İYUK 3. Madde: İdari Dava Dilekçesinde Bulunması Gerekenler

İYUK 3. madde, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun idari davaların açılması başlıklı maddesidir. İYUK 3. maddeye göre idari davalar, Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle açılır (2577 sayılı İYUK m.3/1). Dilekçede taraflar, davanın konu ve sebepleri ile deliller, dava konusu işlemin yazılı bildirim tarihi ve gerektiğinde uyuşmazlık konusu miktar gösterilir (m.3/2). Dava konusu kararın ve belgelerin asılları veya örnekleri dilekçeye eklenir (m.3/3). Bu unsurlara uymayan dilekçe, ilk incelemede otuz gün içinde yeniden düzenlenmek üzere reddedilir (m.15/1-d).

İYUK’un bütün maddeleri için İYUK: 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu Tam Metin sayfamıza bakabilirsiniz.

1. İYUK 3. Madde Metni

Aşağıda İYUK 3. maddenin yürürlükteki metni yer alır. Köşeli parantez içindeki sayı resmî metnin dipnot işaretidir.

2577 sayılı İYUK m.3 — İdari davaların açılması

Madde 3 –

(Değişik: 10/6/1994-4001/2 md.) İdari davalar, Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle açılır.

Dilekçelerde; a) Tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları veya unvanları ve adresleri ile gerçek kişilere ait Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, [4] b) Davanın konu ve sebepleri ile dayandığı deliller, c) Davaya konu olan idari işlemin yazılı bildirim tarihi, d) Vergi, resim, harç, benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezalarına ilişkin davalarla tam yargı davalarında uyuşmazlık konusu miktar, e) Vergi davalarında davanın ilgili bulunduğu verginin veya vergi cezasının nevi ve yılı, tebliğ edilen ihbarnamenin tarihi ve numarası ve varsa mükellef hesap numarası, Gösterilir.

Dava konusu kararın ve belgelerin asılları veya örnekleri dava dilekçesine eklenir. Dilekçeler ile bunlara ekli evrakın örnekleri karşı taraf sayısından bir fazla olur.

2. İYUK 3. Maddeye Göre Dilekçede Gösterilecek Bilgiler

İYUK 3. maddenin ikinci fıkrası dilekçede gösterilecek bilgileri beş bentte sayar (m.3/2):

Bent	Dilekçede gösterilecek bilgi	Hangi davada
a	Tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları veya unvanları ve adresleri; gerçek kişilerin T.C. kimlik numarası	Bütün davalar
b	Davanın konu ve sebepleri ile dayandığı deliller	Bütün davalar
c	Davaya konu olan idari işlemin yazılı bildirim tarihi	Bütün davalar
d	Uyuşmazlık konusu miktar	Vergi ve benzeri mali yükümlere ilişkin davalar ile tam yargı davaları
e	Verginin veya vergi cezasının nevi ve yılı, ihbarnamenin tarihi ve numarası, varsa mükellef hesap numarası	Vergi davaları

İYUK 3. maddedeki yazılı bildirim tarihi (bent c) dava açma süresinin hesabı için önemlidir: idari uyuşmazlıklarda dava açma süresi yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar (m.7/2-a). Mahkeme süre aşımını ilk incelemede inceler (m.14/3-e). Sürenin hesabı idari davada dava açma süresi yazımızda anlatılmıştır.

3. İYUK 3. Maddeye Göre Dilekçeye Eklenecek Belgeler

İYUK 3. maddeye göre dava konusu kararın ve belgelerin asılları veya örnekleri dava dilekçesine eklenir. Dilekçeler ile bunlara ekli evrakın örnekleri karşı taraf sayısından bir fazla olur (m.3/3). Örneğin tek bir idareye karşı açılan davada dilekçe ve eklerinin örnekleri iki takım hâlinde verilir.

4. İYUK 3. Madde ile 5. Madde: Tek Dilekçeyle Dava

İYUK 3. madde dilekçenin şeklini, 5. madde ise bir dilekçeyle hangi işlemlere ve kimler adına dava açılabileceğini düzenler. Kanun iki maddeyi ilk incelemede birlikte anar: dilekçeler “3 ve 5 inci maddelere uygun olup olmadıkları” yönünden incelenir (m.14/3-g).

Her işleme ayrı dava: Her idari işlem aleyhine ayrı ayrı dava açılır. Ancak aralarında maddi veya hukuki yönden bağlılık ya da sebep-sonuç ilişkisi bulunan birden fazla işleme karşı bir dilekçeyle de dava açılabilir (m.5/1).
Birden fazla davacı: Birden fazla kişinin müşterek dilekçeyle dava açabilmesi için davacıların hak veya menfaatlerinde iştirak bulunması ve davaya yol açan maddi olay veya hukuki sebeplerin aynı olması gerekir (m.5/2).

5. İYUK 3. Maddeye Göre Dilekçe Nereye Verilir?

İYUK 3. madde dilekçenin kime hitaben yazılacağını söyler; nereye verilebileceğini 4. madde düzenler. Dilekçeler ve davalara ilişkin her türlü evrak şu yerlere verilebilir (m.4):

Danıştay veya ait olduğu mahkeme başkanlığı,
ait olduğu mahkemeye gönderilmek üzere herhangi bir idare veya vergi mahkemesi başkanlığı,
idare veya vergi mahkemesi bulunmayan yerlerde, büyükşehir belediyesi sınırları içinde kalıp kalmadığına bakılmaksızın asliye hukuk hâkimlikleri,
yabancı memleketlerde Türk konsoloslukları.

İYUK’a göre dava, dilekçenin harç ve posta ücretleri alındıktan sonra deftere kaydedildiği tarihte açılmış sayılır; davacıya kayıt tarih ve sayısını gösteren imzalı ve mühürlü bir alındı verilir (m.6/1-2). Asliye hukuk hâkimliği veya konsolosluk gibi diğer yerlere verilen dilekçeler, en geç üç gün içinde Danıştay veya ait olduğu mahkemeye taahhütlü olarak gönderilir (m.6/3).

6. İYUK 3. Madde ve Harç Eksikliği

İYUK’a göre harç veya posta ücreti verilmeden ya da eksik verilerek dava açılmışsa, otuz gün içinde tamamlanması ilgiliye tebliğ edilir. Tebligata rağmen yerine getirilmezse bildirim bir kez daha tekrarlanır. Harç veya posta ücreti süresinde verilmez ya da tamamlanmazsa davanın açılmamış sayılmasına karar verilir (m.6/4). Dava açıldıktan sonra posta ücreti tebliğ işlemlerini engelleyecek ölçüde azalırsa aynı otuz günlük usul uygulanır. Süresinde tamamlanmazsa dosya işlemden kaldırılır; üç ay içinde yeniden işleme konulması istenmezse dava açılmamış sayılır (m.6/5).

7. İYUK 3. Maddeye Aykırı Dilekçenin Reddi

İYUK 3. maddeye uygunluk, dilekçenin ilk incelemesinde denetlenir. Dilekçeler sırasıyla görev ve yetki, idari merci tecavüzü, ehliyet, kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem bulunup bulunmadığı, süre aşımı, husumet ve 3. ve 5. maddelere uygunluk yönlerinden incelenir (m.14/3). Bu inceleme ve buna bağlı işlemler, dilekçenin alındığı tarihten itibaren en geç on beş gün içinde sonuçlandırılır (m.14/4).

İYUK 3. veya 5. maddeye aykırılık görülürse dava hemen reddedilmez. Dilekçe, otuz gün içinde 3. ve 5. maddelere uygun şekilde yeniden düzenlenmek veya noksanları tamamlanmak üzere reddedilir (m.15/1-d). Bu sonuçların üçü davacıyı doğrudan etkiler:

Dilekçenin 3. maddeye uygun olmaması yüzünden reddi hâlinde yeni dilekçe için ayrıca harç alınmaz (m.15/3).
Yeniden verilen dilekçede aynı yanlışlıklar yapılırsa dava reddedilir (m.15/5).
Dilekçe reddi kararına karşı istinaf veya temyiz yoluna başvurulamaz; bu karar, ilk inceleme kararları içinde kanun yolu kapalı olanlardandır (m.15/4).

İYUK 15. maddeye göre, ehliyetli kişinin avukat olmayan vekili tarafından açılan davada da aynı otuz günlük süre işler. Bu durumda dilekçe, otuz gün içinde bizzat veya bir avukat aracılığıyla dava açılmak üzere reddedilir (m.15/1-d).