Cumhurbaşkanına Hakaret Suçu ve Cezası — TCK 299. Madde

Kısa Cevap

Cumhurbaşkanına hakaret suçunun cezası bir yıldan dört yıla kadar hapistir (TCK 299). Suç alenen işlenirse ceza altıda biri oranında artırılır. Suç şikâyete tabi değildir; ancak kovuşturma yapılması Adalet Bakanının iznine bağlıdır — yani savcılık soruşturma yapabilir, dava açabilmek için izin gerekir. Anayasa Mahkemesi maddeyi iptal etmemiş, buna karşılık uygulamasında ifade özgürlüğü ihlalleri tespit etmiştir.

Bu Durumda mısınız?

• Sosyal medyada yaptığınız bir paylaşım nedeniyle hakkınızda soruşturma başlatıldı.
• İfadeye çağrıldınız; sözlerinizin eleştiri mi hakaret mi sayılacağını bilmiyorsunuz.
• Hakkınızda dava açıldı ve kovuşturma izninin ne anlama geldiğini anlamaya çalışıyorsunuz.
• Mahkûmiyet aldınız; istinaf, temyiz veya bireysel başvuru yollarını araştırıyorsunuz.

Somut dosyanızdaki ifadeler, bağlam ve deliller sonucu değiştirir; dosyanızı bir avukatla değerlendirin.

Cumhurbaşkanına Hakaret Suçu Nedir?

Cumhurbaşkanına hakaret, Türk Ceza Kanunu’nda ayrı bir suç olarak düzenlenmiştir. Kanun bu suçu, hakaretin genel hükmü olan TCK 125’in yer aldığı “Şerefe Karşı Suçlar” bölümüne değil, devlete karşı suçlar arasına koymuştur.

Anayasa Mahkemesi bu tercihin nedenini şöyle açıklar:

Anayasa Mahkemesi — norm denetimi

“13. Cumhurbaşkanının Devletin başı sıfatıyla Türkiye Cumhuriyetini ve Türk Milletinin birliğini temsil etmesi, Anayasa’da belirtilen görev ve yetkileri ile temsil ettiği değerler göz önüne alındığında, Cumhurbaşkanına karşı gerçekleştirilen hakaret suçunun sadece kendi kişiliğine karşı değil, Cumhurbaşkanının temsil ettiği değer ve fonksiyonları da ihlal etmiş olacağı kabul edilmektedir. Bu nedenle kanun koyucu, belirtilen hususları göz önüne alarak onun kişiliğine yöneltilen eylemin aynı zamanda Devlete karşı gerçekleştirilen suçlardan sayılması gerektiğinden hareketle, Cumhurbaşkanının kişiliğine karşı işlenmiş olsa da bu suçu kamu görevlilerine hakaret suçundan ayırarak ayrı bir suç olarak düzenlemiştir.”

(Anayasa Mahkemesi, E. 2016/25, K. 2016/186, T. 14.12.2016 — itirazın reddi)

Bu nitelendirmenin iki pratik sonucu vardır: suç şikâyete tabi değildir (resen soruşturulur) ve mağdurun şikâyetten vazgeçmesi davayı düşürmez.

“Cumhurbaşkanlığına hakaret” diye bir suç var mı? Kanunun koruduğu, makam değil Cumhurbaşkanı olan kişidir; madde “Cumhurbaşkanına hakaret eden kişi” der. Halk arasında “cumhurbaşkanlığına hakaret” olarak da anılan fiil, hukuken TCK 299 kapsamında değerlendirilir. Buna karşılık Devletin kurum ve organlarını alenen aşağılamak ayrı bir suçtur ve TCK 301’de düzenlenmiştir; ikisi farklı maddelerdir ve izin rejimleri de farklıdır (aşağı bkz.).

TCK 299 Madde Metni

TCK 299/1 — Temel hâl

TCK m.299 — Cumhurbaşkanına hakaret

Madde 299- (1) Cumhurbaşkanına hakaret eden kişi, bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Maddede “hakaret” fiilinin tanımı yapılmamıştır; bu nedenle TCK 125’teki hakaret tanımı (somut fiil/olgu isnadı veya sövme) burada da ölçüt alınır.

TCK 299/2 — Aleniyet

TCK m.299 — Cumhurbaşkanına hakaret

(2) (Değişik: 29/6/2005 – 5377/35 md.) Suçun alenen işlenmesi hâlinde, verilecek ceza altıda biri oranında artırılır.

TCK 299/3 — Adalet Bakanının izni

TCK m.299 — Cumhurbaşkanına hakaret

(3) Bu suçtan dolayı kovuşturma yapılması, Adalet Bakanının iznine bağlıdır.

Cumhurbaşkanına Hakaret Cezası: Kaç Yıl Hapis?

Hâl	Dayanak	Ceza
Temel hâl	TCK 299/1	1 yıldan 4 yıla kadar hapis
Alenen işlenmesi	TCK 299/2	Ceza altıda bir oranında artırılır

İki noktaya dikkat edilmelidir:

• Adlî para cezası seçeneği yoktur. TCK 125’teki hakarette mahkeme hapis veya adlî para cezasından birini seçebilirken, TCK 299’da kanun yalnızca hapis cezası öngörmüştür. (Hükmedilen hapis cezasının sonradan adlî para cezasına çevrilmesi ayrı bir kurumdur ve koşullarına tabidir.)
• Alt sınır bir yıldır. Bu, pek çok tartışmanın kaynağıdır: aynı sözler sıradan bir kişiye söylendiğinde TCK 125 kapsamında üç aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası gündeme gelirken, muhatap Cumhurbaşkanı olduğunda ceza bir yıldan başlar.

Kovuşturma İzni: Soruşturma Serbest, Dava İzne Bağlı

Bu, hakkında en çok yanlış bilgi dolaşan noktadır. Kanun metni “kovuşturma” der, “soruşturma” değil:

TCK m.299 — Cumhurbaşkanına hakaret

(3) Bu suçtan dolayı kovuşturma yapılması, Adalet Bakanının iznine bağlıdır.

Sonuç şudur:

• Soruşturma için izin gerekmez. Cumhuriyet savcısı ihbar veya şikâyet üzerine soruşturma başlatabilir, delil toplayabilir, ifade alabilir.
• Dava açmak (kovuşturma) için izin gerekir. Savcılık dosyayı Adalet Bakanlığına gönderir; izin verilirse iddianame düzenlenir.

Kardeş maddelerle karşılaştırın — kanun koyucu bilerek farklı yazmıştır. Aynı bölümde yer alan üç madde, üç ayrı rejime tabidir:

	Ceza	İzin	Aleniyet	Ek tehlike şartı	Açık eleştiri istisnası
TCK 299 (Cumhurbaşkanına hakaret)	1–4 yıl	Kovuşturma izni	Cezayı artırır (1/6)	Yok	Yok
TCK 300 (Bayrak / İstiklal Marşı)	1–3 yıl / 6 ay–2 yıl	İzin yok	Kurucu unsur	Yok	Yok
TCK 301 (Millet / Devlet / kurumlar)	6 ay–2 yıl	Soruşturma izni	Kurucu unsur	Yok	Var (301/3)
TCK 216 (Kin ve düşmanlığa tahrik)	1–3 yıl (f.1)	İzin yok	Kurucu unsur	VAR (açık ve yakın tehlike)	Yok

TCK 301’in dördüncü fıkrası “Bu suçtan dolayı soruşturma yapılması, Adalet Bakanının iznine bağlıdır” der; üçüncü fıkrası ise “Eleştiri amacıyla yapılan düşünce açıklamaları suç oluşturmaz” diyerek açık bir istisna getirir. TCK 299’da böyle bir fıkra yoktur. Eleştiri sınırı, bu nedenle kanundan değil içtihattan okunur. Aşağıdaki bölümlerin konusu budur.

TCK 216’yı diğerlerinden ayıran nokta: orada fiil gerçekleşince suç oluşmaz; ayrıca kamu güvenliği açısından açık ve yakın bir tehlikenin doğmuş olması gerekir.

Kardeş maddelerin ayrıntısı: TCK 301: Türk Milletini ve Devleti Aşağılama · TCK 300: Devletin Egemenlik Alametlerini Aşağılama · TCK 216: Halkı Kin ve Düşmanlığa Tahrik.

İznin uygulamada nasıl işlediği Ceza Genel Kurulu kararında somut olarak görülür: bir vatandaşın Bakanlığa yazdığı dilekçedeki sözler ihbar konusu yapılmış, Bakanlık 20.01.2016 tarihli oluruyla kovuşturma izni vermiş, dava bu izinden sonra açılmıştır (CGK, E. 2018/63, K. 2022/543).

Hakaret (TCK 125) ile Farkı

	Hakaret (TCK 125)	Cumhurbaşkanına hakaret (TCK 299)
Kanundaki yeri	Şerefe karşı suçlar	Devlete karşı suçlar
Ceza	3 ay – 2 yıl hapis veya adlî para	1 – 4 yıl hapis (para cezası seçeneği yok)
Şikâyet	Kural olarak şikâyete tabi	Şikâyete tabi değil (resen)
Dava şartı	—	Adalet Bakanı’nın kovuşturma izni
Uzlaştırma	Uygulanmaz (CMK 253/3)	Uygulanmaz
Önödeme	Uygulanır (TCK 75/6-a-2)	Uygulanmaz
Aleniyet	Ceza 1/6 artırılır	Ceza 1/6 artırılır

Önödeme farkı pratikte belirleyicidir. Hakaret suçu 2024–2025 değişiklikleriyle önödeme kapsamına alınmıştır: fail, savcılığın tebliği üzerine kanunda belirlenen miktarı on gün içinde öderse hakkında kamu davası açılmaz. Cumhurbaşkanına hakaret suçu bu listede yer almaz — dolayısıyla önödeme yoluyla dosyayı kapatma imkânı yoktur. Uzlaştırma da uygulanmaz.

Hakaret suçunun kendi kuralları için: Hakaret Suçu ve Cezası (TCK 125).

Eleştiri Sınırı: Mahkemeler Nereye Çizdi?

TCK 299’da açık bir eleştiri istisnası bulunmadığı için sınırı mahkemeler çizmiştir. Ölçüt iki yönlüdür ve her iki yönü de aynı cümlede okumak gerekir.

Yargıtay 16. Ceza Dairesi ölçütü şöyle kurar:

“Demokratik toplumlarda siyasiler, üst düzey bürokratlar ile kamuya mal olmuş kişiler, diğer insanlara nazaran ağır eleştirilere daha fazla katlanmalıdırlar. Ancak hakarete hiçbir kimse katlanmak zorunda değildir. İfade hürriyeti bakımından eleştiri ve hakaret ayrı ayrı değerlendirilmesi gereken kavramlardır. Kaba sövme hiçbir koşulda eleştiri olarak kabul edilemez.”

(Yargıtay 16. Ceza Dairesi, E. 2019/11074, K. 2020/2040, T. 13.03.2020 — bozma)

Ceza Genel Kurulu da aynı çizgidedir:

“siyasetçilerin, kamuoyunca tanınan kişilerin ve kamusal yetki kullanan görevlilerin gördükleri işlev nedeniyle eleştiriye daha fazla katlanmak durumunda oldukları ve bunlara yönelik eleştirinin sınırlarının çok daha geniş olduğu her zaman vurgulanmıştır.”

(Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2018/63, K. 2022/543, T. 13.09.2022 — itirazın reddi)

Bu kararda Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı suçun oluştuğu yönünde itiraz etmiş, Ceza Genel Kurulu itirazı reddetmiştir — yani sözler suç sayılmamıştır.

Anayasa Mahkemesi ise dengeyi tek bir paragrafta kurar:

Anayasa Mahkemesi — bireysel başvuru

“36. Bir siyasetçi olan Cumhurbaşkanı diğer kişilere nazaran eleştirilere daha fazla katlanmak durumundadır. Bununla birlikte eleştirilerin onun şeref ve itibarını zedeleyecek boyuta ulaşmaması gerekir. Cumhurbaşkanı’nın eleştirilere daha hoşgörülü olmak zorunda olması, onun şöhret veya haklarının korunmayacağı anlamına gelmez. İfade özgürlüğü, kişilere hakaret etme hakkı vermez zira hakaret eyleminde başkalarının şöhret veya itibarlarına saldırı söz konusudur. Böyle bir durum da hiçbir hukuk düzeni tarafından korunmaz”

(Anayasa Mahkemesi, B. No: 2017/6162, T. 08.06.2021 — ihlal)

Özet ölçüt: Cumhurbaşkanı, siyasetçi sıfatıyla ağır eleştiriye katlanmak zorundadır; ancak eleştiri ile hakaret ayrı kavramlardır ve kaba sövme hiçbir koşulda eleştiri sayılmaz. Sözün siyasi bir tartışmaya katkı sunup sunmadığı, kamuoyunu ilgilendirip ilgilendirmediği ve bağlamı belirleyicidir.

Anayasa Mahkemesi’nin İhlal Kararları

Burada, bu suçu anlamanın anahtarı olan bir ikilik vardır.

Madde iptal edilmedi

Anayasa Mahkemesi 2016 yılında, TCK 299’un Anayasa’ya aykırılığı iddiasını reddetmiştir:

“26.9.2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 299. maddesinin Anayasa’ya aykırı olmadığına ve itirazın REDDİNE”

(Anayasa Mahkemesi, E. 2016/25, K. 2016/186, T. 14.12.2016 — itirazın reddi)

Yani madde yürürlüktedir ve uygulanmaya devam etmektedir.

Ama uygulamasında ihlal bulunuyor

Buna karşılık aynı Mahkeme, bireysel başvurularda bu maddeye dayanan mahkûmiyetlerin ifade özgürlüğünü ihlal ettiğine karar vermiştir:

• B. No: 2017/26466, T. 26.05.2021 — ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine (oy çokluğuyla)
• B. No: 2016/36777, T. 26.05.2021 — ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine (oy çokluğuyla)
• B. No: 2017/6162, T. 08.06.2021 — ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine

Bu kararların ortak noktası şudur: derece mahkemeleri, sözlerin neden eleştiri sınırını aştığını Anayasa Mahkemesi’nin ortaya koyduğu ölçütlerle gerekçelendirmemiştir. Gerekçesiz ya da ölçütleri karşılamayan bir gerekçeyle verilen mahkûmiyet, ifade özgürlüğünü ihlal etmektedir.

Pratik sonuç: Mahkûmiyet aldıysanız, kararın gerekçesinin bu ölçütleri karşılayıp karşılamadığı savunmanın merkezindeki sorudur. Bireysel başvuruya gitmeden önce kanun yollarının tüketilmiş olması zorunludur; Anayasa Mahkemesi, kanun yollarını tüketmeden yapılan başvuruları kabul edilemez bulmaktadır.

AİHM: Vedat Şorli Kararı

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Vedat Şorli / Türkiye kararında (Başvuru No. 42048/19, 19.10.2021) TCK 299 uygulamasını Sözleşme’nin 10. maddesine (ifade özgürlüğü) aykırı bulmuştur.

Karara konu olayda başvurucu, Facebook’ta yaptığı paylaşımlar nedeniyle Cumhurbaşkanına hakaretten hapis cezasına mahkûm edilmiş, ardından hükmün açıklanması beş yıl süreyle geri bırakılmıştır. Mahkeme’nin tespitleri iki başlıkta toplanır:

• Caydırıcı etki: Hapis cezası ve ardından beş yıl boyunca denetim altında tutulma, kişinin ifade özgürlüğünü kullanması üzerinde caydırıcı bir etki doğurmaktadır.
• Ayrıcalıklı koruma sorunu: Hakaret konusunda Cumhurbaşkanına daha fazla koruma sağlayan özel bir hüküm, Sözleşme ile ve bir devletin kendi başkanının itibarını koruma yönündeki meşru menfaatiyle bağdaşmamaktadır.

Anayasa (m.90/5) uyarınca usulüne uygun yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmalar ile kanunlar çatıştığında antlaşma hükümleri esas alınır. Buna karşılık TCK 299 yürürlükten kaldırılmamıştır ve uygulanmaya devam etmektedir. Savunmalarda bu içtihada dayanılması yaygındır; ancak sonucun nasıl olacağı her dosyanın kendi olgularına bağlıdır.

(Bu bölümdeki AİHM tespitleri karar metninden doğrulanmıştır; kararın Türkçe metni üzerinde birebir alıntı yapılmamış, tespitler özetlenmiştir.)

Sosyal Medya Paylaşımları

Uygulamada bu suçun en sık işlendiği mecra sosyal medyadır. Üç nokta belirleyicidir:

1. Aleniyet. Herkese açık bir paylaşım, TCK 299/2 uyarınca cezanın altıda bir oranında artırılmasını gerektirir.
2. Paylaşım ≠ otomatik suç. Yargıtay 16. Ceza Dairesi’nin önüne gelen olayda, ilk derece mahkemesi sosyal medya paylaşımının “eleştiri niteliğinde kaldığı” gerekçesiyle beraat kararı vermiştir. Paylaşımın siyasi eleştiri mi yoksa sövme mi olduğu, cümlenin bütünü ve bağlamı içinde değerlendirilir.
3. Silmek delili ortadan kaldırmaz. Paylaşım, ekran görüntüleri ve platform kayıtlarıyla delillendirilebilir.

Vedat Şorli kararına konu olay da bir Facebook paylaşımıdır — yani sosyal medya, hem mahkûmiyetlerin hem de ihlal kararlarının merkezindedir.

Şikâyet, Zamanaşımı ve Görevli Mahkeme

Şikâyete tabi değildir. TCK 299’da şikâyet koşulu düzenlenmemiştir; suç resen soruşturulur. Bu nedenle şikâyetten vazgeçme davayı düşürmez. (Buna karşılık dava açılabilmesi için Adalet Bakanının kovuşturma izni gerekir.)

Dava zamanaşımı 8 yıldır. Bu sonuç iki hükümden çıkar: cezanın üst sınırı dört yıldır ve süre üst sınıra göre belirlenir.

TCK m.66 — Dava zamanaşımı

(4) Yukarıdaki fıkralarda yer alan sürelerin belirlenmesinde suçun kanunda yer alan cezasının yukarı sınırı göz önünde bulundurulur; seçimlik cezaları gerektiren suçlarda zamanaşımı bakımından hapis cezası esas alınır.

TCK m.66 — Dava zamanaşımı

e) Beş yıldan fazla olmamak üzere hapis veya adlî para cezasını gerektiren suçlarda sekiz yıl,

geçmesiyle düşer.

Görevli mahkeme asliye cezadır. Cumhurbaşkanına hakaret, Anayasa Mahkemesi’nin de belirttiği gibi kanunun Dördüncü Kısmının Üçüncü Bölümünde (“Devletin Egemenlik Alametlerine ve Organlarının Saygınlığına Karşı Suçlar”) düzenlenmiştir. Ağır ceza mahkemesinin görev alanına giren suçlar arasında sayılmadığından genel kural uygulanır:

5235 s. Kanun m.11 — Asliye ceza mahkemesinin görevi

Madde 11- Kanunların ayrıca görevli kıldığı hâller saklı kalmak üzere, sulh ceza hâkimliği ve ağır ceza mahkemelerinin görevleri dışında kalan dava ve işlere asliye ceza mahkemelerince bakılır.

HAGB ve Erteleme

Bu dosyalarda hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararları da verilmiştir. Hem Anayasa Mahkemesi’nin ihlal bulduğu başvurularda hem de AİHM’in Vedat Şorli kararında, sanıklar hakkında hapis cezasına hükmedilmiş ve hüküm beş yıl süreyle geri bırakılmıştır.

AİHM tam da bu noktaya dikkat çekmiştir: beş yıl boyunca denetim altında tutulmanın kendisi caydırıcı bir etki doğurmaktadır; yani “hüküm açıklanmadı” demek, ifade özgürlüğüne müdahale edilmedi anlamına gelmez.

Önemli gelişme: Anayasa Mahkemesi HAGB kurumunu iptal etmiştir; iptal kararı 1 Ekim 2026’da yürürlüğe girecektir (Anayasa Mahkemesi, E. 2024/98, K. 2025/149, T. 10.07.2025). Bu tarihten sonra HAGB verilemeyecektir. Ayrıntı için: HAGB Nedir? Anayasa Mahkemesi Neden İptal Etti?.

Af Çıktı mı?

Cumhurbaşkanına hakaret suçuna özgü bir af kanunu bulunmamaktadır. Kamuoyunda “af” olarak anılan düzenlemeler genellikle infaz rejimine ilişkin değişikliklerdir; bunlar suçu ortadan kaldırmaz, cezanın çektirilme biçimini etkiler.

Uygulamada dosyaların büyük bölümü af yoluyla değil, şu kurumlarla sonuçlanmaktadır: beraat (sözlerin eleştiri sayılması), HAGB (1 Ekim 2026’ya kadar), erteleme ve kanun yolları (istinaf, temyiz, bireysel başvuru).

Sık Yapılan Hatalar

1. “Soruşturma izne bağlı” sanmak. İzin kovuşturma için gerekir; savcılık izin olmadan da soruşturma yapabilir (TCK 299/3).
2. TCK 299 ile TCK 301’i karıştırmak. 301’de soruşturma izne bağlıdır ve açık bir eleştiri istisnası vardır; 299’da yoktur.
3. “Uzlaşırım” ya da “önödeme yaparım” diye beklemek. Bu suçta ikisi de uygulanmaz — hakaret suçundan (TCK 125) ayrılan en pratik noktadır.
4. Adlî para cezası beklemek. TCK 299 yalnızca hapis cezası öngörür.
5. “Hüküm açıklanmadı, sorun bitti” sanmak. HAGB beş yıllık denetim doğurur ve AİHM bunu caydırıcı etki olarak nitelendirmiştir.
6. Kanun yollarını tüketmeden Anayasa Mahkemesi’ne başvurmak. Başvuru kabul edilemez bulunur.
7. Paylaşımı silip delil kalmadığını düşünmek.

Cumhurbaşkanına Hakaret Emsal Kararları

Anayasa Mahkemesi — norm denetimi

• AYM, E. 2016/25, K. 2016/186, T. 14.12.2016 (itirazın reddi) — TCK 299 Anayasa’ya aykırı bulunmamıştır. Karar ayrıca suçun neden “devlete karşı suçlar” arasında düzenlendiğini açıklar: Cumhurbaşkanına yönelen hakaret, yalnız kişiliğine değil temsil ettiği değer ve fonksiyonlara da yönelmiş sayılmaktadır.

Anayasa Mahkemesi — bireysel başvuru (ihlal kararları)

• AYM, B. No: 2017/6162, T. 08.06.2021 (ihlal) — Dengeyi kuran karar: Cumhurbaşkanı siyasetçi olarak eleştiriye daha fazla katlanmak durumundadır; ancak ifade özgürlüğü hakaret etme hakkı vermez.
• AYM, B. No: 2017/26466, T. 26.05.2021 (ihlal, oy çokluğuyla) — İfade özgürlüğünün ihlal edildiğine.
• AYM, B. No: 2016/36777, T. 26.05.2021 (ihlal, oy çokluğuyla) — İfade özgürlüğünün ihlal edildiğine. Başvurucu hakkında 11 ay 20 gün hapis cezasına hükmedilmiş ve HAGB uygulanmıştı.

Yargıtay

• CGK, E. 2018/63, K. 2022/543, T. 13.09.2022 (itirazın reddi) — Siyasetçiler ve kamusal yetki kullanan görevliler eleştiriye daha fazla katlanmak durumundadır; eleştirinin sınırları onlar bakımından çok daha geniştir. Başsavcılığın “suç oluştu” yönündeki itirazı reddedilmiştir. Karar ayrıca kovuşturma izninin uygulamada nasıl işlediğini gösterir.
• 16. CD, E. 2019/11074, K. 2020/2040, T. 13.03.2020 (bozma) — Ölçütün kanonik ifadesi: siyasetçiler ağır eleştiriye katlanmalıdır, ancak hakarete kimse katlanmak zorunda değildir; kaba sövme hiçbir koşulda eleştiri sayılmaz. Somut olayda ilk derece mahkemesi sosyal medya paylaşımını eleştiri sayarak beraat kararı vermişti.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi

• Vedat Şorli / Türkiye, Başvuru No. 42048/19, T. 19.10.2021 — Facebook paylaşımları nedeniyle verilen hapis cezası ve beş yıllık HAGB, Sözleşme’nin 10. maddesini ihlal etmiştir. (Kararın metni üzerinde birebir alıntı yapılmamış, tespitleri özetlenmiştir.)

Özet

• Cumhurbaşkanına hakaret cezası: 1 yıldan 4 yıla kadar hapis (TCK 299/1). Alenen işlenirse altıda bir artırım. Adlî para cezası seçeneği yoktur.
• İzin kovuşturma içindir, soruşturma için değil (TCK 299/3). Savcılık izinsiz soruşturabilir; dava açmak Adalet Bakanının iznine bağlıdır. TCK 301’de ise soruşturma dahi izne bağlıdır ve orada açık bir eleştiri istisnası vardır — TCK 299’da yoktur.
• Uzlaştırma da önödeme de uygulanmaz. Hakaret suçundan (TCK 125) ayrılan en pratik fark budur.
• Eleştiri sınırı: siyasetçiler ağır eleştiriye katlanmak zorundadır, ancak kaba sövme hiçbir koşulda eleştiri sayılmaz (16. CD). Ceza Genel Kurulu da eleştirinin sınırlarının kamusal figürler bakımından çok daha geniş olduğunu vurgulamıştır.
• Anayasa Mahkemesi maddeyi iptal etmemiştir (2016), ama uygulamasında ifade özgürlüğü ihlalleri tespit etmiştir (2021 tarihli üç karar).
• AİHM, Vedat Şorli kararında (2021) hapis cezası + beş yıllık HAGB uygulamasını Sözleşme’nin 10. maddesine aykırı bulmuştur. TCK 299 buna rağmen yürürlüktedir.
• Şikâyete tabi değildir, zamanaşımı 8 yıl, görevli mahkeme asliye cezadır.

Her dosya kendi olgularıyla değerlendirilir. Yukarıdaki içtihat, benzer olgulara sahip dosyalarda başvurulabilecek bir çerçevedir; somut dosyanızdaki ifadeler, bağlam ve deliller farklı bir sonuca götürebilir.

İlgili yazılar: TCK 216: Halkı Kin ve Düşmanlığa Tahrik veya Aşağılama · TCK 301: Türk Milletini ve Devleti Aşağılama Suçu · TCK 300: Devletin Egemenlik Alametlerini Aşağılama (Bayrak ve İstiklal Marşı) · Hakaret Suçu ve Cezası (TCK 125) · Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) Nedir? Şartları ve Denetim Süresi · Hakaret Sayılmayan Kelimeler