Haksız Rekabet Nedir? Açılabilecek Davalar, Zamanaşımı ve Cezai Sorumluluk

Kısa Cevap

Haksız rekabet, ticari hayatta dürüstlük kuralına aykırı davranışlar ve ticari uygulamalardır (TTK m.54/2). En yaygın yanlış bilinen nokta şudur: haksız rekabetten söz edebilmek için karşı tarafın rakibiniz olması gerekmez, tacir olması da gerekmez; failin kusurlu olması ve sizin zarar görmüş olmanız da aranmaz. Kusur ve zarar yalnızca tazminat talep ettiğinizde devreye girer.

Zarar gören kişi TTK m.56 uyarınca beş ayrı talepte bulunabilir: tespit, men, maddi durumun ortadan kaldırılması, maddi tazminat ve manevi tazminat. Süre kısadır: öğrenmeden itibaren bir yıl, her hâlde doğumundan itibaren üç yıl (TTK m.60). Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa daha uzun ceza zamanaşımı süresi hukuk davasına da uygulanır.

Bu Durumda mısınız?

• Bir rakibiniz ürününüzü, ambalajınızı veya tanıtımınızı taklit ediyor ya da müşterileriniz iki işletmeyi karıştırıyor.
• İşten ayrılan çalışanınız müşteri listenizi veya iş sırlarınızı yeni işinde kullanıyor.
• Bir firma sizin hakkınızda müşterilerinize yanlış, yanıltıcı ya da gereksiz yere incitici açıklamalar yapıyor.
• Sizinle aynı işi yapmayan bir şirket, ürününüzün içeriği veya nitelikleri hakkında gerçek dışı beyanda bulunuyor.
• Bir yıllık sürenin geçip geçmediğini, davanızın zamanaşımına uğrayıp uğramadığını merak ediyorsunuz.
• Karşı taraf hakkında ceza şikâyetinde de bulunup bulunamayacağınızı öğrenmek istiyorsunuz.

Önce Karıştırılan Üç Kavramı Ayıralım

Türkçede üç ayrı hukuki kurum “rekabet” kelimesini paylaşır ve arama sonuçlarında sürekli birbirine karışır:

Kavram	Dayanağı	Konusu
Haksız rekabet	TTK m.54-63	Dürüstlük kuralına aykırı ticari davranışlar — bu yazının konusu
Rekabet yasağı	TBK m.444 vd. / TTK m.396	İşçinin veya yönetim kurulu üyesinin sözleşmeden doğan rekabet etmeme yükümlülüğü
Rekabet hukuku	4054 sayılı Kanun	Kartel, hâkim durumun kötüye kullanılması, birleşme-devralma denetimi; muhatabı Rekabet Kurumudur

Sizin sorununuz bir sözleşmeden doğuyorsa (işçinin rekabet etmeme taahhüdü gibi) rekabet yasağı hükümlerine; piyasadaki bir teşebbüsün pazar gücünü kötüye kullanmasından doğuyorsa 4054 sayılı Kanuna bakılır. Aşağıdaki hükümler, bu ikisinden bağımsız olarak, her tacir ve tacir olmayan için geçerli genel dürüstlük rejimini kurar.

Haksız Rekabetin Tanımı: Dürüstlük Kuralı

Kanun, haksız rekabeti tek tek fiiller üzerinden değil, önce bir amaç ve bir genel ilke üzerinden tanımlar.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.54 — Amaç ve ilke

MADDE 54 - (1) Haksız rekabete ilişkin bu Kısım hükümlerinin amacı, bütün katılanların menfaatine, dürüst ve bozulmamış rekabetin sağlanmasıdır.

(2) Rakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı veya dürüstlük kuralına diğer şekillerdeki aykırı davranışlar ile ticari uygulamalar haksız ve hukuka aykırıdır.

Dikkat edilmesi gereken ifade “bütün katılanların menfaatine”dir. Korunan yalnızca rakibin cebi değil, piyasanın kendisidir. Hukuk Genel Kurulu bu düzenlemenin anayasal çerçevesini şöyle kurar: serbest ticaret ve rekabet özgürlüğü Anayasa m.48’de güvence altındadır, ancak bu “sınırsız rekabet hakkının bulunduğu anlamına gelmez”; haksız rekabet kuralları tam da bu sınırı çizer.

Aranmayan Dört Şey: Rekabet İlişkisi, Yarar, Kusur, Zarar

Uygulamada en çok hataya yol açan nokta budur. Pek çok kişi “biz rakip değiliz ki” ya da “zaten zarar görmedim” diyerek dava yolunu kendi kendine kapatır. Hukuk Genel Kurulu, güncel TTK metnini esas alarak bu dört şartın da aranmadığını açıkça belirtmiştir:

“Buna göre genel ilke belirlenirken haksız rekabetin varlığı için taraflar arasında rekabet ilişkisinin mevcudiyeti, failin yarar sağlamış olması, failin kusurlu olması ve haksız rekabete uğrayanın zarar görmüş olması aranmamıştır. Bununla birlikte failin kusurlu olması ve haksız rekabete uğrayanın zarar görmüş olması sadece haksız rekabet nedeniyle açılan maddi ve manevi tazminat davalarında rol oynamaktadır.”

(Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/2475, K. 2021/246, T. 11.03.2021)

Bunun pratik sonucu şudur: tespit ve men davalarında karşı tarafın kusurunu ispat etmek zorunda değilsiniz. Kusur ve zarar tartışması yalnızca para istediğinizde başlar. Bu ayrım, dava dilekçesinin nasıl kurulacağını doğrudan belirler.

Aynı çizgi, taraf sıfatı bakımından da yerleşmiştir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, mülga 6762 sayılı Kanun döneminde verdiği kararda şunu söylemiştir:

“Haksız rekabetin tanımı ve yasal düzenlemenin aynı zamanda ekonomik düzenin korunması amacını da taşıdığı dikkate alındığında haksız rekabetin oluşması için tarafların tacir olması şart olmadığı gibi, rakip bulunmaları da zorunlu değildir.”

(Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2012/13299, K. 2014/3488, T. 25.02.2014)

Bu karar mülga 6762 sayılı TTK’nın m.56 ve m.57 hükümlerini uygulamaktadır. Karşılıkları bugünkü 6102 sayılı Kanunda m.54 ve m.55’tir; hükmün içeriği ve bu ilke değişmemiştir.

Hangi Davranışlar Haksız Rekabettir? TTK m.55 Kataloğu

Kanun, m.54’teki genel ilkenin ardından uygulamada en sık görülen hâlleri altı grupta sayar. Liste sınırlayıcı değildir; madde “haksız rekabet hâllerinin başlıcalarıdır” der.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.55 — Dürüstlük kuralına aykırı davranışlar, ticari uygulamalar (ilk fıkradan)

MADDE 55 - (1) Aşağıda sayılan hâller haksız rekabet hâllerinin başlıcalarıdır:

a) Dürüstlük kuralına aykırı reklamlar ve satış yöntemleri ile diğer hukuka aykırı davranışlar ve özellikle;

1. Başkalarını veya onların mallarını, iş ürünlerini, fiyatlarını, faaliyetlerini veya ticari işlerini yanlış, yanıltıcı veya gereksiz yere incitici açıklamalarla kötülemek,

Altı grubun özeti şöyledir:

Bent	Grup	Tipik örnek
(a)	Dürüstlük kuralına aykırı reklam ve satış yöntemleri (12 alt hâl)	Kötüleme, yanıltıcı beyan, karıştırılmaya yol açma, haksız karşılaştırma, maliyet altı satış
(b)	Sözleşmeyi ihlale veya sona erdirmeye yöneltmek	Rakibin çalışanını sır ifşasına yöneltmek, müşteriyi mevcut sözleşmesini ihlale itmek
(c)	Başkalarının iş ürünlerinden yetkisiz yararlanma	Kendisine emanet edilen teklif, hesap veya plandan yararlanmak
(d)	Üretim ve iş sırlarını hukuka aykırı ifşa	Gizlice ele geçirilen bilgileri değerlendirmek veya başkalarına bildirmek
(e)	İş şartlarına uymamak	Rakiplere de yüklenmiş yasal veya sözleşmesel yükümlülüklere uymamak
(f)	Dürüstlük kuralına aykırı işlem şartları kullanmak	Kanuni düzenlemeden önemli ölçüde ayrılan genel işlem şartları

En sık dava konusu olan alt hâl m.55/1-a-4, yani “başkasının malları, iş ürünleri, faaliyetleri veya işleri ile karıştırılmaya yol açan önlemler almak”tır. Benzer ticaret unvanı, işletme adı veya tanıtım işareti kullanımı bu bende girer; bu özel hâlin ayrıntısı, davalının üç savunma hattı ve sessiz kalma itirazı için Haksız Rekabet ve Ticaret Unvanında İltibas Davaları yazısına bakabilirsiniz.

Bent (d)‘deki üretim ve iş sırlarının ifşası, uygulamada eski çalışan uyuşmazlıklarının çekirdeğidir; hangi bilginin sır sayıldığı için Ticari Sır Nedir? yazısına bakınız.

Sıra Önemlidir: Önce m.55, Sonra m.54

Dilekçenin hukuki dayanağını kurarken sık yapılan bir hata, doğrudan m.54/2’deki genel ilkeye dayanmaktır. Hukuk Genel Kurulu doğru sırayı göstermiştir:

“Bu maddede sayılan hallerden birisi söz konusu ise haksız rekabetin varlığı kabul edilecek, somut davranış veya uygulama bu maddede sayılan haksız rekabet hallerine tam olarak uymuyorsa veya bu hallerin kapsamına örnekseme yoluyla dolaylı olarak da dahil edilemiyorsa, ancak bu takdirde genel hüküm niteliğindeki 6102 sayılı TTK’nin 54/2 maddesinin uygulanması mümkün olacaktır.”

(Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/2475, K. 2021/246, T. 11.03.2021)

Yani m.55 özel hüküm, m.54/2 genel hükümtür. Önce fiilin m.55’teki hâllerden birine (gerekirse örnekseme yoluyla) girip girmediğine bakılır; girmiyorsa genel ilkeye başvurulur.

Aynı kararda, kötüleme bakımından uygulanacak ölçüt de netleştirilmiştir:

“bir açıklamanın “yanlış” olup olmadığı tespit edilirken yegâne ölçüt gerçekle bağdaşıp bağdaşmadığı iken, “yanıltıcı” olup olmadığı veya “gereksiz yere incitici” olup olmadığı tespit edilirken kullanılacak ölçüt açıklamanın orta yetenekteki olağan muhatabıdır.”

(Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/2475, K. 2021/246, T. 11.03.2021)

Buradaki incelik şudur: bir beyan gerçek olduğu hâlde de haksız rekabet sayılabilir. İçeriği doğru olmakla birlikte ölçüsüz biçimde ve amacını aşarak olumsuz izlenim yaratan açıklamalar “gereksiz yere incitici” kategorisine girer.

Hangi Davaları Açabilirsiniz? TTK m.56’nın Beş Talebi

Kanun, zarar gören veya zarar görme tehlikesiyle karşılaşabilecek kişiye beş ayrı talep hakkı tanır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.56 — Çeşitli davalar (birinci fıkra)

MADDE 56 - (1) Haksız rekabet sebebiyle müşterileri, kredisi, meslekî itibarı, ticari faaliyetleri veya diğer ekonomik menfaatleri zarar gören veya böyle bir tehlikeyle karşılaşabilecek olan kimse;

a) Fiilin haksız olup olmadığının tespitini,

b) Haksız rekabetin men’ini,

c) Haksız rekabetin sonucu olan maddi durumun ortadan kaldırılmasını, haksız rekabet yanlış veya yanıltıcı beyanlarla yapılmışsa bu beyanların düzeltilmesini ve tecavüzün önlenmesi için kaçınılmaz ise, haksız rekabetin işlenmesinde etkili olan araçların ve malların imhasını,

d) Kusur varsa zarar ve zıyanın tazminini,

e) Türk Borçlar Kanununun 58 inci maddesinde öngörülen şartların varlığında manevi tazminat verilmesini,

isteyebilir. Davacı lehine ve (d) bendi hükmünce tazminat olarak hâkim, haksız rekabet sonucunda davalının elde etmesi mümkün görülen menfaatin karşılığına da karar verebilir.

Son cümle uygulamada çok değerlidir: zararınızı ispat etmek güçse, hâkim davalının elde etmesi mümkün görülen menfaatin karşılığına hükmedebilir. Yani tazminatın ölçüsü sizin kaybınız değil, karşı tarafın kazancı olabilir.

Her Talep Ayrı Bir Davadır

Bu beş talebi tek dilekçede birleştirmek mümkündür, ancak bunlar hukuken ayrı davalardır. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi bunun usuli sonucunu göstermiştir:

“davacının aynı davalıya karşı ileri sürebileceği farklı istemlerini tek bir davada isteyebilmesi mümkün olup, bu duruma objektif dava birleşmesi denilmektedir.”

(Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2019/5136, K. 2020/3737, T. 01.10.2020)

Aynı kararda Daire, tespit talebi için ayrıca vekâlet ücretine hükmedilmemesini bozma sebebi saymıştır:

“Mahkemece haksız rekabetin tespiti yönünden ayrı hüküm kurulmuş olup, bu talep yönünden davacı yararına ayrıca vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış, kararın davacı yararına bozulması gerekmiştir.”

(Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2019/5136, K. 2020/3737, T. 01.10.2020)

Bu, dilekçe kurgusunda doğrudan işinize yarayan bir bilgidir: talepleri ayrı ayrı ve açıkça numaralandırmak, hüküm fıkrasında her biri için ayrı karar ve ayrı vekâlet ücreti alınmasının önünü açar.

Kimler Dava Açabilir?

Dava hakkı yalnızca doğrudan zarar gören işletmeye ait değildir:

• Zarar gören veya zarar görme tehlikesiyle karşılaşabilecek kişi — beş talebin hepsini ileri sürebilir (m.56/1).
• Müşteriler — ekonomik çıkarları zarar gören müşteriler de aynı davaları açabilir; ancak araçların ve malların imhasını isteyemezler (m.56/2).
• Odalar, borsalar ve meslekî birlikler ile tüketici sivil toplum kuruluşları ve kamusal nitelikteki kurumlar; yalnızca tespit, men ve maddi durumun ortadan kaldırılması davalarını açabilir (m.56/3). Tazminat isteyemezler.

Ayrıca m.56/4 uyarınca, men ve maddi durumun ortadan kaldırılmasına ilişkin hüküm, haksız rekabete konu malları doğrudan veya dolaylı olarak ondan ticari amaçla elde etmiş kişiler hakkında da icra olunur. Yani karar yalnızca davalıyı değil, malı ondan alan ticari zinciri de bağlar.

Zamanaşımı: Bir Yıl ve Üç Yıl

Haksız rekabette süre, genel haksız fiil zamanaşımından daha kısadır. Genel haksız fiilde iki yıl ve on yıl uygulanırken, burada bir yıl ve üç yıl geçerlidir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.60 — Zamanaşımı

MADDE 60 - (1) 56 ncı maddede yazılı davalar, davaya hakkı olan tarafın bu hakların doğumunu öğrendiği günden itibaren bir yıl ve her hâlde bunların doğumundan itibaren üç yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Şu kadar ki, haksız rekabet fiili aynı zamanda 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu gereğince daha uzun dava zamanaşımı süresine tabi olan cezayı gerektiren bir fiil niteliğinde ise, bu süre hukuk davaları için de geçerli olur.

Üç kritik ayrıntı:

1. “Öğrenme” ne demektir? Sürenin işlemeye başlaması için hem zararın hem de failin öğrenilmiş olması gerekir. Zararı öğrenme, zararın niteliği ve esaslı unsurları hakkında yeterli bilgiye sahip olmak anlamına gelir. Sırf olumsuz bir sonuçla karşılaşmış olmak (örneğin bir ihaleyi kaybetmek) tek başına öğrenme sayılmaz.

2. Fiil devam ediyorsa süre işlemez. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, süregelen bir haksız kullanım bakımından onama gerekçesini şöyle kurmuştur:

“İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına ve özellikle haksız fiilin devamı süresince zamanaşımının işlemeyecek olmasına göre”

(Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2021/3825, K. 2022/7863, T. 07.11.2022)

Bu, uygulamada çok sık kurtarıcı olan bir kuraldır: karşı tarafın haksız kullanımı hâlâ sürüyorsa, ilk fiilin üzerinden üç yıldan fazla geçmiş olması davanızı otomatik olarak düşürmez.

3. Fiil suç oluşturuyorsa uzun süre uygulanır. Aynı kararda uygulanan mantık şudur: haksız rekabet fiili TTK m.62 uyarınca cezayı gerektiriyorsa, TCK’daki daha uzun dava zamanaşımı süresi hukuk davası için de geçerli olur.

Çalışanın Fiilinden İşveren Sorumlu Mudur?

Evet — ancak kısmen.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.57 — Çalıştıranın sorumluluğu

MADDE 57 - (1) Haksız rekabet fiili, hizmetlerini veya işlerini gördükleri sırada çalışanlar veya işçiler tarafından işlenmiş olursa, 56 ncı maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinde yazılı davalar, çalıştıranlara karşı da açılabilir.

(2) 56 ncı maddenin birinci fıkrasının (d) ve (e) bentlerinde yazılı davalar hakkında Türk Borçlar Kanunu hükümleri uygulanır.

Ayrım nettir: tespit, men ve maddi durumun ortadan kaldırılması davaları doğrudan çalıştırana karşı açılabilir. Maddi ve manevi tazminat için ise Türk Borçlar Kanununun adam çalıştıranın sorumluluğuna ilişkin hükümlerine gidilir. Dolayısıyla eski çalışanınızın fiiline karşı yeni işvereni hedef alıyorsanız, hangi talebi hangi dayanakla kurduğunuza dikkat etmeniz gerekir.

İhtiyati Tedbir ve Gümrükte El Koyma

Haksız rekabet davaları uzun sürer; asıl korumayı çoğu zaman tedbir sağlar.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.61 — İhtiyati tedbirler (birinci ve ikinci fıkra)

MADDE 61 - (1) Dava açma hakkını haiz bulunan kimsenin talebi üzerine mahkeme, mevcut durumun olduğu gibi korunmasına, 56 ncı maddenin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerinde öngörüldüğü gibi haksız rekabet sonucu oluşan maddi durumun ortadan kaldırılmasına, haksız rekabetin önlenmesine ve yanlış veya yanıltıcı beyanların düzeltilmesine ve diğer tedbirlere, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun ihtiyati tedbir hakkındaki hükümlerine göre karar verebilir.

(2) Ayrıca, hak sahibinin yetkilerine tecavüz oluşturması hâlinde cezayı gerektiren haksız rekabet konusu mallara, ithalat veya ihracat sırasında hak sahibinin talebi üzerine, gümrük idareleri tarafından ihtiyati tedbir niteliğinde el konulabilir.

Maddenin lafzında geçen “Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu” bugün yürürlükte değildir; tedbir hükümleri 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun ihtiyati tedbire ilişkin maddelerine göre uygulanır.

Gümrükteki el koyma bakımından kritik süre m.61/4’tedir: tebliğden itibaren on gün içinde esas hakkında dava açılmaz veya mahkemeden tedbir niteliğinde karar alınmazsa, idarenin el koyma kararı ortadan kalkar.

Ayrıca m.59 uyarınca davayı kazanan taraf, gideri haksız çıkan taraftan alınmak üzere hükmün kesinleşmesinden sonra ilan edilmesini isteyebilir. İtibar zedelenmesinin söz konusu olduğu dosyalarda bu talebin ayrıca ileri sürülmesi gerekir; mahkeme kendiliğinden karar vermez.

Cezai Boyut: Haksız Rekabet Suçu

Haksız rekabetin bir de ceza yönü vardır ve bu, haksız rekabet suçu diye aranan konunun cevabıdır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.62 — Cezayı gerektiren fiiller (özet fıkra)

MADDE 62 - (1) a) 55 inci maddede yazılı haksız rekabet fiillerinden birini kasten işleyenler,

fiil daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde, 56 ncı madde gereğince hukuk davasını açma hakkını haiz bulunanlardan birinin şikâyeti üzerine, her bir bent kapsamına giren fiiller dolayısıyla iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırılırlar.

Dört temel özellik:

• Kast şarttır. Hukuk davasında kusur aranmazken, ceza sorumluluğu için fiilin kasten işlenmiş olması gerekir.
• Şikâyete bağlıdır. Savcılık kendiliğinden soruşturma yürütmez; hukuk davası açma hakkı olanlardan birinin şikâyeti gerekir.
• Ceza: iki yıla kadar hapis veya adli para cezası.
• Tüzel kişiler: m.63 uyarınca ceza, tüzel kişi adına hareket eden organın üyeleri veya ortakları hakkında uygulanır; ayrıca tüzel kişiye özgü güvenlik tedbirlerine de karar verilebilir.

Uzlaştırma zorunludur. Cezanın türü, miktarı ve şikâyete bağlı olması nedeniyle bu suç uzlaştırma kapsamındadır. Yargıtay 19. Ceza Dairesi, uzlaştırma yapılmadan hüküm kurulmasını kanun yararına bozma sebebi saymıştır:

“sanıkların üzerlerine atılı suçun uzlaşmaya tabi olması nedeniyle öncelikle usulüne uygun uzlaştırma işlemleri yapılmasında zorunluluk bulunduğunun gözetilmemesinde isabet görülmediğine”

(Yargıtay 19. Ceza Dairesi, E. 2019/23949, K. 2021/860, T. 02.02.2021)

Aynı kararın esasa ilişkin kısmında önemli bir sınır da çizilmiştir: Anayasa m.74 kapsamındaki şikâyet hakkının kullanılması tek başına haksız rekabet oluşturmaz. Rakibiniz hakkında kamu kurumlarına başvurmuş olmanız, sırf bu nedenle suç teşkil etmez.

Dikkat: Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması 1 Ekim 2026’da Kalkıyor

İki yıla kadar hapis öngören bu suçta uygulamada sıkça hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına (HAGB) karar verilmektedir. Ancak Anayasa Mahkemesi, HAGB’yi düzenleyen CMK m.231’in 5 ilâ 14. fıkralarını iptal etmiş, iptal kararının yürürlüğünü 1 Ekim 2026 tarihine ertelemiştir (AYM E. 2024/98, K. 2025/149).

Bu yazının güncelleme tarihi itibarıyla HAGB hâlâ uygulanabilir durumdadır; ancak bu tarihten sonra görülecek dosyalarda kurum ortadan kalkacaktır. Devam eden bir ceza dosyanız varsa bu takvimin dosyanızın seyrini etkileyip etkilemediğini avukatınızla değerlendirmeniz gerekir.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Haksız rekabete ilişkin hukuk davaları, TTK m.4/1-(a) uyarınca (tarafların tacir olup olmadığına bakılmaksızın) mutlak ticari dava niteliğindedir. Görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir; asliye ticaret mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi görevlidir.

Marka, tasarım veya patent hakkına tecavüz iddiası da varsa dosya fikrî ve sınaî haklar hukuk mahkemesinde görülür; bu mahkemenin bulunmadığı yerlerde görevi yine asliye ticaret mahkemesi üstlenir.

Ceza yönünden ise iki yıla kadar hapis cezası öngörüldüğünden asliye ceza mahkemesi görevlidir.

Sık Yapılan Hatalar

• “Rakip değiliz, dava açamam” diye beklemek. Rekabet ilişkisi aranmaz; bir yıllık süre bu bekleyişte tükenir.
• Tespit ve men davasında kusur ispatına girişmek. Bu iki talepte kusur tartışması gereksizdir; enerjiyi fiilin m.55’teki hangi bende girdiğini göstermeye ayırmak gerekir.
• Doğrudan m.54/2’ye dayanmak. Önce m.55’teki özel hâller denenmeli; genel ilke ancak oraya girmiyorsa devreye girer.
• Talepleri tek bir cümlede eritmek. Beş talep ayrı davadır; ayrı ayrı kurulmazsa hüküm fıkrasında ve vekâlet ücretinde kayıp doğar.
• Zamanaşımını ilk fiilden başlatmak. Fiil sürüyorsa süre işlemez; ayrıca fiil suç oluşturuyorsa uzun ceza zamanaşımı uygulanır.
• Hükmün ilanını istememek. İtibar zedelenmesi varsa m.59 talebi ayrıca ileri sürülmelidir.
• Delili sonradan toplamaya çalışmak. Reklam, ambalaj, internet sayfası gibi deliller hızla değişir; dava öncesi tespit ve noter tespiti çoğu dosyada belirleyicidir.

Özet

• Haksız rekabet, dürüstlük kuralına aykırı ticari davranış ve uygulamalardır (TTK m.54/2); korunan yalnız rakip değil, piyasanın kendisidir.
• Rekabet ilişkisi, failin yarar sağlaması, kusur ve zarar aranmaz; kusur ve zarar yalnızca tazminat taleplerinde rol oynar.
• Fiilin önce TTK m.55’teki özel hâllere girip girmediğine bakılır; girmiyorsa m.54/2’deki genel ilke uygulanır.
• TTK m.56 beş talep tanır ve bunlar objektif dava birleşmesiyle tek dilekçede ileri sürülse de ayrı davalardır.
• Zamanaşımı öğrenmeden itibaren bir yıl, her hâlde üç yıldır; fiil devam ettiği sürece süre işlemez, fiil suç oluşturuyorsa uzun ceza zamanaşımı uygulanır.
• Fiil kasten işlenmişse şikâyet üzerine iki yıla kadar hapis veya adli para cezası gündeme gelir; suç uzlaştırmaya tabidir.

---