Muris Muvazaası: Mirastan Mal Kaçırma Davası

Kısa Cevap

Muris muvazaası (mirastan mal kaçırma), mirasbırakanın bir mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak amacıyla, gerçekte bağışlamak istediği taşınmazını tapuda satış göstererek devretmesidir. Görünürdeki satış tarafların gerçek iradesini yansıtmadığı için geçersizdir; gizlenen bağış ise taşınmaz devrinde aranan resmî şekil koşulunu taşımadığından o da geçersizdir. Bu nedenle saklı pay sahibi olsun ya da olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar tapu iptali ve tescil davası açabilir. Ve bu dava hiçbir zamanaşımına tabi değildir. Tamlamadaki muris sözcüğü mirasbırakanı anlatır; terimin kanundaki karşılığı ve neden hâlâ kullanıldığı için muris ne demek yazımıza bakabilirsiniz.

Bu Durumda mısınız?

• Babanız ya da anneniz vefat etti ve tapuda üzerine mal kalmadığını öğrendiniz.
• Mirasbırakan, taşınmazlarını ölümünden önce kardeşlerinizden birine “satmış” görünüyor ama gerçekte bedel ödendiğinden şüpheleniyorsunuz.
• Devir ölünceye kadar bakma sözleşmesiyle yapılmış ve bunun gerçek bir bakım ilişkisine dayanıp dayanmadığını sorguluyorsunuz.
• Olayın üzerinden yıllar geçti ve dava hakkınızın düşüp düşmediğini merak ediyorsunuz.
• Saklı pay sahibi olmadığınız için dava açamayacağınız söylendi.
• Diğer mirasçılar dava açmak istemiyor ve tek başınıza hareket edip edemeyeceğinizi bilmiyorsunuz.

Bu davalarda sonucu belirleyen çoğu zaman somut ispat ayrıntılarıdır. Dosyanızı bir avukatla değerlendirin.

Muris Muvazaası Nedir?

Yargıtay bu kurumu, muvazaanın özel bir türü olarak tanımlar:

“Bilindiği üzere, uygulamada ve öğretide “muris muvazaası” olarak tanımlanan muvazaa, niteliği itibariyle nisbi (mevsuf-vasıflı) muvazaa türüdür. Söz konusu muvazaada mirasbırakan gerçekten sözleşme yapmak ve tapulu taşınmazını devretmek istemektedir. Ancak mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak için esas amacını gizleyerek, gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazını, tapuda yaptığı resmi sözleşmede iradesini satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi doğrultusunda açıklamak suretiyle devretmektedir.”

(Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E. 2016/7256, K. 2019/4059, T. 24.06.2019 — bozma)

Yani ortada iki işlem vardır: görünürdeki (satış) ve gizlenen (bağış). Hukuki sonuç, her ikisinin de ayrı ayrı geçersiz sayılmasıdır.

Görünürdeki işlem geçersizdir, çünkü sözleşmenin yorumunda tarafların gerçek iradesi esastır:

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.19

Bir sözleşmenin türünün ve içeriğinin belirlenmesinde ve yorumlanmasında, tarafların yanlışlıkla veya gerçek amaçlarını gizlemek için kullandıkları sözcüklere bakılmaksızın, gerçek ve ortak iradeleri esas alınır.

Borçlu, yazılı bir borç tanımasına güvenerek alacağı kazanmış olan üçüncü kişiye karşı, bu işlemin muvazaalı olduğu savunmasında bulunamaz.

Gizlenen bağış da geçersizdir, çünkü taşınmaz devri resmî şekle bağlıdır:

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.706

Taşınmaz mülkiyetinin devrini amaçlayan sözleşmelerin geçerli olması, resmî şekilde düzenlenmiş bulunmalarına bağlıdır.

Ölüme bağlı tasarruflar ve mal rejimi sözleşmeleri, kendilerine özgü şekillere tâbidir.

Aynı şekil şartı Borçlar Kanunu’nda da tekrarlanır: taşınmaz satışının geçerli olabilmesi için sözleşmenin resmî şekilde düzenlenmesi şarttır (TBK m.237).

Dayanağı: 1974 Tarihli İçtihadı Birleştirme Kararı

Bu davanın hukuki temeli, elli yılı aşkın süredir yürürlükte olan bir İçtihadı Birleştirme Kararıdır: Yargıtay İçtihadı Birleştirme Hukuk Genel Kurulu, E. 1974/1, K. 1974/2, T. 01.04.1974.

Bunun neden özel olduğunu vurgulamak gerekir. Türk hukukunda Yargıtay kararlarının çoğu (Hukuk Genel Kurulu kararları dâhil) yerleşik ve güçlü içtihattır, ancak alt mahkemeleri hukuken bağlamaz. İçtihadı birleştirme kararları ise istisnadır:

2797 sayılı Yargıtay Kanunu m.45

İçtihadı birleştirme kararları benzer hukuki konularda Yargıtay Genel Kurullarını, dairelerini ve adliye mahkemelerini bağlar.

Yani muris muvazaası, “Yargıtay böyle uyguluyor” düzeyinde bir eğilim değil; mahkemelerin uymakla yükümlü olduğu bir kuraldır.

Kararın kurduğu formül, sonraki kararlarda şu şekilde aktarılmaktadır:

“Bir kimsenin, mirasçısını miras hakkından yoksun bırakmak amacıyla gerçekte bağışlamak istediği tapulu taşınmazı hakkında tapu sicil memuru önünde iradesini satış doğrultusunda açıklamış olduğunun gerçekleşmesi halinde, saklı pay sahibi olsun ya da olmasın, miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar görünürdeki satış sözleşmesinin danışıklı (muvazaalı) olduğunu ve gizil bağış sözleşmesinin de biçim koşulundan yoksun bulunduğunu ileri sürerek dava açabilirler…”

(Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E. 2014/20932, K. 2017/3423, T. 13.06.2017 — ONANMASINA; 01.04.1974 gün ve E. 1974/1, K. 1974/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararının aktarımı)

İki dürüst not: karar oy çokluğuyla alınmıştır ve metninde iki ayrı karşı oy bulunmaktadır. Ayrıca uzun gerekçeli karşı oy, davanın tüm mirasçıların oybirliğiyle açılması gerektiğini savunmuştu; ancak bu görüş azınlıkta kaldı ve aşağıda görüleceği gibi sonraki içtihat tam tersini yerleştirdi.

Karar bugün de canlıdır: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2025 yılı içinde verdiği kararlarda bu İçtihadı Birleştirme Kararı’na doğrudan dayanmayı sürdürmektedir.

Muvazaa Nasıl İspatlanır?

Tek bir ölçüt yoktur. Uygulamada en yaygın yanılgı, “ucuza satılmışsa muvazaadır” varsayımıdır. Yargıtay çok faktörlü bir test uygular:

“ülke ve yörenin gelenek ve görenekleri, toplumsal eğilimleri, olayların olağan akışı, mirasbırakanın sözleşmeyi yapmakta haklı ve makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı, davalı yanın alım gücünün olup olmadığı, satış bedeli ile sözleşme tarihindeki gerçek değer arasındaki fark, taraflar ile mirasbırakan arasındaki beşeri ilişki gibi olgulardan yararlanılmasında zorunluluk vardır.”

(Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E. 2016/7256, K. 2019/4059, T. 24.06.2019 — bozma)

Bu kararda daire, düşük bedelle yapılmış bir temlike rağmen muvazaanın kanıtlanamadığı gerekçesiyle yerel mahkemenin kabul kararını bozmuştur. Yani “temlik varsa muvazaa vardır” gibi bir karine yoktur; ispat yükü davacıdadır ve gerçekten işletilir.

Yukarıdaki ölçütlerden ikisi uygulamada özellikle öne çıkar: mirasbırakanın satışı yapmakta haklı ve makul bir nedeni bulunup bulunmadığı ve davalının o bedeli ödeyecek alım gücünün olup olmadığı. Bunların yanında ödemenin banka kanalıyla yapıldığını gösteren bir kayıt bulunup bulunmadığı ya da mirasbırakanın devirden sonra taşınmazı kullanmayı sürdürüp sürdürmediği gibi olgular da dosyaya sunulabilir; bunlar kanunda ya da yukarıdaki kararda sayılan ölçütler değil, mahkemenin çok faktörlü değerlendirmesinde işe yarayabilecek delil kalemleridir.

Muris Muvazaasının Kabul Edilmediği Haller (Reddedilen Davalar)

Muris muvazaası davası, tapuda satış görünen her devir için otomatik sonuç vermez. Devir gerçek (ivazlı) bir satışsa ya da mirasbırakanın onu yapmakta haklı ve makul bir nedeni varsa, temlik geçerli sayılır ve dava reddedilir. Belirleyici olan tapudaki işlemin adı değil, mirasbırakanın gerçek irade ve amacıdır; bu amaç mirasçıdan mal kaçırmak değilse, davanın dayanağı olan 1974 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararı hiç devreye girmez. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu bunu açıkça söyler: “Murisin mirasçılarından mal kaçırma amacının bulunmaması hâlinde 01.04.1974 tarihli ve 1974/1 Esas, 1974/2 Karar sayılı İçtihadı Birleştirme Kararını uygulama olanağı bulunmamaktadır” (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2022/20, K. 2023/624, T. 14.06.2023). Yargıtay’ın bu davayı reddettiği başlıca hâller üç grupta toplanabilir.

1. Gerçek (ivazlı) satış — bedel gerçekten ödenmişse. En net red sebebi, temlikin karşılığında gerçek bir bedelin ödenmiş olmasıdır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ölçütü genel bir ilke olarak şöyle koyar:

“…gerçek bedeli alınmak suretiyle yapılan satışlarda temlikin mirasçıdan mal kaçırma amacıyla yapıldığından söz edilemez. Bu gibi durumlarda yapılan satış işlemi muvazaalı olmadığından muris muvazaası iddiası ile açılan davaların reddi gerekeceği kuşkusuzdur. … Bedelin mutlaka para olması şart olmayıp, tapudaki işlemin satış suretiyle yapılması hâlinde somut olayın özelliğine göre belirli bir hizmet, bakım ya da emeğin de semen olarak kabul edilebileceği yargısal uygulamalarla yerleşmiş bir olgu olup, böyle bir durumda temlik ivazlı sayılacaktır.”

(Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2022/20, K. 2023/624, T. 14.06.2023 — direnme uygun; somut olayda temlik muvazaalı sayıldı)

İki nokta önemlidir: bedelin gerçekten ödenmiş olması ve (para hiç ödenmese bile) devrin bir hizmet, bakım ya da emek karşılığı yapılmış olması. Bunların her biri temliki “ivazlı” (karşılıklı) kılar ve mal kaçırma iradesini ortadan kaldırır. Bir not düşmek gerekir: Genel Kurul bu ilkeyi kurarken, önündeki somut olayda bedelin gerçekten ödendiği ya da bir bakım/emek karşılığı bulunduğu ispatlanamadığı için o temliki muvazaalı saymış ve yerel mahkemenin kabul yönündeki direnmesini yerinde bulmuştur. Yani ilke iki yönlü çalışır: gerçek bir ivaz varsa dava reddedilir, ivaz ispatlanamıyorsa muvazaa kabul edilebilir.

2. Temlikte haklı ve mantıklı bir sebep. İkinci grup, mirasbırakanın devri yapmakta anlaşılır bir nedeni bulunan hâllerdir: bir çocuğa ya da yakına yıllar süren ilgi, vefa, geçmiş bir borcun veya emeğin karşılığı, minnet duygusu gibi. Böyle bir sebep varsa Yargıtay çoğu zaman “mal kaçırma iradesi” görmez. Yakın tarihli bir örnekte ilk derece mahkemesi, mirasbırakanın devirdeki asıl amacının davalı oğluyla geçmişteki ticari ilişkisi nedeniyle duyduğu minnet duygusuyla onun haklarını teslim etmek olduğu ve mal kaçırma kastının ispatlanamadığı gerekçesiyle davayı reddetmiş; Yargıtay 1. Hukuk Dairesi bu kararı onamıştır (Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E. 2023/5730, K. 2025/4475, T. 14.10.2025 — onama). Aynı mantık ölünceye kadar bakma sözleşmesine de yansır: gerçek bir bakım ilişkisi, yani “semen” niteliği taşıyan gerçek bir hizmet ve emek varsa sözleşme ivazlı sayılır ve muvazaa iddiası reddedilir (bkz. yukarıdaki Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi Mal Kaçırma mıdır? bölümü).

3. Muvazaanın ispatlanamaması. Pratikte en sık görülen red sebebi budur. İspat yükü davacıdadır; mirasbırakanın gerçek amacının mal kaçırmak olduğunu kanıtlamak davacıya düşer ve bu kanıtlanamazsa dava reddedilir. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, muvazaanın kanıtlanamadığı bir davada yerel mahkemenin ret kararını şöyle onamıştır:

“…özellikle muris muvazaası iddiasına dayalı olarak açılan tapu iptal ve tescil davasında davalıya yapılan temlikin muvazaalı olduğu iddiasının davacılar tarafından kanıtlanamadığı gözetilerek yazılı şekilde karar verilmiş olmasında bir isabetsizlik bulunmadığından davacıların yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddine.”

(Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E. 2016/10279, K. 2019/4261, T. 01.07.2019 — düzelterek onama)

Peki bu davayı kazanan var mı? Gerçekçi cevap: sonuç tümüyle somut ispata bağlıdır ve önceden garanti edilemez. Aynı içtihat, muvazaanın kanıtlandığı olaylarda tapu iptali ve tescile hükmedildiğini de gösterir. Nitekim yukarıda anılan Genel Kurul kararında, bedelin ödendiği ya da bir bakım karşılığı bulunduğu ispatlanamadığı için temlik muvazaalı kabul edilmiştir. Kısacası dava hem kabul hem ret ile sonuçlanabilir; belirleyici olan tarafın elindeki delillerdir. Düşük bedelle satış tek başına ne muvazaayı ispatlar ne de tek başına reddi gerektirir; çok faktörlü değerlendirmenin yalnız bir bileşenidir. Bu nedenle dava açmadan önce eldeki somut delilleri (banka ödeme kayıtları, tanık beyanları, mirasbırakanın sağlık ve aile durumu, taşınmazın devirden sonra kimin tarafından kullanıldığı) bir avukatla birlikte değerlendirmek en sağlıklı yoldur.

Kimler Dava Açabilir?

Saklı pay sahibi olsun ya da olmasın, miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar. Bu, muris muvazaasını tenkisten ayıran en önemli özelliktir.

Daha da önemlisi, mirasçı tek başına hareket edebilir. Normalde tereke elbirliği mülkiyetine tabidir ve mirasçılar birlikte hareket etmek zorundadır (TMK m.640); Yargıtay bu davada istisna tanır:

“…muris muvazaası davasında da dava mevzuu hakkın halefiyet yoluyla miras bırakandan gelmesine karşın dava açma hakkının halefiyete dayanmayıp bizzat mirasçının kendisine ait haktan (anılan kararın yukarıya alınan sonuç ve özet bölümünde vurgulandığı gibi saklı pay sahibi olsun ya da olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçıların) yararlanacağı, bu itibarla da dava açan mirasçı veya mirasçıların, tereke iştirak halinde bulunsa dahi pay oranında iptal ve tescili isteyebilecekleri kuşkusuzdur. Bu takdirde, iştirakin sağlanmasına yani dava dışı mirasçıların olurlarının alınmasına veya terekeye temsilci atanmasına da gerek yoktur.”

(Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E. 2014/20932, K. 2017/3423, T. 13.06.2017 — onama)

Bunun pratik anlamı büyüktür: diğer mirasçılar dava açmak istemese, hatta karşı tarafta yer alsa bile, tek bir mirasçı kendi payı oranında tapu iptali ve tescil isteyebilir. Terekeye temsilci atanmasını beklemeye gerek yoktur.

Zamanaşımı Var mı?

Yoktur.

“Hemen belirtmek gerekir ki, muris muvazaası iddiasına dayalı davaların, terekeye karşı yapılan haksız fiil niteliği taşıdığından herhangi bir zamanaşımı veya hak düşürücü süreye tabi olmaksızın her zaman açılabileceği tartışmasızdır. Başka bir anlatımla muvazaalı işlem hiçbir hüküm doğurmaz ve muvazaa nedeninin ortadan kalkması ya da bir zaman geçmesi ile görünürdeki batıl işlem geçerli hale gelmez.”

(Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E. 2013/19002, K. 2014/8018, T. 17.04.2014 — bozma)

Aynı kural, tapu üzerindeki ipoteğin kaldırılması (fekki) istemine de genişletilmiştir. Ayrıca mirasçıların muris muvazaasından kaynaklanan hakları mirasbırakanın ölümüyle doğar — yani devrin üzerinden ne kadar zaman geçtiği değil, hakkın ne zaman doğduğu belirleyicidir.

Muris Muvazaası ile Tenkis Farkı

Bu iki dava sürekli karıştırılır ve karıştırmanın bedeli ağırdır.

	Muris muvazaası	Tenkis
İşlemin durumu	Baştan geçersiz (hiç hüküm doğurmaz)	Geçerli, ancak saklı payı aşan kısmı indirilir
Kim açabilir	Saklı pay sahibi olsun ya da olmasın tüm mirasçılar	Yalnız saklı paylı mirasçılar
Süre	Yok — her zaman açılabilir	Öğrenmeden 1 yıl, her hâlde 10 yıl (TMK m.571)
Talep	Tapu iptali ve tescil	Kazandırmanın indirilmesi

Tenkisin hak düşürücü süresi açıkça düzenlenmiştir:

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.571

Tenkis davası açma hakkı, mirasçıların saklı paylarının zedelendiğini öğrendikleri tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinin, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinin üzerinden on yıl geçmekle düşer. Bir tasarrufun iptali bir öncekinin yürürlüğe girmesini sağlarsa, süreler iptal kararının kesinleşmesi tarihinde işlemeye başlar. Tenkis iddiası, def’i yoluyla her zaman ileri sürülebilir.

Yargıtay, bir muvazaa talebini tenkis sanıp zamanaşımından reddeden yerel mahkeme kararını bozmuştur:

“Mahkemece, muris muvazaasına dayalı iptal ve tescil isteği ile ipoteğin fekki konusundaki davanın zamanaşımından bahisle reddedilmiş olmasının isabetli olduğu söylenemez. … Mahkemece, iddia ve savunmanın yanlış nitelendirilmek suretiyle, isteğin tenkis olarak algılanması ve zamanaşımı nedeniyle davanın reddedilmiş olmasının doğru olduğunu söyleyebilme olanağı yoktur.”

(Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E. 2007/5397, K. 2007/7843, T. 10.07.2007 — bozma)

İki talep terditli (kademeli) olarak birlikte de ileri sürülebilir: önce muvazaa, ispatlanamazsa tenkis. Yargıtay önüne bu şekilde kurulmuş davalar gelmektedir (örneğin Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2024/445, K. 2024/5399, T. 02.12.2024 — dava “muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil, terditli olarak denkleştirme ve tenkis” olarak açılmıştır). Tenkis süreye tabi olduğundan, terditli kurgu süre riskini de yönetir.

Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi Mal Kaçırma mıdır?

Kural olarak hayır. Ölünceye kadar bakma sözleşmesi ivazlı (karşılıklı edimli) bir sözleşmedir; geçerli olarak yapıldığında tenkise dahi tabi değildir. Yargıtay, bakım alacaklısı bakımından ek şart aranmasını da kabul etmez:

“TBK’nun 611. maddesi bakım alacaklısı yönünden gerçek kişi olması dışında özel bir nitelik öngörmemiştir. Bu bakımdan, bakım alacaklılarının akit anında özel bakıma muhtaç olmasını aramak, kanunda bulunmayan bir unsuru ilave etmek olacaktır.”

(Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E. 2017/3355, K. 2018/7968, T. 21.03.2018 — onama, oy çokluğu)

Ancak sözleşme bir kılıf olarak kullanılmışsa sonuç değişir:

“Kural olarak, bu tür sözleşmeye dayalı bir temlikin de muvazaa ile illetli olduğunun ileri sürülmesi her zaman mümkündür.”

(Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E. 2024/1396, K. 2025/4298, T. 07.10.2025 — bozma)

Kılıfın nasıl anlaşılacağını ise şu ölçüt belirler:

“Şayet bakım alacaklısının temliki işlemde bakıp gözetilme koşulunun değil de bir başka amacı gerçekleştirme iradesini taşıdığı belirlenirse (örneğin mirasçılarından mal kaçırma düşüncesinde ise) bu takdirde akdin ivazlı (bedel karşılığı) olduğundan söz edilemez, akitte bağış amacının üstün tutulduğu sonucuna varılır. Bu halde de Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 01.04.1974 gün ve 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı olayda uygulama yeri bulur.”

(Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E. 2024/1396, K. 2025/4298, T. 07.10.2025 — bozma)

Aynı kararda daire, bu değerlendirmede bakılacak olguları da sayar: sözleşme tarihinde mirasbırakanın yaşı, fiziki ve genel sağlık durumu, aile koşulları ve ilişkileri, elinde bulunan malvarlığının miktarı, temlik edilen malın tüm malvarlığına oranı ve bunun makul karşılanabilecek bir sınırda kalıp kalmadığı.

Yakın tarihli başka bir kararda daire, mirasbırakanın tek malvarlığını bakma sözleşmesine konu etmesini makul sınırın aşılması saymıştır:

“mirasbırakanın tek mal varlığını ölünceye kadar bakma sözleşmesine konu ettiği, gerçek bir ölünceye kadar bakma sözleşmesi olsa idi, bunun pay devri yoluyla da sağlanabilecekken, mirasbırakanın taşınmazın tamamını sözleşmeyle davalıya verdiği, işlemin makul sınırı aştığı…”

(Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E. 2019/3047, K. 2021/2046, T. 06.04.2021 — bozma)

Özetle: ölünceye kadar bakma sözleşmesi tek başına muvazaa karinesi değildir, ama aynı çok faktörlü test buraya da uygulanır. Gerçek bir bakım ilişkisi varsa sözleşme ayakta kalır; devredilen malın malvarlığına oranı makul sınırı aşıyorsa ve gerçek bir bakım ilişkisi yoksa 1974 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararı devreye girer.

Sık Yapılan Hatalar

• “Aradan çok zaman geçti, hakkım düştü” sanmak. Muris muvazaası davası hiçbir zamanaşımına veya hak düşürücü süreye tabi değildir (Yargıtay 1. HD). Otuz yıl önceki bir devir için de dava açılabilir.
• Saklı pay sahibi olmadığı için dava açamayacağını düşünmek. İçtihadı Birleştirme Kararı, saklı pay sahibi olmayan mirasçılara da açıkça dava hakkı tanır.
• Diğer mirasçıların onayını beklemek. Her mirasçı tek başına, payı oranında dava açabilir; iştirakin sağlanmasına veya terekeye temsilci atanmasına gerek yoktur (Yargıtay 1. HD).
• “Ucuza satmış, o hâlde muvazaadır” demek. Bedel farkı çok faktörlü testin yalnız bir bileşenidir; ispat yükü davacıdadır ve muvazaa kanıtlanamazsa dava reddedilir (Yargıtay 1. HD).
• Talebi yanlış nitelendirmek. Muvazaa talebini tenkis gibi kurmak, davayı süreden kaybettirebilir; Yargıtay bu karıştırmayı bozma sebebi saymıştır. Terditli talep bu riski azaltan bir kurgudur.
• Ölünceye kadar bakma sözleşmesini dokunulmaz sanmak. Sözleşme geçerliyse tenkise bile tabi değildir; ancak gerçek amaç mal kaçırmaksa aynı İçtihadı Birleştirme Kararı uygulanır (Yargıtay 1. HD, 2025).
• Yalnız tapu kaydına bakmak. Belirleyici olan tapudaki işlemin adı değil, tarafların gerçek ve ortak iradesidir (TBK m.19).

Davanın esası kadar taraf teşkili de belirleyicidir; kimin kim adına ve kime karşı dava açacağı için kardeşler arasında tapu iptal davası yazımıza bakabilirsiniz.

Özet

• Muris muvazaası, mirasçıdan mal kaçırmak için bağışın tapuda satış gösterilmesidir; görünürdeki satış da gizli bağış da geçersizdir (TBK m.19; TMK m.706; TBK m.237).
• Dayanağı 01.04.1974 tarihli, E. 1974/1, K. 1974/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararıdır ve içtihadı birleştirme kararları mahkemeleri bağlar (Yargıtay Kanunu m.45).
• Davayı saklı pay sahibi olsun ya da olmasın tüm mirasçılar, üstelik tek başına ve payı oranında açabilir (Yargıtay 1. HD).
• Dava hiçbir zamanaşımına tabi değildir — terekeye karşı haksız fiil sayılır (Yargıtay 1. HD).
• İspat çok faktörlüdür; düşük bedel tek başına yetmez, ispat yükü davacıdadır (Yargıtay 1. HD).
• Tenkis ayrı bir davadır: yalnız saklı paylı mirasçılar açar ve 1 yıl / 10 yıllık hak düşürücü süreye tabidir (TMK m.571).
• Ölünceye kadar bakma sözleşmesi kural olarak geçerlidir; ancak gerçek amaç mal kaçırmaksa ve devredilen malın oranı makul sınırı aşıyorsa muvazaa hükümleri uygulanır (Yargıtay 1. HD, 2021 ve 2025).

İlgili yazılar: Tenkis Davası ve Saklı Pay · Muvazaa Nedir? · Tapu İptali ve Tescil Davası · Tasarrufun İptali Davası