Yabancılar Hukuku

İdari Gözetim Kararına İtiraz Dilekçesi Örneği

İdari gözetim kararına itiraz dilekçesi örneği: doldurulabilir şablon, sulh ceza hâkimliğine başvuru, sebep blokları ve ekler. Başvuru için süre var mı, dilekçe nereye verilir?

11 dk okumaYayımlanma:Yazan Av. Halit Süha Bahçeci
Ahşap masada açık duran çizgili bloknot ve üzerinde dolma kalem
İçindekiler 24

Kısa Cevap

İdari gözetim kararına itiraz dilekçesi sulh ceza hâkimine verilir; dilekçenin idareye verilmesi hâlinde yetkili hâkime derhâl ulaştırılması idarenin yükümlülüğüdür (6458 sayılı Kanun m.57/6). Başvuru için kanunda süre yoktur; gözetim sürdükçe her zaman başvurulabilir. Başvuru gözetimi durdurmaz, hâkim incelemeyi beş gün içinde sonuçlandırır ve kararı kesindir.

Dilekçenin en kritik eki, idari gözetim kararının kendisidir. Anayasa Mahkemesi, karar örneği dilekçeye eklenmiş olmasına rağmen itirazın esasına girilmemesini kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlali saymıştır.

Bu Şablon Nerede Çalışır, Nerede Çalışmaz?

Aşağıdaki şablon, hakkında sınır dışı etme kararı bulunan ve m.57 uyarınca geri gönderme merkezine yerleştirilen yabancının gözetim kararına itirazı içindir.

Şu üç durumda dayanak değişir ve şablon olduğu gibi kullanılamaz:

  • Uluslararası koruma başvurusu sürüyorsa, gözetim m.57’ye değil m.68’e tabidir ve üst sınır otuz gündür.
  • Elektronik izleme veya elektronik kelepçe söz konusuysa, bu ayrı bir karardır ve ayrı dilekçe gerektirir (m.57/A).
  • Sınır dışı etme kararının kendisine itiraz edilecekse mercii idare mahkemesidir ve süre yedi gündür; o dilekçenin yapısı ayrı bir yazıda ele alınmıştır.

Kavramın kendisi, süreler ve aylık değerlendirme usulü için idari gözetim kararına itirazın genel çerçevesine bakılabilir.

Dilekçe Nereye Verilir?

Merci ve usul tek bir fıkrada toplanmıştır:

“İdari gözetim altına alınan kişi veya yasal temsilcisi ya da avukatı, idari gözetim kararına karşı sulh ceza hâkimine başvurabilir. Başvuru idari gözetimi durdurmaz. Dilekçenin idareye verilmesi hâlinde, dilekçe yetkili sulh ceza hâkimine derhâl ulaştırılır. Sulh ceza hâkimi incelemeyi beş gün içinde sonuçlandırır. Sulh ceza hâkiminin kararı kesindir.”

(6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m.57)

Fıkradan dört pratik sonuç çıkar. Mercii sulh ceza hâkimliğidir, idare mahkemesi değildir. Dilekçe idareye de verilebilir ve bu hâlde hâkime ulaştırmak idarenin yükümlülüğüdür. Başvuru gözetimi durdurmaz. Hâkim beş gün içinde karar verir ve kararı kesindir.

İkinci nokta geri gönderme merkezindeki kişi için belirleyicidir: adliyeye gitmek fiilen mümkün olmadığından, dilekçe merkez idaresine teslim edilip teslim kaydı alınabilir.

Süre Var mı? Kaynaklarda Geçen “On Beş Gün” Nereden Geliyor?

Kanun, bu başvuru için hiçbir süre öngörmez. Fıkrada ne gün sayısı ne de hak düşürücü bir süre vardır; aksine, şartların değiştiği iddiasıyla yeniden başvurulabileceği açıkça yazılmıştır.

Uygulamada karışıklık iki ayrı süreden doğar. Yedi gün, sınır dışı etme kararına karşı idare mahkemesinde açılacak iptal davasının süresidir (m.53/3) ve gözetim kararına itirazla ilgisi yoktur. On beş gün ise idari yaptırım kararlarına karşı Kabahatler Kanunu’ndaki genel süredir ve idari gözetim bir idari yaptırım değildir.

Bunun pratik sonucu şudur: geçmiş bir tarihte alınmış ve itiraz edilmemiş bir gözetim kararı için de dilekçe verilebilir. Süre geçtiği düşüncesiyle başvurudan vazgeçmek gereksizdir.

Dilekçeye Girecek Bilgiyi Nereden Alırsınız?

Gözetim kararının gerekçesiyle birlikte tebliği kanuni bir zorunluluktur:

“İdari gözetim kararı, idari gözetim süresinin uzatılması ve her ay düzenli olarak yapılan değerlendirmelerin sonuçları, gerekçesiyle birlikte yabancıya veya yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğ edilir. Aynı zamanda, idari gözetim altına alınan kişi bir avukat tarafından temsil edilmiyorsa, kendisi veya yasal temsilcisi kararın sonucu, itiraz usulleri ve süreleri hakkında bilgilendirilir.”

(6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m.57)

Dilekçe yazmadan önce elde bulunması gereken üç belge vardır: gözetim kararının kendisi, varsa uzatma kararı ve varsa aylık değerlendirme sonuçları. Bu belgelerden biri hiç tebliğ edilmemişse, bu eksikliğin kendisi dilekçede ileri sürülecek bir hukuka aykırılık sebebidir.

Bölüm Bölüm: Ne Yazılır, Ne Yazılmaz

Kanun, bu dilekçe için bir şekil şartı saymaz. Aşağıdaki bölümlendirme uygulamadaki yerleşik yapıdır; zorunlu bir kalıp değil, hâkimin kararı denetleyebilmesi için gereken asgari bilgidir.

1. Başlık ve muhatap

Muhatap, gözetimin uygulandığı yerdeki nöbetçi sulh ceza hâkimliğidir. Dilekçe merkez idaresine teslim edilecekse başlık yine hâkimliğe yazılır; idare yalnız ulaştırma görevini yerine getirir.

2. Taraf bilgileri

Yabancı kimlik numarası, pasaport numarası ve geri gönderme merkezinin adı birlikte yazılır. Bu üçü, kaydın idare sisteminde bulunabilmesi için önemlidir. Aşağıda ele alınan Anayasa Mahkemesi kararında, sorgunun harf hatasıyla yapılması dosyanın esasına hiç girilmemesine yol açmıştır.

3. İtiraza konu karar

Kararın tarihi ve sayısı yazılır, gerekçesinde geçen tespit birebir aktarılır. Kararın dayandığı bent (kaçma ve kaybolma riski, giriş çıkış kurallarının ihlali, sahte belge, tanınan sürede çıkmama, kamu düzeni) açıkça belirtilir; çünkü itiraz, o bendin somut olayda karşılığı olup olmadığı üzerinden kurulur.

4. Olayların özeti

Tarih sırasıyla ve her satır bir eke bağlanarak yazılır. Eki olmayan satır iddia değil beyandır.

5. Hukuka aykırılık sebepleri

Yalnız dosyaya uyan bloklar yazılır. Doldurulmamış blok bırakmak, dilekçeyi zayıflatır.

6. Talep ve ekler

Esas talep gözetimin sonlandırılmasıdır. Yanında alternatif yükümlülük talebine yer verilmesi çoğu dosyada yerinde olur; kanun, gözetimi sonlandırılanlara bu yükümlülüklerin getirilmesini zaten öngörür.

Ekler: Gözetim Kararının Örneğini Mutlaka Koyun

Bu, dilekçenin en kritik teknik noktasıdır ve dayanağı somut bir karardır. Anayasa Mahkemesine taşınan olayda hâkimlik Göç İdaresine yazı yazmış, idare kişinin adını harf hatasıyla sorgulayıp kayıt bulunamadığını bildirmiş, hâkimlik de dilekçe ekindeki karar örneğine rağmen incelemeyi sonlandırmıştır:

“Somut olayda Hâkimlik, başvurucunun derhâl serbest bırakılma talebine ilişkin itirazının esasını incelememiştir. Göç İdaresinin cevabi yazısında idari gözetim kararına ilişkin bilgilerin gönderilmesi hâlinde daha detaylı bir sorgulama yapılacağına ilişkin açıklama ve başvurucunun itiraz dilekçesi ekinde sunduğu idari gözetim kararı örneği gözönüne alındığında Hâkimliğin somut başvuruya konu incelemeyi gerekli özeni göstermeden yaptığı anlaşılmaktadır.”

(Anayasa Mahkemesi, B. No: 2022/71895, T. 21.01.2025 — ihlal)

Mahkeme, Anayasa m.19’un sekizinci fıkrasındaki etkili bir yargı merciine başvurma hakkının ihlal edildiğine karar vermiş ve net 20.000 TL manevi tazminata hükmetmiştir.

Karardan çıkan kural şudur: karar örneğinin dilekçeye eklenmiş olması yalnız itirazın esasını kurmaz, esasa girilmemesi hâlinde bireysel başvuruda dayanılacak kanıtı da oluşturur. Bu nedenle ek listesi eksiksiz tutulmalı ve teslim kaydı saklanmalıdır.

İdari Gözetim Kararına İtiraz Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki metin bir iskelettir. Köşeli parantezli alanlar dosyadan okunmadan doldurulamaz ve üçüncü bölümdeki sebepler kararın kendi gerekçesi okunmadan yazılamaz.

                 [İL] NÖBETÇİ SULH CEZA HÂKİMLİĞİNE


İTİRAZ EDEN       : [Ad Soyad] – [ülke] uyruklu
                    Yabancı Kimlik No: [99 ile başlayan 11 hane]
                    Pasaport No: [varsa yazılır]
                    [… Geri Gönderme Merkezi, … ili]

VEKİLİ            : Av. [Ad Soyad] – [Baro] Barosu, Sicil [No]
                    [Büro adresi]

KARARI VEREN      : [İl] Valiliği
                    ([İl] İl Göç İdaresi Müdürlüğü)

KONU              : [İl] Valiliğinin [gg.aa.yyyy] tarih ve [sayı] sayılı
                    idari gözetim kararına itiraz ve gözetimin
                    sonlandırılması istemidir.

TEBLİĞ TARİHİ     : [gg.aa.yyyy]  /  [tebliğ edilmediyse: tebliğ edilmemiştir]


AÇIKLAMALAR

I. OLAYLAR

[gg.aa.yyyy] — Türkiye'ye [vize/ikamet türü] ile giriş yaptım.     (Ek-2)
[gg.aa.yyyy] — [ikamet izni, çalışma izni, evlilik, doğum vb.]     (Ek-3)
[gg.aa.yyyy] — Hakkımda sınır dışı etme kararı alındı.             (Ek-4)
[gg.aa.yyyy] — Hakkımda idari gözetim kararı alındı.               (Ek-1)
[gg.aa.yyyy] — … Geri Gönderme Merkezine yerleştirildim.           (Ek-5)
[gg.aa.yyyy] — [uzatma kararı / aylık değerlendirme varsa]         (Ek-6)

[Her satır bir eke bağlanır; eki olmayan satır iddia değil beyandır.]

II. İTİRAZA KONU KARAR

İtiraza konu karar, 6458 sayılı Kanun m.57/2 kapsamında ve [kararda
yazılı hâl] gerekçesiyle alınmış olup kararda [kararın dayandığı
tespit birebir yazılır] denilmektedir. Kanun bu başvuru için bir
süre öngörmediğinden, işbu itiraz gözetim devam ettiği sürece
yapılabilir (6458 sayılı Kanun m.57/6).

III. HUKUKA AYKIRILIK SEBEPLERİ

[aşağıdaki bloklardan dosyaya uyanlar numaralanarak yazılır;
 uymayan blok silinir, doldurulmamış blok bırakılmaz]

IV. TALEP

Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1. İdari gözetim kararının kaldırılarak gözetimin SONLANDIRILMASINA,
2. Gözetim sonlandırılırken 6458 sayılı Kanun m.57/A uyarınca
   [belirli adreste ikamet / bildirimde bulunma / teminat]
   yükümlülüğünün uygulanmasına,
karar verilmesini saygıyla talep ederim.

                                        [gg.aa.yyyy]
                                        İtiraz Eden / Vekili
                                        [Ad Soyad – imza]

EKLER
Ek-1 İdari gözetim kararının örneği
Ek-2 …

Hukuka Aykırılık Sebebi Blokları

Aşağıdaki bloklar dosyaya göre seçilir. Her biri kanunun ayrı bir fıkrasına dayanır.

A. Karar gerekçesiz ya da tebliğ edilmemiştir (m.57/5). Karar, gerekçesiyle birlikte tebliğ edilmemiştir. Tebliğ yapılmamış ya da yalnız sonuç bildirilmiş olması, itiraz hakkının kullanılmasını fiilen engellemiştir.

B. Kanunda sayılan hâllerden hiçbiri somut olarak gösterilmemiştir (m.57/2). Karar, [ilgili bent] bendine dayandırılmış olmakla birlikte, bu hâlin somut olayda ne şekilde gerçekleştiği kararda gösterilmemiştir. Kaçma ve kaybolma riski bakımından itiraz edenin bilinen sabit adresi, [aile bağı / çalışma kaydı / öğrencilik] durumu dikkate alınmamıştır.

C. Süre dolmuş ya da uzatmanın şartı yoktur (m.57/3). Gözetim [gg.aa.yyyy] tarihinde başlamış ve altı aylık süre [gg.aa.yyyy] tarihinde dolmuştur. Uzatma kararı verilmişse, kanun uzatmayı yalnız işlemlerin yabancının iş birliği yapmaması veya doğru belge vermemesi nedeniyle tamamlanamaması hâline bağlar; dosyada böyle bir tespit yoktur.

D. Aylık değerlendirme yapılmamış ya da zaruret ortadan kalkmıştır (m.57/4). Kanun, gözetimin devamında zaruret olup olmadığının her ay düzenli olarak değerlendirilmesini ve zaruret görülmeyenler için gözetimin derhâl sonlandırılmasını öngörür. Dosyada aylık değerlendirmeye ilişkin bir karar bulunmamaktadır.

E. Alternatif yükümlülükler hiç değerlendirilmemiştir (m.57/A). Kanun, m.57/2’de sayılan yabancılar bakımından gözetim ile alternatif yükümlülükleri aynı fıkrada seçenek olarak düzenler. Kararda, daha hafif tedbirlerin neden yetersiz kalacağına dair bir değerlendirme yoktur.

F. Sınır dışı işlemi makul sürede tamamlanmamıştır. Gözetimin amacı sınır dışı işleminin tamamlanmasını sağlamaktır. [gg.aa.yyyy] tarihinden bu yana geçen sürede işlem tamamlanmamış olup, gecikme itiraz edenden kaynaklanmamaktadır.

Adli Yardım ve Avukat Talebi

Avukatlık ücretini karşılayamayan yabancı için kanun ayrı bir güvence getirir:

“İdari gözetim işlemine karşı yargı yoluna başvuranlardan, avukatlık ücretlerini karşılama imkânı bulunmayanlara, talepleri hâlinde 19/3/1969 tarihli ve 1136 sayılı Avukatlık Kanunu hükümlerine göre avukatlık hizmeti sağlanır.”

(6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m.57)

Talep, dilekçeye ayrı bir başlık hâlinde eklenebilir:

ADLİ YARDIM TALEBİ

Avukatlık ücretini karşılama imkânım bulunmadığından, 6458 sayılı
Kanun m.57/7 uyarınca tarafıma Avukatlık Kanunu hükümlerine göre
avukatlık hizmeti sağlanmasını talep ederim.

Uluslararası Koruma Başvurusu Varsa Dilekçe Değişir mi?

Dayanak madde ve süre değişir. Başvuru sahiplerinin gözetimi m.68’de düzenlenmiştir; gözetim istisnai bir işlemdir ve süresi otuz günü geçemez (m.68/5). İtiraz yolu ise aynıdır:

“İdari gözetim altına alınan kişi veya yasal temsilcisi ya da avukatı, idari gözetime karşı sulh ceza hâkimine başvurabilir. Başvuru idari gözetimi durdurmaz. Dilekçenin idareye verilmesi hâlinde, dilekçe yetkili sulh ceza hâkimine derhâl ulaştırılır. Sulh ceza hâkimi incelemeyi beş gün içinde sonuçlandırır. Sulh ceza hâkiminin kararı kesindir. İdari gözetim altına alınan kişi veya yasal temsilcisi ya da avukatı, idari gözetim şartlarının ortadan kalktığı veya değiştiği iddiasıyla yeniden sulh ceza hâkimine başvurabilir.”

(6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m.68)

Bu dosyalarda şablondaki m.57 çıpaları m.68 ile değiştirilir ve süre sebebi bloğu otuz gün üzerinden kurulur. Uluslararası koruma başvurusunun usulü ayrı bir yazıda ele alınmıştır.

Elektronik İzleme İçin Ayrı Dilekçe Gerekir

Elektronik izleme yükümlülüğü, gözetim kararından ayrı bir karardır ve kendi başvuru yolu vardır:

“Elektronik izleme yükümlülüğüne tabi tutulan yabancı veya yasal temsilcisi ya da avukatı bu karara karşı sulh ceza hâkimine başvurabilir. Başvuru yabancının tabi tutulduğu idari yükümlülüğü durdurmaz. Sulh ceza hâkimi incelemeyi beş gün içinde sonuçlandırır. Sulh ceza hâkiminin kararı kesindir.”

(6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m.57/A)

İlgili yönetmelik aynı yolu tekrarlar ve iki ek kural getirir:

İdari Gözetime Alternatif Yükümlülüklere İlişkin Yönetmelik m.18 — Elektronik izlemeye ilişkin yargı yolu

“Elektronik izleme yükümlülüğüne ilişkin şartların ortadan kalktığı veya değiştiği iddiasıyla yeniden sulh ceza hakimine başvurulabilir.”

“Sulh ceza hakimi tarafından elektronik izleme yükümlülüğünün sonlandırılmasına karar verilmesi durumunda, söz konusu yükümlülük derhal sonlandırılır. Ancak, gerekli görülmesi halinde yabancı başka alternatif yükümlülük/yükümlülüklere tabi tutulabilir.”

Son cümle önemlidir: kelepçenin kaldırılması, yükümlülüğün tümüyle sona ermesi anlamına gelmez.

İtiraz Kabul Edilirse Ne Olur?

Bu sorunun cevabı çoğu kaynakta atlanır ve beklentiyi yanlış kurar. Gözetim sonlandırılır, ancak bu ülkede kalma hakkı doğurmaz:

Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m.58 — Türkiye’yi terke davet

“Valilik ya da sulh ceza hâkimi tarafından idari gözetimin sonlandırılması kararı verildiğinde yabancının idari gözetimi derhal sonlandırılır ve hakkında yurtdışına çıkışını engelleyen bir mahkeme kararının bulunmaması kaydıyla Türkiye’yi terke davet edilir. Bu şekilde idari gözetimin sonlandırılması kararı verilen yabancının, kamu güvenliği açısından risk oluşturduğu anlaşıldığında konuları yönünden gerekli çalışmaların yapılabilmesini teminen ilgili güvenlik ve istihbarat birimlerine il müdürlüğünce bilgi verilir ve idari yükümlülükler getirilerek yabancının idari gözetimi sonlandırılır.”

(Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m.58)

Yani başarılı bir itirazın sonucu, merkezden çıkış ve ardından terke davet ile idari yükümlülüklerdir. Sınır dışı etme kararı ayakta kaldığı sürece süreç devam eder. Kararın kendisini ortadan kaldıran tek yol, sınır dışı kararına karşı idare mahkemesinde açılan iptal davasıdır; aynı yönetmelik, sınır dışı kararının iptali hâlinde gözetim kararlarının da sonlandırılacağını düzenler (m.57).

İtiraz Reddedilirse: Karar Kesin, Yeniden Başvuru Açık

Sulh ceza hâkiminin kararı kesindir ve o karara karşı itiraz edilemez. Buna karşılık aynı fıkra, şartların değiştiği iddiasıyla yeniden başvurulabileceğini söyler. Bu, kesinliğin dosyayı kapatmadığı anlamına gelir.

Yenileme dilekçesi ilk dilekçenin tekrarı değildir. İlk başvurudan sonra ortaya çıkan bir değişikliği göstermesi gerekir: sürenin dolması, aylık değerlendirmenin yapılmamış olması, sağlık durumunun değişmesi, sabit adresin temin edilmesi ya da sınır dışı işleminin tamamlanamaması gibi.

Yenileme Dilekçesi Örneği

                 [İL] NÖBETÇİ SULH CEZA HÂKİMLİĞİNE

                 Dosya No: [önceki başvurunun D. İş numarası]

İTİRAZ EDEN       : [Ad Soyad] – Yabancı Kimlik No: [11 hane]
                    [… Geri Gönderme Merkezi, … ili]

KONU              : 6458 sayılı Kanun m.57/6 uyarınca, idari gözetim
                    şartlarının değiştiği iddiasıyla YENİDEN başvuru
                    ve gözetimin sonlandırılması istemidir.

AÇIKLAMALAR

1. Hakkımdaki idari gözetim kararına karşı yaptığım başvuru,
   Hâkimliğinizin [gg.aa.yyyy] tarih ve [D. İş no] sayılı kararıyla
   reddedilmiştir.                                             (Ek-1)

2. Bu tarihten sonra aşağıdaki değişiklik gerçekleşmiştir:
   [değişen durum tek tek ve eke bağlanarak yazılır]            (Ek-2)

3. 6458 sayılı Kanun m.57/6, idari gözetim şartlarının ortadan
   kalktığı veya değiştiği iddiasıyla yeniden başvuru yapılmasına
   açıkça imkân tanımaktadır.

TALEP             : Gözetimin sonlandırılmasına, aksi hâlde
                    m.57/A uyarınca alternatif yükümlülük
                    uygulanmasına karar verilmesini talep ederim.

Dilekçeyi Vermeden Önce

  • Gözetim kararının örneği ek listesinde birinci sırada mı?
  • Yabancı kimlik numarası ve merkez adı, idarenin kaydı bulabileceği biçimde yazıldı mı?
  • Sebep bloklarından yalnız dosyaya uyanlar mı bırakıldı, doldurulmamış köşeli parantez kaldı mı?
  • Alternatif yükümlülük talebi yazıldı mı?
  • Avukat yoksa adli yardım talebi eklendi mi?
  • Dilekçe merkez idaresine teslim ediliyorsa teslim kaydı alındı mı?
  • Aynı dosyada sınır dışı kararı da varsa, o karara karşı ayrı ve yedi gün içinde dava açılması gerektiği not edildi mi?

Sık Yapılan Hatalar

  • Dilekçeyi idare mahkemesine vermek. Mercii sulh ceza hâkimliğidir (m.57/6).
  • Sürenin geçtiğini sanıp başvurmamak. Bu başvuru için kanunda süre yoktur.
  • Gözetim kararının örneğini eklememek. Esasa girilmeyen dosyalarda sonraki başvurunun dayanağı bu ektir (B. No: 2022/71895).
  • Şablonu olduğu gibi vermek. Sebepler kararın kendi gerekçesi okunmadan yazılamaz.
  • Alternatif yükümlülük talebini yazmamak. m.57/A daha hafif tedbirleri zaten öngörür.
  • Elektronik kelepçeyi aynı dilekçeye sıkıştırmak. O ayrı bir karardır ve ayrı başvuru gerektirir.
  • İtiraz kabul edilince kalış hakkı doğduğunu sanmak. Sonuç terke davet ve idari yükümlülüklerdir.
  • Ret kararından sonra dosyayı kapatmak. Şartlar değişirse yeniden başvurulabilir.

Özet

İdari gözetim kararına itiraz dilekçesi sulh ceza hâkimine verilir, idareye teslim edilmesi de mümkündür ve başvuru süresi yoktur (m.57/6). Dilekçe, kararın kendi gerekçesini karşılayan sebepler üzerine kurulur; gerekçesizlik (m.57/5), bendin somutlaştırılmaması (m.57/2), sürenin dolması (m.57/3), aylık değerlendirmenin yapılmaması (m.57/4) ve alternatiflerin hiç değerlendirilmemesi (m.57/A) başlıca sebeplerdir.

Ek listesinin birinci sırasında gözetim kararının örneği bulunmalıdır; Anayasa Mahkemesi, karar örneği sunulmasına rağmen esasa girilmemesini ihlal saymıştır (B. No: 2022/71895). Uluslararası koruma dosyasında çıpa m.68’e, elektronik izlemede ayrı bir başvuruya kayar. İtiraz kabul edilirse gözetim derhâl sonlandırılır, ancak sonuç terke davet ve idari yükümlülüklerdir; ret hâlinde karar kesindir, buna karşılık şartlar değişirse yeniden başvuru yolu açıktır.

İlgili yazılar: İdari Gözetim Kararına İtiraz: Nedir, Nereye Yapılır? · Deport (Sınır Dışı) Kararına İtiraz Dilekçesi Örneği · Sınır Dışı (Deport) Kararına İtiraz: Süre ve İptal Davası · Geri Gönderme Merkezi Nedir? Haklar, Süreler ve İtiraz · Uluslararası Koruma (İltica): Türleri ve Başvuru

İtiraz dilekçesinin izlediği yolDilekçenin verilmesinden hâkimin kararına kadar; her aşamanın dayanağı yazı gövdesinde açıklanmıştır.
  1. Gözetim kararı gerekçesiyle tebliğ edilirTebligatta itiraz usulleri ve süreleri de bildirilir.m.57/5
  2. Dilekçe hazırlanır, gözetim kararının örneği eke konurm.57/6
  3. Dilekçe sulh ceza hâkimine ya da idareye verilirİdareye verilirse dilekçe yetkili hâkime derhâl ulaştırılır; başvuru gözetimi durdurmaz.m.57/6
  4. Sulh ceza hâkimi incelemeyi beş gün içinde sonuçlandırırm.57/6
    • Kabul → gözetim derhâl sonlandırılır, terke davet edilirYönetmelik m.58
    • Ret → karar kesindirm.57/6
  5. Şartlar değişirse yeniden başvurulabilirKesinlik, aynı dosyada yeni bir başvuru yapılmasını engellemez.m.57/6

Sıkça Sorulan Sorular

İdari gözetim kararına itiraz dilekçesi nereye verilir?

6458 sayılı Kanun m.57/6'ya göre dilekçe sulh ceza hâkimine verilir. Dilekçenin idareye verilmesi de mümkündür; bu hâlde dilekçe yetkili sulh ceza hâkimine derhâl ulaştırılır. Bu ikinci yol, geri gönderme merkezinde tutulan ve adliyeye fiilen erişemeyen kişiler için önemlidir.

İdari gözetime itiraz için kaç gün süre var?

Kanun bir başvuru süresi öngörmez. Gözetim sürdükçe her zaman sulh ceza hâkimine başvurulabilir. Bazı kaynaklarda geçen on beş günlük veya yedi günlük süreler bu başvuruya ait değildir; yedi gün, sınır dışı etme kararına karşı idare mahkemesinde açılacak davanın süresidir (m.53/3).

İtiraz dilekçesi verince gözetim durur mu?

Hayır. 6458 sayılı Kanun m.57/6 başvurunun idari gözetimi durdurmayacağını açıkça söyler. Kişi, hâkim karar verene kadar geri gönderme merkezinde kalmaya devam eder. Bu nedenle dilekçenin gecikmeden verilmesi önemlidir.

Sulh ceza hâkimi ne kadar sürede karar verir?

Sulh ceza hâkimi incelemeyi beş gün içinde sonuçlandırır (m.57/6). Karar kesindir; bu karara karşı ayrıca itiraz yolu öngörülmemiştir.

Dilekçeye hangi belgeler eklenmelidir?

En başta idari gözetim kararının kendisi. Anayasa Mahkemesi, itiraz dilekçesi ekinde gözetim kararının örneği sunulmuş olmasına rağmen hâkimliğin idarenin eksik sorgulamasına dayanarak incelemeyi sonlandırdığı bir olayda ihlal kararı vermiştir (B. No: 2022/71895, T. 21.01.2025). Karar örneği hem itirazın esasını kurar hem de esasa girilmemesi hâlinde sonraki başvurunun dayanağı olur.

Dilekçede hangi hukuka aykırılık sebepleri ileri sürülebilir?

Kararın gerekçesiz olması veya tebliğ edilmemesi (m.57/5), kanunda sayılan hâllerden hiçbirinin somut olarak gösterilmemesi (m.57/2), altı aylık sürenin dolması veya uzatma şartının bulunmaması (m.57/3), aylık değerlendirmenin yapılmaması ya da zaruretin ortadan kalkmış olması (m.57/4) ve gözetim yerine alternatif yükümlülüklerin değerlendirilmemiş olması (m.57/A). Hangi sebebin dosyaya uyduğu, kararın kendi gerekçesi okunmadan belirlenemez.

Dilekçede alternatif yükümlülük talep edilebilir mi?

Evet ve çoğu dosyada esas talebin yanında yer alması yerinde olur. 6458 sayılı Kanun m.57/A belirli adreste ikamet etme, bildirimde bulunma, teminat ve elektronik izleme gibi daha hafif tedbirler öngörür. Aylık değerlendirme sonucunda gözetimi sonlandırılanlara bu yükümlülüklerin getirilmesi zaten kanun gereğidir (m.57/4).

İtiraz kabul edilirse serbest kalınır mı?

Gözetim derhâl sonlandırılır, ancak bu ülkede kalma hakkı doğurmaz. Uygulama Yönetmeliği m.58, sulh ceza hâkimi tarafından gözetimin sonlandırılması hâlinde yabancının Türkiye'yi terke davet edileceğini ve idari yükümlülükler getirilebileceğini düzenler. Sınır dışı etme kararı ayakta kaldığı sürece süreç devam eder.

İtiraz reddedilirse ne yapılabilir?

Sulh ceza hâkiminin kararı kesindir, o karara karşı ayrıca itiraz edilemez. Buna karşılık m.57/6, gözetim şartlarının ortadan kalktığı veya değiştiği iddiasıyla yeniden sulh ceza hâkimine başvurulabileceğini söyler. Yenileme dilekçesi, ilk dilekçenin tekrarı değil, değişen durumu gösteren yeni bir başvurudur.

Uluslararası koruma başvurusu varsa dilekçe değişir mi?

Dayanak madde değişir. Başvuru sahiplerinin gözetimi m.68'de düzenlenmiştir ve süre otuz günü geçemez (m.68/5). İtiraz yolu aynıdır: sulh ceza hâkimine başvurulur, başvuru gözetimi durdurmaz, hâkim beş gün içinde kesin karar verir (m.68/7). Dilekçede m.57 yerine m.68 çıpası kullanılır.

Elektronik kelepçe kararına aynı dilekçeyle itiraz edilir mi?

Hayır, bu ayrı bir başvurudur. Elektronik izleme yükümlülüğüne karşı sulh ceza hâkimine ayrıca başvurulur (m.57/A). İlgili yönetmelik aynı yolu tekrarlar ve şartların değişmesi hâlinde yeniden başvuru yapılabileceğini ekler (m.18).

Avukat tutacak durumu olmayan yabancı ne yapabilir?

6458 sayılı Kanun m.57/7'ye göre idari gözetim işlemine karşı yargı yoluna başvuranlardan avukatlık ücretini karşılama imkânı bulunmayanlara, talepleri hâlinde Avukatlık Kanunu hükümlerine göre avukatlık hizmeti sağlanır. Talep dilekçeye ayrı bir başlık hâlinde yazılabilir.

Dilekçe hangi dilde yazılır?

Dilekçe Türkçe yazılır. Yabancı dildeki belgelerin ekte sunulması hâlinde çevirilerinin de eklenmesi yerinde olur. Kişinin beyanı yabancı dilde alınmışsa, tutanakta tercümanın kimliğinin yer alıp almadığı da denetlenebilecek bir usul noktasıdır.

Aynı dosyada sınır dışı kararına da itiraz edilecekse iki dilekçe mi gerekir?

Evet. Sınır dışı etme kararına karşı idare mahkemesine yedi gün içinde dava açılır (m.53/3); idari gözetim kararına karşı ise süre sınırı olmaksızın sulh ceza hâkimine başvurulur (m.57/6). İki merci ve iki dilekçe ayrıdır. Sınır dışı kararının iptali hâlinde gözetim kararı da sonlandırılır.

Hazır şablonu doldurup vermek yeterli mi?

Değildir. Şablon yalnızca iskelet sağlar; hukuka aykırılık sebepleri kararın kendi gerekçesi okunmadan yazılamaz. Doldurulmamış köşeli parantez bırakılmış ya da dosyaya uymayan sebep bloğu taşıyan bir dilekçe, itirazın esasını zayıflatır.

Yazar

Av. Halit Süha Bahçeci

Kurucu Avukat

TBB Sicil No: 196866

LinkedIn

İkamet ve çalışma izni, sınır dışı etme ve tahdit kaydı ile Türk vatandaşlığına geçiş başvurularını yürütür.

Yayın Politikası

İlgili çalışma alanı: Yabancılar Hukuku

← Tüm makaleler
AraWhatsApp