cezaları tablosu önce beş cezayı yan yana gösterir, ardından her cezanın fiil listesini bent bent verir. Cezayı kimin vereceği, itiraz mercii, tekerrür, maaş ve kademeye etkisi ile silinme süreleri de tablonun devamında açıklanmıştır.
1. 657 Disiplin Cezaları Tablosu
657 disiplin cezaları tablosunda her ceza için kanuni tanım, cezayı veren makam, itiraz mercii ve özlük dosyasından silinme süresi birlikte yer alır. Tablo 657 sayılı Kanun m.125, m.126, m.132, m.133 ve m.135 hükümlerinden derlenmiştir.
| Ceza | Kanuni tanım | Cezayı veren | İtiraz mercii (7 gün) | Silinme | Ek sonuç |
|---|---|---|---|---|---|
| Uyarma | Görevinde ve davranışlarında daha dikkatli olması gerektiğinin yazıyla bildirilmesi | Disiplin amiri | Disiplin kurulu | 5 yıl sonra başvuruyla | Tekerrürde kınama |
| Kınama | Görevinde ve davranışlarında kusurlu olduğunun yazıyla bildirilmesi | Disiplin amiri | Disiplin kurulu | 5 yıl sonra başvuruyla | Tekerrürde aylıktan kesme |
| Aylıktan kesme | Brüt aylıktan 1/30 ile 1/8 arasında kesinti | Disiplin amiri | Disiplin kurulu | 10 yıl sonra başvuruyla | 5 yıl üst kadrolara atanamama |
| Kademe ilerlemesinin durdurulması | Bulunulan kademede ilerlemenin 1 ile 3 yıl durdurulması | Disiplin kurulu kararından sonra atamaya yetkili amir veya vali | Yüksek disiplin kurulu | 10 yıl sonra başvuruyla, kurul mütalaasıyla | 10 yıl üst kadrolara atanamama |
| Devlet memurluğundan çıkarma | Bir daha Devlet memurluğuna atanmamak üzere memurluktan çıkarma | Yüksek disiplin kurulu | İtiraz yok, doğrudan idari yargı | Silinmez | Memuriyet sona erer |
Tablodaki itiraz mercileri 657 sayılı Kanun m.135’e göredir; Devlet memurluğundan çıkarma cezası bu maddede itiraz yolu gösterilen cezalar arasında sayılmaz, ancak aynı madde bütün disiplin cezalarına karşı idari yargı yolunun açık olduğunu belirtir. Silinme süresi cezanın verildiği değil uygulandığı tarihten işler (m.133).
2. 657 Disiplin Cezaları ve Gerektiren Fiiller
657 disiplin cezaları, kanunda sayılan fiil listesine bağlıdır. Disiplin amiri cezayı “memurun kusurlu davranışı” gibi genel bir gerekçeyle veremez; savunma isteminde isnat edilen fiilin m.125’teki bent ve alt bendi belirtilmelidir (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.30/2). Aşağıdaki listeler 657 sayılı Kanun m.125’in güncel metnine göredir; mülga bentler ayrıca işaretlenmiştir.
2.1. 657 Disiplin Cezalarından Uyarma Cezasını Gerektiren Fiiller
Uyarma, 657 disiplin cezaları içinde en hafif olanıdır ve memura görevinde ve davranışlarında daha dikkatli olması gerektiğinin yazıyla bildirilmesidir (657 sayılı Kanun m.125/A).
| Bent | Uyarma cezasını gerektiren fiil |
|---|---|
| a | Verilen emir ve görevlerin tam ve zamanında yapılmasında, kurumca belirlenen usul ve esasların yerine getirilmesinde, görevle ilgili resmî belge, araç ve gereçlerin korunması, kullanılması ve bakımında kayıtsızlık göstermek veya düzensiz davranmak |
| b | Özürsüz veya izinsiz olarak göreve geç gelmek, erken ayrılmak, görev mahallini terk etmek |
| c | Kurumca belirlenen tasarruf tedbirlerine uymamak |
| d | Usulsüz müracaat veya şikâyette bulunmak |
| e | Devlet memuru vakarına yakışmayan tutum ve davranışta bulunmak |
| f | Görevine veya iş sahiplerine karşı kayıtsızlık göstermek veya ilgisiz kalmak |
| g | Belirlenen kılık ve kıyafet hükümlerine aykırı davranmak |
| h | Görevin işbirliği içinde yapılması ilkesine aykırı davranışlarda bulunmak |
2.2. 657 Disiplin Cezalarından Kınama Cezasını Gerektiren Fiiller
Kınama, memura görevinde ve davranışlarında kusurlu olduğunun yazıyla bildirilmesidir (657 sayılı Kanun m.125/B). Kınama cezası uyarmadan bir derece ağırdır ve uyarma cezasını gerektiren fiilin silinme süresi içinde tekrarında da uygulanır.
| Bent | Kınama cezasını gerektiren fiil |
|---|---|
| a | Emir ve görevlerin yapılmasında, usul ve esasların yerine getirilmesinde, resmî belge, araç ve gereçlerin korunması, kullanılması ve bakımında kusurlu davranmak |
| b | Eşinin, reşit olmayan veya mahcur çocuklarının kazanç getiren sürekli faaliyetlerini belirlenen sürede kurumuna bildirmemek |
| c | Görev sırasında amire hâl ve hareketiyle saygısız davranmak |
| d | Hizmet dışında Devlet memurunun itibar ve güven duygusunu sarsacak nitelikte davranışlarda bulunmak |
| e | Devlete ait resmî araç, gereç ve benzeri eşyayı özel işlerinde kullanmak |
| f | Devlete ait resmî belge, araç, gereç ve benzeri eşyayı kaybetmek |
| g | İş arkadaşlarına, maiyetindeki personele ve iş sahiplerine kötü muamelede bulunmak |
| h | İş arkadaşlarına ve iş sahiplerine söz veya hareketle sataşmak |
| ı | Görev mahallinde genel ahlak ve edep dışı davranışlarda bulunmak, bu tür yazı yazmak, işaret, resim ve benzeri şekiller çizmek |
| j | Verilen emirlere itiraz etmek |
| k | Borçlarını kasten ödemeyerek hakkında yasal yollara başvurulmasına neden olmak |
| l | Kurumların huzur, sükûn ve çalışma düzenini bozmak |
| m | Yetkili olmadığı hâlde basına, haber ajanslarına veya radyo ve televizyon kurumlarına bilgi veya demeç vermek |
Maaşına haciz gelen memurun durumu (k) bendiyle ilgilidir. Bentte aranan unsur haczin varlığı değil, borcun kasten ödenmemesi ve bu nedenle hakkında yasal yollara başvurulmasıdır; kast unsuru soruşturmada ayrıca incelenir (657 sayılı Kanun m.125/B-k).
2.3. 657 Disiplin Cezalarından Aylıktan Kesme Cezasını Gerektiren Fiiller
Aylıktan kesme, memurun brüt aylığından 1/30 ile 1/8 arasında kesinti yapılmasıdır (657 sayılı Kanun m.125/C). Kesinti oranı bu aralıkta fiilin ağırlığına göre belirlenir.
| Bent | Aylıktan kesme cezasını gerektiren fiil |
|---|---|
| a | Kasıtlı olarak emir ve görevleri tam ve zamanında yapmamak, usul ve esasları yerine getirmemek, görevle ilgili resmî belge, araç ve gereçleri korumamak, bakımını yapmamak, hor kullanmak |
| b | Özürsüz olarak bir veya iki gün göreve gelmemek |
| c | Devlete ait resmî belge, araç, gereç ve benzerlerini özel menfaat sağlamak için kullanmak |
| d | Görevle ilgili konularda yükümlü olduğu kişilere yalan ve yanlış beyanda bulunmak |
| e | Görev sırasında amirine sözle saygısızlık etmek |
| f | Görev yeri sınırları içinde herhangi bir yerin toplantı, tören ve benzeri amaçlarla izinsiz kullanılmasına yardımcı olmak |
| g, h, j | Mülga (13/2/2011 tarihli 6111 sayılı Kanun) |
| ı | Hizmet içinde Devlet memurunun itibar ve güven duygusunu sarsacak nitelikte davranışlarda bulunmak |
Kınama tablosundaki (d) bendi ile aylıktan kesme tablosundaki (ı) bendi aynı fiili tarif eder; ayrım fiilin hizmet dışında mı hizmet içinde mi işlendiğine göre yapılır (657 sayılı Kanun m.125/B-d, m.125/C-ı).
2.4. 657 Disiplin Cezalarından Kademe İlerlemesinin Durdurulması Cezasını Gerektiren Fiiller
Kademe ilerlemesinin durdurulması, fiilin ağırlık derecesine göre memurun bulunduğu kademede ilerlemesinin 1 ile 3 yıl durdurulmasıdır (657 sayılı Kanun m.125/D).
| Bent | Kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını gerektiren fiil |
|---|---|
| a | Göreve sarhoş gelmek, görev yerinde alkollü içki içmek |
| b | Özürsüz ve kesintisiz 3 ile 9 gün göreve gelmemek |
| c | Görevi ile ilgili olarak her ne şekilde olursa olsun çıkar sağlamak |
| d | Amirine veya maiyetindekilere karşı küçük düşürücü veya aşağılayıcı fiil ve hareketler yapmak |
| e | Görev yeri sınırları içinde herhangi bir yeri toplantı, tören ve benzeri amaçlarla izinsiz kullanmak veya kullandırmak |
| f | Gerçeğe aykırı rapor ve belge düzenlemek |
| g | Mülga (17/9/2004 tarihli 5234 sayılı Kanun) |
| h | Ticaret yapmak veya Devlet memurlarına yasaklanan diğer kazanç getirici faaliyetlerde bulunmak |
| ı | Görevin yerine getirilmesinde dil, ırk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep ayrımı yapmak, kişilerin yarar veya zararını hedef tutan davranışlarda bulunmak |
| j | Belirlenen durum ve sürelerde mal bildiriminde bulunmamak |
| k | Açıklanması yasaklanan bilgileri açıklamak |
| l | Amirine, maiyetindekilere, iş arkadaşlarına veya iş sahiplerine hakarette bulunmak veya bunları tehdit etmek |
| m | Diplomatik statüsünden yararlanarak yurt dışında haklı bir sebep olmadan ödeme kabiliyetinin üstünde borçlanmak ve Devlet itibarını zedelemek veya zorunlu bir sebep olmadan borcunu ödemeden yurda dönmek |
| n | Verilen görev ve emirleri kasten yapmamak |
| o | Herhangi bir siyasi parti yararına veya zararına fiilen faaliyette bulunmak |
Öğrenim durumu nedeniyle yükselebileceği kadronun son kademesinde bulunan memurda kademeyi durdurmak mümkün olmadığından, bu cezayı gerektiren hâllerde brüt aylığın 1/4’ü ile 1/2’si kesilir; tekerrüründe memurun görevine son verilir (657 sayılı Kanun m.125).
2.5. 657 Disiplin Cezalarından Devlet Memurluğundan Çıkarma Cezasını Gerektiren Fiiller
Devlet memurluğundan çıkarma, 657 disiplin cezaları içinde en ağır olanıdır ve bir daha Devlet memurluğuna atanmamak üzere memurluktan çıkarmaktır (657 sayılı Kanun m.125/E).
| Bent | Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiil |
|---|---|
| a | İdeolojik veya siyasi amaçlarla kurumların huzur, sükûn ve çalışma düzenini bozmak; boykot, işgal, kamu hizmetlerinin yürütülmesini engelleme, işi yavaşlatma ve grev gibi eylemlere katılmak veya bu amaçlarla toplu olarak göreve gelmemek, bunları tahrik ve teşvik etmek veya yardımda bulunmak |
| b | Yasaklanmış her türlü yayını veya siyasi veya ideolojik amaçlı bildiri, afiş, pankart, bant ve benzerlerini basmak, çoğaltmak, dağıtmak veya kurumlarda asmak, teşhir etmek |
| c | Siyasi partiye girmek |
| d | Özürsüz olarak bir yılda toplam 20 gün göreve gelmemek |
| e | Savaş, olağanüstü hâl veya genel afetlere ilişkin konularda amirlerin verdiği görev veya emirleri yapmamak |
| f | Amirlerine, maiyetindekilere ve iş sahiplerine fiili tecavüzde bulunmak |
| g | Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak |
| h | Yetki almadan gizli bilgileri açıklamak |
| ı | Siyasi ve ideolojik eylemlerden arananları görev mahallinde gizlemek |
| j | Yurt dışında Devletin itibarını düşürecek veya görev haysiyetini zedeleyecek tutum ve davranışlarda bulunmak |
| k | 5816 sayılı Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkındaki Kanuna aykırı fiilleri işlemek |
| l | Terör örgütleriyle eylem birliği içinde olmak, bu örgütlere yardım etmek, kamu imkân ve kaynaklarını bu örgütleri desteklemeye yönelik kullanmak veya kullandırmak, bu örgütlerin propagandasını yapmak |
Göreve gelmeme fiili süreye göre üç ayrı cezaya bağlanmıştır: özürsüz bir veya iki gün aylıktan kesme, kesintisiz 3 ile 9 gün kademe ilerlemesinin durdurulması, bir yılda toplam 20 gün Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektirir (657 sayılı Kanun m.125/C-b, D-b, E-d). Yüz kızartıcı hareket kavramının memuriyete etkisi ayrıca ele alınmıştır: Yüz Kızartıcı Suçlar Nelerdir? Memuriyete ve Haklara Etkisi.
2.6. 657 Disiplin Cezalarında Benzer Eylem Kuralı
657 disiplin cezaları listesi kapalı bir liste olarak uygulanmaz. Kanun, sayılan fiil ve hâllere nitelik ve ağırlıkları itibarıyla benzer eylemlerde bulunanlara da aynı neviden disiplin cezası verileceğini düzenler (657 sayılı Kanun m.125). Bu hükme dayanan bir cezada idare, fiili hangi bende benzettiğini göstermek zorundadır; çünkü savunma, isnat edilen fiilin m.125’te hangi bent ve alt bendin kapsamına girdiği belirtilerek istenir (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.30/2).
3. 657 Disiplin Cezalarını Kim Verir?
657 disiplin cezalarında yetki cezanın ağırlığına göre bölünmüştür. Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarını disiplin amirleri verir. Kademe ilerlemesinin durdurulması cezası, memurun bağlı olduğu kurumdaki disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra atamaya yetkili amirce, il disiplin kurulu kararına dayanan hâllerde valice verilir. Devlet memurluğundan çıkarma cezası amirlerin bu yöndeki isteği üzerine memurun bağlı bulunduğu kurumun yüksek disiplin kurulu kararıyla verilir (657 sayılı Kanun m.126).
Disiplin kurulu ve yüksek disiplin kurulu teklif edilen cezayı yalnız kabul veya reddeder; ayrı bir ceza tayin edemez. Kurul teklifi reddederse atamaya yetkili amir 15 gün içinde başka bir disiplin cezası verebilir (657 sayılı Kanun m.126). Yönetmelik bu durumda amire gerekçe yazma yükümlülüğü getirir (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.27/1-b).
Uyarma, kınama ve aylıktan kesmede yetkili disiplin amiri, fiilin işlendiği sırada memurun görev yerindeki disiplin amiridir (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.24). Hangi unvanın disiplin amiri olduğu kurumun kendi disiplin amirleri yönetmeliğindeki cetvelden anlaşılır; ayrıntısı Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği yazısındadır. Kurulların oluşumu için: Disiplin Kurulu ve Yüksek Disiplin Kurulu.
4. 657 Disiplin Cezalarında Tekerrür ve Hafifletme
657 disiplin cezaları iki hâlde bir derece ağırlaşır. Disiplin cezası verilmesine sebep olmuş bir fiil veya hâl, cezanın özlük dosyasından silinmesine ilişkin süre içinde tekrarlanırsa bir derece ağır ceza uygulanır. Aynı derecede cezayı gerektiren fakat ayrı fiiller nedeniyle verilen cezaların üçüncü uygulamasında da bir derece ağır ceza verilir (657 sayılı Kanun m.125).
| Durum | Sonuç |
|---|---|
| Aynı fiil, silinme süresi içinde tekrarlanır | Bir derece ağır ceza |
| Ayrı fiiller, aynı derecede cezayı gerektirir, üçüncü uygulama | Bir derece ağır ceza |
| Son kademedeki memurun kademe durdurma cezasını gerektiren fiili tekrarlanır | Görevine son verilir |
Tekerrürün ölçüsü silinme süresi olduğu için uyarma ve kınamada 5 yıllık, diğer cezalarda 10 yıllık süre aynı zamanda tekerrür penceresidir (657 sayılı Kanun m.133). Süre dolduktan sonra işlenen aynı fiil tekerrür hükmüne dayandırılamaz.
Hafifletme ise idarenin takdirindedir. Geçmiş hizmetleri sırasındaki çalışmaları olumlu olan ve ödül veya başarı belgesi alan memurlar için verilecek cezalarda bir derece hafif olanı uygulanabilir (657 sayılı Kanun m.125). Kademe ilerlemesinin durdurulması teklifi kurulca kabul edildiğinde amir bu hükmü de dikkate alarak değerlendirme yapar (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.27/1-a).
5. Memur Disiplin Cezalarının Maaş, Kademe ve Terfiye Etkisi
Memur disiplin cezaları verildiği tarihten itibaren hüküm ifade eder ve derhal uygulanır; aylıktan kesme cezası cezanın veriliş tarihini takip eden ay başında uygulanır (657 sayılı Kanun m.132). Cezanın doğrudan sonucunun yanında kariyere ilişkin dört ayrı etkisi vardır:
- Üst kadrolara atanma yasağı: Aylıktan kesme cezası alanlar 5 yıl, kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alanlar 10 yıl boyunca daire başkanı ve dengi ile daha üst kadrolara, bölge ve il teşkilatlarının en üst yönetici kadrolarına, düzenleyici ve denetleyici kurumların başkanlık ve üyeliklerine, vali ve büyükelçi kadrolarına atanamaz (657 sayılı Kanun m.132).
- Sekiz yıllık kademe ilerlemesi: Son sekiz yıl içinde herhangi bir disiplin cezası almayan memurlara, aylık derecelerinin yükseltilmesinde dikkate alınmak üzere bir kademe ilerlemesi uygulanır (657 sayılı Kanun m.64). Uyarma dahil her disiplin cezası bu hakkı o dönem için ortadan kaldırır.
- Üst dereceye yükselme: Azami yükselebileceği derecenin dördüncü kademesinden aylık almaya hak kazanan memurun kazanılmış hak aylığı, son sekiz yılda disiplin cezası almamışsa kadro şartı aranmaksızın bir üst dereceye yükseltilir (657 sayılı Kanun m.37).
- Disiplin kurulu üyeliği: Aylıktan kesme cezası alanlar 5 yıl, kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alanlar 10 yıl boyunca disiplin kurullarında ve yüksek disiplin kurullarında görevlendirilemez (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.19/2).
Kınama ve uyarma cezaları m.132’deki atanma yasağının kapsamında sayılmaz. Görevde yükselme sınavı ve yöneticilik görevlendirmesi için kurumun kendi mevzuatında ayrıca şart bulunup bulunmadığı o mevzuattan kontrol edilmelidir.
6. Memura Disiplin Cezası Nasıl Verilir?
Memura disiplin cezası soruşturma açılmadan verilemez (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.28/1). Soruşturmayı muhakkik yürütür; ancak savunma isteme ve ceza verme yetkisi muhakkikte değil disiplin amirindedir (m.29/1). Savunma soruşturmanın son aşamasında disiplin amirince, memur hakkındaki iddialar, deliller, fiilin hukuki nitelendirmesi ve m.125’teki bent gösterilerek istenir (m.30/1-2). Savunma için verilecek süre yedi günden az olamaz; bu sürede savunma yapmayan memur savunma hakkından vazgeçmiş sayılır (657 sayılı Kanun m.130).
Hakkında Devlet memurluğundan çıkarma cezası istenen memurun savunma hakkı genişler: soruşturma evrakını incelemeye, tanık dinletmeye, disiplin kurulunda sözlü veya yazılı olarak kendisi veya vekili aracılığıyla savunma yapmaya hakkı vardır (657 sayılı Kanun m.129). Yüksek disiplin kurulu bu hakların kullanılmasına imkân vererek son savunmayı ayrıca ister (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.30/6).
Karar süreleri de kanunda yazılıdır. Disiplin amirleri uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarını soruşturmanın tamamlandığı günden itibaren 15 gün içinde verir. Kademe ilerlemesinin durdurulmasını gerektiren hâllerde dosya 15 gün içinde disiplin kuruluna gönderilir ve kurul 30 gün içinde kararını bildirir. Memurluktan çıkarmada yüksek disiplin kurulu dosyayı en geç altı ay içinde karara bağlar (657 sayılı Kanun m.128).
Ceza verme yetkisi zamanaşımına da bağlıdır: fiil öğrenildikten sonra bir ay içinde (memurluktan çıkarmada altı ay) soruşturmaya başlanmalı ve fiilin işlendiği tarihten itibaren iki yıl içinde ceza verilmelidir (657 sayılı Kanun m.127). Süre hesabı, yargı kararıyla iptalden sonra yeniden ceza tesisi ve özel rejimler için: Disiplin Soruşturması Zaman Aşımı. Savunmanın içeriği için: Memur Savunma Dilekçesi Örneği.
7. 657 Disiplin Cezalarına İtiraz ve Dava
657 disiplin cezalarına itiraz süresi, kararın ilgiliye tebliği tarihinden itibaren yedi gündür. Disiplin amirlerince verilen uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarına karşı disiplin kuruluna, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı yüksek disiplin kuruluna itiraz edilir; süresinde itiraz edilmeyen ceza kesinleşir (657 sayılı Kanun m.135). İtiraz merci dosyayı 30 gün içinde karara bağlar. İtiraz kabul edilirse disiplin amiri kararı gözden geçirerek cezayı hafifletebilir veya tamamen kaldırabilir.
Disiplin cezalarına karşı idari yargı yolu açıktır (657 sayılı Kanun m.135). İdare mahkemesinde dava açma süresi, özel kanunda ayrı süre gösterilmemişse, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlayan altmış gündür (İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7). İtiraz yolu ile dava yolunun birbirine etkisi ve dilekçe içeriği için: Disiplin Cezasına İtiraz Süresi, Mercii ve Dava Yolu ve Disiplin Cezasına İtiraz Dilekçesi Örneği.
8. Memur Disiplin Cezaları Sicile İşler mi, Ne Zaman Silinir?
Memur disiplin cezaları memurun özlük dosyasına işlenir. Devlet memurluğundan çıkarma dışındaki cezalardan uyarma ve kınama uygulanmasından 5 yıl, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması uygulanmasından 10 yıl sonra atamaya yetkili amire başvurularak silinme istenebilir (657 sayılı Kanun m.133). Silinme kendiliğinden olmaz; amir memurun bu süredeki davranışlarını isteği haklı kılacak nitelikte görürse talebi kabul eder. Kademe ilerlemesinin durdurulması cezasının silinmesinde ayrıca disiplin kurulunun mütalaası alınır. Başvuru ve dilekçe için: Disiplin Cezası Sicilden Ne Zaman Silinir?.
Memur disiplin cezalarını kanunla ortadan kaldıran ayrı bir yol da disiplin affıdır; affın bugünkü durumu için: Memur Disiplin Affı Çıkacak mı?.
9. Memur Disiplin Cezası ile Ceza Davasının İlişkisi
Memur disiplin cezası ile ceza davası birbirini beklemez. Aynı olaydan dolayı memur hakkında ceza mahkemesinde kovuşturmaya başlanmış olması disiplin kovuşturmasını geciktiremez; memurun ceza kanununa göre mahkûm olması veya olmaması da disiplin cezasının uygulanmasına engel olamaz (657 sayılı Kanun m.131). Ters yönde de aynı kural geçerlidir: disiplin kovuşturmasının yapılmış olması, fiil genel hükümler kapsamına giriyorsa ayrıca ceza kovuşturması açılmasına engel değildir (m.125).
Bu nedenle ceza davasında beraat, disiplin cezasını kendiliğinden ortadan kaldırmaz; disiplin sorumluluğu m.125’teki fiil tanımına göre ayrı değerlendirilir. Ceza yargılamasının memuriyete etkisi için: HAGB Memuriyete Engel mi?. Soruşturma sürerken görevden uzaklaştırma tedbiri için: Görevden Uzaklaştırma Nedir?.
10. 657 Disiplin Cezaları Kimlere Uygulanmaz?
657 disiplin cezaları 657 sayılı Kanuna tabi memurlara uygulanır ve kanun özel kanunların disiplin suçları ve cezalarına ilişkin hükümlerini saklı tutar (657 sayılı Kanun m.125). Aşağıdaki personelin disiplin rejimi kendi kanunundadır:
| Personel | Disiplin rejimi |
|---|---|
| Devlet memurları | 657 sayılı Kanun m.125 vd. ve Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği |
| Emniyet, jandarma ve sahil güvenlik personeli | 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun |
| Türk Silahlı Kuvvetleri personeli | 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu |
| Öğretim elemanları | 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu m.53 |
Kolluk personeli için ayrıntı: Polis Disiplin Cezaları: 7068 Sayılı Kanun.
Sıkça Sorulan Sorular
657 sayılı Kanuna göre disiplin cezaları nelerdir?
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.125 beş disiplin cezası sayar: uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve Devlet memurluğundan çıkarma. Kanun her cezanın hangi fiil ve hâllerde verileceğini ayrı bentlerde gösterir.
En hafif disiplin cezası nedir?
En hafif disiplin cezası uyarmadır. Uyarma, memura görevinde ve davranışlarında daha dikkatli olması gerektiğinin yazıyla bildirilmesidir (657 sayılı Kanun m.125/A). En ağır ceza ise bir daha Devlet memurluğuna atanmamak üzere memurluktan çıkarmadır (m.125/E).
Memur hangi durumlarda memurluktan atılır?
Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiiller 657 sayılı Kanun m.125/E'de sayılır. Aralarında siyasi partiye girmek, özürsüz olarak bir yılda toplam 20 gün göreve gelmemek, amirlerine, maiyetindekilere veya iş sahiplerine fiili tecavüzde bulunmak, memurluk sıfatıyla bağdaşmayacak yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak, yetki almadan gizli bilgileri açıklamak ve terör örgütleriyle eylem birliği içinde olmak yer alır. Kademe ilerlemesinin durdurulması cezasının tekerrüründe de bir derece ağır ceza, yani memurluktan çıkarma uygulanır (m.125).
Aylıktan kesme cezasında ne kadar kesinti yapılır?
Aylıktan kesme cezasında memurun brüt aylığından 1/30 ile 1/8 arasında kesinti yapılır (657 sayılı Kanun m.125/C). Ceza, verildiği tarihi takip eden ay başında uygulanır (m.132).
Kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ne kadar sürer?
Fiilin ağırlık derecesine göre memurun bulunduğu kademede ilerlemesi 1 ile 3 yıl arasında durdurulur (657 sayılı Kanun m.125/D). Öğrenim durumu nedeniyle yükselebileceği kadronun son kademesinde bulunan memurda bunun yerine brüt aylığın 1/4'ü ile 1/2'si arasında kesinti yapılır; tekerrüründe görevine son verilir.
Memura disiplin cezasını kim verir?
Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarını disiplin amirleri verir. Kademe ilerlemesinin durdurulması cezası disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra atamaya yetkili amirce, il disiplin kurulu kararına dayanan hâllerde valice verilir. Devlet memurluğundan çıkarma cezası amirlerin isteği üzerine yüksek disiplin kurulu kararıyla verilir (657 sayılı Kanun m.126).
Maaşına haciz gelen memura disiplin cezası verilir mi?
657 sayılı Kanun m.125/B-k, borçlarını kasten ödemeyerek hakkında yasal yollara başvurulmasına neden olmayı kınama cezasını gerektiren fiiller arasında sayar. Hükmün ölçüsü haczin kendisi değil, borcun kasten ödenmemesidir; kast unsuru soruşturmada ayrıca değerlendirilir.
Aynı disiplin suçunu tekrarlayan memura ne olur?
Disiplin cezası verilmesine sebep olmuş fiil, cezanın özlük dosyasından silinmesine ilişkin süre içinde tekrarlanırsa bir derece ağır ceza uygulanır. Aynı derecede cezayı gerektiren ayrı fiiller nedeniyle verilen cezaların üçüncü uygulamasında da bir derece ağır ceza verilir (657 sayılı Kanun m.125).
Disiplin kurulu cezayı hafifletebilir mi?
Hayır. Disiplin kurulu ve yüksek disiplin kurulunun ayrı bir ceza tayinine yetkisi yoktur; teklif edilen cezayı kabul veya reddeder. Ret hâlinde atamaya yetkili amirler 15 gün içinde başka bir disiplin cezası vermekte serbesttir (657 sayılı Kanun m.126).
Disiplin cezası alan memur kademe ve derece ilerlemesi alabilir mi?
Son sekiz yıl içinde herhangi bir disiplin cezası almayan memurlara aylık derecelerinin yükseltilmesinde dikkate alınmak üzere bir kademe ilerlemesi uygulanır (657 sayılı Kanun m.64). Azami yükselebileceği derecenin dördüncü kademesinden aylık almaya hak kazanan memurun bir üst dereceye yükseltilmesi de son sekiz yılda disiplin cezası almamış olmasına bağlıdır (m.37). Bu dönemde alınan bir disiplin cezası iki imkânı da ortadan kaldırır.
Memur disiplin cezaları sicile işler mi, ne zaman silinir?
Disiplin cezaları memurun özlük dosyasına işlenir. Uyarma ve kınama cezalarının uygulanmasından 5 yıl, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarının uygulanmasından 10 yıl sonra atamaya yetkili amire başvurularak silinme istenebilir; Devlet memurluğundan çıkarma cezası silinmez (657 sayılı Kanun m.133).
Disiplin cezasına itiraz süresi kaç gündür?
İtiraz süresi kararın ilgiliye tebliğinden itibaren yedi gündür. Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarına karşı disiplin kuruluna, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı yüksek disiplin kuruluna itiraz edilir; süresinde itiraz edilmeyen ceza kesinleşir. Bütün disiplin cezalarına karşı idari yargı yolu açıktır (657 sayılı Kanun m.135).
Ceza davasından beraat eden memura disiplin cezası verilebilir mi?
657 sayılı Kanun m.131'e göre memurun ceza kanununa göre mahkûm olması veya olmaması, disiplin cezasının uygulanmasına engel olamaz; ceza mahkemesinde kovuşturma başlamış olması da disiplin kovuşturmasını geciktiremez. Disiplin sorumluluğu m.125'teki fiil tanımına göre ayrıca değerlendirilir.
Kanunda sayılmayan bir fiil için disiplin cezası verilebilir mi?
657 sayılı Kanun m.125, sayılan fiil ve hâllere nitelik ve ağırlıkları itibarıyla benzer eylemlerde bulunanlara da aynı neviden disiplin cezası verileceğini düzenler. Bu durumda benzerlik kurulan bendin savunma isteminde gösterilmesi gerekir (Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği m.30/2).
Polis, asker ve öğretim üyeleri 657 disiplin cezalarına tabi midir?
657 sayılı Kanun m.125 özel kanunların disiplin suçları ve cezalarına ilişkin hükümlerini saklı tutar. Emniyet, jandarma ve sahil güvenlik personeli 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanuna, Türk Silahlı Kuvvetleri personeli 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanununa, öğretim elemanları 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu m.53'e tabidir.
İlgili çalışma alanı: İdare Hukuku
← Tüm makaleler