Ağrı Geri Gönderme Merkezi: Adres, Haklar ve İtiraz

Ağrı’daki geri gönderme merkezi Merkez ilçededir ve Göç İdaresi Başkanlığının iletişim listesinde AĞRI adıyla kayıtlıdır. Gösterilen adres şudur: Aşkale Köyü, No:238 Merkez/AĞRI. Telefon olarak 0472 215 33 25 numarası ve yanında İl Müd. ibaresi gösterilmiştir.

İl Müdürlüğünün sayfası aynı merkez için farklı bir kapı numarası gösterdiğinden adres gitmeden önce teyit edilmelidir. Adresteki Aşkale, Ağrı’daki köyün adıdır; Erzurum’un Aşkale ilçesindeki merkezlerle aynı yer değildir.

Merkeze alınmak sınır dışı edilmek değildir. Sürelerin, hakların ve itiraz yollarının tamamı için geri gönderme merkezi, haklar ve süreler yazısına bakılmalıdır. Resmî iletişim sayfasında bir son güncelleme tarihi bulunmadığı için, adres ve telefonun gitmeden önce teyit edilmesi gerekir.

1. Ağrı Geri Gönderme Merkezi Nerede?

Göç İdaresi Başkanlığının geri gönderme merkezleri iletişim sayfasında Ağrı kaydı için gösterilen adres şudur:

Aşkale Köyü, No:238 Merkez/AĞRI

Ağrı İl Göç İdaresi Müdürlüğünün kendi iletişim sayfası ise aynı merkezi daha ayrıntılı, fakat farklı bir kapı numarasıyla yazar:

Fatih Mahallesi TRT Caddesi Aşkale Köyü yolu üzeri No:157A Merkez/Ağrı

İki resmî sayfa Ağrı merkezi için farklı kapı numarası gösterir. Merkezî listedeki 238 ile İl Müdürlüğünün sayfasındaki 157A arasındaki farkın nedeni açıklanmaz. Sayfalarda güncelleme tarihi de bulunmadığından tam konum merkezden teyit edilmelidir.

Güncel ulaşım seçenekleri, güzergâh ve sefer bilgileri yola çıkmadan önce merkezden veya İl Müdürlüğünden teyit edilmelidir.

1.1. Ağrı’daki Aşkale Köyü ile Erzurum’un Aşkale İlçesi Ayrı Yerlerdir

Adres satırındaki Aşkale sözcüğü Ağrı Merkez ilçesine bağlı bir köyün adıdır. Erzurum’un Aşkale’si ise ayrı bir ildeki ayrı bir ilçedir ve orada iki ayrı geri gönderme merkezi bulunur. Resmî listede üç kayıt yan yana durur:

Resmî kayıt adı	Adres
AĞRI	Aşkale Köyü, No:238 Merkez/AĞRI
ERZURUM-1	İstasyon Mahallesi, Tugay Caddesi No:96 Aşkale/ERZURUM
ERZURUM-2	İstasyon Mahallesi, Tugay Caddesi No:98 Aşkale/ERZURUM

Ağrı’daki Aşkale köyü, Erzurum’un Aşkale ilçesinden farklıdır. Kişinin hangi ilde ve hangi merkezde bulunduğu idareden sorulmalı; yalnız Aşkale adına dayanarak yolculuk planlanmamalıdır.

2. İl Müdürlüğü Üzerinden Telefonla İletişim

İl Müdürlüğünün adres ve telefonları resmî iletişim sayfasında yayımlanır.

Resmî iletişim sayfasında Ağrı kaydı için gösterilen numara 0472 215 33 25’tir ve yanında İl Müd. ibaresi yer alır. Bu ibare İl Müdürlüğünün numarasının verildiğini gösterir. Nitekim aynı numara il müdürlüğünün kendi sayfasında da müdürlüğün, merkezin ve Doğubayazıt’taki tesisin numarası olarak yazılıdır; üç kayıt aynı numarayı gösterir.

Geri gönderme merkezi, il müdürlüğüne bağlı bir birimdir. Yönetmelik, illerdeki iş ve işlemlerin valiliğe bağlı il müdürlüğü ve bu müdürlüğe bağlı merkezler tarafından yürütüldüğünü düzenler (Göç İdaresi Genel Müdürlüğü Taşra Teşkilatı Kuruluş, Görev ve Çalışma Yönetmeliği m.4/3).

Numara il müdürlüğüne bağlandığı için görüşme talebi de oraya iletilir. Göç İdaresinin ayrıca YİMER 157 hattı bulunmaktadır. Hattın kapsamı ikiye ayrılır: bilgi edinme hizmeti Türkçe, İngilizce, Arapça, Rusça ve Farsça dillerinde hafta içi 08:00-18:00 saatleri arasında verilir, yedi gün yirmi dört saat kesintisiz olan kısım ise acil durum ve ihbar hattıdır. Yakınının hangi merkezde tutulduğunu soran kişi bilgi edinme yolundadır.

3. Doğubayazıt’taki GÖKSEM Aynı Tesis mi?

Ağrı İl Göç İdaresi Müdürlüğünün iletişim sayfası üç ayrı yer yayımlar: il müdürlüğünün kendisi, geri gönderme merkezi ve bir Düzensiz Göçmen Ön Kabul ve Sevk Merkezi (GÖKSEM). Sonuncusunun adresi Ahmed-i Hani Mahallesi Ağrı Caddesi İlçe Stadyumu yerleşkesi No:76D Doğubayazıt/Ağrı biçimindedir; yani merkez ilçede değil, İran sınırına yakın bir ilçededir.

Bu tesis, Göç İdaresi Başkanlığının ulusal geri gönderme merkezleri listesinde yer almaz. Ağrı için o listede tek kayıt vardır ve o da Merkez ilçedeki merkezdir. İki yerin aynı ilde bulunması onları aynı kayıt hâline getirmez.

Ayrım hukuken de önemlidir, çünkü yayımlanmış mevzuat üç tesis türü sayar ve ön kabul ve sevk merkezi bunların arasında geçmez. Genel Müdürlük ihtiyaç duyulan il ve ilçelerde il müdürlüklerine bağlı olarak hizmet vermek üzere geri gönderme merkezi, kabul ve barınma merkezi ile insan ticareti mağdurları sığınma evi kurar, işletir veya işlettirir (Göç İdaresi Genel Müdürlüğü Taşra Teşkilatı Kuruluş, Görev ve Çalışma Yönetmeliği m.4/2).

GÖKSEM’in adı ve adresi, geri gönderme merkezinin kaydıyla karıştırılmamalıdır. Kişinin Doğubayazıt’taki tesiste olduğu söyleniyorsa tutulma yeriyle birlikte hangi işleme veya karara dayanıldığı da idareden öğrenilmelidir.

4. Sınır Dışı Davasında Yetkili İdare Mahkemesi

Yetkili idare mahkemesi yalnız kişinin tutulduğu ile bakılarak belirlenemez. Göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla kanunda yetkili idare mahkemesi gösterilmemişse yetkili mahkeme, dava konusu idari işlemi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir (2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.32/1). Bu Kanunun uygulanmasında yetki kamu düzenindendir (m.32/2).

Belirleyici olan, dava edilen işlemi hangi idarenin tesis ettiğidir. Sınır dışı etme kararı Genel Müdürlüğün talimatı üzerine veya resen valiliklerce alınır ve gerekçeleriyle birlikte yabancıya, yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğ edilir (6458 sayılı Kanun m.53/1-2). Merkezde tutulan kişinin sınır dışı kararı başka bir valilikçe alınmışsa dava o ilde görülür; kişi hakkında birden çok valilik işlem tesis etmişse her işlemin sahibi ayrı ayrı belirlenmelidir.

Dilekçe hazırlanırken kararı veren valilik, işlemin tarihi ve tebliğ tarihi kontrol edilmelidir. Sınır dışı etme kararına karşı dava açma süresi tebliğden itibaren yedi gündür (6458 sayılı Kanun m.53/3). Başvuru usulü sınır dışı kararına itiraz ve iptal davası yazısında açıklanmıştır.

5. Sınır İlinde Bulunmanın Sürelere Etkisi

Ağrı İran sınırındadır ve Doğubayazıt sınır kapısına yakındır. Bu coğrafya, merkezde tutulan kişiye uygulanacak kuralları değiştirmez. İdari gözetim süreleri, aylık değerlendirme yükümlülüğü, itirazın yapılacağı merci ve sınır dışı kararına karşı dava süresi bütün merkezler için aynıdır; 6458 sayılı Kanun bu konularda sınır illeri için ayrı bir rejim öngörmemiştir. Bu kuralların tamamı idari gözetim kararı nedir, nasıl itiraz edilir yazısında ele alınmıştır.

Coğrafyanın doğurduğu sonuç hukuki değil, fiilîdir. Sınıra yakın illerdeki merkezlere başka illerden sevk yapılabilmekte, kişi gözetim sürerken bir merkezden diğerine nakledilebilmektedir. Görüşmeye gitmeden önce kişinin hâlen o merkezde bulunup bulunmadığı teyit edilmelidir.

6. Ziyaret ve Avukat Görüşmesi

Ziyaret gün ve saatleri resmî iletişim sayfasında yayımlanmaz. Bu saatler kanunda değil, merkez idaresinin düzenlemesinde belirlenir ve merkezden merkeze değişebilir. Gitmeden önce merkezden veya il müdürlüğünden teyit alınmalıdır.

Avukatla görüşme, merkezde tutulan kişinin güvence altına alınmış haklarındandır. Taşra teşkilatı yönetmeliği, yabancıya yakınlarına, notere, yasal temsilciye ve avukata erişme ve bunlarla görüşme yapabilme imkânının sağlanmasını il müdürlüğünün görevleri arasında sayar. Yani görüşme talebi karşılanmadığında muhatap merkez personeli değil, il müdürlüğüdür. Bu güvencelerin kanundaki karşılığı ve ayrıntısı için geri gönderme merkezi, haklar ve süreler yazısına bakılmalıdır.

7. Ziyaret Öncesi Teyit ve Kaynakların Kapsamı

Merkezî iletişim listesi güncel doluluk ve ziyaret çizelgesi vermez. Bu bilgiler ile kişinin hâlen hangi tesiste bulunduğu idareden sorulmalıdır.

8. İdari Gözetim Kararına İtiraz

Ağrı Geri Gönderme Merkezinde tutulan kişi bakımından itirazın muhatabı merkez veya göç idaresi değil, sulh ceza hâkimidir. İdari gözetim altına alınan kişi, yasal temsilcisi ya da avukatı idari gözetim kararına karşı sulh ceza hâkimine başvurabilir; başvuru idari gözetimi durdurmaz, dilekçe idareye verilirse yetkili sulh ceza hâkimine derhâl ulaştırılır, hâkim incelemeyi beş gün içinde sonuçlandırır ve kararı kesindir (6458 sayılı Kanun m.57/6).

Kanun, başvuru için ayrıca bir süre belirtmez. İdari gözetim şartlarının ortadan kalktığı veya değiştiği ileri sürülerek yeniden sulh ceza hâkimine başvurulabilir (6458 sayılı Kanun m.57/6).

Dilekçenin içeriği, ret hâlinde izlenecek yol ve gözetime alternatif yükümlülükler için idari gözetim kararına itiraz yazısına bakılabilir.

9. İlk Yapılacaklar

1. Hangi kararların tebliğ edildiğini öğrenin. İdari gözetim kararı ile sınır dışı etme kararı ayrı işlemlerdir ve ayrı yollara tabidir; süreler tebliğden işler.
2. Kararı hangi valiliğin aldığını yazılı olarak tespit edin. Yetkili mahkemeyi merkezin yeri değil, bu belirler.
3. Kişinin hâlen o merkezde olup olmadığını teyit edin. Kişi başka bir merkeze nakledilmiş olabilir; sevk tarihini de sorun.
4. Adresi gitmeden önce doğrulayın. İki resmî kayıt farklı kapı numarası gösterir ve ikisinde de güncelleme tarihi yoktur.
5. Ağrı ile Erzurum Aşkale’sini karıştırmayın. Erzurum’un Aşkale ilçesinde iki ayrı merkez bulunur.
6. Görüşme talebiniz karşılanmazsa il müdürlüğüne başvurun. Erişim ve görüşme imkânının sağlanması il müdürlüğünün görevleri arasında sayılmıştır.

İtiraz dilekçesinin hangi bilgileri taşıması gerektiği ve doldurulabilir bir şablon idari gözetim kararına itiraz dilekçesi örneğinde ele alınmıştır. Vekâlet ücretini karşılayamayacak durumda olanlar için adli yardım başvurusunun şartları ve avukat tutacak parası olmayanın önündeki yollar ayrı yazılarda incelenmiştir.