Müdahil, açılmış bir davaya sonradan katılan kişidir. Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük müdahil sözcüğünü genel anlamda “Karışan, araya giren, el atan”, hukuk anlamında ise “Davaya müdahale eden; katılan” diye tanımlar. Hukukta müdahil sözcüğü üç ayrı kişiyi anlatır: ceza davasına katılan kişi (CMK m.237/1), hukuk davasında dava konusu üzerinde hak iddia eden asli müdahil (HMK m.65/1) ve bir tarafın yanında davaya giren fer’î müdahil (HMK m.66/1).
Bu yazı, şikâyetçi olduğu ceza dosyasına müdahil (katılan) olarak girmek isteyen mağdur ve suçtan zarar gören kişi için yazılmıştır. Ceza davasında müdahil, suçtan zarar gördüğü için kamu davasına katılan ve Cumhuriyet savcısından bağımsız olarak kanun yollarına başvurabilen kişidir; yürürlükteki Ceza Muhakemesi Kanunu bu kişiye “katılan” der (CMK m.237-243, m.242/1). Müdahil olmak, şikâyetçi (müşteki) olmaktan farklıdır: şikâyetçi olmak kişiyi davaya katılan yapmaz, müdahil sıfatı ancak mahkemenin katılma talebini kabul etmesiyle kazanılır (CMK m.238/3).
1. Müdahil Ne Demek: Öne Çıkanlar
- Müdahil, ceza davasında Ceza Muhakemesi Kanunu’ndaki adıyla katılandır; kanun metni “müdahil” sözcüğünü kullanmaz (CMK m.237-243).
- Mağdur, suçtan zarar gören gerçek ve tüzel kişiler ile malen sorumlu olanlar, ilk derece mahkemesinde hüküm verilinceye kadar şikâyetçi olduklarını bildirerek kamu davasına katılabilir (CMK m.237/1).
- Müdahil olmak için kamu davası açıldıktan sonra mahkemeye dilekçe verilir veya duruşmada sözlü başvuru yapılır; müdahil sıfatı mahkemenin talebi kabul etmesiyle kazanılır (CMK m.238/1, m.238/3).
- Soruşturma evresindeki savcılık dosyasında müdahil olunmaz; bu evrede kişi mağdur veya şikâyetçi sıfatındadır (CMK m.238/1).
- Müdahil, Cumhuriyet savcısına bağlı olmaksızın istinaf ve temyiz gibi kanun yollarına başvurabilir (CMK m.242/1).
- Fer’î müdahil ile katılan aynı kişi değildir: fer’î müdahil, hukuk davasında bir tarafın yanında ve ona yardımcı olmak amacıyla davada yer alan üçüncü kişidir (HMK m.66/1).
2. Müdahil Ne Demek?
Müdahil, hukukta açılmış bir davada asıl taraflara ek olarak yer alan kişidir. Sözcüğün iki anlamı vardır. Günlük dilde müdahil, bir işe karışan veya araya giren kişidir. Hukuk dilinde ise müdahil, davaya katılan kişiyi anlatır ve TDK sözlüğü “katılan” maddesini doğrudan müdahile gönderir.
2.1. Hukukta Müdahil Ne Demek? Katılan, Asli Müdahil ve Fer’î Müdahil
Hukukta müdahil, hangi davada yer aldığına göre üç ayrı sıfatı anlatır. Ceza yargılamasında müdahil, kamu davasına katılan mağdur, suçtan zarar gören veya malen sorumlu kişidir (CMK m.237/1). Hukuk yargılamasında ise iki tür müdahil vardır: yargılamanın konusu olan hak veya şey üzerinde hak iddia eden asli müdahil (HMK m.65/1) ve davayı kazanmasında hukuki yararı bulunan tarafın yanında yer alan fer’î müdahil (HMK m.66/1).
Fer’î müdahil ile katılan sık karıştırılır ama aynı kişi değildir. Fer’î müdahil, bir hukuk davasında taraflardan birine yardımcı olmak için davaya girer; yanında katıldığı tarafın yararına olan iddia ve savunmaları ileri sürebilir ve o tarafın işlem ve açıklamalarına aykırı olmayan usul işlemlerini yapabilir (HMK m.68/1). Katılan ise suçtan zarar gördüğü için ceza davasına kendi adına girer ve Cumhuriyet savcısına bağlı olmadan kanun yollarına başvurabilir (CMK m.242/1).
| Konu | Katılan (ceza davası) | Asli müdahil (hukuk davası) | Fer’î müdahil (hukuk davası) |
|---|---|---|---|
| Kimdir? | Mağdur, suçtan zarar gören gerçek ve tüzel kişiler ve malen sorumlu olanlar (CMK m.237/1) | Yargılamanın konusu olan hak veya şey üzerinde kısmen ya da tamamen hak iddia eden üçüncü kişi (HMK m.65/1) | Davayı kazanmasında hukuki yararı bulunan tarafın yanında ve ona yardımcı olmak amacıyla davada yer alan üçüncü kişi (HMK m.66/1) |
| Nasıl müdahil olur? | Kamu davası açıldıktan sonra dilekçe veya duruşmada sözlü başvuru (CMK m.238/1) | Yargılamanın taraflarına karşı aynı mahkemede dava açarak (HMK m.65/1) | Yanında katılmak istediği tarafı, müdahale sebebini ve dayanaklarını belirten dilekçeyle (HMK m.67/1) |
| Ne zamana kadar? | İlk derece mahkemesinde hüküm verilinceye kadar (CMK m.237/1) | Hüküm verilinceye kadar (HMK m.65/1) | Tahkikat sona erinceye kadar (HMK m.66/1) |
Bu yazı ceza davasındaki müdahili anlatır. Hukuk davasındaki müdahale türlerinin şartları ve sonuçları için asli müdahil ve fer’î müdahil ayrımını anlatan yazıya bakabilirsiniz.
2.2. Müdahil Olmak Ne Demek?
Müdahil olmak, günlük dilde bir olaya veya tartışmaya karışmak, araya girmek demektir. Bu kullanım hukuki bir sonuç doğurmaz. Günlük dildeki kalıplar şunlardır:
- Konuya müdahil olmak: Bir konuda söz almayı veya bir işe el atmayı anlatır: “Tartışma uzayınca konuya ben de müdahil oldum.”
- Olaya müdahil olmak: Başlamış bir olaya dışarıdan karışmayı anlatır: “Komşular kavgaya müdahil olunca olay büyüdü.”
- Müdahil olmamak: Bir işe karışmamayı, uzak durmayı anlatır: “Aile içindeki bu tartışmaya müdahil olmamayı seçti.”
Ceza davasında müdahil olmak ise belirli bir usulle kazanılan hukuki bir sıfattır. Kişi kamu davası açıldıktan sonra mahkemeye dilekçe verir veya duruşmada sözlü olarak katılma isteğini bildirir; mahkeme Cumhuriyet savcısını, sanığı ve varsa müdafiini dinledikten sonra talebin uygun olup olmadığına karar verir (CMK m.238/1, m.238/3). Talep kabul edilirse kişi müdahil, yani katılan olur.
2.3. Müdahil ile Dahil Arasındaki Fark
Müdahil ile dâhil sözcükleri benzer görünür ama farklı şeyleri anlatır. TDK sözlüğünde dâhil “İçinde, … ile birlikte” anlamındadır: “vergiler dâhil” gibi kullanımlarda bir şeyin bir bütünün içinde sayıldığını gösterir. Müdahil ise bir kişiyi niteler: karışan, araya giren, hukukta davaya katılan kişidir.
İki sözcük eski ceza usulü dilinde de yan yana kullanılmıştır. Mülga 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu davaya katılma işlemine “müdahale” diyordu; katılan kişiyi ise “davaya dahil olan” veya “dahili dava” diye anıyordu (CMUK m.365, m.367, m.372). Bugün aynı kişinin kanundaki adı katılandır, uygulamadaki yaygın adı ise müdahildir.
3. Müdahillik Ne Demek?
Müdahillik, müdahil olma durumudur; ceza davasında katılan sıfatını taşımayı anlatır. TDK sözlüğü sözcüğü “Müdahil olma durumu” diye tanımlar.
Müdahillik, katılma talebinin mahkemece kabul edilmesiyle başlar (CMK m.238/3). Katılmanın davaya bir etkisi vardır ama yargılamayı durdurmaz; tarihi belirlenmiş duruşma ve usul işlemleri, vaktin darlığından dolayı katılan çağrılamasa veya kendisine haber verilemese bile belirlenen gününde yapılır (CMK m.240). Müdahillik, katılanın vazgeçmesi veya ölmesiyle hükümsüz kalır (CMK m.243/1). Sona erme hâlleri aşağıda ayrıca anlatılmıştır.
4. Müdahil Neden Kanunda “Katılan” Olarak Geçer?
Müdahil sözcüğü yürürlükteki Ceza Muhakemesi Kanunu’nun metninde geçmez. CMK davaya katılan kişiye “katılan”, katılma işlemine ise “katılma” der ve bu kişinin durumunu “Kamu davasına katılma” başlıklı m.237 ile başlayan maddelerde düzenler (CMK m.237-243).
Kanunda haklarınızı ararken bu nedenle “müdahil” değil “katılan” sözcüğüne bakmanız gerekir. Dava dosyasında, tutanakta veya mahkeme kararında adınızın yanında “müdahil” ya da “katılan” yazması aynı sıfatı anlatır. Sözcüğün kökü eski ceza usulü kanunundaki “müdahale yolu ile” katılma ifadesine dayanır (CMUK m.365).
5. Müdahil (Katılan) Kimdir? Katılan Ne Demek?
Müdahil, ceza davasında katılanın uygulamadaki adıdır; katılan ise kanundaki adıdır. Kanun katılma hakkını üç gruba tanır: mağdur, suçtan zarar gören gerçek ve tüzel kişiler ve malen sorumlu olanlar. Bu kişiler ilk derece mahkemesindeki kovuşturma evresinin her aşamasında, hüküm verilinceye kadar şikâyetçi olduklarını bildirerek kamu davasına katılabilir (CMK m.237/1).
Malen sorumlu, yargılama konusu işin hükme bağlanması ve kesinleşmesinden sonra maddi ve mali sorumluluk taşıyarak hükmün sonuçlarından etkilenecek veya bunlara katlanacak kişidir (CMK m.2/1-i).
Katılma istemi yalnız ilk derece mahkemesinde yapılabilir. Kanun yolu muhakemesinde (istinaf veya temyiz aşamasında) davaya katılma isteğinde bulunulamaz (CMK m.237/2).
5.1. Müdahil Avukat Ne Demek?
Müdahil avukat, ceza davasında katılanı temsil eden avukattır. Kanun bu avukata vekil der: vekil, katılan, suçtan zarar gören veya malen sorumlu kişiyi ceza muhakemesinde temsil eden avukattır (CMK m.2/1-d). “Katılan vekili” ve “müdahil vekili” ifadeleri de aynı avukatı anlatır. Sanığı savunan avukat ise müdafidir (CMK m.2/1-c); iki avukat arasındaki fark için müdafi ne demek yazısına bakabilirsiniz. Katılma için avukat aracılığı şart değildir (CMK m.238/1). Barodan avukat görevlendirilmesi ise yalnız kanunda sayılan suçlarda istenebilir (CMK m.239/1); bu suçlar aşağıda, müdahilin hakları bölümünde sayılmıştır.
6. Müdahil Taraf Ne Demek?
Müdahil taraf, ceza davasına katılan sıfatıyla dahil olmuş kişidir. Katılan, Cumhuriyet savcısının yanında yer alır ama ondan bağımsız olarak kanun yollarına başvurabilir (CMK m.242/1). Bu yüzden müdahil taraf, davanın sonucuna itiraz edebilen bir taraftır.
6.1. Müdahil Taraf Rolü: Dosyada “Katılan” Yazması Ne Anlama Gelir?
Dava dosyasında sıfatınızın “katılan” ya da “müdahil” olarak görünmesi, CMK’daki katılan sıfatını anlatır. Bu sıfat mahkemenin katılma istemini uygun bulmasıyla kazanılır (CMK m.238/3). Sıfatın “müşteki” veya “şikâyetçi” olarak görünmesi ise kişinin henüz katılan sıfatını kazanmadığını gösterir. Kamu davası açılmışsa ve ilk derece mahkemesi henüz hüküm vermemişse, bu kişi mahkemeye katılma talebinde bulunabilir (CMK m.237/1, m.238/1).
6.2. Müdahil Taraf Savcılık Dosyasında (CBS) Olunur mu?
Müdahil taraf, soruşturma evresindeki savcılık dosyasında olunmaz. Katılma kamu davasının açılmasından sonra mümkündür (CMK m.238/1). Soruşturma, suç şüphesinin yetkili mercilerce öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne kadar geçen evredir; kovuşturma ise iddianamenin kabulüyle başlar (CMK m.2/1-e, m.2/1-f). Cumhuriyet başsavcılığında (CBS) yürüyen soruşturma dosyasında kişi mağdur veya şikâyetçi sıfatındadır.
Soruşturma evresinde mağdur ve şikâyetçinin kendine ait hakları vardır: delillerin toplanmasını isteme, soruşturmanın gizlilik ve amacını bozmamak koşuluyla Cumhuriyet savcısından belge örneği isteme ve kovuşturmaya yer olmadığına dair karara kanunda yazılı usule göre itiraz etme bunlardandır (CMK m.234/1-a).
7. Müdahil Sanık, Katılan Sanık ve Mağdur Sanık Ne Demek?
Katılan sanık, aynı ceza davasında hem sanık hem katılan sıfatını taşıyan kişidir. Uygulamada “müdahil sanık” veya “taraf rolü sanık” ifadeleri de bu durumu anlatabilir. CMK ayrı bir “katılan sanık” sıfatı tanımlamaz; iki ayrı sıfat aynı kişide birleşir.
Dosyada “mağdur sanık” yazılması, kişinin bir suç yönünden mağdur, diğer suç yönünden sanık olduğunu gösterir. Mağdur sanık, katılma talebi mahkemece kabul edilmedikçe zarar gördüğü suç bakımından katılan sıfatını kazanmaz (CMK m.238/3).
Bu durum genellikle iki kişinin birbirine karşı suç işlediği iddia edilen dosyalarda ortaya çıkar. Kişi, kendisine yöneltilen suç bakımından sanıktır: sanık, kovuşturmanın başlamasından hükmün kesinleşmesine kadar suç şüphesi altında bulunan kişidir (CMK m.2/1-b). Aynı kişi, kendisinin mağduru olduğu veya zarar gördüğü suç bakımından şikâyetçi olduğunu bildirip kamu davasına katılmışsa katılandır (CMK m.237/1). Kişi bu nedenle bir suç yönünden savunma yaparken diğer suç yönünden katılanın haklarını kullanır. Sanığın hakları için sanık ne demek yazısına, şikâyetçinin aynı zamanda sanık olduğu durum için müşteki ne demek yazısına bakabilirsiniz.
8. Müdahil ile Müşteki Arasındaki Fark
Müdahil ile müşteki aynı kişi değildir. Müşteki, şikâyetçi olan kişidir; şikâyetçi olmak tek başına davaya katılmak anlamına gelmez. Müdahil ise katılma talebi mahkemece kabul edilmiş, katılan sıfatını kazanmış kişidir (CMK m.238/3).
İki sıfat birbirine bağlıdır. Katılma için şikâyetçi olunduğunun bildirilmesi gerekir (CMK m.237/1). Duruşma sırasında şikâyetini belirten suçtan zarar görene, davaya katılmak isteyip istemediği sorulur (CMK m.238/2). Bu nedenle duruşmada yalnız şikâyetçi olduğunu söyleyen kişinin katılma isteğini de açıkça bildirmesi ve bunun tutanağa geçmesi gerekir. Müşteki sıfatının ayrıntısı müşteki ne demek yazısında anlatılmıştır.
| Konu | Müşteki (şikâyetçi) | Müdahil (katılan) |
|---|---|---|
| Sıfat nasıl kazanılır? | Şikâyette bulunarak | Katılma talebinin mahkemece kabulüyle (CMK m.238/3) |
| Hangi evrede? | Soruşturma ve kovuşturma evresinde | Kamu davası açıldıktan sonra, hüküm verilinceye kadar (CMK m.237/1, m.238/1) |
| Kanun yolu | Katılma isteği karara bağlanmamış veya reddedilmişse ya da katılan sıfatını alabilecek surette suçtan zarar görmüşse açık (CMK m.260/1) | Cumhuriyet savcısından bağımsız olarak açık (CMK m.242/1) |
9. Müdahil Nasıl Olunur?
Müdahil olmak için kamu davasının açılmış olması ve mahkemeye katılma talebinde bulunulması gerekir. Katılma, kamu davasının açılmasından sonra mahkemeye dilekçe verilmesi veya katılma istemini içeren sözlü başvurunun duruşma tutanağına geçirilmesi suretiyle olur (CMK m.238/1).
Katılma talebinin işlem sırası şöyledir:
- Kamu davası açılır. Katılma, iddianamenin kabulüyle başlayan kovuşturma evresinde mümkündür (CMK m.2/1-f, m.238/1). Kamu davasının nasıl açıldığı kamu davası nedir yazısında anlatılmıştır.
- Katılma talebi bildirilir. Mahkemeye dilekçe verilir ya da duruşmada sözlü başvuru yapılır ve tutanağa geçirilir (CMK m.238/1).
- Taraflar dinlenir ve karar verilir. Mahkeme Cumhuriyet savcısını, sanığı ve varsa müdafiini dinledikten sonra katılma isteminin uygun olup olmadığına karar verir (CMK m.238/3).
Katılma talebi ilk derece mahkemesinde hüküm verilinceye kadar yapılabilir (CMK m.237/1). Kanun katılma için avukat aracılığını şart koşmaz; dilekçe veya sözlü başvuru kişinin kendisi tarafından yapılabilir (CMK m.238/1).
Hukuk davasında müdahil olmanın yolu farklıdır. Fer’î müdahil olmak isteyen üçüncü kişi, yanında katılmak istediği tarafı, müdahale sebebini ve bunun dayanaklarını belirten bir dilekçeyle mahkemeye başvurur; dilekçe davanın taraflarına tebliğ edilir ve mahkeme müdahale talebi hakkında karar verir (HMK m.67). Asli müdahil ise dilekçeyle katılmaz; yargılamanın taraflarına karşı aynı mahkemede dava açar ve bu dava asıl yargılamayla birlikte yürütülür (HMK m.65).
9.1. Müdahil Olma Süresi: Davaya Ne Zamana Kadar Müdahil Olunabilir?
Davaya müdahil olma süresi davanın türüne göre değişir. Ceza davasında katılma talebi ilk derece mahkemesinde hüküm verilinceye kadar yapılabilir; kanun yolu muhakemesinde davaya katılma isteğinde bulunulamaz (CMK m.237). Hukuk davasında asli müdahale davası hüküm verilinceye kadar açılabilir (HMK m.65/1); fer’î müdahil ise ancak tahkikat sona erinceye kadar davada yer alabilir (HMK m.66/1). Fer’î müdahale talebi kabul edilen kişi davayı ancak bulunduğu noktadan itibaren takip edebilir (HMK m.68/1).
9.2. Müdahil Olma Talebi Reddedilirse Ne Olur?
Müdahil olma talebi reddedilir veya hiç karara bağlanmazsa kişi bu isteğini kanun yolunda yeniden ileri sürebilir. Kanun yolu muhakemesinde yeni bir katılma isteğinde bulunulamaz; ancak ilk derece mahkemesinde ileri sürülüp reddolunan veya karara bağlanmayan katılma istekleri, kanun yolu başvurusunda açıkça belirtilmişse incelenip karara bağlanır (CMK m.237/2).
10. Müdahilin (Katılanın) Hakları
Müdahil, davada kendi hakları olan bir taraftır. Mağdur ve şikâyetçinin kovuşturma evresindeki hakları arasında duruşmadan haberdar edilme, kamu davasına katılma, tutanak ve belgelerden örnek isteme, tanıkların davetini isteme ve davaya katılmış olma koşuluyla davayı sonuçlandıran kararlara karşı kanun yollarına başvurma sayılır (CMK m.234/1-b).
Müdahilin barodan avukat isteme hakkı belirli suçlarla sınırlıdır. Mağdur veya suçtan zarar gören davaya katıldığında, cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı veya ısrarlı takip suçları ile kadına karşı işlenen kasten yaralama, işkence veya eziyet suçlarında ve alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda baro tarafından kendisine avukat görevlendirilmesini isteyebilir (CMK m.239/1). Mağdur veya suçtan zarar gören çocuk, sağır ve dilsiz veya kendisini savunamayacak derecede akıl hastası ise avukat görevlendirilmesi için istem aranmaz (CMK m.239/2).
Müdahil avukatla temsil ediliyorsa, mahkûmiyet veya hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararında müdahil lehine avukatlık ücreti sanığa yükletilir (Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi m.14/1). Ücretin tutarı ve tahsili katılan vekalet ücreti yazısında anlatılmıştır.
Katılmadan önce verilmiş kararlar müdahile ayrıca tebliğ edilmez. Bu kararlara karşı kanun yoluna başvurma süresi, Cumhuriyet savcısı için öngörülen sürenin geçmesiyle katılan için de sona erer (CMK m.241).
11. Müdahil Kararı Tek Başına Temyiz Edebilir mi?
Evet. Müdahil (katılan), Cumhuriyet savcısına bağlı olmaksızın kanun yollarına başvurabilir (CMK m.242/1). Savcı istinaf veya temyiz yoluna gitmese bile katılan kendi başvurusunu yapabilir. Karar katılanın başvurusu üzerine bozulursa Cumhuriyet savcısı işi yeniden takip eder (CMK m.242/2).
Kanun yolu hakkı yalnız katılan sıfatını almış kişiyle sınırlı değildir. Hâkim ve mahkeme kararlarına karşı kanun yolları, katılan sıfatını almış olanlar yanında katılma isteği karara bağlanmamış, reddedilmiş veya katılan sıfatını alabilecek surette suçtan zarar görmüş bulunanlar için de açıktır (CMK m.260/1). Mağdur ve şikâyetçinin haklarını sayan m.234 ise kanun yolu hakkını “davaya katılmış olma koşuluyla” anar (CMK m.234/1-b-6). İki madde birlikte okunduğunda, katılma talebi reddedilen veya karara bağlanmayan suçtan zarar görenin kanun yolu hakkı m.260/1’e dayanır; bu kişi katılma isteğini de kanun yolu başvurusunda açıkça belirtmelidir (CMK m.237/2).
12. Müdahillik Ne Zaman Sona Erer?
Müdahillik, katılanın vazgeçmesi veya ölmesiyle sona erer. Katılan vazgeçerse veya ölürse katılma hükümsüz kalır (CMK m.243/1).
Katılanın ölümü, katılma hakkını mirasçılar bakımından tamamen ortadan kaldırmaz. Mirasçılar, katılanın haklarını takip etmek üzere davaya katılabilir (CMK m.243/1).
13. Müdahil (Katılan) Ölçütleri Tablosu
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Müdahil kimdir? | Kamu davasına katılan kişi; CMK bu kişiye “katılan” der | CMK m.237-243 |
| Kim müdahil olabilir? | Mağdur, suçtan zarar gören gerçek ve tüzel kişiler, malen sorumlu olanlar | CMK m.237/1 |
| Ne zamana kadar? | İlk derece mahkemesinde hüküm verilinceye kadar; kanun yolu aşamasında katılma istenemez | CMK m.237/1, m.237/2 |
| Nasıl? | Kamu davası açıldıktan sonra dilekçe veya duruşmada sözlü başvuru ve tutanak | CMK m.238/1 |
| Kim karar verir? | Mahkeme; savcı, sanık ve varsa müdafi dinlendikten sonra | CMK m.238/3 |
| Barodan avukat | Sayılan suçlarda ve alt sınırı beş yıldan fazla hapis gerektiren suçlarda istem üzerine | CMK m.239/1 |
| Kanun yolu | Savcıdan bağımsız başvuru hakkı | CMK m.242/1 |
| Katılamayan zarar gören | Katılma isteği reddedilmiş veya karara bağlanmamışsa kanun yolu açık | CMK m.260/1 |
| Sona erme | Vazgeçme veya ölüm; mirasçılar davaya katılabilir | CMK m.243/1 |
Sıkça Sorulan Sorular
Müdahil ne demek?
Müdahil, TDK Güncel Türkçe Sözlük'e göre karışan, araya giren kişi; hukukta ise davaya müdahale eden, katılan kişidir. Ceza yargılamasında Ceza Muhakemesi Kanunu bu kişiye katılan der (CMK m.237-243). Hukuk yargılamasında ise asli müdahil ve fer'î müdahil terimleri Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda kullanılır (HMK m.65, m.66).
Müdahil olmak ne demek?
Günlük dilde müdahil olmak bir işe karışmak, araya girmek demektir; müdahil olmamak ise bir işe karışmamayı anlatır. Ceza davasında müdahil olmak, davaya katılma talebinde bulunup mahkemenin bu talebi kabul etmesiyle katılan sıfatını kazanmaktır (CMK m.238/1, m.238/3).
Müdahillik ne demek?
Müdahillik, müdahil olma durumudur. Ceza davasında müdahillik, katılma talebinin mahkemece kabul edilmesiyle başlar. Katılan vazgeçerse veya ölürse katılma hükümsüz kalır; katılanın ölümü hâlinde mirasçılar, onun haklarını takip etmek üzere davaya katılabilir (CMK m.238/3, m.243).
Müdahil taraf ne demek?
Müdahil taraf, ceza davasına katılan sıfatıyla dahil olmuş kişidir ve Cumhuriyet savcısına bağlı olmadan kanun yollarına başvurabilir (CMK m.242/1). Cumhuriyet başsavcılığındaki (CBS) soruşturma dosyasında müdahil taraf olunmaz; katılma kamu davası açıldıktan sonra mümkündür (CMK m.238/1). Soruşturmada kişi mağdur veya şikâyetçi sıfatındadır.
Katılan ne demek?
Katılan, ceza davasında müdahilin kanundaki adıdır. Mağdur, suçtan zarar gören gerçek ve tüzel kişiler ile malen sorumlu olanlar, ilk derece mahkemesinde hüküm verilinceye kadar şikâyetçi olduklarını bildirerek kamu davasına katılabilir (CMK m.237/1).
Fer'î müdahil ile katılan aynı kişi midir?
Hayır. Fer'î müdahil, hukuk davasında davayı kazanmasında hukuki yararı bulunan tarafın yanında ve ona yardımcı olmak amacıyla davada yer alan üçüncü kişidir (HMK m.66/1). Katılan ise ceza davasında suçtan zarar gördüğü için kamu davasına katılan kişidir (CMK m.237/1). İki sıfat farklı kanunlarda, farklı koşullarla düzenlenir.
Katılan sanık ne demek?
Katılan sanık, aynı ceza davasında hem sanık hem katılan sıfatını taşıyan kişidir; dosyada mağdur sanık yazılması da kişinin bir suç yönünden mağdur, diğer yönden sanık olduğunu gösterir. CMK ayrı bir katılan sanık sıfatı tanımlamaz: kişi kendisine yöneltilen suç bakımından sanık (CMK m.2/1-b), zarar gördüğü suç bakımından katılandır (CMK m.237/1).
Müdahil ile dahil arasındaki fark nedir?
Dâhil bir şeyin içinde veya bir şeyle birlikte olmayı anlatır; vergiler dâhil gibi kullanımlarda bir şeyin bütüne sayıldığını gösterir. Müdahil ise karışan, araya giren kişidir ve hukukta davaya katılan kişiyi ifade eder. Müdahil bir kişiyi niteleyen sıfattır; dâhil ise çoğunlukla zarf olarak kullanılır.
Müdahil ile müşteki arasındaki fark nedir?
Müşteki şikâyetçi olan kişidir; şikâyetçi olmak tek başına davaya katılmak anlamına gelmez. Müdahil ise katılma talebi mahkemece kabul edilmiş, katılan sıfatını kazanmış kişidir (CMK m.238/3). Katılmak için şikâyetçi olunduğunun bildirilmesi gerekir (CMK m.237/1).
Bir davaya nasıl müdahil olunur?
Ceza davasında kamu davası açıldıktan sonra mahkemeye dilekçe verilerek ya da katılma istemini içeren sözlü başvurunun duruşma tutanağına geçirilmesiyle müdahil olunur; mahkeme Cumhuriyet savcısını, sanığı ve varsa müdafiini dinledikten sonra karar verir (CMK m.238/1, m.238/3). Hukuk davasında fer'î müdahale talebi dilekçeyle yapılır (HMK m.67/1).
Davaya ne zamana kadar müdahil olunabilir?
Süre davanın türüne göre değişir. Ceza davasında katılma, ilk derece mahkemesinde hüküm verilinceye kadar istenebilir; kanun yolu muhakemesinde katılma isteğinde bulunulamaz (CMK m.237). Hukuk davasında asli müdahale davası hüküm verilinceye kadar açılabilir (HMK m.65/1); fer'î müdahil ise tahkikat sona erinceye kadar davada yer alabilir (HMK m.66/1).
Müdahil avukat ne demek?
Müdahil avukat, ceza davasında katılanı temsil eden avukattır; kanundaki adı vekildir (CMK m.2/1-d). Sanığı savunan avukat ise müdafidir (CMK m.2/1-c). Katılma için avukat şart değildir, ancak kanunda sayılan suçlarda davaya katılan kişi barodan avukat görevlendirilmesini isteyebilir (CMK m.239/1).
Müdahil kararı tek başına temyiz edebilir mi?
Evet. Katılan, Cumhuriyet savcısına bağlı olmaksızın kanun yollarına başvurabilir (CMK m.242/1). Kanun yolları, katılma isteği reddedilen, karara bağlanmayan veya katılan sıfatını alabilecek surette suçtan zarar görenler için de açıktır (CMK m.260/1); bu kişi katılma isteğini kanun yolu başvurusunda açıkça belirtmelidir (CMK m.237/2).
İlgili çalışma alanı: Ceza Hukuku
← Tüm makaleler