2B Arazisi Nedir? Hak Sahipliği ve Satın Alma

Kısa Cevap

2B arazisi, orman niteliğini yitirdiği için Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan taşınmazdır. Mülkiyet Hazinededir; ancak 6292 sayılı Kanun, 31/12/2011 tarihinden önce kullanıcı olarak gösterilen ve süresi içinde başvuran kişilere doğrudan satın alma imkânı tanır.

Bu Durumda mısınız?

• Yıllardır kullandığınız arazinin tapu kaydında “2/B” ibaresi gördünüz.
• Tapu kütüğünün beyanlar hanesinde kullanıcı olarak adınız yazıyor ve satın alma sürecini merak ediyorsunuz.
• İdarenin belirlediği satış bedelini yüksek buluyorsunuz ve itiraz etmenin hak sahipliğinizi etkileyip etkilemeyeceğini bilmiyorsunuz.
• Araziyi tarımsal amaçla kullanıyorsunuz ve indirimli bedelden yararlanıp yararlanamayacağınızı araştırıyorsunuz.
• 2B vasıflı bir taşınmazı satın almayı düşünüyorsunuz ve devrin mümkün olup olmadığını sorguluyorsunuz.

2B Nedir? Kanuni Tanım

Kavram halk arasında “2B arazisi” olarak bilinse de kanuni tanım daha dardır ve iki ayrı kategoriyi birbirinden ayırır.

6292 sayılı Kanun m.2 — Tanımlar

“a) 2/A alanları: 6831 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (A) bendine göre Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan ve çıkarılacak yerleri,”

“b) 2/B alanları: 6831 sayılı Kanunun 20/6/1973 tarihli ve 1744 sayılı Kanunla değişik 2 nci maddesi ile 23/9/1983 tarihli ve 2896 sayılı, 5/6/1986 tarihli ve 3302 sayılı kanunlarla değişik 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (B) bendine veya kesinleşmiş mahkeme kararlarına göre Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan ve çıkarılacak yerleri,”

Bu ayrım önemsiz bir ayrıntı değildir: doğrudan satış imkânı 2/B alanları için düzenlenmiştir; 2/A alanları farklı bir rejime tabidir.

Kaçak yapı ve imar barışı ile karıştırılmamalıdır — 2B, imar mevzuatına aykırılık değil orman vasfının yitirilmesi ekseninde bir kurumdur. Karşılaştırma için: imar barışı nedir ve kaçak yapı.

Bir yerin 2/B kapsamında olması, o taşınmazdaki her kesimin serbest olduğu anlamına da gelmez: kesimin yapıldığı noktanın orman sayılan yerlerden kalıp kalmadığı ayrı bir teknik tespit konusudur ve sonucu ceza hukuku alanına taşıyabilir. Ayrıntı için ağaç kesme cezası yazımıza bakabilirsiniz.

Kim Hak Sahibi Sayılır?

Ölçüt tek bir tarihe kilitlidir ve bu tarih 31/12/2011’dir.

6292 sayılı Kanun m.6 — Hak sahibi, başvuru ve doğrudan satış

“(1) 2/B alanlarında bulunan taşınmazlar hakkında bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce düzenlenen güncelleme listelerine veya kadastro tutanaklarına ya da kesinleşmiş mahkeme kararlarına göre oluşturulan tapu kütüklerinin beyanlar hanesine göre; bu taşınmazların 31/12/2011 tarihinden önce kullanıcısı ve/veya üzerindeki muhdesatın sahibi olarak gösterilen kişilerden bu taşınmazları satın almak için süresi içerisinde idareye başvuran ve idarece tespit edilen satış bedelini itiraz ve dava konusu etmeksizin kabul edenler bu Kanuna göre hak sahibi sayılır.”

Üç unsur birlikte aranır: beyanlar hanesinde kullanıcı olarak gösterilmek, 31/12/2011 öncesi kullanım, ve süresi içinde başvuru. Bu tarihten sonra kullanmaya başlamak hak sahipliği doğurmaz.

Anayasa Mahkemesi’nin 2025 İptali: İki Fıkra Artık Farklı

Maddenin ikinci fıkrası, Kanunun yürürlüğünden sonra düzenlenecek listeler için aynı çerçeveyi kurar. Ancak bu fıkradaki “bedeli itiraz etmeden kabul etme” şartı Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiştir. Fıkranın yürürlükteki hâli şudur:

“(2) 2/B alanlarında bulunan taşınmazlar hakkında bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra düzenlenecek güncelleme listelerine veya kadastro tutanaklarına ya da kesinleşmiş mahkeme kararlarına göre oluşturulacak tapu kütüklerinin beyanlar hanesine göre; bu taşınmazların 31/12/2011 tarihinden önce kullanıcısı ve/veya üzerindeki muhdesatın sahibi olarak gösterilecek kişilerden bu taşınmazları satın almak için süresi içerisinde idareye başvuran (…) [2] hak sahibi sayılır.”

Metindeki boşluk tesadüf değildir; iptal kararının hükmü şöyledir:

“6292 sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi ile Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanun’un 6. maddesinin (2) numaralı fıkrasında yer alan; A. “…idarece tespit edilen satış bedelini itiraz ve dava konusu etmeksizin kabul edenler de…” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE”

(Anayasa Mahkemesi, E. 2025/236, K. 2025/227, T. 26.11.2025 — iptal)

Aynı kararla, iptal nedeniyle uygulanma imkânı kalmayan bağlaç da iptal edilmiştir. Pratik sonuç şudur:

	Fıkra 1 (Kanun öncesi listeler)	Fıkra 2 (Kanun sonrası listeler)
31/12/2011 kullanıcı şartı	Var	Var
Süresinde başvuru şartı	Var	Var
Bedeli itirazsız kabul şartı	Metinde duruyor	İptal edildi (26.11.2025)

Yani ikinci fıkra kapsamındaki hak sahibi, idarece belirlenen satış bedeline itiraz ettiği ya da dava açtığı için hak sahipliğini yitirmez. Somut dosyanızın hangi fıkra kapsamında olduğu (güncelleme listesinin tescil tarihi) bu nedenle belirleyicidir.

Başvuru Süreleri

Süreler fıkraya göre ayrışır ve sabit bir takvim günü değil, tetikleyici olaya bağlıdır.

“(3) Hak sahiplerinden birinci fıkra kapsamında olanlar bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde, ikinci fıkra kapsamında olanlar ise, güncelleme listelerinin tescil edildiği veya kadastro tutanaklarının kesinleştiği tarihten itibaren sekiz ay içinde idareye başvurarak, bu taşınmazların bedeli karşılığında kendilerine doğrudan satılmasını isteyebilirler.”

Birinci fıkra bakımından süre Kanunun yürürlük tarihine bağlı olduğundan çoktan dolmuştur. İkinci fıkrada ise saat, sizin taşınmazınıza ilişkin güncelleme listesinin tescil edildiği veya kadastro tutanağının kesinleştiği tarihte başlar. Bu nedenle “süre bitti” veya “hâlâ açık” biçimindeki genel cevaplar yanıltıcıdır; dosyanızdaki tescil tarihi belirleyicidir.

Satış Bedeli

“(4) (Değişik: 30/1/2013-6412/1) Hak sahiplerine doğrudan satılacak olan taşınmazların satış bedeli; dört yüz metrekareye kadar olan kısmı için rayiç bedelin yüzde ellisi, fazlası için rayiç bedelin yüzde yetmişi üzerinden hesaplanır. Birden fazla taşınmazda hak sahibi olunması hâlinde yüzde elli satış bedeli hesaplaması, hak sahibinin tercih edeceği sadece bir taşınmaz için uygulanır.”

Tarımsal kullanım için ayrı bir oran öngörülmüştür:

“Ancak, tamamen ve münhasıran bilfiil tarımsal amaçlı olarak kullanılan ve üzerinde tarımsal amaçlı yapılar (mandıra, sera, ağıl, kümes vb.) ile sürekli ikamet amacıyla kullanılan konut hariç yapı bulunmayan yerler için satış bedeli, rayiç bedelin yüzde ellisi üzerinden hesaplanır”

Durum	Oran
İlk 400 m²	Rayiç bedelin %50’si
400 m²’yi aşan kısım	Rayiç bedelin %70’i
Münhasıran tarımsal kullanım (şartları varsa)	Rayiç bedelin %50’si

Rayiç bedelin kendisi idarece takdir edilir ve tutar yazıya konulacak sabit bir rakam değildir; oranlar kanundan, rakam ise dosyadan gelir.

Davalar İşlemleri Durdurmaz

Bu, sürecin en çok yanlış anlaşılan yanıdır.

6292 sayılı Kanun m.9 — Davalar

“(1) 2/A alanları için orman sınırları dışına çıkartma ile orman sınırlandırması ve tespit, tefrik ve tescil işlemlerine karşı yapılan itirazlar ve açılan davalar bu Kanuna göre yapılacak işlemleri durdurmaz. Bu konuyla ilgili davalarda yürütmeyi durdurma ve tedbir kararı verilemez. Bu yerlerde hak iddia edenlerin açtıkları davalar davacılar lehine sonuçlandığında bu taşınmazlar genel hükümlere göre kamulaştırılır. Bu taşınmazlarda hak sahipliği iddiasında bulunanların itirazları ile rayiç bedellere itirazlar yapılan işlemleri durdurmaz, itiraz mahkemeye intikal etmiş ise kesinleşen mahkeme kararına göre işlem yapılır.”

Yani dava açmak süreci askıya almaz; başvuru ve ödeme takvimi kendi seyrinde ilerler.

Yerleşim Yeri Nedeniyle Çıkarılan Taşınmazlar

Orman Kanunu ek m.16 kapsamındaki taşınmazlar için ayrı bir kapı açılmıştır:

6292 sayılı Kanun ek m.1

“6831 sayılı Kanunun ek 16 ncı maddesi hükümlerine göre üzerinde yerleşim yeri bulunduğu gerekçesiyle orman sınırları dışına çıkartılarak tapuda Hazine adına tescil edilen taşınmazların 3402 sayılı Kanunun ek 4 üncü maddesi hükümlerine göre kadastrosu yapılır. Kadastro tutanağının beyanlar hanesindeki bilgiler tapu kütüğünün beyanlar hanesine de aynen aktarılarak hak sahipliği belirlenir. Bu taşınmazlar, bu Kanunun 2/B alanlarında kalan taşınmazların satışına ilişkin hükümleri kıyasen uygulanmak suretiyle hak sahiplerine doğrudan satılır.”

Adım Adım Ne Yapmalısınız?

1. Tapu kütüğünün beyanlar hanesini inceleyin. Hak sahipliği buradaki kayda bağlanmıştır.
2. Güncelleme listesinin tescil tarihini öğrenin. Hangi fıkra kapsamında olduğunuz ve başvuru süreniz buna bağlıdır.
3. 31/12/2011 öncesi kullanımı belgeleyin. Vergi kaydı, abonelik, muhtarlık kaydı ve tanık delili değerlendirilir.
4. Bedele itiraz kararını fıkraya göre verin. İkinci fıkra kapsamındaysanız itiraz hak sahipliğinizi düşürmez; birinci fıkrada metin hâlâ bu şartı içerir.
5. Tarımsal kullanım beyanının sonuçlarını hesaplayın. İndirimli oran, sonradan amaç değişikliğinde ek yükümlülük doğurabilir.

Sık Yapılan Hatalar

• 2A ile 2B’yi karıştırmak. Doğrudan satış rejimi 2/B alanları için kurulmuştur.
• “Uzun süredir kullanıyorum, hakkım var” varsaymak. Ölçüt fiilî kullanım süresi değil, beyanlar hanesindeki kayıt ve 31/12/2011 tarihidir.
• Süreyi Kanunun yürürlük tarihinden saymak. İkinci fıkrada süre, kendi taşınmazınıza ait tescil/kesinleşme tarihinden işler.
• Dava açınca sürecin duracağını sanmak. Kanun bunun aksini açıkça düzenler.
• Bedele itirazın her hâlde hak kaybı doğuracağını sanmak. İkinci fıkradaki bu şart 26.11.2025 tarihli AYM kararıyla iptal edilmiştir.

Özet

• 2/B alanları, orman niteliğini yitirdiği için Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan yerlerdir (6292 sK m.2).
• Hak sahipliği; beyanlar hanesindeki kayıt, 31/12/2011 öncesi kullanım ve süresinde başvuru şartlarına bağlıdır (m.6).
• AYM 26.11.2025 tarihli kararıyla m.6/2’deki “bedeli itiraz ve dava konusu etmeksizin kabul etme” şartını iptal etmiştir.
• Satış bedeli ilk 400 m² için rayicin %50’si, fazlası için %70’idir; münhasıran tarımsal kullanımda %50 uygulanır (m.6/4).
• Açılan davalar ve bedele itirazlar Kanuna göre yapılacak işlemleri durdurmaz (m.9).