İYUK 11. Madde: Üst Makama Başvuru ve Dava Süresi

İYUK 11. madde, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun üst makamlara başvurma başlıklı maddesidir. İYUK 11. maddeye göre ilgililer, idari dava açmadan önce idari işlemin kaldırılmasını, geri alınmasını, değiştirilmesini veya yeni bir işlem yapılmasını üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde isteyebilir. Bu başvuru, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur (2577 sayılı İYUK m.11/1). İdare otuz gün içinde cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır (m.11/2); ret üzerine dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurudan önce geçmiş süre de hesaba katılır (m.11/3).

İYUK’un bütün maddeleri ve süre kuralları için İYUK: 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu Tam Metin ve idari davada dava açma süresi yazılarımıza bakabilirsiniz.

1. İYUK 11. Madde Metni

Aşağıda İYUK 11. maddenin yürürlükteki metni yer alır. Köşeli parantez içindeki sayı resmî metnin dipnot işaretidir; dördüncü fıkra 1994’te yürürlükten kaldırılmıştır.

2577 sayılı İYUK m.11 — Üst makamlara başvurma

Madde 11 –

1. İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur.

2. Otuz gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. [8]

3. İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır.

4. (Mülga: 10/6/1994-4001/6 md.)

2. İYUK 11. Maddeye Göre Başvuru Kime Yapılır?

İYUK 11. maddeye göre başvuru üst makama, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makama yapılır (m.11/1). Başvuruda istenebilecek şeyler dört tanedir: işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması. Başvurunun konusu, ortada zaten tesis edilmiş bir idari işlemin bulunmasını gerektirir; işlem yokken idareden bir işlem yapılmasını istemek İYUK 10. maddenin konusudur.

3. İYUK 11. Maddeye Göre Başvuru Süresi

İYUK 11. maddeye göre başvuru idari dava açma süresi içinde yapılır (m.11/1). Genel dava açma süresi Danıştay ve idare mahkemelerinde altmış, vergi mahkemelerinde otuz gündür ve kural olarak yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar (m.7/1-2). Başvurunun süreyi durdurma etkisi, maddenin kendi lafzına göre işlemeye başlamış dava açma süresi için geçerlidir; dava açma süresi dolduktan sonra yapılan başvuru durdurulacak bir süre bulamaz (m.11/1).

4. İYUK 11. Madde Dava Açma Süresini Nasıl Etkiler?

İYUK 11. maddeye göre üst makama başvuru dava açma süresini sıfırlamaz, durdurur (m.11/1). Süre üç aşamada işler:

1. Başvuru tarihinde durur. İşlemeye başlamış dava açma süresi başvuruyla durur (m.11/1).
2. Otuz gün beklenir. İdare otuz gün içinde cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır (m.11/2).
3. Ret üzerine kaldığı yerden işler. İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması hâlinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır (m.11/3).

Varsayımsal bir örnekle: işlem 1 Mart’ta tebliğ edilmişse altmış günlük süre 2 Mart’ta başlar. İlgili süresinin kırkıncı gününde üst makama başvurursa, sürenin kırk günü tükenmiştir. Başvuru reddedilir veya otuz gün cevapsız kalırsa dava açmak için kalan süre yirmi gündür; altmış gün yeniden başlamaz.

İYUK 11. maddedeki idarenin cevap süresi 2021’e kadar altmış gündü. 7331 sayılı Kanun bu süreyi otuz güne indirmiştir. Aynı Kanunla eklenen geçici m.10 uyarınca, bu geçici maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce m.10, m.11 ve m.13 uyarınca idareye yapılmış başvurularda değişiklikten önceki süreler uygulanır (geçici m.10/1). Bugün yapılan bir başvuruda cevap süresi otuz gündür.

5. İYUK 11. Madde Hangi Davalarda Uygulanmaz?

İYUK 11. madde bütün idari davalarda uygulanmaz. Kanun iki özel usulde bu maddeyi açıkça dışarıda bırakır:

• İvedi yargılama usulü: ihaleden yasaklama kararları hariç ihale işlemleri, acele kamulaştırma işlemleri, Özelleştirme Yüksek Kurulu kararları ve m.20/A’da sayılan diğer işlemlerden doğan davalarda İYUK 11. madde hükümleri uygulanmaz ve dava açma süresi otuz gündür (m.20/A-1, m.20/A-2-a-b).
• Merkezî sınav davaları: Millî Eğitim Bakanlığı ile Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi tarafından yapılan merkezî ve ortak sınavlara ilişkin davalarda İYUK 11. madde hükümleri uygulanmaz ve dava açma süresi on gündür (m.20/B-1-a-b). İki özel usulün bütün süreleri İYUK 20/A ve 20/B sayfamızdadır.

Bu iki usulde üst makama başvuru dava açma süresini durdurmaz. Bu yüzden süre, başvuruya bakılmaksızın işlemeye devam eder.

İYUK 11. madde, iptal davasından sonra açılacak tam yargı davası bakımından ayrıca saklı tutulmuştur. İlgililer önce iptal davası açıp bu davanın karara bağlanması üzerine tam yargı davası açabilir; bu hâlde de 11. madde uyarınca idareye başvurma hakları saklıdır (m.12).

6. İYUK 11. Madde ile 10. Madde Arasındaki Fark

İYUK 11. madde ile 10. madde arasındaki fark, ortada tesis edilmiş bir işlemin bulunup bulunmamasıdır:

Ölçüt	İYUK 10. madde	İYUK 11. madde
Başvurunun konusu	Bir işlem veya eylemin yapılması	Tesis edilmiş işlemin kal­dı­rıl­ması, geri alınması, değiş­ti­ril­mesi veya yeni işlem
Başvurulan makam	İdari makamlar	Üst makam; yoksa işlemi yapan makam
Başvuru süresi	Maddede ayrı süre yok	İdari dava açma süresi içinde
İdarenin cevap süresi	Otuz gün	Otuz gün
Dava açma süresine etkisi	Otuz günün bitiminden itibaren dava süresi içinde dava açılır	İşlemeye başlamış süre durur; ret üzerine kaldığı yerden işler

İYUK 10. maddenin ayrıntısı İYUK 10. madde sayfamızdadır. İdari eylemden doğan zarar için tam yargı davasından önce yapılacak başvuru ise ayrıca m.13’te düzenlenmiştir: eylemin öğrenildiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurulur (m.13/1). Bu konu İYUK 13. madde sayfamızda anlatılmıştır.