İYUK 10. Madde: İdari Makamların Sükûtu ve Zımni Ret

İYUK 10. madde, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun idari makamların sükutu başlıklı maddesidir. İYUK 10. maddeye göre ilgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilir (2577 sayılı İYUK m.10/1). İdare otuz gün içinde cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır ve ilgili, otuz günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde dava açabilir (m.10/2). Uygulamada bu sonuca zımni ret (zımni red) denir. Kesin olmayan cevapta kesin cevap en çok dört ay beklenebilir. Geç gelen cevap üzerine ise altmış gün içinde dava açılabilir (m.10/2).

İYUK’un bütün maddeleri için İYUK: 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu Tam Metin; sürenin hesabı için idari davada dava açma süresi yazılarımıza bakabilirsiniz.

1. İYUK 10. Madde Metni

Aşağıda İYUK 10. maddenin yürürlükteki metni yer alır. Köşeli parantez içindeki sayı resmî metnin dipnot işaretidir; üçüncü fıkra 1994’te yürürlükten kaldırılmıştır.

2577 sayılı İYUK m.10 — İdari makamların sükutu

Madde 10 –

1. İlgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilirler.

2. (Değişik: 10/6/1994-4001/5 md.) Otuz gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İlgililer otuz günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabilirler. Otuz günlük süre içinde idarece verilen cevap kesin değilse ilgili bu cevabı, isteminin reddi sayarak dava açabileceği gibi, kesin cevabı da bekleyebilir. Bu takdirde dava açma süresi işlemez. Ancak, bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren dört ayı geçemez. Dava açılmaması veya davanın süreden reddi hallerinde, otuz günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse, cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açabilirler. [7]

3. (Mülga: 10/6/1994-4001/5 md.)

2. İYUK 10. Maddeye Göre İdareye Başvuru

İYUK 10. maddeye göre ilgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilir (m.10/1). Başvurunun konusu, henüz yapılmamış bir işlem veya eylemdir: bir hakkın tanınması, bir iznin verilmesi, bir ödemenin yapılması gibi. Ortada zaten tesis edilmiş bir işlem varsa ve bu işlemin kaldırılması veya değiştirilmesi isteniyorsa başvuru İYUK 11. maddeye göre yapılır.

İYUK 10. madde, başvuru için ayrı bir süre öngörmez; maddedeki süreler başvurudan sonra işler (m.10/1-2). İdari eylemden doğan zararın tazmini için yapılacak başvuru ise m.13’te ayrıca düzenlenmiştir ve kendi süresine bağlıdır (m.13/1); ayrıntısı İYUK 13. madde sayfamızdadır.

3. İYUK 10. Maddeye Göre 30 Gün ve Zımni Ret

İYUK 10. maddeye göre idare otuz gün içinde cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır (m.10/2). İlgililer otuz günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danıştaya, idare veya vergi mahkemesine dava açabilir (m.10/2). Genel dava açma süresi Danıştay ve idare mahkemelerinde altmış, vergi mahkemelerinde otuz gündür (m.7/1).

Varsayımsal bir örnekle: 1 Mart’ta idare mahkemesinin görev alanına giren bir konuda başvuru yapılmış ve idare hiç cevap vermemişse, otuz günlük süre bittiğinde istek reddedilmiş sayılır. Altmış günlük dava açma süresi bu otuz günün bittiği tarihten itibaren işler.

İYUK 10. maddedeki otuz günlük süre 2021’e kadar altmış gündü. 7331 sayılı Kanun bu süreyi otuz güne indirmiştir. Aynı Kanunla eklenen geçici m.10 uyarınca, bu geçici maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce m.10, m.11 ve m.13 uyarınca idareye yapılmış başvurularda değişiklikten önceki süreler uygulanır (geçici m.10/1). Bugün yapılan bir başvuruda cevap süresi otuz gündür.

4. İYUK 10. Maddeye Göre Kesin Olmayan Cevap ve 4 Aylık Bekleme

İYUK 10. maddeye göre idare otuz gün içinde kesin olmayan bir cevap verirse ilgili iki yoldan birini seçer (m.10/2):

1. Bu cevabı isteminin reddi sayarak dava açabilir,
2. Kesin cevabı bekleyebilir. Bu durumda dava açma süresi işlemez.

İYUK 10. maddedeki bekleme sınırsız değildir: bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren dört ayı geçemez (m.10/2). Dört ay, idarenin cevabının tarihinden değil başvuru tarihinden hesaplanır. Kesin olmayan cevap, örneğin idarenin konunun incelendiğini bildiren yazısıdır; bu yazıdan sonra kesin cevap beklenirken dört aylık sınırın başvuru tarihinden işlediği gözetilmelidir.

5. İYUK 10. Maddeye Göre Geç Gelen Cevap Üzerine 60 Gün

İYUK 10. madde, otuz günlük süre geçtikten sonra idarenin cevap vermesi hâlini de düzenler. Dava açılmamış veya dava süreden reddedilmişse ve otuz günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse, ilgililer cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açabilir (m.10/2).

İYUK 10. maddedeki bu kural, zımni ret üzerine işleyen dava açma süresini kaçıran ilgiliye, idarenin sonradan verdiği açık cevap üzerine yeni bir dava imkânı tanır. Kural iki koşula bağlıdır: cevap otuz günlük süre bittikten sonra gelmelidir ve yetkili idari makamdan gelmelidir (m.10/2).

6. İYUK 10. Madde ile 11. Madde Arasındaki Fark

İYUK 10. madde ile 11. madde arasındaki fark, ortada tesis edilmiş bir işlemin bulunup bulunmamasıdır:

Ölçüt	İYUK 10. madde	İYUK 11. madde
Başvurunun konusu	Bir işlem veya eylemin yapılması	Tesis edilmiş işlemin kal­dı­rıl­ması, geri alınması, değiş­ti­ril­mesi veya yeni işlem
Başvurulan makam	İdari makamlar	Üst makam; yoksa işlemi yapan makam
Başvuru süresi	Maddede ayrı süre yok	İdari dava açma süresi içinde
İdarenin cevap süresi	Otuz gün	Otuz gün
Dava açma süresine etkisi	Otuz günün bitiminden itibaren dava süresi içinde dava açılır	İşlemeye başlamış süre durur; ret üzerine kaldığı yerden işler
Kesin olmayan cevap	Kesin cevap başvurudan itibaren en çok dört ay bek­le­ne­bi­lir	Maddede düzen­len­me­miş­tir

İYUK 11. maddenin ayrıntısı İYUK 11. madde sayfamızdadır.