HTS Kaydı Nedir? HTS Ne Demek, Neleri Gösterir?

HTS kaydı, bir telefon hattının geçmişe dönük iletişim trafiğini gösteren kayıttır: hattın hangi numarayı aradığı veya hangi numaradan arandığı, görüşmenin tarihi, saati ve süresi, bağlantının hangi baz istasyonu üzerinden kurulduğu. HTS kaydı konuşmanın ve mesajın içeriğini göstermez. Kanundaki adı iletişimin tespitidir ve Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 135. maddesinin 6. fıkrasında düzenlenir. Bu yazı, hakkında HTS kaydı istenen şüpheli veya sanık ile lehine HTS kaydı getirtmek isteyen kişi ve müdafii için HTS kaydının neyi gösterdiğini, kimin kararıyla alındığını, ne kadar saklandığını ve delil değerini açıklar.

1. HTS Kaydı: Öne Çıkanlar

• HTS kaydı, iletişimin tespiti tedbiriyle elde edilen trafik verisidir; konuşmanın veya mesajın içeriği HTS kaydında yer almaz (CMK m.135/6).
• HTS kaydı için suçun katalog suç olması aranmaz; katalog yalnız dinleme, kayda alma ve sinyal bilgilerinin değerlendirilmesi için geçerlidir (CMK m.135/8).
• HTS kaydı rızayla değil kararla alınır: soruşturmada hâkim veya gecikmesinde sakınca bulunan hâlde Cumhuriyet savcısı, kovuşturmada mahkeme karar verir (CMK m.135/6).
• Savcının HTS kararı yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulur; onay verilmezse kayıtlar derhâl imha edilir (CMK m.135/6).
• HTS kayıtlarının saklanma süresi haberleşme tarihinden itibaren bir yıldan az, iki yıldan fazla olamaz (5809 sayılı Kanun m.51/10).
• Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar veya beraat kararı verilirse HTS kayıtları yok edilir ve ilgiliye yazılı bilgi verilir (CMK m.137/3-4).

2. HTS Nedir? HTS Ne Demek ve Açılımı

HTS, uygulamada İngilizce “Historical Traffic Search” ifadesinin kısaltması olarak kullanılır ve Türkçede geçmişe dönük iletişim trafiği sorgusu anlamına gelir. HTS ne demek sorusunun kısa cevabı şudur: bir GSM hattının geçmişte kiminle, ne zaman ve ne kadar süreyle iletişim kurduğunu gösteren kayıt. HTS açılımı kanunda geçmez; kanun bu işlemi “telekomünikasyon yoluyla iletişimin tespiti” olarak adlandırır (CMK m.135/6).

HTS kaydı ile HTS raporu da aynı şey değildir. HTS kaydı operatörden gelen ham dökümdür. HTS raporu ise bu dökümün kolluk, savcılık veya bilirkişi tarafından incelenmesiyle hazırlanan analiz belgesidir. Ham kayıt ile analiz raporu ayrı itiraz konularıdır: kaydın doğruluğu başka, kayıttan çıkarılan sonuç başka bir sorudur.

HTS kaydı, haberleşmenin gizliliğine dokunan bir koruma tedbiridir. Anayasa haberleşmenin gizliliğini esas kabul eder ve bu gizliliğe ancak usulüne göre verilmiş hâkim kararıyla, gecikmesinde sakınca bulunan hâlde de kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emriyle dokunulabileceğini düzenler (Anayasa m.22). Elektronik Haberleşme Kanunu da trafik verisinin gizliliğini esas alır ve mevzuatın ve yargı kararlarının öngördüğü durumlar dışında, haberleşmeye taraf olanların tamamının rızası olmaksızın haberleşmenin kaydedilmesini, saklanmasını ve takip edilmesini yasaklar (5809 sayılı Kanun m.51/2).

3. HTS Kaydı Neleri Gösterir?

HTS kaydı iletişimin varlığını gösterir, içeriğini göstermez. Dökümde yer alan bilgiler şunlardır:

• Arayan ve aranan numara: Hattın hangi numarayla iletişim kurduğunu gösterir.
• Tarih ve saat: Aramanın veya mesajın gerçekleştiği anı gösterir.
• Görüşme süresi: Sesli aramanın ne kadar sürdüğünü gösterir.
• İşlem türü: Kaydın sesli arama mı, kısa mesaj mı olduğunu gösterir.
• Baz istasyonu bilgisi: İletişimin hangi baz istasyonu üzerinden kurulduğunu gösterir.

HTS kaydında görünmeyen şey, en çok merak edilen şeydir: konuşmanın sesi ve mesajın metni. İçeriğe ulaşmak, CMK m.135/1’deki dinleme ve kayda alma tedbirini gerektirir ve bu tedbir yalnız katalog suçlarda uygulanabilir (CMK m.135/1, m.135/8).

3.1. HTS Kaydında WhatsApp Görünür mü?

HTS kaydında WhatsApp mesajının içeriği görünmez; HTS kaydı hiçbir mesajın metnini taşımaz. WhatsApp gibi uygulamalardaki yazışmaya ulaşmak için iki ayrı yol vardır. Birincisi, şüphelinin kullandığı cihazda arama yapılması ve kayıtlardan kopya çıkarılmasıdır; bu karar kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı ve başka surette delil elde etme imkânının bulunmaması hâlinde verilir (CMK m.134/1). CMK m.134’ün birinci ve ikinci fıkraları Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir; iptal 25 Şubat 2027’de yürürlüğe girecektir ve hüküm o tarihe kadar uygulanır. İkincisi, iletişimin dinlenmesi ve kayda alınmasıdır; bu da aynı iki koşula ve katalog suç şartına bağlıdır (CMK m.135/1, m.135/8). Uygulama üzerinden yapılan bir görüşmenin HTS dökümünde ayrı bir satır olarak görünüp görünmediği teknik bir sorudur ve kanunda düzenlenmez. Mesajlaşma kayıtlarının delil değeri için ses kaydı ve WhatsApp yazışması delil olur mu yazısına bakılabilir.

3.2. HTS Kaydı Örneği: Döküm Nasıl Görünür?

HTS kaydı örneği, her satırı tek bir iletişimi gösteren bir tablodur. Satırlarda yukarıda sayılan bilgiler sütunlar hâlinde yer alır: incelenen hat, karşı numara, tarih ve saat, süre, işlem türü ve baz istasyonu. Dökümün biçimi operatöre göre değişebilir; kanun HTS kaydının şeklini belirlemez. Okunurken dikkat edilecek nokta, her satırın bir iletişimin varlığını kaydettiğidir. Satır, konuşmanın ne hakkında yapıldığını veya telefonu o anda kimin kullandığını göstermez.

4. HTS Kaydı ile Dinleme ve Sinyal Değerlendirmesi Arasındaki Fark

HTS kaydı hakkındaki yaygın karışıklık, CMK m.135’in birden fazla tedbiri aynı maddede düzenlemesinden kaynaklanır. Maddenin başlığı üç işlemi birlikte sayar: iletişimin tespiti, dinlenmesi ve kayda alınması. Bunlara ek olarak sinyal bilgilerinin değerlendirilmesi ve yakalama amacıyla mobil telefonun yerinin tespiti de aynı maddededir.

Tedbir	Ne verir	Dayanak	Katalog suç şartı
İle­ti­şi­min tespiti (HTS kaydı)	Trafik verisi: kim, kiminle, ne zaman, ne kadar	CMK m.135/6	Yok
Dinleme ve kayda alma	Konuş­ma­nın içeriği	CMK m.135/1	Var (m.135/8)
Sinyal bil­gi­le­ri­nin değer­len­di­ril­mesi	Sinyal ve konum verisi	CMK m.135/1	Var (m.135/8)
Mobil tele­fo­nun yerinin tespiti	Şüpheli veya sanığın yaka­lan­ması için tele­fo­nun yeri	CMK m.135/5	Yok; amaç yaka­la­mayla sınırlı

Dinleme, kayda alma ve sinyal değerlendirmesi kararı; suç işlendiğine ilişkin somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı ve başka suretle delil elde edilmesi imkânının bulunmaması koşuluyla verilebilir (CMK m.135/1). Yakalama amaçlı yer tespiti ise en çok iki ay için yapılabilir ve süre bir ay daha uzatılabilir (CMK m.135/5).

5. HTS Kaydı Hangi Suçlarda İstenir?

HTS kaydı her suç bakımından istenebilir; kanun iletişimin tespiti için bir suç listesi öngörmez. Katalog suç şartını koyan fıkra, lafzı gereği yalnız “dinleme, kayda alma ve sinyal bilgilerinin değerlendirilmesine ilişkin hükümler”i sayar ve bunların ancak listelenen suçlarla ilgili olarak uygulanabileceğini söyler (CMK m.135/8). İletişimin tespiti bu sayımda yer almaz. Tespiti düzenleyen 6. fıkra da kararın içeriğini sayarken bir suç listesine atıf yapmaz (CMK m.135/6).

İnternette HTS kayıtları hangi suçlarda istenir sorusuna sıkça verilen cevap, kasten öldürme, uyuşturucu ticareti, rüşvet, suç işlemek amacıyla örgüt kurma gibi suçları sayan bir listedir. Bu liste gerçektir, ancak HTS kaydının değil dinleme ve sinyal değerlendirmesinin listesidir (CMK m.135/8). Aynı katalog mantığının tutuklama bakımından görünümü için katalog suçlar yazısına bakılabilir.

HTS kaydında aranan şey suçun türü değil, kararın varlığı ve içeriğidir. Kararda yüklenen suçun türü, hakkında tedbir uygulanacak kişinin kimliği, iletişim aracının türü, telefon numarası veya iletişim bağlantısını tespite imkân veren kod ve tedbirin süresi belirtilir (CMK m.135/6). Fıkra yalnız şüpheli ve sanığın iletişiminin tespitinden söz eder; tedbir bu kişilere yönelmelidir.

5.1. HTS Kaydında Kuvvetli Şüphe Koşulu Aranır mı?

Kanun metni bu soruyu açık bırakır. Dinleme, kayda alma ve sinyal değerlendirmesi için kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı ve başka suretle delil elde edilememesi açıkça aranır (CMK m.135/1). İletişimin tespitini düzenleyen 6. fıkra ise bu iki koşulu kendi metninde tekrar etmez (CMK m.135/6). 6. fıkra 2014 yılında 6572 sayılı Kanunla eklenmiştir; aynı madde içinde iki farklı düzenleme tekniği bu değişiklikten kalmıştır.

Metinde bir başka uyumsuzluk da vardır. Tesadüfen elde edilen delilleri düzenleyen hüküm, iletişimin denetlenmesi sırasında “135 inci maddenin altıncı fıkrasında sayılan suçlar”dan birine ilişkin delil elde edilirse bunun muhafaza altına alınacağını söyler (CMK m.138/2). Oysa bugünkü 6. fıkra bir suç saymaz; suç listesi 8. fıkradadır. Savunma bakımından pratik sonuç şudur: HTS kararının yalnız var olup olmadığı değil, kararın gerekçesinde somut şüphe sebeplerinin gösterilip gösterilmediği de tartışılabilir.

6. HTS Kaydını Kim İsteyebilir? Rıza Değil, Karar

HTS kaydı kişinin rızasıyla değil, yetkili merciin kararıyla alınır. Soruşturma aşamasında hâkim veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı, kovuşturma aşamasında mahkeme karar verir (CMK m.135/6). Savcı kararı verdiyse bunu yirmi dört saat içinde hâkimin onayına sunar ve hâkim en geç yirmi dört saat içinde karar verir. Süre dolarsa veya hâkim aksine karar verirse kayıtlar derhâl imha edilir (CMK m.135/6).

HTS kararına dayanan istem operatöre yazılı olarak iletilir. Cumhuriyet savcısı veya görevlendireceği adli kolluk görevlisi, telekomünikasyon hizmeti veren kurumdan iletişimin tespiti işleminin yapılmasını istediğinde bu istem derhâl yerine getirilir; işlemin başladığı ve bittiği tarih ve saat ile işlemi yapanın kimliği bir tutanakla saptanır (CMK m.137/1). Karar ve yapılan işlemler tedbir süresince gizli tutulur (CMK m.135/7).

6.1. HTS Kaydı Nasıl Alınır ve Nereden İstenir?

HTS kaydı, kişinin kendisinin operatörden alıp dosyaya sunduğu bir belge değildir; kanundaki yol, dosyanın bulunduğu makamdan talep etmektir. Şüpheli veya sanık lehine olan bir HTS kaydı için izlenecek sıra şöyledir:

1. Talebin yöneltileceği makamı belirleyin. Dosya soruşturma aşamasındaysa talep Cumhuriyet savcılığına, kovuşturma aşamasındaysa davaya bakan mahkemeye yapılır (CMK m.135/6).
2. Lehe delil toplanmasını isteyin. Şüpheliye ifadesi alınırken şüpheden kurtulması için somut delillerin toplanmasını isteyebileceği hatırlatılır (CMK m.147/1-f). Cumhuriyet savcısı da şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplamakla yükümlüdür (CMK m.160/2).
3. Talepte kararın unsurlarını gösterin. Hat numarası, istenen tarih aralığı ve kaydın hangi olguyu ispat edeceği açıkça yazılır; karar bu unsurları içermek zorundadır (CMK m.135/6).
4. Süreyi gözetin. Kayıtlar yalnız kanunun izin verdiği süre boyunca saklandığı için talep geciktirilmeden yapılır (5809 sayılı Kanun m.51/10).

Bu talebi müdafi de yapabilir; müdafinin görevi ve yetkileri için müdafi ne demek yazısına, dosyanın aşamasını öğrenmek için savcılık dosya sorgulama yazısına bakılabilir. Buradaki çerçeve ceza yargılamasına aittir. Hukuk davalarında, özellikle boşanma dosyalarında HTS talebinin nasıl karşılandığı için boşanma davasında HTS kayıtları yazısına bakılabilir.

6.2. HTS Kaydı Ne Kadar Sürede Çıkar?

HTS kaydının ne kadar sürede çıkacağı kanunda düzenlenmemiştir. CMK m.135/6 tedbirin süresinin kararda belirtilmesini ister; bu, kaydın hangi tarih aralığını kapsayacağına ilişkindir, kaydın dosyaya kaç günde geleceğine değil. Operatör ise yazılı istemi derhâl yerine getirmekle yükümlüdür (CMK m.137/1). İnternette tekrarlanan “7 ile 30 gün” gibi rakamlar mevzuata değil uygulama gözlemine dayanır. Süre, talebin kapsamına, istenen hat sayısına ve kararın niteliğine göre değişir.

7. HTS Kayıtları Kaç Yıl Saklanır?

HTS kayıtları haberleşmenin yapıldığı tarihten itibaren en az bir, en çok iki yıl saklanır. Elektronik Haberleşme Kanunu, veri kategorilerini ve saklama sürelerini yönetmeliğe bırakır, ancak bu süreye kanuni bir alt ve üst sınır koyar: haberleşmenin yapıldığı tarihten itibaren bir yıldan az ve iki yıldan fazla olmamak üzere (5809 sayılı Kanun m.51/10). Bu nedenle “HTS kayıtları 5 yıl saklanır” bilgisinin kanuni bir dayanağı yoktur.

Aynı fıkrada sıkça karıştırılan iki süre daha vardır. Kişisel verilere ve ilişkili sistemlere yapılan erişimlere ilişkin işlem kayıtları iki yıl saklanır; bu, trafik verisinin kendisinin değil, o veriye kimin eriştiğinin kaydıdır. Soruşturma, inceleme, denetleme veya uzlaşmazlığa konu olan kişisel veriler ise ilgili süreç tamamlanıncaya kadar saklanır (5809 sayılı Kanun m.51/10-a, b).

Madde 51’in kendine özgü bir geçmişi vardır: Anayasa Mahkemesince iptal edilmiş ve 2015 yılında 6639 sayılı Kanunla yeniden düzenlenmiştir. Yukarıdaki sınırlar bu yeniden düzenlemeden sonraki metne aittir. Pratik sonuç şudur: iki yıldan eski bir görüşmeye ilişkin HTS talebi, kayıt artık mevcut olmadığı için karşılıksız kalabilir.

8. HTS Kayıtları Silinir mi?

HTS kayıtları, dosya belirli bir sonuca ulaştığında kanun gereği yok edilir. Şüpheli hakkında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilirse, iletişimin tespitine ilişkin kayıtlar Cumhuriyet savcısının denetimi altında en geç on gün içinde yok edilir ve durum tutanakla tespit edilir. Beraat kararı verilmesi hâlinde de kayıtlar hâkim denetimi altında aynı usulle yok edilir (CMK m.137/3). Beraat hâlindeki bu yok etme kuralı, 2021 yılında 7331 sayılı Kanunla eklenmiştir.

Kayıtlar yok edildiğinde, soruşturma veya kovuşturma evresinin bitiminden itibaren en geç on beş gün içinde Cumhuriyet başsavcılığı veya mahkeme, tedbirin nedeni, kapsamı, süresi ve sonucu hakkında ilgiliye yazılı bilgi verir (CMK m.137/4). Savcının kararı hâkim tarafından onaylanmazsa kayıtlar zaten derhâl imha edilir (CMK m.135/6). Bu sonuçlar için kovuşturmaya yer olmadığına dair karar ve beraat ne demek yazılarına bakılabilir.

HTS kaydını kişinin kendisinin sildirmesi ise kanunda öngörülmez. Haberleşmenin gizliliğini kanuna aykırı olarak ihlal etmek ayrıca suçtur; bu suçun unsurları için haberleşmenin gizliliğini ihlal yazısına bakılabilir.

9. HTS Kaydında Baz İstasyonu Kişinin Yerini Gösterir mi?

HTS kaydındaki baz istasyonu bilgisi kişinin kesin adresini göstermez; bağlantının hangi istasyon üzerinden kurulduğunu gösterir. Baz istasyonu bir nokta değil bir kapsama alanıdır ve aynı anda çok sayıda telefon aynı istasyona bağlanabilir. İki hattın aynı baz istasyonundan sinyal vermesi, iki kişinin aynı yerde veya birlikte olduğunu kendiliğinden göstermez.

Konum verisinin hukuki çerçevesi de HTS kaydından daha dardır. Kanun, sinyal bilgilerinin değerlendirilmesini iletişimin tespitinden ayrı bir tedbir olarak sayar ve kataloğa bağlar (CMK m.135/1, m.135/8). CMK m.135, HTS dökümündeki baz bilgisini sinyal bilgisinden ayıran bir tanım içermez. Bu nedenle katalog dışı bir suçta, HTS dökümündeki baz verisinden yer tespiti yapılıyorsa kararın hangi fıkraya dayandığı savunma tarafından sorgulanabilir.

10. HTS Kaydı Tek Başına Delil Olur mu?

HTS kaydı, hukuka uygun elde edilmişse diğer deliller gibi değerlendirilir; ancak yalnız iletişimin varlığını gösterdiği için neyi ispat ettiği sınırlıdır. Hâkim, kararını ancak duruşmaya getirilmiş ve huzurunda tartışılmış delillere dayandırabilir ve bu delilleri vicdani kanaatiyle serbestçe takdir eder; yüklenen suç hukuka uygun elde edilmiş her türlü delille ispat edilebilir (CMK m.217/1-2). Kanun delillere bir sıralama koymaz, dolayısıyla HTS kaydının tek başına yeterli olup olmadığı dosyadaki diğer delillerle birlikte değerlendirilir.

HTS kaydının ispat gücünü sınırlayan olgular şunlardır: kayıt konuşmanın içeriğini göstermez, telefonu o anda kimin kullandığını göstermez ve hattın kime kayıtlı olduğu ile fiilen kimin kullandığı farklı olabilir. Bu nedenle kanun, tedbir talebine hattın veya iletişim aracının sahibini ve biliniyorsa kullanıcısını gösteren belgenin eklenmesini ister (CMK m.135/2).

HTS kaydı kanuna aykırı elde edilmişse delil olarak kullanılamaz. Kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulgular delil olarak kabul edilemez (Anayasa m.38). Ortaya konulması istenen delil kanuna aykırı elde edilmişse reddolunur (CMK m.206/2-a). Kararsız, hâkim onayı alınmamış veya kararda gösterilmeyen bir hat ya da tarih aralığı için alınmış HTS kaydı bu kapsamda tartışılır.

11. HTS Analiz Raporuna İtiraz ve Bilirkişi İncelemesi

HTS kaydına itiraz, genellikle ham kaydın kendisine değil, o kayıttan üretilen HTS analiz raporuna yöneltilir. Ham veri operatör kaynaklıdır; hukuki tartışma, verinin hangi yöntemle okunduğu ve hangi sonuca bağlandığı üzerinde yürür. Çözümü özel veya teknik bilgi gerektiren hâllerde bilirkişi görüşü alınmasına şüphelinin, sanığın veya müdafiin istemi üzerine de karar verilebilir (CMK m.63/1). Şüpheli, sanık veya müdafi, bilirkişi raporu hakkında uzmanından bilimsel mütalaa da alabilir (CMK m.67/6).

HTS analiz raporu incelenirken şu sorular sorulabilir:

• Rapor hangi hattın hangi tarih aralığını inceliyor ve bu aralık HTS kararında gösterilen aralıkla örtüşüyor mu?
• Arama sayısı, aramaların ardışık veya düzenli aralıklarla yapılıp yapılmadığı ve sıfır saniyelik çağrıların nasıl sayıldığı açıklanmış mı?
• Rapordaki numaraların kime ait olduğu ve fiilen kim tarafından kullanıldığı ayrıca ortaya konulmuş mu?
• Baz istasyonuna dayanan konum sonucu, istasyonun kapsama alanı gözetilerek mi kurulmuş?

Bilirkişi raporuna itirazın usulü için bilirkişi raporuna itiraz ve bilirkişinin görevi için bilirkişi ne demek yazılarına bakılabilir.

12. HTS Kaydında Hangi Tarihteki Kanun Uygulanır?

CMK m.135 birden fazla kez değiştirilmiş bir maddedir. İletişimin tespitini düzenleyen 6. fıkra 2 Aralık 2014 tarihinde 6572 sayılı Kanunla eklenmiş; savcının kararını yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunmasını ve onay verilmezse kayıtların imhasını öngören cümleler ise 24 Kasım 2016 tarihinde 6763 sayılı Kanunla eklenmiştir (CMK m.135/6). Katalog listesine de 2014 ve 2016 yıllarında yeni suçlar eklenmiştir (CMK m.135/8). Somut bir dosyada HTS kararının ve dinleme kararının hangi metne göre değerlendirileceği, işlemin yapıldığı tarihe göre belirlenir.

Kanun metinlerine Ceza Muhakemesi Kanunu ve Elektronik Haberleşme Kanunu üzerinden ulaşılabilir.