İYUK 46. Madde: Temyize Açık Kararlar ve 7589 Değişikliği

İYUK 46. madde, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun temyiz başlıklı maddesidir. İYUK 46. maddeye göre Danıştay dava dairelerinin nihai kararları ile bölge idare mahkemelerinin maddede sayılan davalar hakkında verdikleri kararlar, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde Danıştayda temyiz edilebilir (2577 sayılı İYUK m.46/1). 16/7/2026 tarihli 7589 sayılı Kanun, birinci fıkranın (c) bendini yürürlükten kaldırmış ve maddeye, kaldırma kararı üzerine yeniden verilen kararlar için yeni bir ikinci fıkra eklemiştir (m.46/2). Temyize açık olmayan bölge idare mahkemesi kararları kesindir (m.45/6).

Temyiz dilekçesinin yazımı, dosyanın aşamaları ve Danıştayın verebileceği kararlar Danıştay temyiz yazımızda anlatılmıştır. İYUK’un bütün maddeleri için İYUK: 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu Tam Metin sayfamıza bakabilirsiniz.

1. İYUK 46. Madde Metni

Aşağıda İYUK 46. maddenin yürürlükteki metni yer alır. Parantez içindeki (İptal bent: …), (Mülga: …) ve (Ek: …) ibareleri kanun metninin kendi değişiklik kayıtlarıdır; köşeli parantez içindeki sayılar resmî metnin dipnot işaretleridir.

2577 sayılı İYUK m.46 — Temyiz

Madde 46 – (Değişik: 18/6/2014-6545/20 md.)

1. Danıştay dava dairelerinin nihai kararları ile bölge idare mahkemelerinin aşağıda sayılan davalar hakkında verdikleri kararlar, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi Danıştayda, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde temyiz edilebilir: [34] [35] a) Düzenleyici işlemlere karşı açılan iptal davaları. b) (İptal bent: Anayasa Mahkemesinin 26/7/2023 tarihli ve E.:2023/36 K.:2023/142 sayılı Kararı ile) (Yeniden Düzenleme:28/7/2024-7524/53 md.) Konusu dokuz yüz yirmi bin Türk lirasını aşan; vergi davaları, tam yargı davaları ve idari işlemler hakkında açılan davalar. c) (Ek:28/7/2024-7524/53 md.) (Mülga:16/7/2026-7589/6 md.) d) Belli bir meslekten, kamu görevinden veya öğrencilik statüsünden çıkarılma sonucunu doğuran işlemlere karşı açılan iptal davaları. e) Belli bir ticari faaliyetin icrasını süresiz veya otuz gün yahut daha uzun süreyle engelleyen işlemlere karşı açılan iptal davaları. f) Müşterek kararnameyle yapılan atama, naklen atama ve görevden alma işlemleri ile daire başkanı ve daha üst düzey kamu görevlilerinin atama, naklen atama ve görevden alma işlemleri hakkında açılan iptal davaları. g) İmar planları, parselasyon işlemlerinden kaynaklanan davalar. h) Tabiat Varlıklarını Koruma Merkez Komisyonu ve Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunca itiraz üzerine verilen kararlar ile 18/11/1983 tarihli ve 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun uygulanmasından doğan davalar. ı) Maden, taşocakları, orman, jeotermal kaynaklar ve doğal mineralli sular ile ilgili mevzuatın uygulanmasına ilişkin işlemlere karşı açılan davalar. i) Ülke çapında uygulanan öğrenim ya da bir meslek veya sanatın icrası veyahut kamu hizmetine giriş amacıyla yapılan sınavlar hakkında açılan davalar. j) Liman, kruvaziyer limanı, yat limanı, marina, iskele, rıhtım, akaryakıt ve sıvılaştırılmış petrol gazı boru hattı gibi kıyı tesislerine işletme izni verilmesine ilişkin mevzuatın uygulanmasından doğan davalar. k) 8/6/1994 tarihli ve 3996 sayılı Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanunun uygulanmasından ve 16/7/1997 tarihli ve 4283 sayılı Yap-İşlet Modeli ile Elektrik Enerjisi Üretim Tesislerinin Kurulması ve İşletilmesi ile Enerji Satışının Düzenlenmesi Hakkında Kanunun uygulanmasından doğan davalar. l) 6/6/1985 tarihli ve 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanununun uygulanmasından doğan davalar. m) 3/7/2005 tarihli ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununun uygulanmasından doğan davalar. n) Düzenleyici ve denetleyici kurullar tarafından görevli oldukları piyasa veya sektörle ilgili olarak alınan kararlara karşı açılan davalar.

2. (Ek:16/7/2026-7589/6 md.) Birinci fıkra kapsamında olmayan davalarda bölge idare mahkemesinin istinaf kanun yolu incelemesinde ilk derece mahkemesi kararını kaldırması üzerine yeniden verdiği kararlar, tebliğinden itibaren otuz gün içinde Danıştayda temyiz edilebilir. Ancak, aşağıda sayılan dava ve işler bakımından kaldırma kararı üzerine yeniden bir karar verilmiş olsa dahi temyiz yoluna başvurulamaz: a) İdare ve vergi mahkemelerinde tek hâkimle görülen davalar. b) 2/7/1941 tarihli ve 4081 sayılı Çiftçi Mallarının Korunması Hakkında Kanunun uygulanmasından kaynaklanan davalar. c) 4/12/1984 tarihli ve 3091 sayılı Taşınmaz Mal Zilyedliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanunun uygulanmasından kaynaklanan davalar. d) 4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun uygulanmasından kaynaklanan davalar. e) Miktar veya değeri itibarıyla birinci fıkranın (b) bendinde belirtilen temyiz sınırının altında kalan bölge idare mahkemesinin yeniden verdiği karar ile ilk derece mahkemesi kararı arasındaki farkın, miktar itibarıyla 45 inci maddenin birinci fıkrasının ikinci cümlesinde belirtilen parasal sınırı geçmeyen kararlar. f) Sadece vekalet ücreti ve yargılama giderlerine ilişkin verilen kararlar.

2. İYUK 46/1: Danıştayda Temyize Açık Davalar

İYUK 46. maddenin birinci fıkrasına göre bölge idare mahkemelerinin kararlarına karşı temyiz yolu yalnız sayılan davalarda açıktır. Liste şöyledir (m.46/1):

Bent	Temyize açık dava
a	Düzenleyici işlemlere karşı açılan iptal davaları
b	Konusu kanundaki parasal sınırı aşan vergi davaları, tam yargı davaları ve idari işlemler hakkında açılan davalar
c	7589 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırıldı
d	Belli bir meslekten, kamu görevinden veya öğrencilik statüsünden çıkarılma sonucunu doğuran işlemlere karşı iptal davaları
e	Belli bir ticari faaliyetin icrasını süresiz veya otuz gün ya da daha uzun süreyle engelleyen işlemlere karşı iptal davaları
f	Müşterek karar­na­meyle yapılan atama, naklen atama ve görevden alma işlemleri ile daire başkanı ve daha üst düzey kamu görev­li­le­ri­nin atama, naklen atama ve görevden alma işlemlerine karşı iptal davaları
g	İmar planları ve parselasyon işlem­le­rin­den kaynaklanan davalar
h	Tabiat Var­lık­la­rını Koruma Merkez Komisyonu ve Kültür Var­lık­la­rını Koruma Yüksek Kurulunca itiraz üzerine verilen kararlar ile 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun uygu­lan­ma­sın­dan doğan davalar
ı	Maden, taşocakları, orman, jeotermal kaynaklar ve doğal mineralli sular mevzuatının uygu­lan­ma­sına ilişkin işlemlere karşı davalar
i	Ülke çapında uygulanan öğrenim, meslek veya sanatın icrası ya da kamu hizmetine giriş amacıyla yapılan sınavlar hakkındaki davalar
j	Liman, marina, iskele ve akaryakıt boru hattı gibi kıyı tesislerine işletme izni mev­zu­a­tın­dan doğan davalar
k	Yap-İşlet-Devret (3996) ve Yap-İşlet (4283) modellerine ilişkin kanunların uygu­lan­ma­sın­dan doğan davalar
l	3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanununun uygu­lan­ma­sın­dan doğan davalar
m	5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununun uygu­lan­ma­sın­dan doğan davalar
n	Düzenleyici ve denetleyici kurulların görevli oldukları piyasa veya sektörle ilgili kararlarına karşı davalar

İYUK 46/1-b’deki parasal sınır her yıl yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır ve temyize başvurulabilirlik davanın açıldığı tarihteki sınıra göre belirlenir (ek m.1). Bu nedenle kanun metnindeki rakam, o yıl uygulanan rakam değildir; hesabı İYUK tam metin sayfamızın parasal sınırlar bölümünde anlatılmıştır.

3. İYUK 46/2: Kaldırma Üzerine Yeniden Verilen Kararlarda Temyiz

İYUK 46. maddeye 7589 sayılı Kanunla eklenen ikinci fıkraya göre, birinci fıkra kapsamında olmayan davalarda bölge idare mahkemesinin istinaf incelemesinde ilk derece mahkemesi kararını kaldırması üzerine yeniden verdiği kararlar, tebliğinden itibaren otuz gün içinde Danıştayda temyiz edilebilir (m.46/2). Yeni fıkra, birinci fıkradaki listeye girmeyen bir davada bölge idare mahkemesinin ilk derece kararından farklı bir sonuca ulaştığı hâl için ikinci bir inceleme imkânı açar.

İYUK 46/2’ye göre şu dava ve işlerde kaldırma kararı üzerine yeniden karar verilmiş olsa dahi temyiz yoluna başvurulamaz (m.46/2):

• İdare ve vergi mahkemelerinde tek hâkimle görülen davalar,
• 4081 sayılı Çiftçi Mallarının Korunması Hakkında Kanunun uygulanmasından kaynaklanan davalar,
• 3091 sayılı Taşınmaz Mal Zilyedliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanunun uygulanmasından kaynaklanan davalar,
• 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun uygulanmasından kaynaklanan davalar,
• Miktar veya değeri itibarıyla temyiz sınırının altında kalan ve bölge idare mahkemesinin yeniden verdiği kararla ilk derece kararı arasındaki farkı istinaftaki kesinlik sınırını geçmeyen kararlar,
• Sadece vekâlet ücreti ve yargılama giderlerine ilişkin kararlar.

4. İYUK 46. Maddedeki 7589 Değişikliği Hangi Kararlara Uygulanır?

İYUK 46. maddedeki değişiklikler, 7589 sayılı Kanunun geçici m.1/3 hükmüne göre bu hükmün yürürlüğe girdiği tarihten sonra bölge idare mahkemelerince verilen kararlara uygulanır. Bu tarihten önce bölge idare mahkemelerince verilen kararlar hakkında değişiklikten önceki hükümler uygulanır (7589 sayılı Kanun geçici m.1/3). Ölçüt davanın açıldığı tarih değil, bölge idare mahkemesi kararının tarihidir.

5. İYUK 46. Maddeye Göre Temyiz Süresi ve Özel Süreler

İYUK 46. maddedeki genel temyiz süresi kararın tebliğinden itibaren otuz gündür (m.46/1). İki özel usulde süre daha kısadır:

Usul	Temyiz süresi	Dayanak
Genel temyiz	Tebliğden itibaren otuz gün	m.46/1
Kaldırma üzerine yeniden verilen karar	Tebliğden itibaren otuz gün	m.46/2
İvedi yargılama usulü	Tebliğden itibaren on beş gün	m.20/A-2-g
Merkezî ve ortak sınav davaları	Tebliğden itibaren beş gün	m.20/B-1-f

İYUK’a göre temyiz dilekçesi karşı tarafa tebliğ edilir ve karşı taraf tebliğ tarihini izleyen otuz gün içinde cevap verebilir; cevap veren taraf, kararı süresinde temyiz etmemiş olsa bile cevap dilekçesinde temyiz isteminde bulunabilir (m.48/3). Temyiz yoluna başvurulması kararın yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz; Danıştay dairesi veya kurulu teminat karşılığında yürütmenin durdurulmasına karar verebilir (m.52/1).

6. İYUK 46’ya Göre Temyize Açık Olmayan Kararlar

İYUK 46. maddenin listesine girmeyen ve 46/2 kapsamında da olmayan bölge idare mahkemesi kararları kesindir (m.45/6). Bu kararlar dosyayla birlikte kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilir ve o mahkemece yedi gün içinde tebliğe çıkarılır (m.45/6). İstinaf incelemesinin kuralları ve 7589 sayılı Kanunla değişen m.45 İYUK tam metin sayfamızın istinaf ve temyiz bölümünde anlatılmıştır.