Boşanma Davasında HTS ve Telefon Kayıtları İstenir mi?

Boşanma davasında HTS ve telefon kayıtları istenebilir: aile mahkemesi, operatörün elindeki arama dökümünün iddia edilen vakıanın ispatı için zorunlu olduğuna karar verirse bu dökümün ibrazını emreder (Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.221/1). Boşanma davasında HTS kayıtları ise ancak operatörde saklandığı süre kadar geriye dönük istenebilir; bu süre haberleşme tarihinden itibaren bir yıldan az, iki yıldan fazla olamaz (5809 sayılı Kanun m.51/10). Bu yazı, boşanma davasında eşinin güven sarsıcı davranışını veya sadakatsizliğini telefon trafiğiyle ispat etmek isteyen eş ile hakkında bu talep yapılan eş için telefon kayıtlarının nasıl istendiğini, kaç yıl geriye gittiğini, neyi gösterip neyi göstermediğini ve kusur delili olarak değerini açıklar.

1. Boşanma Davasında HTS Kayıtları: Öne Çıkanlar

• Boşanma davasında HTS kayıtlarını aile mahkemesi operatörden ister; mahkeme dökümün ispat için zorunlu olduğuna karar verirse ibrazını emreder (HMK m.221/1).
• Boşanma davasında telefon kayıtları en fazla operatörün saklama süresi kadar geriye gider; bu süre bir yıldan az, iki yıldan fazla olamaz (5809 sayılı Kanun m.51/10).
• Boşanma davasında HTS kaydı konuşmanın ve mesajın içeriğini göstermez; yalnız iletişimin varlığını, tarihini, saatini ve süresini gösterir (CMK m.135/6).
• Boşanma davasında HTS talebi, dökümün hangi vakıayı ispat edeceği gösterilerek yapılır; mahkeme delilin caiz olup olmadığına karar verir (HMK m.189/4, m.194/2).
• Boşanma davasında hâkim HTS kaydını diğer delillerle birlikte serbestçe takdir eder ve olguya vicdanen kanaat getirmeden ispatlanmış saymaz (TMK m.184/1, m.184/4).
• Boşanma davasında eşin telefonundan izinsiz elde edilen kayıt, hukuka aykırı delil olarak dikkate alınamaz (HMK m.189/2).

2. Boşanma Davasında HTS Kayıtları İstenebilir mi?

Boşanma davasında HTS kayıtları, hukuk yargılamasının belge ibrazı hükümleriyle istenebilir. Boşanmada yargılama, Türk Medeni Kanunu’nun kendi kuralları saklı kalmak üzere usul kanununa tabidir (TMK m.184). Hukuk Muhakemeleri Kanunu, elektronik ortamdaki verileri de belge sayar (HMK m.199). Operatörün elindeki arama dökümü bu anlamda üçüncü bir kurumun elindeki belgedir. Mahkeme, üçüncü kişi veya kurumun elindeki bir belgenin taraflarca ileri sürülen hususun ispatı için zorunlu olduğuna karar verirse bu belgenin ibrazını emreder (HMK m.221/1).

Boşanma davasında HTS talebinin önünde iki denetim vardır. Birincisi caizlik denetimidir: bir vakıanın ispatı için gösterilen delilin caiz olup olmadığına mahkeme karar verir (HMK m.189/4). İkincisi zorunluluk denetimidir: ibraz emri ancak belge ileri sürülen hususun ispatı için zorunluysa verilir (HMK m.221/1). Bu iki denetim, talebin kendiliğinden kabul edilmediğini gösterir.

Denetimin arka planında haberleşmenin gizliliği vardır. Anayasa haberleşmenin gizliliğini esas kabul eder ve bu gizliliğe ancak kanunda sayılan sebeplerden birine bağlı olarak usulüne göre verilmiş hâkim kararıyla dokunulabileceğini düzenler (Anayasa m.22). Elektronik Haberleşme Kanunu da trafik verisinin gizliliğini esas alır; mevzuatın ve yargı kararlarının öngördüğü durumlar dışında, haberleşmeye taraf olanların tamamının rızası olmaksızın haberleşmenin kaydedilmesini ve saklanmasını yasaklar (5809 sayılı Kanun m.51/2).

Kanun metni burada bir soruyu açık bırakır. HMK m.221, belge ibrazını genel olarak düzenler; boşanma davasında karşı eşin hattına ait trafik kaydının hangi ölçüyle isteneceğine dair ayrı bir hüküm yoktur. Anayasa m.22’nin saydığı sebeplerden hangisinin aile mahkemesinin ibraz emrine dayanak olacağı da madde metinlerinde ayrıca gösterilmez. Bu nedenle sonuç, mahkemenin caizlik ve zorunluluk değerlendirmesine bağlı kalır ve talebin gerekçesi bu değerlendirmeyi karşılayacak biçimde kurulmalıdır.

2.1. Boşanma Davasında HTS Kaydı Ceza Muhakemesindeki Yolla İstenemez

Boşanma davasında HTS kaydı, Ceza Muhakemesi Kanunu’ndaki iletişimin tespiti tedbiriyle istenemez. İletişimin tespiti, şüpheli ve sanığın telekomünikasyon yoluyla iletişimine yönelir ve soruşturmada hâkim veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı, kovuşturmada ceza mahkemesi kararıyla yapılır (CMK m.135/6). Boşanma davasındaki eş şüpheli veya sanık değildir ve aile mahkemesi bir ceza soruşturması yürütmez. Aile mahkemesinin dayanağı bu nedenle CMK değil, HMK’daki belge ibrazı hükmüdür (HMK m.221/1). HTS kaydının ceza yargılamasındaki çerçevesi için HTS kaydı nedir yazısına bakılabilir.

3. Boşanma Davasında Telefon Kayıtları Nasıl İstenir?

Boşanma davasında telefon kayıtları, eşin mahkemeden talebiyle istenir; kişi başka birinin hattının dökümünü operatörden kendisi alamaz. Talep şu sırayla kurulur:

1. Delili dilekçede gösterin. Dava dilekçesinde ya da cevap dilekçesinde telefon dökümüne delil olarak dayanılır. Taraflar, dayandıkları delilleri ve hangi delilin hangi vakıanın ispatı için gösterildiğini açıkça belirtmek zorundadır (HMK m.194/2).
2. Vakıayı somutlaştırın. Dökümle ispat edilecek olgu, ispata elverişli biçimde yazılır: hangi dönemde, hangi numarayla ve hangi sıklıkta iletişim kurulduğu iddia ediliyorsa o açıkça belirtilir (HMK m.194/1).
3. Hattı ve tarih aralığını belirtin. Talep, dökümü istenen hattı ve incelenecek dönemi gösterir. Tarih aralığı saklama süresini aşarsa operatörde karşılığı olmayabilir (5809 sayılı Kanun m.51/10).
4. Mahkemenin ibraz emrini bekleyin. Mahkeme dökümün ispat için zorunlu olduğuna karar verirse operatöre ibrazı emreder. İbraz emri alan kurum belgeyi ibraz etmek, edemezse bunun sebebini delilleriyle açıklamak zorundadır (HMK m.221/1-2).

Boşanma davasında delil gösterme dilekçelerle yapıldığı için talebin dilekçe aşamasında hazırlanması gerekir; dilekçenin yapısı için boşanma dilekçesi yazısına bakılabilir. Taraflar, ispat hakkını kanunda belirtilen süre ve usule uygun olarak kullanır (HMK m.189/1).

4. Boşanma Davasında Telefon Kayıtları Kaç Yıl Geriye Dönük İstenir?

Boşanma davasında telefon kayıtları, operatörün kaydı saklamakla yükümlü olduğu süre kadar geriye dönük istenebilir. Elektronik Haberleşme Kanunu veri kategorilerini ve saklama sürelerini yönetmeliğe bırakır, ancak bu süreye bir alt ve bir üst sınır koyar: haberleşmenin yapıldığı tarihten itibaren bir yıldan az ve iki yıldan fazla olmamak üzere (5809 sayılı Kanun m.51/10). Dolayısıyla telefon kayıtlarının “beş yıl geriye dönük” istenebileceği ya da operatörlerin kayıtları beş yıl saklamakla yükümlü olduğu yönündeki bilginin kanuni bir dayanağı yoktur; yönetmelik kanunun çizdiği iki yıllık tavanı aşamaz.

Aynı fıkra iki ayrı süreyi daha düzenler ve bunlar trafik kaydının saklama süresiyle karıştırılmamalıdır. Kişisel verilere yapılan erişimlere ilişkin işlem kayıtları iki yıl saklanır; bu, dökümün kendisinin değil, o veriye kimin eriştiğinin kaydıdır. Soruşturma, inceleme, denetleme veya uzlaşmazlığa konu olan kişisel veriler ise ilgili süreç tamamlanıncaya kadar saklanır (5809 sayılı Kanun m.51/10-a, b).

Boşanma davalarında sıkça anılan beş yıllık süre başka bir hükme aittir. Zina nedeniyle boşanma davası açma hakkı, davaya hakkı olan eşin boşanma sebebini öğrenmesinden başlayarak altı ay ve her hâlde zina eyleminin üzerinden beş yıl geçmekle düşer (TMK m.161/2). Bu süre dava hakkının düşme süresidir; telefon kaydının operatörde ne kadar kalacağını belirlemez. Zina davasının süreleri için zina nedeniyle boşanma yazısına bakılabilir.

Pratik sonuç şudur: iki yıldan eski bir döneme ait telefon kaydı operatörde artık bulunmayabilir. Telefon trafiğine dayanacak eşin talebi dilekçe aşamasında ve geciktirmeden yapması, eski dönemler için ise tanık ve yazışma gibi başka delillere yönelmesi gerekir.

5. Boşanma Davasında HTS Kaydı Neleri Gösterir?

Boşanma davasında HTS kaydı iletişimin varlığını gösterir, içeriğini göstermez. Dökümde arayan ve aranan numara, görüşmenin tarihi ve saati, görüşme süresi, işlem türü ve bağlantının kurulduğu baz istasyonu bilgisi yer alır. Konuşmanın sesi, SMS’in metni ve WhatsApp yazışmasının içeriği HTS kaydında bulunmaz. Kanun da bu kaydı içerikten ayrı bir işlem olarak, iletişimin tespiti adıyla düzenler (CMK m.135/6).

Boşanma davasında telefon kayıtlarından beklenmesi gereken bu nedenle sıklık, saat ve süre bilgisidir. Belirli bir numarayla gece saatlerinde düzenli ve uzun görüşmeler yapıldığı gibi bir olgu dökümden okunabilir; görüşmenin ne hakkında olduğu okunamaz. Mesajlaşmanın içeriğine dayanılacaksa bu içerik başka bir yolla dosyaya girmelidir. Yazışma ve ses kayıtlarının delil değeri için ses kaydı ve WhatsApp yazışması delil olur mu yazısına bakılabilir.

Baz istasyonu bilgisi de kesin konum değildir. Baz istasyonu bir kapsama alanını gösterir; iki hattın aynı istasyondan sinyal vermesi iki kişinin aynı yerde bulunduğunu kendiliğinden göstermez.

6. Boşanma Davasında HTS Kaydı Kusur Delili Olur mu?

Boşanma davasında HTS kaydı kusur değerlendirmesinde delil olarak kullanılabilir, ancak tek başına belirleyici değildir. Hâkim, boşanma davasının dayandığı olguların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe bunları ispatlanmış sayamaz ve kanıtları serbestçe takdir eder (TMK m.184/1, m.184/4). Tarafların bu konudaki ikrarları da hâkimi bağlamaz (TMK m.184/3).

Boşanma davasında HTS kaydının ispat gücünü sınırlayan üç olgu vardır. Kayıt konuşmanın içeriğini göstermez. Kayıt telefonu o anda kimin kullandığını göstermez. Hattın kime kayıtlı olduğu ile fiilen kimin kullandığı da farklı olabilir; dökümde sık görünen bir numaranın kime ait olduğu ayrıca ortaya konulmadıkça kaydın anlamı eksik kalır. Bu nedenle HTS dökümü, tanık beyanı ve yazışma gibi diğer delillerle birlikte sunulduğunda değer kazanır.

Boşanma davasında HTS kaydı, güven sarsıcı davranış veya sadakatsizlik iddiasını desteklemek için istenir. Bu olgular evlilik birliğinin temelinden sarsılması (TMK m.166) ya da zina (TMK m.161) sebebine dayanan davada değerlendirilir. Çekişmeli yargılamanın işleyişi için çekişmeli boşanma, özel boşanma sebeplerinden onur kırıcı davranış için onur kırıcı davranış nedeniyle boşanma yazılarına bakılabilir.

7. Boşanma Davasında Kendi Telefon Kaydını Sunmak

Boşanma davasında eş, kendi hattına ait kaydı da delil olarak sunabilir; bu, karşı eşin hattının dökümünü istemekten farklı bir durumdur. Taraflar, delil olarak dayandıkları ve ellerinde bulunan belgeleri mahkemeye ibraz etmek zorundadır; elektronik belgeler çıktısı alınarak ve istenirse elektronik ortama kaydedilerek sunulur (HMK m.219/1). Herkes, veri sorumlusuna başvurarak kendisiyle ilgili kişisel verilerin işlenip işlenmediğini öğrenme ve işlenmişse buna ilişkin bilgi talep etme hakkına sahiptir (Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m.11/1-a, b).

Kanun burada bir sınır bırakır. KVKK m.11 bilgi talep etme hakkını tanır, ancak operatörün bu başvuruya hangi kapsamda ve hangi biçimde bir arama dökümüyle cevap vereceğini ayrıca düzenlemez. Kendi hattının dökümünde karşı numaralar da görünür; bu numaralar başka kişilerin verisidir. Bu nedenle kendi hattının dökümünü sunan eşin de dökümün hangi vakıayı ispat edeceğini göstermesi ve mahkemenin caizlik değerlendirmesini gözetmesi gerekir (HMK m.189/4, m.194/2).

8. Boşanma Davasında Eşin Telefon Kayıtlarını Gizlice Almak

Boşanma davasında eşin telefonuna izinsiz girerek elde edilen arama veya mesaj kaydı delil olarak dikkate alınamaz. Hukuka aykırı olarak elde edilmiş deliller, mahkeme tarafından bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz (HMK m.189/2). Eşin yazışmalarını izinsiz okumak veya kaydetmek ayrıca haberleşmenin gizliliğini ihlal suçunu oluşturabilir; suçun unsurları ve eşler arasındaki durum için haberleşmenin gizliliğini ihlal yazısına bakılabilir.

Boşanma davasında telefon trafiğine dayanmak isteyen eş için kanundaki yol, dökümün mahkeme aracılığıyla operatörden istenmesidir (HMK m.221/1). Bu yol hem delilin hukuka uygunluğunu korur hem de dökümün kaynağının tartışılmasını önler.

Kanun metinlerine Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve Elektronik Haberleşme Kanunu üzerinden ulaşılabilir.