HAGB Nedir? CMK 231 Şartları ve Denetim Süresi

Kısa Cevap

HAGB (hükmün açıklanmasının geri bırakılması), sanık hakkında kurulan mahkûmiyet hükmünün açıklanmayarak hukuki sonuç doğurmamasıdır. Anayasa Mahkemesi 10.07.2025 tarihinde CMK 231/5-14 fıkralarını oybirliğiyle iptal etmiş, yürürlüğü 1 Ekim 2026’ya ertelemişti. Ancak Meclis bu tarihten önce harekete geçti: 7589 sayılı Kanun’un 15. maddesiyle bu fıkralar 31 Temmuz 2026’da yeniden düzenlendi. Tek esaslı değişiklik 14. fıkradadır — HAGB artık işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği kötü muamele suçlarında uygulanmaz. HAGB kurumu yürürlüktedir.

Bu Durumda mısınız?

• Hakkınızda HAGB kararı verildi ve denetim süreniz hâlâ devam ediyor.
• Denetim süresi içinde yeni bir suç işlediğiniz iddiasıyla hükmün açıklanması gündeme geldi.
• Devam eden bir ceza davanız var ve HAGB talep etmeyi düşünüyorsunuz.
• HAGB kararınızın memuriyete, adli sicile veya güvenlik soruşturmasına etkisini merak ediyorsunuz.
• Basında “HAGB kaldırıldı” haberlerini gördünüz ve kendi dosyanıza etkisini öğrenmek istiyorsunuz.

Somut dosyanızdaki durum, kararın tarihine ve aşamasına göre değişir; bir avukata danışınız.

HAGB Nedir, Şartları Nelerdir?

HAGB, mahkemenin sanığı mahkûm ettiği hükmü açıklamayarak askıya almasıdır. Kanun kurumu şöyle tanımlar:

“Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, müsadereye ilişkin hükümler hariç, kurulan hükmün sanık hakkında bir hukukî sonuç doğurmamasını ifade eder.”

(CMK m.231/5)

Uygulanma koşulu (ceza sınırı):

“Sanığa yüklenen suçtan dolayı yapılan yargılama sonunda hükmolunan ceza, iki yıl veya daha az süreli hapis veya adlî para cezası ise; mahkemece, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir.”

(CMK m.231/5)

Aranan şartlar:

“a) Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması, b) Mahkemece, sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışları göz önünde bulundurularak yeniden suç işlemeyeceği hususunda kanaate varılması, c) Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın; aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi, gerekir.”

(CMK m.231/6)

Zararın derhal giderilememesi hâlinde CMK 231/9 bir çıkış yolu tanır: zarar, denetim süresi boyunca aylık taksitler hâlinde ödenerek de giderilebilir.

Uygulanamayacağı hâl: Fıkranın güncel lafzı şudur:

(14) (Değişik:2/3/2024-7499/15 md.) (Değişik:16/7/2026-7589/15 md.) Bu maddenin hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin hükümleri, işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasanın 17 nci maddesi kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek suçlar hakkında uygulanmaz.

(CMK m.231/14)

Parantez içindeki iki işaret önemlidir: fıkra iki kez değişmiştir; önce 2/3/2024 tarihli 7499 sayılı Kanun’un 15. maddesiyle, sonra 16/7/2026 tarihli 7589 sayılı Kanun’un 15. maddesiyle. Bu yüzden “değişiklikten önce fıkra şöyleydi” diye tek bir eski lafızdan söz edilemez: 2024 ile 2026 arasında yürürlükte olan ayrı bir metin daha vardır. Eski hâllerin lafzı bu sayfada birebir aktarılmıyor; suç tarihi bu aralığa düşen bir dosyada o tarihteki metin, yürürlük tarihiyle birlikte ayrıca doğrulanmalıdır.

Dayandığı Kanun Maddesi: CMK 231

HAGB, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun “Hükmün açıklanması ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması” başlıklı 231. maddesinin 5 ilâ 14. fıkralarında düzenlenmiştir. Bu fıkralar maddeye 2006 yılında 5560 sayılı Kanun’la eklenmiş, 02.03.2024 tarihli 7499 sayılı Kanun’la kapsamlı biçimde değiştirilmiş, en son 16.07.2026 tarihli 7589 sayılı Kanun’la yeniden düzenlenmiştir (Resmî Gazete: 31.07.2026-33326; aynı gün yürürlüğe girdi).

Önemli: Anayasa Mahkemesi bu fıkraların tamamını iptal etmiş, iptalin yürürlüğünü 01.10.2026’ya ertelemişti. Meclis bu tarihten önce 7589 sayılı Kanun’la fıkraları yeniden düzenlediği için kurum ayaktadır. Aşağıda önce iptal kararı, ardından yeni düzenleme ele alınmaktadır.

Anayasa Mahkemesi HAGB’yi İptal Etti — Ne Zaman Yürürlüğe Giriyor?

Karar: Anayasa Mahkemesi, E. 2024/98, K. 2025/149 sayılı ve 10.07.2025 tarihli kararıyla, 7499 sayılı Kanun’un 15. maddesiyle değiştirilen CMK 231. maddesinin ilgili fıkralarını iptal etmiştir. Karar 31.12.2025 tarihli ve 33124 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Karar oybirliğiyle alınmıştır.

Mahkeme, çekirdek yetki cümlesi iptal edilince geri kalanın ayakta kalamayacağını tespit etmiştir:

“5271 sayılı Kanun’un 231. maddesinin (5) numaralı fıkrasının birinci cümlesinin iptali nedeniyle uygulanma imkânı kalmayan anılan fıkranın kalan kısmı ile (6), (7), (8), (9), (10), (11), (12), (13) ve (14) numaralı fıkralarının 6216 sayılı Kanun’un 43. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince iptalleri gerekir.”

(Anayasa Mahkemesi, E. 2024/98, K. 2025/149, T. 10.07.2025 — iptal; § 171)

Yani HAGB kurumunun tamamı (CMK 231/5-14) iptal edilmiştir.

Yürürlük neden ertelendi? Mahkeme, kurumun bir anda ortadan kalkmasının doğuracağı boşluğu sakıncalı bulmuştur:

“5271 sayılı Kanun’un 231. maddesinin (5), (6), (7), (8), (9), (10), (11), (12), (13) ve (14) fıkraları ile 247. maddesinin (3) numaralı fıkrasının iptal edilmeleri nedeniyle doğacak hukuksal boşluk kamu yararını ihlal edici nitelikte görüldüğünden Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasıyla 6216 sayılı Kanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince bu kurallara ilişkin iptal hükümlerinin kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesi uygun görülmüştür.”

(Anayasa Mahkemesi, E. 2024/98, K. 2025/149, T. 10.07.2025 — iptal; § 173)

Tarih hesabı: Resmî Gazete yayımı 31.12.2025 + dokuz ay → iptal hükümleri 01.10.2026 tarihinde yürürlüğe girecekti. Erteleme, Meclis’e yeni bir düzenleme yapması için tanınan süredir. Meclis bu süreyi kullandı — aşağıya bakınız.

İptalin Gerekçesi: Neden Anayasa’ya Aykırı Bulundu?

İptal sebebi, HAGB’nin cezasızlığa yol açmasıdır: kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği işkence, eziyet ve kötü muamele suçlarında HAGB uygulanabildiği için, fail infaz edilebilir bir ceza almamaktadır.

Mahkeme, 7499 sayılı Kanun’un bazı sorunları çözdüğünü kabul etmiştir (§58): müsadere bakımından farklı bir usul öngörülmüş, HAGB’nin uygulanması sanığın kabulüne bağlı olmaktan çıkarılmış ve CMK 231/12 ile HAGB kararına karşı istinaf yolu açılmıştır.

Ancak çekirdek kusur giderilmemiştir:

“Bununla birlikte iptal kararında belirtildiği şekilde HAGB kurumunun kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa’nın 17. maddesi bağlamında işkence, eziyet ve kötü muamele kabul edilen suçlar bakımından uygulanmayacağına dair yasal bir düzenleme bulunmamaktadır. Dolayısıyla bu hususta yasama organınca Anayasa Mahkemesinin anılan iptal kararındaki tespitleri gözetilerek bir düzenlenmenin yapılmadığı, kuralın iptal edilen hükümle kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa’nın 17. maddesi anlamında işkence, eziyet ve kötü muamele kabul edilen suçlar yönünden aynı sonuçları doğuracağı açıktır.”

(Anayasa Mahkemesi, E. 2024/98, K. 2025/149, T. 10.07.2025 — iptal; § 59)

Sonuç:

“Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 17. maddesine aykırıdır. İptali gerekir.”

(Anayasa Mahkemesi, E. 2024/98, K. 2025/149, T. 10.07.2025 — iptal; § 60)

Bu Bir “İkinci” İptal — Meclis Uyarılmıştı

Bu, HAGB’nin ilk iptali değildir. Anayasa Mahkemesi CMK 231/5’in birinci cümlesini daha önce de iptal etmişti: E. 2022/120, K. 2023/107 sayılı ve 01.06.2023 tarihli karar (R.G. 01.08.2023-32266), yürürlüğü bir yıl ertelenerek.

O kararda Mahkeme, HAGB’nin (i) sanığın geçerli bir feragat iradesi olmaksızın kanun yoluna başvurusunu imkânsız hâle getirdiğini, (ii) müsaderenin infaz aşaması bakımından güvence içermediğini ve (iii) kamu görevlilerinin işkence/kötü muamele suçlarında cezasızlığa yol açtığını tespit etmişti.

Meclis, 7499 sayılı Kanun’la (02.03.2024) ilk iki sorunu düzeltmiş; üçüncüsünü düzeltmemiştir. Anayasa Mahkemesi de bu nedenle kurumu ikinci kez. Ve bu kez bütünüyle — iptal etmiştir.

7589 Sayılı Kanun HAGB’de Neyi Değiştirdi? (31 Temmuz 2026)

Meclis, iptalin yürürlüğe gireceği 01.10.2026 tarihinden yaklaşık iki ay önce harekete geçti. 7589 sayılı Kanun’un 15. maddesi, CMK 231’in beş ilâ on dördüncü fıkralarını yeniden düzenledi. Kanun 31.07.2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe girdi.

Kritik nokta: 5 ilâ 13. fıkralar aynı lafızla yeniden düzenlendi. Ceza sınırı (iki yıl), aranan üç şart, beş yıllık denetim süresi, taksitle zarar giderme imkânı, düşme ve hükmün açıklanması rejimi, istinaf yolu: hiçbiri değişmedi. Uygulamada bu fıkralara göre kurulmuş beklentiler korunmuştur.

Esaslı değişiklik yalnızca 14. fıkradadır ve tam olarak Anayasa Mahkemesi’nin eksik bulduğu noktayı karşılamaktadır. On dördüncü fıkranın yeni metni şudur:

“Bu maddenin hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin hükümleri, işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasanın 17 nci maddesi kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek suçlar hakkında uygulanmaz.”

(7589 sayılı Kanun m.15 — RG 31.07.2026-33326)

Bu, iptal kararının § 59’unda tespit edilen boşluğun doğrudan karşılığıdır: Mahkeme “bu hususta yasama organınca … bir düzenlenmenin yapılmadığı” gerekçesiyle iptale gitmişti; yeni fıkra bu düzenlemeyi getirmektedir.

Gözden kaçmaması gereken ikinci sonuç: Güncel 14. fıkrada inkılâp kanunlarına ilişkin bir istisna yer almamaktadır. Maddenin resmî metnindeki işaretler, fıkranın iki kez değiştiğini gösterir: (Değişik:2/3/2024-7499/15 md.) ve (Değişik:16/7/2026-7589/15 md.). Bu nedenle “değişiklikten önce” denildiğinde tek bir metin yoktur; 2024 ile 2026 arasında yürürlükte olan ayrı bir lafız daha vardır. Suç tarihi bu aralığa düşen bir dosyada, o tarihte yürürlükte olan fıkra metni yürürlük tarihiyle birlikte ayrıca belirlenmelidir.

Değişiklik tablosu

Fıkra	7589 öncesi	7589 sonrası (31.07.2026)
231/5-13	Yürürlükte (7499 sayılı Kanun lafzı)	Aynı lafızla yeniden düzenlendi
231/14	Yürürlükte (7499 sayılı Kanun lafzı)	İşkence, eziyet ve kamu görevlisinin Anayasa m.17 kapsamındaki kötü muamele suçlarında uygulanmaz

İptal 1 Ekim’de Yine de Yürürlüğe Girer mi? (Değerlendirme)

Bu, yazının yazıldığı tarihte henüz yargı kararlarıyla netleşmemiş bir sorudur; aşağıdaki değerlendirme metinden ve iptal kararının gerekçesinden çıkarılmıştır.

Anayasa Mahkemesi, 231/5’in birinci cümlesini Anayasa’ya aykırı bulmuş; kalan fıkraları ise 6216 sayılı Kanun m.43/4 uyarınca “uygulanma imkânı kalmadığı” için iptal etmişti (§ 171). Yani kalan fıkraların iptali bağımsız bir aykırılık tespitine değil, çekirdek kuralın düşmesine bağlı sonuçsal bir iptaldir. Aykırılığın maddi sebebi ise § 59’da açıkça belirtilmiştir: işkence ve kötü muamele suçlarını dışarıda bırakan bir düzenlemenin bulunmaması.

7589 sayılı Kanun, hem iptale konu fıkraları yeniden düzenlemiş hem de bu maddi sebebi ortadan kaldıran istisnayı 14. fıkraya eklemiştir. Bu iki nedenle, 01.10.2026 tarihinde iptal hükümlerinin uygulanacağı bir metnin kalmadığı; kurumun yeni lafzıyla yürürlüğünü sürdürdüğü görüşü güçlüdür.

Buna karşılık, yeni 14. fıkranın Anayasa Mahkemesi’nin aradığı korumayı tam olarak sağlayıp sağlamadığı ayrıca tartışılabilir: fıkra “kötü muamele kabul edilebilecek suçlar” ölçütünü kullanmakta, bu nitelemeyi somut olayda mahkemeye bırakmaktadır. Uygulamanın bu ölçütü nasıl yorumlayacağı, kuralın yeni bir denetime konu olup olmayacağını belirleyecektir. Devam eden bir dosyanız varsa bu belirsizliği avukatınızla değerlendiriniz.

HAGB Süreleri ve Temel Rakamlar

Konu	Değer	Dayanak
Uygulanabileceği ceza üst sınırı	2 yıl veya daha az hapis / adli para cezası	CMK 231/5
Denetim süresi	5 yıl	CMK 231/8
Denetim süresinde yükümlülük süresi	En çok 1 yıl	CMK 231/8
Denetim süresinde ikinci kez HAGB	Verilemez	CMK 231/8
Kanun yolu (2024 sonrası)	İstinaf	CMK 231/12
İptal kararının ertelenen yürürlüğü	01.10.2026	AYM E. 2024/98, K. 2025/149
Fıkraların yeniden düzenlenmesi	31.07.2026	7589 sayılı Kanun m.15
HAGB uygulanmayacağı suçlar	İşkence, eziyet, kamu görevlisinin Anayasa m.17 kötü muamelesi	CMK 231/14 (7589 ile değişik)

Denetim Süresi İçinde Yeni Suç: HAGB Ne Zaman Bozulur?

CMK 231/11 uyarınca, denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmesi veya yükümlülüklere aykırı davranılması hâlinde mahkeme hükmü açıklar. Ancak mahkeme, yükümlülüklerini yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendirerek cezanın yarısına kadar bir kısmının infaz edilmemesine ya da hapis cezasının ertelenmesine karar vererek yeni bir mahkûmiyet hükmü de kurabilir.

Kritik nokta: Yeni suçun işlenmiş olması tek başına yetmez. Ceza Genel Kurulu, masumiyet karinesi gereği mahkûmiyetin kesinleşmiş olmasını aramaktadır (aşağıdaki Yargıtay bölümüne bakınız).

Denetim süresi kasıtlı yeni suç işlenmeden ve yükümlülüklere uyularak tamamlanırsa, CMK 231/10 uyarınca açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılır ve davanın düşmesine karar verilir.

Mevcut HAGB Kararlarına ve Devam Eden Denetim Sürelerine Etkisi

Anayasa Mahkemesi iptal kararları, Anayasa m.153/3 uyarınca geriye yürümez; iptal edilen hüküm, kararın Resmî Gazete’de yayımlandığı (veya Mahkemenin belirlediği ileri) tarihte yürürlükten kalkar.

Buna göre bugün itibarıyla:

• CMK 231/5-14 yürürlüktedir ve mahkemeler HAGB kararı vermeye devam etmektedir. 7589 sayılı Kanun’la yapılan yeniden düzenleme 31.07.2026’da yürürlüğe girmiştir.
• 5 ilâ 13. fıkralar aynı lafızda kaldığı için, hâlihazırda verilmiş HAGB kararları ve devam eden denetim süreleri bakımından şartlar, süreler ve kanun yolu değişmemiştir.
• Değişen tek nokta 14. fıkradır: işkence, eziyet ve kamu görevlisinin Anayasa m.17 kapsamındaki kötü muamele suçlarında HAGB uygulanmaz. Bu suçlardan devam eden bir dosyanız varsa etki doğrudandır.
• İnkılâp kanunlarındaki suçlar bakımından ise eski istisna yeni metinde yer almamaktadır.

Geçiş döneminin sonuçları henüz yerleşik içtihatla netleşmemiştir. Devam eden bir denetim süreniz varsa, dosyanızın durumunu bir avukatla değerlendiriniz.

HAGB Kaydı Nereye İşlenir? Adli Sicil ve Denetim Süresi Yükümlülükleri

HAGB kararı verildikten sonra en çok sorulan iki soru, kaydın nereye işlendiği ve denetim süresinde ne yapılması gerektiğidir. Her ikisinin de cevabı maddenin kendi lafzındadır.

Kayıt adli sicile değil, ayrı bir sisteme işlenir

5271 sayılı CMK m.231/13

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı, bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar, ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istenmesi hâlinde, bu maddede belirtilen amaç için kullanılabilir.

Fıkranın iki ayrı güvencesi vardır. Birincisi, kayıt adli sicile değil “bunlara mahsus bir sisteme” işlenir. İkincisi, bu kayıt herkese açık değildir: yalnız bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme isteyebilir ve yalnız maddede belirtilen amaç için kullanılabilir.

Bunun pratik sonucu, adli sicil kaydına ilişkin yaygın endişenin HAGB bakımından yerinde olmadığıdır — HAGB kaydı, mahkûmiyet hükmü niteliğinde bir adli sicil kaydı doğurmaz. Adli sicil ile arşiv kaydı arasındaki fark ve kayıtların hangi hâllerde silineceği ayrı bir konudur: adli sicil kaydı nasıl silinir.

Bu, kaydın hiçbir sonuç doğurmadığı anlamına gelmez. Fıkranın kendisi kaydın yeni bir soruşturma veya kovuşturmada kullanılabileceğini söylemektedir; nitekim denetim süresi içinde kasıtlı bir suç nedeniyle kişi hakkında bir daha HAGB kararı verilemez (m.231/8).

Denetim süresinde hangi yükümlülükler getirilebilir?

Denetim süresi beş yıldır; ancak mahkeme bu sürenin tamamı için değil, bir yılı aşmayacak bir kesit için denetimli serbestlik tedbiri belirleyebilir:

5271 sayılı CMK m.231/8

Bu süre içinde bir yıldan fazla olmamak üzere mahkemenin belirleyeceği süreyle, sanığın denetimli serbestlik tedbiri olarak;

a) Bir meslek veya sanat sahibi olmaması hâlinde, meslek veya sanat sahibi olmasını sağlamak amacıyla bir eğitim programına devam etmesine,

b) Bir meslek veya sanat sahibi olması hâlinde, bir kamu kurumunda veya özel olarak aynı meslek veya sanatı icra eden bir başkasının gözetimi altında ücret karşılığında çalıştırılmasına,

c) Belli yerlere gitmekten yasaklanmasına, belli yerlere devam etmek hususunda yükümlü kılınmasına ya da takdir edilecek başka yükümlülüğü yerine getirmesine,

karar verilebilir. Denetim süresi içinde dava zamanaşımı durur.

İki noktanın altı çizilmelidir. Birincisi, denetimli serbestlik tedbiri zorunlu değildir — mahkeme hiç tedbir belirlemeden de HAGB kararı verebilir; fıkra “karar verilebilir” demektedir. İkincisi, tedbir süresi denetim süresiyle aynı değildir: denetim beş yıl sürerken tedbir en çok bir yıl olabilir. Tedbirin infazı, kurumun genel işleyişine tabidir: denetimli serbestlik nedir.

Buradaki yükümlülüklere aykırı davranmak, tıpkı yeni suç işlemek gibi hükmün açıklanması sonucunu doğurabilir; bu ihtimalin ayrıntısı yukarıdaki “Denetim Süresi İçinde Yeni Suç” bölümündedir. Hüküm açıklanır ve hapis cezası kesinleşirse, cezanın ne kadarının infaz kurumunda geçeceği ayrı bir hesaptır: cezaevinde ne kadar yatarım.

HAGB yalnız hapis cezasına mı uygulanır?

Hayır. CMK m.231/5, hükmolunan cezanın iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası olması hâlinde HAGB’ye karar verilebileceğini düzenler. Yani doğrudan adli para cezasına hükmedilen bir dosyada da HAGB gündeme gelebilir. Adli para cezasının hesabı, taksitlendirilmesi ve ödenmemesinin sonuçları için: adli para cezası nedir.

Adım Adım Ne Yapmalısınız?

1. Kararınızın tarihini ve kesinleşme tarihini tespit edin. Denetim süresi, HAGB kararının kesinleştiği tarihte başlar.
2. Denetim süresi takviminizi çıkarın. 5 yıllık sürenin bitiş tarihini ve varsa yükümlülük süresini not edin.
3. Denetim süresi içinde yeni bir suç isnadı varsa, o dosyadaki mahkûmiyetin kesinleşip kesinleşmediğini kontrol edin. Kesinleşmeden hüküm açıklanamaz.
4. HAGB kararına itiraz/istinaf sürenizi kaçırmayın. 02.03.2024 sonrası kararlarda kanun yolu istinaftır (CMK 231/12).
5. Suç tipinizi yeni 14. fıkraya göre kontrol edin. İsnat işkence, eziyet ya da kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği kötü muamele niteliğindeyse, 31.07.2026’dan itibaren HAGB yolu kapalıdır.

Sık Yapılan Hatalar

• “HAGB beraat demektir” sanmak. HAGB bir mahkûmiyet hükmüdür; yalnızca açıklanmamaktadır. Hukuki sonuç doğurmaz, ancak hüküm ortadadır.
• “HAGB kaldırıldı, dosyam düştü” sanmak. Meclis, iptalin yürürlüğünden önce 7589 sayılı Kanun’la fıkraları yeniden düzenlemiştir; kurum ayaktadır. Ayrıca AYM kararları geriye yürümez.
• Yeni 14. fıkrayı gözden kaçırmak. İşkence, eziyet ve kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği kötü muamele suçlarında HAGB artık uygulanmaz.
• Denetim süresini karar tarihinden başlatmak. Süre, kararın kesinleşmesiyle başlar.
• Yeni suçun mahkûmiyeti kesinleşmeden hükmün açıklanacağını sanmak. Ceza Genel Kurulu, masumiyet karinesi gereği kesinleşme şartı aramaktadır.
• Kanun yolunu “itiraz” sanmak. 7499 sayılı Kanun’la (02.03.2024) HAGB kararına karşı istinaf yolu açılmıştır.

HAGB Yargıtay Kararları

Denetim süresi içinde işlenen suçun mahkûmiyeti kesinleşmeden hüküm açıklanamaz; dava zamanaşımı bu sürede işlemeye devam eder. Ceza Genel Kurulu, HAGB kararının kesinleşmesiyle duran dava zamanaşımının ne zaman yeniden işlemeye başlayacağını ve hükmün açıklanabilmesi için hangi şartın arandığını oybirliğiyle belirlemiştir:

“Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmesi durumunda dava zamanaşımı, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının kesinleştiği tarihte durmaya başlayıp denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmediği ve denetimli serbestlik tedbirine ilişkin yükümlülüklere uygun davranıldığı takdirde denetim süresi sonunda, denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmesi veya denetimli serbestlik tedbirine ilişkin yükümlülüklere aykırı davranılması hâlinde ise yeni suçun işlendiği veya denetimli serbestlik tedbiri yükümlülüklerine aykırı davranıldığı tarihte dava zamanaşımı süresi yeniden işlemeye başlayacaktır.”

(Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2018/254, K. 2021/157, T. 20.04.2021 — bozma; kamu davasının düşmesine oybirliğiyle)

Kurul, masumiyet karinesini açıkça devreye sokmuştur:

“gereğince suçluluğu kanunen sabit oluncaya kadar herkesin masum sayılacağı cihetle, hükmün açıklanabilmesi için denetim süresi içinde işlendiği ihbar olunan kasıtlı suçla ilgili mahkûmiyet kararının kesinleşmiş olması şartı aranmalı ve bu sürede hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına konu suçun dava zamanaşımının işlemeye devam ettiği kabul edilmelidir.”

(Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2018/254, K. 2021/157, T. 20.04.2021 — bozma; Anayasa m.38/4 ve AİHS m.6/2’deki masumiyet karinesine dayanılarak)

Özet

• HAGB, mahkûmiyet hükmünün açıklanmayarak askıya alınmasıdır (CMK 231/5-14).
• Anayasa Mahkemesi HAGB’yi bütünüyle iptal etmiştir: E. 2024/98, K. 2025/149, T. 10.07.2025, oybirliğiyle (R.G. 31.12.2025-33124).
• İptalin yürürlüğü 1 Ekim 2026’ya ertelenmişti; Meclis bu süreyi kullandı.
• 7589 sayılı Kanun (yürürlük 31.07.2026) fıkraları yeniden düzenledi: 5-13. fıkralar aynı lafızla korundu, 14. fıkra değişti. HAGB artık işkence, eziyet ve kamu görevlisinin Anayasa m.17 kapsamındaki kötü muamele suçlarında uygulanmaz; güncel fıkrada inkılâp kanunlarına ilişkin bir istisna yer almamaktadır. Fıkra 2024 ve 2026’da iki kez değiştiği için, geçmiş bir suç tarihinde hangi lafzın yürürlükte olduğu ayrıca belirlenmelidir.
• İptal sebebi cezasızlıktı: kamu görevlilerinin işkence/kötü muamele suçlarında HAGB’yi engelleyen düzenleme yoktu → Anayasa m.17’ye aykırı. Yeni 14. fıkra bu boşluğu doğrudan karşılamaktadır.
• Bu ikinci iptaldi. Meclis 2023’teki iptal kararının (E. 2022/120, K. 2023/107) gereğini 7499 sayılı Kanun’da yalnızca kısmen yerine getirmişti.
• Denetim süresi 5 yıldır ve kararın kesinleşmesiyle başlar; hüküm açıklanabilmesi için yeni suçun mahkûmiyeti kesinleşmiş olmalıdır (CGK E. 2018/254, K. 2021/157).

İlgili yazılar: Yağma Suçunda HAGB, Erteleme ve İnfaz