Sınav salonunda sıralanmış sandalyeler

İdare Hukuku

SYBS Nedir? Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi

12 dk okumaYayımlanma:Son güncelleme:Yazan Av. Halit Süha Bahçeci

SYBS, Seviye ve Yeterlik Belirleme Sisteminin kısaltmasıdır. SYBS, yurt dışından alınan bir diplomanın programında eksiklik tespit edildiğinde veya tereddüt oluştuğunda, kazanımların elde edilme düzeyini ders tamamlama, staj tamamlama, proje yapma veya sınava tabi tutma gibi uygulamalarla ölçen işlemler bütünüdür (Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği m.3/1-j). SYBS’ye tabi tutulmak ret değildir: başvuru uygun bulunmuş, ancak denklik verilmeden önce kazanımların ölçülmesi istenmiştir (Yönetmelik m.7/3).

Bu yazı SYBS’nin ne zaman uygulandığını, hangi araçları kapsadığını, kimin karar verdiğini, SYBS seviye tespit sınavının, ilmî hüviyet tespitinin, ders tamamlamanın ve klinik pratiğin nasıl yürüdüğünü ve SYBS uygulanmadan denklik verilen hâlleri açıklar. Denklik başvurusunun genel işleyişi yurt dışı diploma denkliği yazısındadır.

1. SYBS Nedir?

SYBS, Yönetmelikte tanımlanmış bir ölçme ve değerlendirme sistemidir. Tanıma göre Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi; mezun olunan programla ilgili temel kazanımlar, eğitim-öğretimin dili, programın niteliği, teorik ve uygulamalı dersler, stajlar ve projeler yönünden eksiklik tespit edildiğinde ve/veya tereddüt oluştuğunda uygulanır. Programın niteliğine göre ders tamamlama, staj tamamlama, proje yapma veya sınava tabi tutma gibi uygulamalardan biri, birkaçı veya tamamı kullanılır (Yönetmelik m.3/1-j).

SYBS’yi başlatan iki durum vardır: eksiklik tespiti ve tereddüt. İkisinden biri yoksa SYBS’ye gerek kalmaz. SYBS’nin konusu diplomanın kendisi değil, programın Türkiye’deki eşdeğer programa göre kazanımlarıdır.

1.1. SYBS Yazımı: Yeterlik mi Yeterlilik mi?

SYBS’nin Yönetmelikteki resmî adı Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemidir (Yönetmelik m.3/1-j). Uygulamada “Yeterlilik” yazımına da rastlanır; mevzuat araştırmasında ve kararın okunmasında esas alınacak yazım “Yeterlik”tir.

2. SYBS Ne Zaman Uygulanır?

SYBS, başvurunun 5 ve 6. maddeler kapsamında uygun bulunduğu, ancak programın SYBS’siz denklik hâllerinin dışında kaldığı durumda uygulanır. Program, Türk yükseköğretim sistemindeki eşdeğer programa göre temel kazanımlar, eğitim-öğretimin dili, niteliği, teorik ve uygulamalı dersler, staj ve projeler bakımından yetersiz görülürse, başvuru sahibi SYBS işlemlerinden birine veya birkaçına tabi tutulur. Yetersizlik Komisyonca doğrudan veya Bilim Alanı Danışma Komisyonu ve/veya yükseköğretim kurumlarının görüşleri dikkate alınarak belirlenir (Yönetmelik m.7/3).

SYBS işlemlerinin usul ve esasları Yükseköğretim Kurulunca belirlenir. Sağlık programlarının sınav işlemlerinde uygulamaya ilişkin Sağlık Bakanlığının görüşü de alınır (Yönetmelik m.7/3).

2.1. SYBS ile Denklik Başvurusunun Olası Sonuçları

SYBS, denklik incelemesinin sonuçlarından yalnız biridir. Başvuru dört sonuçtan birine ulaşır:

SonuçNe zamanDayanak
SYBS uygu­lan­ma­dan denklikSıralama ölçütü, ÖSYS yer­leş­tir­mesi veya bu kurumlara geçişle öğrenimin en az %70’inin tamam­lan­masıYönetmelik m.7/1
SYBS uygu­lan­ma­dan denklikProgram yeter­li­ği­nin Komisyonca kabul edilmesiYönetmelik m.7/2
SYBS’ye tabi tutmaProgram yeter­li­ği­nin yetersiz görülmesiYönetmelik m.7/3
Retm.7/6’daki bentlerden birinin ger­çek­leş­mesiYönetmelik m.7/6

SYBS’ye tabi tutma ile ret arasındaki fark, izlenecek yolu belirler. SYBS kararı başvurunun sürdüğünü ve kazanımların ölçüleceğini gösterir; ret kararı ise başvuruyu esastan sonuçlandırır. Ret sebepleri ve rete karşı dava YÖK denklik başvurusunun reddi ve iptal davası yazısında açıklanmıştır.

3. SYBS Kapsamında Hangi Uygulamalar Var?

SYBS kapsamında yapılacak uygulamalar Yönetmelik m.11/3’te sayılmıştır: seviye tespit ve ilmi hüviyet tespiti gibi sınav uygulamaları, ders/staj tamamlama, pratik eğitim, klinik pratik veya proje uygulamaları. Bunlardan biri veya birkaçı uygulanabilir (Yönetmelik m.11/3). SYBS bu nedenle tek bir sınav değildir; aynı başvuru sahibinden sınav ile birlikte klinik pratik veya ders tamamlama da istenebilir.

  • SYBS seviye tespit sınavı (STS): SYBS kapsamında yapılan sınav uygulamasıdır (Yönetmelik m.11/3).
  • SYBS ilmî hüviyet tespiti: Seviye tespit sınavı kararı kapsamında yükseköğretim kurumlarınca oluşturulan komisyonlarca yapılan, sözlü ve gerektiğinde yazılı ve pratik aşamaları da içeren, yazılı seviye tespit sınavına muadil sınavdır (Yönetmelik m.3/1-g).
  • SYBS ders ve staj tamamlama: Eksik görülen dersin veya stajın tamamlanmasıdır (Yönetmelik m.3/1-j, m.11/3).
  • SYBS pratik eğitim ve klinik pratik: Uygulamalı eğitim gerektiren programlarda eksikliğin uygulama yoluyla giderilmesidir (Yönetmelik m.11/3).
  • SYBS proje: Kazanımın bir proje çalışmasıyla ölçülmesidir (Yönetmelik m.3/1-j, m.11/3).

3.1. SYBS Usul ve Esasları: YÖK’ün Uygulama Metni

SYBS uygulamalarının ayrıntısı Yönetmelikte değil, Yükseköğretim Kurulunun belirlediği usul ve esaslardadır; Yönetmelik SYBS işlemlerinin usul ve esaslarını Kurula bırakır (Yönetmelik m.7/3). YÖK bu metni Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi İşlemlerine İlişkin Usul ve Esaslar adıyla Tanıma ve Denklik Hizmetleri sitesinde yayımlar (denklik.yok.gov.tr, belge 1630, erişim 24.09.2026). SYBS Usul ve Esasları Resmî Gazete’de yayımlanan bir mevzuat metni değildir; metinde kabul tarihi yazılı değildir ve Kurul tarafından kabul edildiği tarihte yürürlüğe girdiği belirtilir (SYBS Usul ve Esasları m.10). Aşağıdaki SYBS sınav, ders tamamlama ve klinik pratik kuralları bu metnin erişim tarihindeki hâlinden aktarılmıştır; YÖK metni değiştirebileceği için başvurudan önce güncel hâli kontrol edilmelidir.

SYBS Usul ve Esaslarına göre SYBS uygulamaları ders tamamlama, staj tamamlama, proje yapma, klinik pratik yapma veya sınava tabi tutmadır. Bunlardan biri veya birkaçı Komisyonca doğrudan veya Bilim Alanı Danışma Komisyonu ve/veya yükseköğretim kurumlarının görüşleri doğrultusunda uygulanır (SYBS Usul ve Esasları m.4).

3.2. SYBS Kararını Kim Verir?

SYBS uygulamaları, Tanıma ve Denklik Komisyonu tarafından doğrudan veya Bilim Alanı Danışma Komisyonu ve/veya üniversite görüşü alınarak karara bağlanır (Yönetmelik m.11/3). Komisyon, Yükseköğretim Kurulu Başkanının görevlendirdiği bir Yürütme Kurulu üyesinin başkanlığında en az üç Genel Kurul üyesi ve gerektiğinde üniversitelerden görevlendirilen doçent veya profesörlerden oluşur (m.3/1-ğ). Bilim Alanı Danışma Komisyonu, farklı üniversitelerde çalışan alanında uzman öğretim üyelerinden oluşan ve görüş vermek amacıyla kurulan komisyondur (m.3/1-ç).

Komisyonun nihai raporu Yükseköğretim Yürütme Kurulunda karara bağlanır (Yönetmelik m.7/7). Hangi uygulamanın istendiği bu kararda yazılıdır; hazırlık, kararda belirtilen araç ve alana göre yapılır.

4. SYBS Seviye Tespit Sınavı (STS)

SYBS seviye tespit sınavı, Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi kapsamında yapılan seviye tespit sınavıdır (SYBS Usul ve Esasları m.3/1-j). SYBS seviye tespit sınavının hangi alanda kim tarafından yapıldığı ve geçme puanı YÖK’ün SYBS Usul ve Esaslarında düzenlenir.

4.1. SYBS Seviye Tespit Sınavına Kimler Girebilir?

SYBS seviye tespit sınavına iki grup aday kendi isteğiyle başvurabilir: denklik başvurusu yapmış ve hakkında sınava gireceğine dair karar bulunan adaylar ile hakkında henüz karar alınmamış ancak ileride denklik işlemlerine başvurmak isteyen adaylar (SYBS Usul ve Esasları m.5/1). Sınav merkezi olarak yapılır. Sınava başvuran aday sınav şartlarını kabul etmiş sayılır (m.9/2).

4.2. SYBS Seviye Tespit Sınavını Kim Yapar?

SYBS seviye tespit sınavını alana göre iki farklı kurum yapar:

  • ÖSYM: Tıp doktorluğu, diş hekimliği, eczacılık ve öğretmenlik alanlarında yazılı seviye tespit sınavını Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi yapar (SYBS Usul ve Esasları m.5/2).
  • Kurulun belirlediği üniversiteler: Mühendislik, fizyoterapi ve rehabilitasyon, hukuk, Türkçe/Türk dili ve edebiyatı, hemşirelik, ebelik, veteriner hekimliği, sosyal hizmet, beslenme ve diyetetik, dil konuşma terapisi ile Komisyonun gerekli gördüğü diğer alanlarda sınav yılda bir kez yapılır (m.5/3). Bu sınavların alanları ve konu ağırlıkları yayımlanacak kılavuzda yer alır (m.5/7).

SYBS sınav takvimi her yılın aralık ayında Kurulca belirlenir ve YÖK’ün web sayfasından duyurulur (SYBS Usul ve Esasları m.5/8).

4.3. SYBS Seviye Tespit Sınavında Başarı Puanı

SYBS seviye tespit sınavında yabancı dil alanları dışındaki bütün akademik alanlarda asgari başarı puanı 100 üzerinden 40 ve üzeridir. Ham puan, toplam doğru sayısından yanlış sayısının dörtte biri çıkarılarak hesaplanır (SYBS Usul ve Esasları m.5/4). Metin ayrıca yabancı dil bilgisi seviye tespit sınavından (YDS) 100 üzerinden en az 80 puanı veya YÖK’ün kabul ettiği sınavlardaki eşdeğer puanı; uzaktan eğitimde eğitim alınan program dilinde YDS’den en az 60 puanı veya eşdeğerini arar (m.5/5-6). Yabancı dil eşdeğerliklerinde ÖSYM’nin güncel Yabancı Dil Eşdeğerlikleri Tablosu esas alınır (m.5/9).

4.4. SYBS’de Yurt Dışı Sınavların Seviye Tespit Sınavına Muadil Sayılması

SYBS seviye tespit sınavı tıp doktorluğu alanında bazı yurt dışı sınavlarla karşılanabilir. SYBS Usul ve Esaslarına göre USMLE-Step 3, PLAB-Part 2, AMC-Clinical examinations, MCCQE-Part2 ve Arztliche Prüfungen (3 AP, Staats examen) sınavları tıp doktorluğu alanındaki seviye tespit sınavına muadil kabul edilir; bu sınavlardan başarılı olan adaylar STS’den başarılı sayılır (SYBS Usul ve Esasları m.5/10). Tıp, diş hekimliği ve eczacılık denkliğinin diğer şartları yurt dışı tıp, diş ve eczacılık diploması denkliği yazısındadır.

5. SYBS İlmî Hüviyet Tespiti

SYBS ilmî hüviyet tespiti, yazılı seviye tespit sınavına muadil olan ve sözlü, gerektiğinde yazılı ve pratik aşamaları içeren sınavdır (Yönetmelik m.3/1-g). SYBS Usul ve Esaslarına göre ilmî hüviyet tespiti sınavı; ÖSYM ve Kurulca belirlenen üniversitenin sınav yaptığı alanlar hariç olmak üzere eczacılık alanında ve ülkelerinde savaş, ilhak ve işgal koşulları bulunan adaylar için tüm alanlarda STS’ye muadil olarak yapılır (SYBS Usul ve Esasları m.6/1).

SYBS ilmî hüviyet tespitinin işleyişi şöyledir:

  • Sınavı yapan: Yükseköğretim Kurulunca belirlenen üniversiteler, yılda bir kez (m.6/2). Başvuru ve sınav tarihleri ile sınav usulleri ilgili üniversitenin web sayfasında en az bir ay önce duyurulur (m.6/3).
  • Komisyon: Üniversitenin belirleyeceği 5 üyeden oluşur; en az 3 üye başvurulan alandan seçilir (m.6/5).
  • Süre ve kayıt: Sınav süresi Komisyonca belirlenir, ancak aday başına en az 15 dakikadır (m.6/6). Olası itirazlara esas olmak üzere sınav süresince video kaydı yapılır (m.6/7).
  • Başarı: 100 üzerinden en az 50 puan alan aday başarılı sayılır; üniversite sonucu başarılı veya başarısız olarak bildirir (m.6/9).
  • Ücret: Sınav başvuru ücreti asgari ücretin netinin beşte birini geçemez (m.6/4).

6. SYBS Ders Tamamlama

SYBS ders tamamlama, yurt dışından mezun olup denklik başvurusu yapan adayın eksik akademik kazanımlarını tamamlamak üzere Türkiye’deki bir yükseköğretim kurumuna yerleştirilmesidir (SYBS Usul ve Esasları m.3/1-i). Ders tamamlama iki hâlde istenir: diploma programının Türkiye’de aynı alanda alınması gereken ders ve kazanımlarında eksiklik bulunması ile eğitimin akademik yönden yeterli görülmesine karşın özel mevzuatın öngördüğü şartların yerine getirilmesi gerekmesi (m.7/1).

SYBS ders tamamlama süreci şu kurallarla yürür:

  • Hangi dersler: Başvuru tek tek değerlendirilir; tamamlanacak dersler Komisyonca doğrudan veya Bilim Alanı Danışma Komisyonu ve/veya yükseköğretim kurumlarının görüşleri dikkate alınarak belirlenir (m.7/2).
  • Yerleştirme: Hakkında ders tamamlama kararı alınan aday, yazılı olarak tercih ettiği üç devlet üniversitesinden birine Komisyonun görüşü ve Kurul kararıyla yerleştirilir (m.7/3).
  • Kredi sınırı: Bir dönemde alınacak ders kredisi 30 AKTS’dir; derslerin kredisine göre en fazla 33 AKTS’lik ders aldırılabilir. Yaz okulunda alınacak eğitim 15 AKTS’yi geçemez (m.7/4-5).
  • Tekrar hakkı ve ret: Her ders en fazla iki kez alınabilir. Aynı dersten iki kez başarısız olunur ve Kurulca yerleştirilen ikinci üniversitede de iki kez başarısız olunursa süreç başarısızlıkla sonlandırılır ve denklik başvurusu reddedilir (m.7/7-8).
  • Azami süre: Ders tamamlama, üniversiteye müracaattan itibaren ön lisansta azami 2 yıl (4 dönem), lisansta azami 4 yıl (8 dönem) içinde bitirilir; yerleştirilen iki üniversitede de bu süre içinde tamamlanamazsa denklik başvurusu reddedilir (m.7/9).
  • Statü ve ücret: Aday bu dönemde öğrenci statüsündedir ve 2547 sayılı Kanunun öğrenci disiplin hükümlerine tabidir (m.7/12). Ücret, Cumhurbaşkanlığınca her yıl yayımlanan katkı payı ve öğrenim ücretleri kararı çerçevesinde dersin haftalık saati ve kredisi dikkate alınarak Öğrenci Cari Hizmet Maliyetinin 3 katıdır (m.7/13).

7. SYBS Klinik Pratik, Proje ve Staj

SYBS klinik pratik, Türk sağlık sistemine ve Türkiye’deki tanı ve tedavi uygulamalarına uyum sağlamak ve eksik görülen klinik uygulamaları tamamlamak amacıyla ilgili uzman hekimlerin gözetiminde yapılan uygulamalardır (SYBS Usul ve Esasları m.3/1-e). Tıp doktorluğu, diş hekimliği, eczacılık, veteriner hekimliği, hemşirelik, ebelik, fizyoterapi ve rehabilitasyon, ergoterapi, mimarlık ve mühendislik alanlarında, Türkiye’deki uygulama alanlarına yönelik ders ve stajlar tamamlatılabilir, klinik pratik istenebilir ve proje yaptırılabilir; bu durumlar meslek alanlarına yönelik yönergelerle belirlenir (m.8/1). Sağlık hizmeti sunumu olan alanlarda SYBS işlemleri kapsamında klinik pratik yapılır (m.8/2).

SYBS klinik pratiğinde aday öğrenci hükmündedir: hastaya tek başına müdahale edemez, uzmanların eşliğinde ve gözetiminde tanı ve tedaviye katılır (SYBS Usul ve Esasları m.8/4). Klinik pratik sonrasında sınav yapılmaz; aday, her anabilim dalındaki gözlemci öğretim üyelerinin görüşüne göre başarılı veya başarısız sayılır (m.8/5). Her klinik pratik en fazla iki kez alınabilir; iki üniversitede de iki kez başarısız olunursa süreç başarısızlıkla sonlandırılır ve denklik başvurusu reddedilir (m.8/7-8). Aday intern statüsünde olmadığından mali haklardan yararlanamaz (m.8/11). Ücret, klinik pratik süresi dikkate alınarak Öğrenci Cari Hizmet Maliyetinin 3 katıdır (m.8/13).

8. SYBS Uygulanmadan Denklik Verilen Hâller

SYBS, Yönetmelik m.7/1’de sayılan hâllerde uygulanmaz. Mezun olunan kurumun eğitim niteliğinde tereddüt oluşması durumunda Kurulun değerlendirme hakkı saklı kalmak ve m.7/5 hükümleri saklı kalmak kaydıyla, şu diplomalara SYBS uygulanmadan denklik işlemi yapılır (Yönetmelik m.7/1):

  • Türk yükseköğretim sisteminde eşdeğeri bulunan ve yükseköğrenime başlanılan yıl YÖK’ün belirlediği sıralama kuruluşlarının dünya üniversite sıralamalarının en az üçünde ilk dört yüzlük dilimde yer alan kurumlardan alınan diplomalar (m.7/1-a).
  • ÖSYS Kılavuzunda yer alan yurt dışı programlara yerleştirilenlerin veya bu programlara yerleştirilen son öğrencinin puanını alarak aynı yıl aynı programa kayıt yaptıranların diplomaları (m.7/1-c).
  • (a) bendindeki kurumlara ders transferi veya yatay geçişle geçip öğreniminin en az %70’ini orada tamamlayanların diplomaları (m.7/1-ç).
  • Yükseköğrenime başladıkları ilk dönemde ÖSYM’nin yükseköğretime geçiş için aradığı asgari şartları karşılamış olup (c) bendindeki kurumlara ders transferi veya yatay geçişle geçerek öğreniminin en az %70’ini orada tamamlayanların diplomaları (m.7/1-d).

SYBS ikinci bir hâlde de uygulanmaz: bu kurumlar dışındaki programlarda yeterlik, temel kazanımlar, teorik ve uygulamalı dersler, staj ve projeler bakımından Komisyonca doğrudan veya görüş alınarak kabul edilirse denklik SYBS uygulanmadan yapılır (Yönetmelik m.7/2).

8.1. SYBS ve Avrupa Bölgesi Tanıma Sözleşmesi

SYBS, Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşmeye taraf ülkelerden mezun olanlar için de istisnalı işler. Meslek icrasına izin veren alanlar dışındaki programlardan mezun olanlara, diğer şartları sağlamaları, program ve derecenin Türkiye’de karşılığının bulunması ve Türkiye’deki asgari eğitim süresi ile krediyi sağlamaları hâlinde SYBS işlemlerine tabi tutulmadan denklik verilebilir; usul ve esasları Kurulca belirlenir (Yönetmelik m.7/5).

Tıp, diş hekimliği, eczacılık ve hukuk programlarında ise sıralama kuruluşlarının en az ikisinde ilk binde yer alan üniversitelerden mezun olanların başvuruları kabul edilir ve münferiden incelenir; inceleme sonunda alınan dersler, uygulamalar ve projeler dikkate alınarak SYBS işlemleri gerektiren kararlar alınabilir (Yönetmelik m.7/5). Bu programların rejimi yurt dışı tıp, diş ve eczacılık diploması denkliği ve yurt dışı hukuk fakültesi diploması denkliği yazılarında açıklanmıştır.

9. SYBS ile Telafinin Sınırı

SYBS sınırsız bir telafi aracı değildir. Bir kurumun verdiği eğitim Türkiye’de kabul edilebilecek standartların altındaysa veya program mezunları için kabul edilen yeterlikleri sağlamıyorsa ve SYBS ile telafisi süre ve kredi bakımından Türkiye’deki ilgili programın asgari eğitim süresinin ve kredisinin %50’sinden fazlasını gerektiriyorsa, kurum veya program Kurul kararıyla tanınmaz ve bu kurumlardan alınmış belgeler denklik işlemleri açısından değerlendirilmez (Yönetmelik m.5/3-b).

Bu sınır SYBS’yi tanıma meselesinden ayırır: eksiklik programın yarısından fazlasını yeniden almayı gerektiriyorsa sorun bireysel telafi değil, kurumun veya programın tanınmasıdır. Tanınmayan kurumdan alınan diplomaya ilişkin başvuru ise reddedilir (m.7/6-a).

10. SYBS ve Uzaktan Öğretim

SYBS, uzaktan öğretim mezunları için ayrıca düzenlenmiştir. Uzaktan öğretimle mezun olunan programın kazanımları ile aynı alandaki örgün programın kazanımları karşılaştırıldığında eğitimin veya kazanımların yetersizliği konusunda şüphe oluşursa, başvuru sahibi YÖK’ün belirleyeceği usul ve esaslar çerçevesinde SYBS işlemlerine tabi tutulur (Yönetmelik m.10/2).

Bazı programlarda ise SYBS aşamasına hiç gelinmez. Başarı sıralaması şartı bulunan tıp, diş hekimliği, eczacılık, hukuk, öğretmenlik, mühendislik, mimarlık ile Kurulun belirlediği klinik uygulamalı sağlık programlarında uzaktan öğretimle alınan diplomalara denklik işlemi yapılmaz (Yönetmelik m.10/3). Diğer programlarda sıralama kuruluşlarının en az üçünde ilk dört yüzlük dilimdeki üniversitelerden uzaktan öğretimle alınan diplomalara SYBS uygulanmadan denklik işlemi yapılır (m.10/3). Ayrıntı uzaktan eğitim diplomasına denklik yazısındadır.

11. SYBS Kararına Karşı Ne Yapılabilir?

SYBS sürecinde iki ayrı başvuru yolu vardır ve süreleri, mercileri ve konuları farklıdır:

YolNeye karşıMerciSüreDayanak
SYBS sınav itirazıSınav soruları ve sınav uygulamasıSınavı yapan üniversite, yazılıSınav tarihinden itibaren 5 iş günü; üniversite 3 iş günü içinde sonuç­lan­dı­rırSYBS Usul ve Esasları m.9/4
İptal davasıYük­se­köğ­re­tim Yürütme Kurulunun SYBS’ye tabi tutma veya ret kararıİdare mahkemesiYazılı bildirimi izleyen günden itibaren 60 günYönetmelik m.7/7, İYUK m.7/1

SYBS sınav sonuçlarını sınavı yapan üniversite web sitesinden ilan eder (SYBS Usul ve Esasları m.9/3). YÖK gerektiğinde adaylara başvuruda beyan ettikleri telefon veya e-posta yoluyla bilgilendirme yaptığından adayların başvuru sistemindeki bilgilerini güncel tutması zorunludur (m.9/1).

SYBS kararı da Yükseköğretim Yürütme Kurulunun kararıyla verilir (Yönetmelik m.7/7). İptal davası, idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriyle hukuka aykırı olduğu iddiasıyla menfaati ihlal edilen kişi tarafından açılır (İYUK m.2/1-a); idare mahkemesinde dava açma süresi altmış gündür (İYUK m.7/1). SYBS kararında incelenecek ilk soru, yetersizliğin m.7/3’te sayılan hangi yönden (kazanım, dil, nitelik, dersler, staj, proje) tespit edildiği ve başvuru sahibinin m.7/1 veya m.7/2 kapsamında SYBS’siz denklik hâline girip girmediğidir.

SYBS süreci sonunda verilen ret kararına karşı dava açma süresi, süreyi durduran başvurular, yetkili mahkeme ve yürütmenin durdurulması YÖK denklik başvurusunun reddi ve iptal davası yazısında açıklanmıştır.

Sıkça Sorulan Sorular

SYBS nedir, denklikte SYBS ne demek?

SYBS, Seviye ve Yeterlik Belirleme Sisteminin kısaltmasıdır. Yurt dışından alınan diplomanın programında temel kazanımlar, eğitim dili, programın niteliği, teorik ve uygulamalı dersler, stajlar ve projeler yönünden eksiklik tespit edildiğinde veya tereddüt oluştuğunda; ders tamamlama, staj tamamlama, proje yapma veya sınava tabi tutma gibi uygulamalarla kazanımların elde edilme düzeyini ölçmeye yönelik işlemler bütünüdür (Yönetmelik m.3/1-j).

SYBS'ye tabi tutulmak başvurunun reddedildiği anlamına mı gelir?

Hayır. SYBS'ye tabi tutma, başvurunun 5 ve 6. maddeler kapsamında uygun bulunduğu, ancak programın eşdeğer Türk programına göre yetersizliğinin anlaşıldığı hâlde verilir (Yönetmelik m.7/3). Ret ise m.7/6'da sayılan bentlerden birine dayanan ayrı bir sonuçtur.

SYBS kapsamında hangi uygulamalar yapılır?

Seviye tespit ve ilmi hüviyet tespiti gibi sınav uygulamaları, ders veya staj tamamlama, pratik eğitim, klinik pratik veya proje uygulamalarından biri veya birkaçı uygulanabilir (Yönetmelik m.11/3).

SYBS kararını kim verir?

SYBS uygulamaları Tanıma ve Denklik Komisyonu tarafından doğrudan veya Bilim Alanı Danışma Komisyonu ve/veya üniversite görüşü alınarak karara bağlanır (Yönetmelik m.11/3). Sağlık programlarının sınav işlemlerinde uygulamaya ilişkin Sağlık Bakanlığının görüşü de alınır (m.7/3).

İlmi hüviyet tespiti nedir?

İlmi hüviyet tespiti, denklik sürecinde alınan seviye tespit sınavı kararı kapsamında yükseköğretim kurumlarınca oluşturulan komisyonlarca yapılan, sözlü ve gerektiğinde yazılı ve pratik uygulama aşamalarını da içeren, yazılı seviye tespit sınavına muadil sınavdır (Yönetmelik m.3/1-g).

Kimler SYBS uygulanmadan denklik alır?

Yükseköğrenime başlanılan yıl YÖK'ün belirlediği sıralama kuruluşlarının dünya üniversite sıralamalarının en az üçünde ilk dört yüzlük dilimde yer alan kurumlardan mezun olanlar, ÖSYS kılavuzundaki yurt dışı programlara yerleştirilenler ve bu kurumlara ders transferi veya yatay geçişle geçip öğreniminin en az yüzde yetmişini orada tamamlayanlar SYBS uygulanmadan denklik alır (Yönetmelik m.7/1). Yeterliği Komisyonca kabul edilen programlarda da SYBS uygulanmaz (m.7/2).

Uzaktan öğretim mezunları SYBS'ye tabi tutulur mu?

Uzaktan öğretim programının kazanımlarının yetersizliği konusunda şüphe oluşursa başvuru sahibi SYBS işlemlerine tabi tutulur (Yönetmelik m.10/2). Ancak başarı sıralaması şartı bulunan tıp, diş hekimliği, eczacılık, hukuk, öğretmenlik, mühendislik, mimarlık ve Kurulun belirlediği klinik uygulamalı sağlık programlarında uzaktan öğretimle alınan diplomalara denklik işlemi hiç yapılmaz (m.10/3).

SYBS ile her eksiklik telafi edilebilir mi?

Hayır. Eğitim Türkiye'de kabul edilebilecek standartların altındaysa ve SYBS ile telafisi süre ve kredi bakımından Türkiye'deki ilgili programın asgari eğitim süresinin ve kredisinin yüzde ellisinden fazlasını gerektiriyorsa, kurum veya program Kurul kararıyla tanınmaz ve belgeleri denklik işlemleri açısından değerlendirilmez (Yönetmelik m.5/3-b).

SYBS kararına karşı dava açılabilir mi?

Denklik başvurusunu karara bağlayan merci Yükseköğretim Yürütme Kuruludur (Yönetmelik m.7/7). İptal davası, idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu veya maksat yönünden hukuka aykırılığı iddiasıyla menfaati ihlal edilen kişi tarafından altmış gün içinde açılır (İYUK m.2/1-a, m.7/1). Süre, yetkili mahkeme ve yürütmenin durdurulması YÖK denklik reddi yazısında açıklanmıştır.

SYBS seviye tespit sınavına (STS) kimler girebilir?

YÖK'ün yayımladığı SYBS Usul ve Esaslarına göre denklik başvurusu yapan ve hakkında sınava gireceğine dair karar bulunan adaylar ile henüz hakkında karar alınmamış ancak ileride denklik işlemlerine başvurmak isteyen adaylar, kendi istekleriyle merkezi yazılı seviye tespit sınavına başvurabilir (SYBS Usul ve Esasları m.5/1). Bu metin Resmî Gazete'de yayımlanan bir mevzuat metni değildir; YÖK'ün denklik sitesinde yayımlanır.

SYBS seviye tespit sınavını kim yapar?

Tıp doktorluğu, diş hekimliği, eczacılık ve öğretmenlik alanlarında yazılı seviye tespit sınavını ÖSYM yapar. Mühendislik, fizyoterapi ve rehabilitasyon, hukuk, Türkçe/Türk dili ve edebiyatı, hemşirelik, ebelik, veteriner hekimliği, sosyal hizmet, beslenme ve diyetetik, dil konuşma terapisi ve Komisyonun gerekli gördüğü diğer alanlarda sınav, Kurulun belirlediği üniversitelerce yılda bir kez yapılır (SYBS Usul ve Esasları m.5/2-3).

SYBS seviye tespit sınavında geçme notu kaçtır?

YÖK'ün SYBS Usul ve Esaslarına göre yabancı dil alanları dışındaki bütün akademik alanlarda asgari başarı puanı 100 üzerinden 40'tır; ham puan, toplam doğru sayısından yanlış sayısının dörtte biri çıkarılarak hesaplanır (SYBS Usul ve Esasları m.5/4). İlmî hüviyet tespitinde ise 100 üzerinden en az 50 puan alan aday başarılı sayılır (m.6/9).

SYBS ders tamamlamada başarısız olunursa ne olur?

Aday her dersi en fazla iki kez alabilir. Aynı dersten iki kez başarısız olup Kurulca yerleştirildiği ikinci üniversitede de iki kez başarısız olursa ders tamamlama süreci başarısızlıkla sonlandırılır ve denklik başvurusu reddedilir. Süreç ön lisansta azami 2 yıl (4 dönem), lisansta azami 4 yıl (8 dönem) içinde tamamlanmazsa da aynı sonuç doğar (SYBS Usul ve Esasları m.7/7-9).

SYBS sınav sonucuna nasıl itiraz edilir?

Sınav sorularına ve sınav uygulamasına ilişkin itirazlar, sınav tarihinden itibaren 5 iş günü içinde ilgili üniversiteye yazılı olarak yapılır; üniversite itirazı 3 iş günü içinde sonuçlandırır (SYBS Usul ve Esasları m.9/4). Bu itiraz, Yükseköğretim Yürütme Kurulunun denklik kararına karşı açılan iptal davasından ayrı bir yoldur (Yönetmelik m.7/7, İYUK m.7/1).

Doğru yazım Yeterlik mi Yeterlilik mi?

Yönetmelikteki resmî ad Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemidir (Yönetmelik m.3/1-j). Uygulamada Yeterlilik yazımına da rastlanır; SYBS kısaltması mevzuattaki Yeterlik yazımına dayanır.

Yazar

Av. Halit Süha Bahçeci

Avukat

LinkedIn

Bahçeci Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, gayrimenkul, iş, aile, idare, ticaret ve yabancılar hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi yürütür. Çalışmaları sözleşmelerin hazırlanmasını, idari başvuruların yapılmasını ve uyuşmazlıklarda hukuki temsili de kapsar.

Yayın Politikası

İlgili çalışma alanı: İdare Hukuku

← Tüm makaleler
AraWhatsApp