KKTC Vatandaşlığı Nasıl Alınır? Şartlar ve Başvuru

KKTC vatandaşlığı, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin 25/1993 sayılı Yurttaşlık Yasası’na göre doğum, evlat edinme ve doğum yeriyle kendiliğinden, evlilikle yasadaki şartlar gerçekleşince; genel yurttaşlığa alınmada Bakanlık kararıyla, istisnai hallerde ise Bakanlar Kurulu kararıyla kazanılır. Genel yolda başvuranın KKTC’de beş yıl kesintisiz ikamet etmiş, iyi ahlak sahibi ve geçimini sağlayacak gelire sahip olması gerekir; yatırımcılar bu ikamet şartı aranmadan yurttaşlığa alınabilir. Bu yazı, KKTC vatandaşlığı almak isteyen Türk vatandaşı ve yabancı için yasanın şartlarını, başvuru yerini, yurttaşlığın kaybını ve KKTC vatandaşlığının Türkiye’deki vatandaşlık, askerlik ve ikamet sonuçlarını anlatır.

KKTC Yurttaşlık Yasası Türk mevzuatı değildir; KKTC’nin resmî yayımıdır ve değişebilir. Yasa, KKTC Resmî Gazetesi’nin 27.05.1993 tarihli 52. sayısında yayımlanmıştır. Bu yazıda, KKTC İçişleri Bakanlığı Muhaceret Dairesi’nin Yurttaşlık sayfasında yayımladığı birleştirilmiş metin kullanılmıştır. Bu metin 58/1995, 5/2006 ve 21/2015 sayılı değişiklik yasalarını işler; 2015’ten sonra yapılmış bir değişiklik varsa bu metinde yer almaz ve sayfada güncelleme tarihi yoktur. Türkiye’ye ilişkin bölümler Türk mevzuatına dayanır.

1. KKTC Vatandaşlığı: Öne Çıkanlar

• KKTC vatandaşlığına genel yoldan alınmak için başvuru tarihinden geriye doğru KKTC’de beş yıl kesintisiz ikamet gerekir; yılda kırk günü geçmeyen kesintiler kesinti sayılmaz (KKTC Yurttaşlık Yasası m.8/1).
• KKTC’ye yatırım yapmış kişiler, beş yıllık ikamet ve yerleşme şartı aranmadan Bakanlar Kurulu kararıyla yurttaşlığa alınabilir; yasada yatırım tutarı yoktur (KKTC Yurttaşlık Yasası m.9/1-B).
• KKTC yurttaşı bir kadınla bir yıldan fazla evli olan ve birlikte yaşayan erkek, ikamet şartı aranmadan yurttaşlığı kazanır (KKTC Yurttaşlık Yasası m.7/2).
• Yurttaşlığa alınan kişinin eşi ve reşit olmayan çocukları da yurttaşlığı kendiliğinden kazanır (KKTC Yurttaşlık Yasası m.8/2, m.9/2).
• KKTC vatandaşları yazılı beyanla Türk vatandaşlığını kazanır; KKTC vatandaşlığını sonradan kazananlara yabancıların genel yoldan vatandaşlığa alınma şartları uygulanır (Türk Vatandaşlığı Kanunu m.42).
• KKTC’de zorunlu askerliğini yaptığını belgelendiren Türk vatandaşı Türkiye’de askerlik yapmış sayılır (Askeralma Kanunu m.44/1).

2. KKTC Vatandaşlığı Kazanma Yolları

KKTC vatandaşlığı, Yurttaşlık Yasası’na göre iki ana yoldan kazanılır: yasada sayılan bir olayla kendiliğinden (yasa yolu) ya da başvuru üzerine verilen bir kararla. Yasa yolunda doğum, evlat edinme, doğum yeri ve evlilik; karar yolunda Bakanlık kararıyla genel yurttaşlığa alınma ve Bakanlar Kurulu kararıyla istisnai yurttaşlığa alınma yer alır.

Yol	Kimler	Karar mercii	Dayanak
Doğum	KKTC içinde ya da dışında Kıb­rıslı Türk babadan veya Kıb­rıslı Türk anadan doğan­lar	Ken­di­li­ğin­den	m.4/1
Evlat edinme	Vatan­sız, ana babası olmayan ya da ana baba­sı­nın nerede olduğu bilin­me­yen küçük evlat­lık	Ken­di­li­ğin­den	m.5
Doğum yeri	Yabancı ana veya babadan KKTC’de doğan çocuk, müte­ka­bi­li­yet çer­çe­ve­sinde	Ken­di­li­ğin­den	m.6
Evlilik	KKTC yurt­ta­şıyla evli olan kadın veya erkek, yasa­daki şart­larla	Yasa­daki şart­larla; kadın için başvuru	m.7
Genel yurt­taş­lığa alınma	Beş yıl ikamet ve diğer şart­ları taşıyan yabancı	Bakan­lık kararı	m.8
İstis­nai yurt­taş­lığa alınma	Yatı­rımcı, ola­ğa­nüstü hizmet veren ve yasada sayılan diğer kişiler	Bakan­lar Kurulu kararı	m.9

Yasada “Kıbrıslı Türk ana”, KKTC yurttaşı ve Türk olan anayı anlatır (KKTC Yurttaşlık Yasası m.2). KKTC dışında doğan ve doğumla yurttaş olan, ancak KKTC’de sürekli ikamet etmeyen kişi, 18 yaşını doldurduğu günden başlayarak üç yıl içinde yurttaşlıktan çıkma isteğini bildirirse çıkma şartları aranmadan yurttaşlığı kaybeder (KKTC Yurttaşlık Yasası m.4/1).

3. KKTC Vatandaşlığı Şartları

KKTC vatandaşlığına genel yoldan alınmak isteyen yabancı, Bakanlık kararıyla yurttaşlığa alınabilir. Bunun için altı şartı birlikte taşıması gerekir (KKTC Yurttaşlık Yasası m.8/1):

• Reşit olmak: başvuran kendi ulusal yasasına göre, vatansızsa KKTC yasalarına göre reşit olmalıdır.
• Beş yıl kesintisiz ikamet: başvuru tarihinden geriye doğru KKTC’de beş yıl kesintisiz ikamet etmiş olmalıdır; yılda kırk günü geçmeyen kesintiler kesinti sayılmaz.
• Yerleşme kararı: KKTC’de yerleşmeye karar verdiğini davranışlarıyla teyit etmiş olmalıdır.
• İyi ahlak: iyi ahlak sahibi olmalıdır.
• Sağlık: genel sağlık bakımından tehlike oluşturan bir hastalığı bulunmamalıdır.
• Gelir ve iş: KKTC’de kendisinin ve geçimini sağlamakla yükümlü olduğu kişilerin geçimini sağlayacak gelire ve işe sahip olmalıdır.

Yasa, ikameti KKTC mevzuatına uygun olarak KKTC’de oturmak diye tanımlar. Yabancının toplam altı ayı geçmemek şartıyla KKTC dışında bulunması ikamet süresini kesmez; ancak dışarıda geçirilen süre ikamet süresine de sayılmaz (KKTC Yurttaşlık Yasası m.10). Yasanın kendi tanımına göre 18 yaşını doldurmuş sayılmak için 19 yaşından gün almış olmak gerekir (KKTC Yurttaşlık Yasası m.2).

Yurttaşlığa alınan yabancının eşi ve reşit olmamış çocukları da yurttaşlığı kendiliğinden kazanır; başvurmaları hâlinde işlemleri tamamlanır (KKTC Yurttaşlık Yasası m.8/2).

4. Evlilik Yoluyla KKTC Vatandaşlığı

Evlilik yoluyla KKTC vatandaşlığı, eşin cinsiyetine göre farklı şartlara bağlanmıştır. KKTC yurttaşı bir erkekle evlenen kadın, başvuruda bulunur ve kocasıyla en az bir yıl birlikte yaşadığını kanıtlarsa yurttaşlığı kazanır; bir yıllık birlikte yaşama süresi Bakan tarafından kısaltılabilir. Aynı kural, KKTC yurttaşlığını almaya hakkı olduğu hâlde almadan ölen bir erkekle evlenmiş kadın için de geçerlidir (KKTC Yurttaşlık Yasası m.7/1).

KKTC yurttaşı bir kadınla bir yıldan fazla evli olan ve onunla birlikte yaşayan erkek ise ikamet şartı aranmadan KKTC yurttaşlığını kazanır (KKTC Yurttaşlık Yasası m.7/2). Bu iki hal dışında, evlendiği anda vatansız olan ya da evlenmekle eski yurttaşlığını kaybeden kadın veya erkek de KKTC yurttaşlığını kazanır (m.7).

Evliliğin geçersizliğine karar verilirse, iyi hal sahibi eş KKTC yurttaşlığını korumaya devam eder; geçersiz sayılan evlilikten doğan çocuklar da ana babaları iyi hal sahibi olmasa bile yurttaşlıklarını korur (KKTC Yurttaşlık Yasası m.7).

5. Yatırım Yoluyla KKTC Vatandaşlığı

Yatırım yoluyla KKTC vatandaşlığı, Bakanlar Kurulu kararıyla verilen istisnai yurttaşlığa alınmanın bir halidir. KKTC’ye sanayi, ticaret, turizm, sosyal ve ekonomik alanlarda yatırım yapmış olan ya da bilim, teknik, siyaset veya kültür alanlarında olağanüstü hizmeti geçmiş veya hizmet verebilecek kişiler, Bakanlığın önerisi üzerine Bakanlar Kurulu kararıyla yurttaşlığa alınabilir (KKTC Yurttaşlık Yasası m.9/1-B).

Bu yolda genel yurttaşlığa alınmadaki beş yıllık ikamet ve yerleşme kararını davranışla teyit etme şartları aranmaz. Yasa yalnız bu iki şartı kaldırır; reşit olma, iyi ahlak, sağlık ve geçim şartları kaldırılmamıştır (KKTC Yurttaşlık Yasası m.9/1). Yasa, yatırımın asgari tutarını belirlemez ve ev ya da taşınmaz satın almayı ayrı bir yurttaşlık yolu olarak saymaz; yurttaşlığa alınma Bakanlar Kurulunun takdirindedir (“alınabilir”).

Aynı istisnai yol, KKTC yurttaşlığını herhangi bir şekilde kaybetmiş olanların sonradan doğmuş reşit çocuklarına, yurttaşlığa alınması Bakanlar Kurulunca zorunlu görülenlere, 1974 Barış Harekâtı’na katılanlar ile eş ve çocuklarına, şehitlerin dul eş, çocuk, ana ve babalarına ve 1 Ağustos 1958’den sonra Türk Mukavemet Teşkilatı saflarında hizmet edenlere de açıktır (KKTC Yurttaşlık Yasası m.9/1). Bu yolla yurttaşlığa alınanın eşi ve reşit olmamış çocukları da yurttaşlığı kendiliğinden kazanır (m.9/2).

KKTC’de taşınmaz satın alarak oturma izni almak ayrı bir konudur ve ikamet mevzuatına tabidir; Muhaceret Dairesi bu izni “Konut Satın Alan ve Garantilenmiş Gelir” başlığı altında daimi ikamet türlerinden biri olarak gösterir. Taşınmaza bağlı oturma izninin şartları ve Türk vatandaşlarına tanınan kolaylıklar KKTC oturum izni yazısında anlatılmıştır.

6. KKTC Vatandaşlık Başvurusu Nasıl Yapılır?

KKTC vatandaşlık başvurusu, başvuranın nerede yaşadığına göre iki yerden birine yapılır ve Bakanlıkta sonuçlanır. Yasaya göre süreç şöyle işler:

1. KKTC’de yaşayan kişi başvurusunu Muhaceret Dairesi Müdürlüğüne ya da şubelerine; yurt dışında yaşayan kişi KKTC’nin elçilik, konsolosluk veya dış temsilciliklerine yapar (KKTC Yurttaşlık Yasası m.11/1).
2. Başvuruyu alan makam belgeleri tamamlayıp İçişleri Bakanlığına gönderir (m.11/2).
3. Başvuran hakkında, Bakanlar Kurulunun çıkaracağı Tüzük esaslarına göre soruşturma yapılır ve gerekli şartların bulunup bulunmadığı araştırılır (m.12).
4. Genel yurttaşlığa alınmada Bakanlık, istisnai yurttaşlığa alınmada Bakanlığın önerisi üzerine Bakanlar Kurulu karar verir (m.8/1, m.9/1).
5. Yurttaşlığın kazanılmasına ilişkin karar KKTC Resmî Gazetesinde yayımlanır (m.23).

Yurttaşlık başvurusu, kayıt, beyanname ve verilecek her belge için harç alınır. Yasadaki harç tutarı Yeni Türk Lirası cinsinden yazılmış bir taban tutardır ve Bakanlar Kurulu bu tutarı her yıl Tüzükle artırabilir; bu yüzden uygulanan harç Muhaceret Dairesi’nden öğrenilmelidir (KKTC Yurttaşlık Yasası m.25/5). Yurttaşlık hakkında idari makamların verdiği kararlardan etkilenen kişi yargı yoluna başvurabilir (KKTC Yurttaşlık Yasası m.22).

Bilerek ve hileli yollarla yalan beyanda bulunarak yetkili makamları yanıltmak suçtur ve hapis ya da para cezası gerektirir (KKTC Yurttaşlık Yasası m.24).

7. KKTC Vatandaşlığının Kaybı ve İptali

KKTC vatandaşlığı dört farklı yoldan sona erebilir: kişinin kendi isteğiyle çıkması, yurttaşlığa alınma kararının iptali, kaybettirme ve yurttaşlıktan çıkarma. Bu dört yol şartları ve sonuçları bakımından birbirinden ayrılır.

• Yurttaşlıktan çıkma: Bakanlar Kurulunun iznine bağlıdır; başvuranın reşit ve temyiz kudretine sahip olması ve mükellef askerlik hizmetini yapmış olması gerekir (KKTC Yurttaşlık Yasası m.13). Başka bir devletin yurttaşı olan kişiye çıkma belgesi derhal verilir; olmayan kişiye ise başka devletin yurttaşlığına girdiğini gösteren belgeyi sunduğunda verilir ve yurttaşlık bu belgeyle kaybedilir (m.15).
• İptal: yurttaşlığa alınma, kişinin yalan beyanı ya da önemli hususları gizlemesi sonucunda olmuşsa Bakanlar Kurulunca iptal edilir; eş ve çocukların yurttaşlığı da iptal edilir, ancak doğumla yurttaş olan çocukların hakkı saklıdır (KKTC Yurttaşlık Yasası m.16).
• Kaybettirme: yurttaşlığı sonradan kazanmış kişi, KKTC’nin menfaatlerine uymayan yabancı devlet hizmetini bildirilen sürede bırakmazsa, savaş hâlindeki devletin hizmetinde izinsiz çalışmaya devam ederse ya da yurt dışındayken askerlik çağrısına özürsüz olarak üç ay içinde uymazsa Bakanlar Kurulu kararıyla yurttaşlığını kaybeder. Doğumla kazanılan yurttaşlıktan hiç kimse çıkarılamaz (KKTC Yurttaşlık Yasası m.17).
• Çıkarma: yurttaşlığı sonradan kazanmış kişi, yurt dışında KKTC’nin güvenliği aleyhine faaliyette bulunup çağrıya uymazsa, yabancı ülkeye iltica ederse ya da KKTC’nin iyi ilişkideki devletlerle ilişkilerini bozucu faaliyette bulunursa Bakanlar Kurulu kararıyla yurttaşlıktan çıkarılabilir (KKTC Yurttaşlık Yasası m.18).

Yurttaşlığı kaybeden kişi, kaybettiği tarihten başlayarak yabancı sayılır ve ikamet, taşınmaz mal edinme ve devretme, miras ve çalışma konularında yabancılara tanınan haklardan yararlanır; iptal ya da çıkarma yoluyla kaybedenler ise bu haklardan da yararlanamaz (KKTC Yurttaşlık Yasası m.20).

2015 değişikliğiyle eklenen kurala göre yurttaşlığı iptal edilen kişi, yurttaş olması sebebiyle KKTC’de edindiği mallarını iptal kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren en geç altı ay içinde satmak zorundadır; satmazsa malları Bakanlıkça satılır ve kalan bedel kişi adına bir kamu bankasına yatırılır. Karar aleyhine yargı yoluna başvurulursa altı aylık süre kesilir ve mahkemenin nihai kararından sonra yeniden başlar (KKTC Yurttaşlık Yasası m.20A).

8. KKTC Vatandaşlığı ve Türk Vatandaşlığı

KKTC vatandaşlığı ile Türk vatandaşlığı arasındaki ilişkiyi Türk tarafında Türk Vatandaşlığı Kanunu düzenler. Türk vatandaşlığını kazanmak için başvuran KKTC vatandaşları, Türk vatandaşı olmak istediklerini yazılı olarak beyan ederlerse Türk vatandaşlığını kazanır (Türk Vatandaşlığı Kanunu m.42/1).

Bu kolaylık KKTC vatandaşlığını sonradan kazanmış olanlar için geçerli değildir. Onlara yabancıların genel yoldan Türk vatandaşlığına alınmasındaki şartlar uygulanır (m.42/2). Bu şartlar arasında başvuru tarihinden geriye doğru Türkiye’de kesintisiz beş yıl ikamet, yeteri kadar Türkçe konuşabilmek ve Türkiye’de geçimini sağlayacak gelire veya mesleğe sahip olmak da vardır (Türk Vatandaşlığı Kanunu m.11/1). Yani KKTC vatandaşlığını yatırım ya da ikamet yoluyla alan bir yabancı, bu sayede Türk vatandaşlığını yazılı beyanla kazanamaz.

Türk vatandaşlığının genel yoldan kazanılması Türk vatandaşlığı nasıl kazanılır yazısında, birden fazla vatandaşlığa sahip olmanın Türk hukukundaki sonuçları çifte vatandaşlık yazısında anlatılmıştır.

9. KKTC Vatandaşlığı ve Askerlik

KKTC vatandaşlığının askerlik bakımından iki sonucu vardır. Türk tarafında, KKTC kanunlarına göre zorunlu askerlik hizmetini yerine getirdiğini belgelendiren Türk vatandaşları Askeralma Kanunu hükümlerine göre askerlik yapmış sayılır (Askeralma Kanunu m.44/1). Bu kural belgeye bağlıdır; KKTC vatandaşı olmak tek başına Türkiye’deki askerlik yükümlülüğünü sona erdirmez.

KKTC tarafında ise yurttaşlıktan çıkmak isteyen kişinin mükellef askerlik hizmetini yapmış olması gerekir (KKTC Yurttaşlık Yasası m.13). Yurttaşlığı sonradan kazanmış kişi, yurt dışındayken askerlik çağrısına özürsüz olarak üç ay içinde uymazsa yurttaşlığını kaybedebilir (KKTC Yurttaşlık Yasası m.17/1-C). Yurt dışında çalışanlara tanınan dövizle askerlik imkânı için dövizle askerlik yazısına bakılabilir.

10. KKTC Vatandaşlarının Türkiye’deki İkamet ve Çalışma Durumu

KKTC vatandaşları Türkiye’de yabancı sayılır, ancak Türk mevzuatı onlara iki konuda ayrı kural koyar. Birincisi ikamettir: KKTC vatandaşlarına Türkiye’de kısa dönem ikamet izni verilebilir ve bu izin, diğer kısa dönem ikamet izinlerinin her defasında en fazla iki yıl verilmesinden farklı olarak her defasında en fazla beş yıllık sürelerle verilebilir (Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m.31/1-k, m.31/2, m.31/5).

İkincisi çalışmadır: Bakanlıkça belirlenen uluslararası işgücü politikasına uygun olarak KKTC vatandaşlarına çalışma izni başvurusu, başvurunun reddi ve iznin süresine ilişkin kuralların uygulanmasında istisnalar tanınabilir (Uluslararası İşgücü Kanunu m.16/1-d, m.7, m.9, m.10). Kanun bu istisnaları zorunlu kılmaz, “tanınabilir” der; hangi istisnanın uygulanacağı Bakanlığın belirlediği politikaya bağlıdır.

Türkiye’deki ikamet izni türlerinin genel kuralları ikamet izni türleri yazısında, KKTC’den alınan üniversite diplomasının Türkiye’de tanınması KKTC üniversitelerinden alınan diploma denkliği yazısında anlatılmıştır. Yatırım yoluyla oturma izni veya vatandaşlık veren diğer ülkelerin karşılaştırması için altın vize veren ülkeler yazısına bakılabilir.