Amerika Yatırımcı Vizesi: E-2 ve EB-5 Şartları

Amerika yatırımcı vizesi, iki ayrı ABD göç kategorisini anlatmak için kullanılan genel bir addır: E-2 anlaşmalı yatırımcı vizesi ve EB-5 yatırımcı göçmen vizesi. E-2, yatırımcının ABD’de kurduğu ya da satın aldığı işletmeyi geliştirip yönetmesi için verilen göçmen olmayan bir vizedir ve asgari yatırım tutarı yoktur. EB-5 ise göçmen vizesidir; kanun genel olarak 1.050.000 ABD doları, hedef istihdam bölgesi ve altyapı projesinde 800.000 ABD doları yatırım ve en az 10 tam zamanlı iş yaratmayı arar. Bu yazı, ABD’de yatırım yaparak vize almayı düşünen Türk vatandaşı için iki kategorinin şartlarını ve bu yatırımın Türkiye’de doğurduğu bildirim, askerlik ve vergi sonuçlarını anlatır.

E-2 ve EB-5 kuralları Türk mevzuatı değildir; ABD devletinin resmî yayımlarından aktarılmıştır ve değişebilir. Kullanılan kaynaklar şunlardır: ABD Kanunları Külliyatı’nda EB-5’i düzenleyen 8 U.S.C. §1153(b)(5) (govinfo.gov), ABD Dışişleri Bakanlığı’nın konsoloslara yönelik el kitabının E vizelerini düzenleyen bölümü 9 FAM 402.9 (son değişiklik 17.02.2026) ABD Dışişleri Bakanlığı’nın travel.state.gov sitesindeki E vizeleri sayfası ile Türkiye vize mütekabiliyet tablosu (ikisinde de sayfa tarihi yoktur) ve ABD Büyükelçiliği Türkiye’nin Türkçe Tüccar ve Yatırımcı Vizeleri sayfası (son güncelleme 28.03.2025). ABD Vatandaşlık ve Göç Hizmetleri’nin (USCIS) EB-5 sayfasına bu yazı hazırlanırken erişilemedi; EB-5 başvuru formu, ücreti ve işlem süresi bu yüzden yazıda yer almaz. Türkiye’ye ilişkin bölümler Türk mevzuatına dayanır.

1. Amerika Yatırımcı Vizesi: Öne Çıkanlar

• Amerika yatırımcı vizesinde E-2 için sabit bir asgari tutar yoktur; yatırım, işletmenin maliyetine oranla esaslı olmalıdır (9 FAM 402.9-6).
• EB-5 için gereken sermaye genel olarak 1.050.000 ABD doları, hedef istihdam bölgesi ve altyapı projesinde 800.000 ABD dolarıdır; tutarlar 1 Ocak 2027’den itibaren beş yılda bir güncellenir (8 U.S.C. §1153(b)(5)(C)).
• EB-5’te yatırım yapılan işletme, yatırımcı ve ailesi dışında en az 10 kişiye tam zamanlı iş yaratmalıdır (8 U.S.C. §1153(b)(5)(A)).
• Türkiye, ABD ile E-2 anlaşması bulunan ülkelerdendir ve E-2 için işletmenin en az yüzde 50’si anlaşmalı ülke vatandaşlarına ait olmalıdır (9 FAM 402.9-4, 9 FAM 402.9-10).
• Türk vatandaşına verilen E-2 vizesi 60 ay geçerli ve çok girişlidir; vize düzenleme harcı alınmaz, iade edilmeyen başvuru ücreti 315 ABD dolarıdır (ABD Dışişleri Bakanlığı, Türkiye mütekabiliyet tablosu ve E vizeleri sayfası).
• ABD’de şirket kuran ya da ortaklığa katılan Türkiye’de yerleşik kişi, ilk sermaye ihracından sonraki üç ay içinde bilgi formunu Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Ticaret Bakanlığı’na göndermelidir (32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ m.10/1).
• ABD vizesi almak Türkiye’de yerleşmiş sayılma ölçütlerini değiştirmez (Gelir Vergisi Kanunu m.4).

2. Amerika Yatırımcı Vizesi Türleri: E-2 ve EB-5 Farkı

Amerika yatırımcı vizesi aramasında karşılaşılan iki kategori, hukuki niteliği bakımından birbirinden farklıdır. E-2 göçmen olmayan (nonimmigrant) vizedir: yatırımcı, ABD’de esaslı tutarda sermaye yatırdığı işletmeyi geliştirmek ve yönetmek ya da o işletmede yönetici veya temel becerili çalışan olarak görev yapmak için gelir (9 FAM 402.9-2). EB-5 ise göçmen vizesi (immigrant visa) kategorisidir; yatırımcı, ABD ekonomisine iş yaratacak yeni bir ticari işletmeye kanunda yazılı tutarda sermaye yatırarak gelir (8 U.S.C. §1153(b)(5)(A)).

Ölçüt	E-2 anlaşmalı yatırımcı	EB-5 yatırımcı göçmen
Vize türü	Göçmen olmayan vize	Göçmen vizesi
Uyruk şartı	ABD ile anlaşması olan ülke vatan­daş­lığı; Türkiye dahil	Anlaşmalı ülke şartı aranmaz
Asgari yatırım	Sabit tutar yok, oransal değer­len­dirme	1.050.000 ABD doları; hedef istihdam bölgesi ve altyapı projesinde 800.000 ABD doları
İstihdam şartı	Sabit sayı yok; işletme marjinal olmamalı	En az 10 tam zamanlı iş
Yatı­rım­cı­nın rolü	İşletmeyi geliştirip yönetmek	Yeni ticari işletmede faaliyette bulunmak
Ayrılma niyeti	Statü bitince ABD’den ayrılma niyeti aranır	Göçmen vizesidir
Dayanak	9 FAM 402.9	8 U.S.C. §1153(b)(5)

Seçimi belirleyen iki etken uyruk ve yatırım tutarıdır. Türk vatandaşı her iki kategoriye de başvurabilir; ancak EB-5’in kanuni tutarına ulaşmayan bir yatırım için tek seçenek E-2’dir. E-2 başvurusunda ise statü sona erdiğinde ABD’den ayrılma niyetinin açıkça beyan edilmesi aranır; hakkında göçmen vizesi dilekçesi bulunan başvuran da izinli kalış süresinin sonunda ABD’den ayrılacağı konusunda konsolosluk görevlisini ikna etmelidir (9 FAM 402.9-4(C)).

3. E-2 Vizesi Şartları

E-2 vizesinin şartları ABD Dışişleri Bakanlığı’nın konsoloslara yönelik el kitabında dokuz başlıkta sayılır. Konsolosluk görevlisi şu soruları cevaplar: anlaşma var mı, yatırımcı ve işletme anlaşmalı ülkenin uyruğunda mı, yatırım yapılmış ya da yapılmakta mı, işletme gerçek ve faal mi, yatırım esaslı mı, işletme marjinal olmanın ötesinde mi, başvuran işletmeyi geliştirip yönetecek konumda mı, yönetici veya temel becerili bir pozisyona mı gidiyor ve E-2 statüsü bitince ABD’den ayrılma niyeti var mı (9 FAM 402.9-6(A)). Başvuranın bu şartları taşıdığını kanıtlama yükü kendisindedir (9 FAM 402.9-2).

3.1. E-2 Vizesinde Türkiye Anlaşmalı Ülke mi?

E-2 vizesi yalnız ABD ile ticaret ve seyrüsefer anlaşması bulunan ülkelerin vatandaşlarına verilir (9 FAM 402.9-2). Dışişleri Bakanlığı’nın anlaşma tablosunda Türkiye, E-1 tüccar vizesi için 15.02.1933, E-2 yatırımcı vizesi için 18.05.1990 tarihinden beri yer alır (9 FAM 402.9-10).

Uyruk şartı işletme için de aranır. İşletmenin uyruğu, şirketin hangi ülkede kurulduğuna göre değil, sahiplerinin uyruğuna göre belirlenir ve işletmenin en az yüzde 50’si anlaşmalı ülke vatandaşlarına ait olmalıdır (9 FAM 402.9-4(B)). Yatırımcı işletmeyi kendisi yönetmek için geliyorsa işletmeyi kontrol ettiğini de göstermelidir; bu kontrol kural olarak en az yüzde 50 pay sahipliğiyle, bazı durumlarda yönetim yetkisiyle kanıtlanır. Yalnız yönetici pozisyonunda bulunmak, işletmeyi kontrol etmiyorsa yeterli değildir. Çifte vatandaş yatırımcı, işletme için tek bir anlaşmalı ülke uyruğunu seçmelidir (9 FAM 402.9-4(B)).

3.2. E-2 Vizesi İçin Ne Kadar Yatırım Gerekir?

E-2 vizesinde esaslı sayılacak sabit bir dolar tutarı yoktur. Yatırımın esaslı olup olmadığı oransallık testiyle ölçülür: yatırılan nitelikli tutar, işletmenin maliyetiyle karşılaştırılır. Maliyeti düşük işletmede daha yüksek bir oran, çok pahalı işletmede daha düşük bir oran aranır. El kitabının örneğine göre 100.000 dolarlık kuruluş maliyeti olan bir işletmede maliyetin tamamının yatırılması normalde yeterlidir; 100 milyon dolarlık bir işletmeye 10 milyon dolar yatırım da tutarın büyüklüğü nedeniyle esaslı sayılabilir (9 FAM 402.9-6(D)).

Yatırılan paranın kaynağı tasarruf, bağış, miras ya da başvuranın kendi kişisel varlıklarıyla teminatlandırılmış kredi olabilir; kaynak yasa dışı faaliyet olmamalıdır ve başvuran paranın kendi zilyetlik ve kontrolünde olduğunu göstermelidir. İşletmenin kendi varlıklarıyla teminatlandırılmış kredi ya da ipotek yatırımdan sayılmaz, çünkü başvuran için risk taşımaz (9 FAM 402.9-6(B)).

3.3. E-2 Vizesinde Gerçek ve Marjinal Olmayan İşletme Şartı

E-2’ye konu işletme, hizmet ya da mal üreten gerçek ve faal bir ticari girişim olmalıdır. Yalnız kâğıt üzerinde kurulmuş bir şirket, değer artışı için tutulan boş arazi ya da yönetilmeyen hisse senedi yatırımı bu şartı karşılamaz; kâr amacı gütmeyen kuruluşlar da kapsam dışındadır (9 FAM 402.9-6(C)).

İşletme ayrıca marjinal olmamalıdır. Marjinal işletme, yatırımcıya ve ailesine asgari bir geçimden fazlasını sağlayacak gelir üretme kapasitesi bulunmayan işletmedir. Bu kapasite yoksa işletmenin bugün ya da gelecekte ekonomiye önemli katkı yapma kapasitesi gösterilebilir; gelecekteki kapasitenin kural olarak işletmenin olağan faaliyete başlamasından itibaren beş yıl içinde gerçekleşmesi beklenir (9 FAM 402.9-6(E)). Büyükelçilik de son beş yıl içinde kurulmuş şirket için önümüzdeki beş yılın kâr ve zarar öngörülerini içeren ayrıntılı iş planı ister.

3.4. E-2 Vizesinde Yatırım Yapılmakta Olması

E-2 başvurusu, yatırım tamamlanmadan da yapılabilir; ancak başvuranın “yatırım yapmakta olduğu” kabul edilmesi için paranın yatırıma geri dönülemez biçimde bağlanmış olması gerekir. E-2 vizesinin verilmesi koşuluna bağlı bir işletme satın alımı, bedel emanet hesabında tutuluyorsa bu şartı karşılayabilir. Yalnız yatırım niyeti, bankada bağlanmamış para ya da yer arama aşamasındaki bir girişim yeterli sayılmaz (9 FAM 402.9-6(B)).

4. EB-5 Yatırımcı Vizesi Şartları

EB-5 yatırımcı vizesi, ABD’ye yeni bir ticari işletmede faaliyette bulunmak için gelen nitelikli göçmenlere verilir. Kanun üç temel şart koyar: yatırımcı kanunda belirlenen tutarda sermayeyi yatırmış ya da yatırmakta olmalı, sermayenin en az iki yıl yatırımda kalması beklenmeli ve işletme en az 10 kişiye tam zamanlı istihdam yaratmalıdır. Yeni ticari işletme kavramına sınırlı ortaklık (limited partnership) da dahildir (8 U.S.C. §1153(b)(5)(A)).

4.1. EB-5 İçin Gereken Yatırım Tutarı Ne Kadar?

EB-5 için gereken sermaye genel olarak 1.050.000 ABD dolarıdır. Yatırım hedef istihdam bölgesinde ya da altyapı projesinde yapılıyorsa gereken tutar 800.000 ABD dolarıdır (8 U.S.C. §1153(b)(5)(C)(i), (ii)). Bu tutarlar 2022 yılında yapılan değişiklikle kanuna yazılmıştır (Pub. L. 117–103).

Tutarlar sabit değildir. Kanuna göre 1 Ocak 2027’den itibaren ve sonra her beş yılda bir genel tutar, ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu’nun kentsel tüketici fiyat endeksindeki değişime göre kendiliğinden güncellenir ve en yakın 50.000 dolara aşağı yuvarlanır; hedef istihdam bölgesi ve altyapı tutarı genel tutarın yüzde 75’i olur. Yeni tutarlar ABD İç Güvenlik Bakanlığı tarafından Federal Register’da yayımlanır ve güncellemenin yürürlük tarihinden sonra yapılan başvurulara uygulanır (8 U.S.C. §1153(b)(5)(C)(iii)). 2027 ve sonrasında başvuracak yatırımcı, tutarı Federal Register’daki güncel duyurudan kontrol etmelidir.

İşsizliğin ulusal ortalamanın belirgin biçimde altında olduğu bölgelerde İç Güvenlik Bakanlığı, genel tutarın üç katını aşmamak üzere daha yüksek bir tutar belirleyebilir (8 U.S.C. §1153(b)(5)(C)(iv)).

ABD Federal Düzenlemeler Kodu’nun (eCFR) EB-5’e ilişkin 8 CFR 204.6 bölümünde 1.800.000 ve 900.000 dolarlık tutarlar hâlâ yazılıdır. Bu tutarlar 21 Kasım 2019 ve sonrasında yapılan dilekçeler için yazılmıştır ve kanunda bugün yazılı tutarlarla uyuşmaz; bu yazıda kanun metnindeki tutar esas alınmıştır.

4.2. EB-5’te Hedef İstihdam Bölgesi ve Ayrılmış Kontenjan

EB-5 vizelerinin her mali yılda bir kısmı belirli yatırım türlerine ayrılır: yüzde 20’si kırsal bölgeye, yüzde 10’u yüksek işsizlik bölgesine, yüzde 2’si altyapı projelerine yatırım yapanlara ayrılmıştır. Kullanılmayan ayrılmış vizeler bir sonraki mali yıl aynı kategoride kalır, o yıl da kullanılmazsa genel kontenjana geçer (8 U.S.C. §1153(b)(5)(B)(i)).

Yüksek işsizlik bölgesini yalnız ABD İç Güvenlik Bakanı ya da onun yetkilendirdiği Bakanlık çalışanı belirleyebilir; eyalet ya da yerel yönetim yetkilisi bu belirlemeyi yapamaz. Bölge, işletmenin esas olarak faaliyet gösterdiği nüfus sayım alanında ağırlıklı işsizlik oranı ulusal ortalamanın en az yüzde 150’si olan yerdir; belirleme iki yıl geçerlidir ve şartlar sürdükçe yenilenebilir (8 U.S.C. §1153(b)(5)(B)(ii)). Belirleme süresi içinde yatırımını yapmış yatırımcıdan, süre dolduğu için yatırımını artırması istenmez.

4.3. EB-5’te 10 Kişilik İstihdam Şartı

EB-5’te yatırım yapılan işletme, ABD ekonomisine en az 10 kişiye tam zamanlı istihdam yaratarak katkı sağlamalıdır. Bu sayıya ABD vatandaşları, ABD uyrukluları, ABD’de sürekli oturma hakkıyla kabul edilmiş yabancılar ve ABD’de çalışmaya yetkili diğer göçmenler girer; yatırımcının kendisi, eşi ve çocukları sayılmaz (8 U.S.C. §1153(b)(5)(A)(ii)).

5. E-2 Vizesi Başvurusu Nasıl Yapılır?

Türkiye’den E-2 vizesi başvurusu ABD Büyükelçiliği Türkiye’nin E vize bölümü üzerinden yürür. Büyükelçiliğin Türkçe sayfasına göre adımlar şunlardır:

1. Başvuran, eşi ve 21 yaşından küçük evli olmayan çocukları vize başvuru sisteminden kendileri online randevu alır.
2. Randevudan sonra E vize bölümü başvurana e-postayla gerekli belgeler listesini gönderir. Bu davetten önce belge gönderilmez.
3. Belgeler, EVisasIstanbul@state.gov adresine yedi bölüm hâlinde ve her bölüm ayrı bir PDF dosyası olarak gönderilir. Her ek en fazla 15 MB olabilir; sıkıştırılmış dosya ya da internet üzerinden paylaşılan bağlantı kabul edilmez.
4. Belirtilen biçimde hazırlanmayan başvuru göndericiye iade edilir; bu, vize görüşmesini geciktirebilir.

Büyükelçiliğin istediği yedi bölüm şunlardır:

• Bölüm A, İçindekiler: dosyanın içerik listesi.
• Bölüm B, Formlar: eksiksiz doldurulup imzalanmış DS-156E formu ve ABD’deki yasal statü sona erdiğinde geri dönüleceğine dair imzalı beyan.
• Bölüm C, Kişisel bilgiler: her başvuran için DS-160 barkod sayfası, varsa G-28 formu, en az altı ay geçerli pasaportun kimlik sayfası ve aile bağını gösteren vukuatlı nüfus kayıt örneği.
• Bölüm D, Ön yazı ve iş planı: şirketi, pozisyonu ve başvuranın niteliklerini açıklayan ön yazı; son beş yılda kurulan şirket için beş yıllık kâr ve zarar öngörülü iş planı; varsa son iki yılın ABD vergi beyannameleri, W-2 ve W-4 formları ve şirket bordrosu.
• Bölüm E, Şirketin mülkiyeti: şirketin en az yüzde 50’sinin anlaşmalı ülke vatandaşına ait olduğunu gösteren belgeler, gerekiyorsa organizasyon şeması ve hissedarların pasaport kopyaları.
• Bölüm F, Yatırımın belgelenmesi: yatırılan anaparanın ve kaynağının kanıtı, tüm harcamaların kronolojik listesi ve sözleşme, fatura, banka dekontu gibi kanıtları; her işlem kurumsal banka hesap özetiyle eşleştirilmelidir.
• Bölüm G, Profesyonel nitelikler: başvuranın özgeçmişi ile pozisyona uygunluğunu gösteren diploma, sertifika ve referans mektupları.

ABD’de iken statüsünü E-2’ye çeviren yatırımcı da aynı adımları izler. Büyükelçiliğe göre ABD’de onaylanan statü değişikliği yalnız ABD’de kalınan süre boyunca geçerlidir ve vize yerine geçmez; ABD’den ayrılan kişinin iş amacıyla geri dönmesi için E-2 vizesi alması gerekir.

5.1. E-2 Vizesi Kaç Yıl Geçerli ve Ücreti Ne Kadar?

Türk vatandaşına verilen E-2 vizesi 60 ay geçerlidir ve çok girişlidir; vize onaylandığında ayrıca vize düzenleme harcı alınmaz. Bu bilgiler ABD Dışişleri Bakanlığı’nın Türkiye için yayımladığı vize mütekabiliyet tablosundadır; tablo, vizenin süresini, giriş sayısını ve harcını başvuranın uyruğuna göre belirler. Eş ve çocuklara hangi uyruğun tablosunun uygulanacağı aşağıdaki bölümde anlatılmıştır.

E vizesi başvurusunda iade edilmeyen vize başvuru ücreti 315 ABD dolarıdır. Dışişleri Bakanlığı’nın E vizeleri sayfasına göre ücretin mülakattan önce ödenip ödenmeyeceği ve ödeme yöntemi, başvurulan büyükelçilik ya da konsolosluğun talimatlarına göre belirlenir.

6. E-2 Vizesinde Eş ve Çocuklar

E-2 yatırımcısının eşi ve çocukları, ona eşlik ettiklerinde ya da sonradan katıldıklarında asıl başvuranla aynı sınıfta türev vize alır. Eş ve çocukların anlaşmalı ülke vatandaşı olması gerekmez; anlaşmalı ülke vatandaşı olmayan eş ve çocuğun vizesinin süresi, giriş sayısı ve harcı asıl başvuranın uyruğuna göre belirlenir (9 FAM 402.9-9).

Çalışma hakkı bakımından eş ile çocuk ayrılır. ABD göç makamları E-2 yatırımcısının eşine, çalışma arayabileceğini gösteren E-2S kodlu giriş kaydı (Form I-94) verir; bağımlı çocuklar E-2Y koduyla kaydedilir ve çalışmaya yetkili sayılmaz (9 FAM 402.9-9). Büyükelçiliğin başvuru sistemine göre aile kapsamında başvurabilecek çocuklar 21 yaşından küçük olanlardır.

7. ABD’de Şirket Kurmanın Türkiye’deki Bildirim Yükümlülüğü

E-2 için ABD’de şirket kuran ya da EB-5 için bir işletmeye ortak olan Türkiye’de yerleşik kişinin sermaye transferi Türk kambiyo mevzuatına tabidir. Türkiye’de yerleşik kişiler yurt dışında yatırım yapmak ya da ticari faaliyette bulunmak amacıyla şirket kurabilir, ortaklığa katılabilir ve şube açabilir; nakdi sermaye bankalar aracılığıyla, ayni sermaye ise gümrük mevzuatına göre ihraç edilir (32 Sayılı Karar m.13/1). Bankalar ve gümrük idareleri, bu amaçla sermaye ihraç eden kişiyi her işlemden itibaren 30 gün içinde Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Ticaret Bakanlığı’na bildirir (32 Sayılı Karar m.13/3, m.2/a). Karar’a göre yurt dışında işçi, serbest meslek ya da müstakil iş sahibi olarak bulunan Türk vatandaşları da Türkiye’de yerleşik kişi sayılır (32 Sayılı Karar m.2/b).

Yatırımcının kendisinin de iki bildirim yükümlülüğü vardır:

1. İlk nakdi ya da ayni sermaye ihracından sonraki üç ay içinde, Ticaret Bakanlığı’nın internet adresindeki yurt dışına sermaye ihracına ilişkin bilgi formu doldurulup Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Ticaret Bakanlığı’na gönderilir (32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ m.10/1).
2. Sermaye ihracı yapan kişi, her takvim yılından sonraki üç ay içinde aynı formu güncelleyerek Ticaret Bakanlığı’na gönderir (32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ m.10/2).

ABD’deki şirket tasfiye edilir ya da devredilirse, tasfiyenin sona ermesinden ya da devirden sonra en geç üç ay içinde Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Ticaret Bakanlığı’na bilgi verilir (32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ m.10/3). Yurt dışında şirket kurmanın Türkiye’deki diğer sonuçları için Dubai’de şirket kurmanın Türkiye’deki hukuki sonuçları yazısına bakılabilir.

8. Amerika Yatırımcı Vizesi ve Dövizle Askerlik

Amerika yatırımcı vizesinin dövizle askerliğe etkisi, ABD’deki izin ve çalışma durumunun Askeralma Kanunu’ndaki şartlara uyup uymadığına bağlıdır. Askeralma Kanunu m.39/1, dövizle askerlikten yararlanmak için Türkiye’nin tanıdığı yabancı ülkede, iltica başvurusu dışında elde edilmiş çalışma iznini de içeren oturma iznine ya da doğrudan çalışma iznine sahip olarak işçi, işveren ya da meslek veya sanat mensubu sıfatını taşımayı arar. Buna ek olarak yurt içinde geçirilen süreler hariç en az üç yıl fiilen çalışmış olmak ve Bakanlıkça verilecek uzaktan eğitimi almak gerekir (Askeralma Kanunu m.39/1).

ABD resmî metinleri E-2’yi işletmeyi geliştirip yönetmek ya da işletmede çalışmak için verilen bir vize olarak, EB-5’i ise göçmen vizesi olarak düzenler; ikisini de Türk kanunundaki “çalışma iznini de ihtiva eden oturma izni” ya da “çalışma izni” kategorileriyle adlandırmaz. Bu yüzden ABD vizesinin m.39/1 şartını tek başına karşıladığı iki metinden çıkmaz. Yükümlü, ABD’deki işçi, işveren ya da meslek mensubu sıfatını ve üç yıllık fiilî çalışmasını ayrıca belgelemelidir. Şartlardan birinin taşınmadığı sonradan anlaşılırsa başvuru Bakanlıkça iptal edilir (Askeralma Kanunu m.39/3).

Kanun iki gruba çalışma şartını aramaz: yurt dışında ikamet eden ve çok vatandaşlık hakkına sahip olanlar ile yurt dışında doğup yurt dışında ikamet eden ve süresiz ikamet iznine sahip olanlar, en az üç yıl fiilen yabancı ülkelerde bulunmuşlarsa dövizle askerlikten yararlanır (Askeralma Kanunu m.39/2). İkinci grup yurt dışında doğmuş olmayı da aradığı için Türkiye’de doğmuş bir yatırımcı bu kola giremez. Güncel ücret, belgeler ve başvuru adımları dövizle askerlik yazısında, yabancı vatandaşlık kazanmanın Türk vatandaşlığına etkisi çifte vatandaşlık yazısında anlatılmıştır.

9. ABD’ye Yatırım Yapan Kişinin Türkiye’deki Vergi Durumu

ABD’den yatırımcı vizesi almak, Türkiye’de yerleşmiş sayılma durumunu kendiliğinden değiştirmez. Gelir Vergisi Kanunu, Türkiye’de yerleşmiş olanları Türkiye içinde ve dışında elde ettikleri kazanç ve iratların tamamı üzerinden vergilendirir (Gelir Vergisi Kanunu m.3). Yerleşmenin ölçütü yabancı ülkeden alınan vize değildir: ikametgâhı Türkiye’de bulunanlar ya da bir takvim yılı içinde Türkiye’de devamlı olarak altı aydan fazla oturanlar Türkiye’de yerleşmiş sayılır ve geçici ayrılmalar bu süreyi kesmez (m.4).

Türkiye’de yerleşmiş sayılan yatırımcı, ABD’deki işletmesinden elde ettiği kazancı Türkiye’de de beyan etmekle yükümlüdür. ABD’de bu kazanç üzerinden ödenen vergi, Türkiye’de hesaplanan gelir vergisinin yurt dışı kazanca düşen kısmından indirilebilir; bunun için ödenen verginin gelir üzerinden alınan şahsi bir vergi olması ve ödendiğinin yetkili makamdan alınıp Türk elçiliği ya da konsolosluğunca onaylanan belgeyle kanıtlanması gerekir (Gelir Vergisi Kanunu m.123). İki ülke arasındaki vergi anlaşmasının bu kazanca uygulanacak hükümleri ayrıca incelenmelidir.

Yatırımla oturma izni veren diğer programların ülke ülke karşılaştırması için altın vize veren ülkeler, taşınmaz yatırımıyla verilen bir oturma izni için Dubai Golden Visa, Türkiye’nin yabancı yatırımcılara yönelik düzenlemesi için yatırımla Türk vatandaşlığı yazısına bakılabilir.