İmzaya İtiraz: Süresi, Nereye Yapılır, Takibi Durdurur mu?

İmzaya itiraz, icra takibine dayanak yapılan senetteki imzanın borçluya ait olmadığını ileri süren borçlunun başvurduğu yoldur. Süresi ve mercii senedin türüne göre değişir: çek, bono veya poliçeye dayanan kambiyo takibinde imzaya itiraz ödeme emrinin tebliğinden itibaren beş gün içinde, açıkça bir dilekçe ile icra mahkemesine yapılır (İcra ve İflas Kanunu m.168/4, m.170/1); adi senede dayanan genel haciz yolunda ise yedi gün içinde icra dairesine yapılan itirazda imzanın ayrıca ve açıkça reddedilmesi gerekir (İİK m.62). Bu yazı, kendisine ödeme emri veya tahliye emri tebliğ edilen ve dayanak belgedeki imzanın kendisine ait olmadığını söyleyen borçlu ile bu itirazla karşılaşan alacaklı için süreyi, merciyi, imza incelemesini ve itirazın para cezası sonuçlarını madde dayanaklarıyla açıklar.

1. İmzaya İtiraz: Öne Çıkanlar

• İmzaya itiraz kambiyo takibinde beş gün içinde, açıkça bir dilekçe ile icra mahkemesine yapılır; süre geçerse imza o takipte borçludan sadır sayılır (İİK m.168/4).
• İmzaya itiraz adi senede dayanan genel haciz yolunda yedi gün içinde icra dairesine yapılır ve imzanın ayrıca ve açıkça reddedilmesi gerekir; aksi hâlde imza icra takibi yönünden kabul edilmiş sayılır (İİK m.62).
• İmzaya itiraz kambiyo takibinde satıştan başka icra takip muamelelerini durdurmaz; takibin durması için icra mahkemesinin geçici durdurma kararı gerekir (İİK m.170/1-2).
• İmzaya itiraz haksız çıkarsa ve takip geçici olarak durdurulmuşsa borçlu, alacağın yüzde yirmisinden az olmamak üzere inkâr tazminatına ve yüzde onu oranında para cezasına mahkûm edilir (İİK m.170/3).
• İmzaya itirazın reddinden sonra menfi tespit veya istirdat davası açılırsa tazminat ve para cezasının tahsili dava sonuna kadar ertelenir (İİK m.170/3).

2. İmzaya İtiraz Nedir?

İmzaya itiraz, icra takibinin dayandığı senet veya belgedeki imzanın kendisine ait olmadığını ileri süren borçlunun bu iddiayı kanunda gösterilen süre ve biçimde bildirmesidir. İtiraz, borcun varlığına değil imzanın kime ait olduğuna yöneliktir. Kambiyo takibinde icra mahkemesinde, adi senede dayanan takipte ise icra dairesine yapılan itirazla başlar (İİK m.168/4, m.62).

İmzaya itiraz ayrı bir dava değildir. “İmzaya itiraz davası” diye aranan yol, kambiyo takibinde borçlunun icra mahkemesine verdiği itiraz dilekçesi, genel haciz yolunda ise alacaklının icra mahkemesinden itirazın geçici olarak kaldırılmasını istemesiyle açılan incelemedir (İİK m.170/1, m.68/a). İcra mahkemesine arz edilen işler ivedi işlerden sayılır ve bu işlerde basit yargılama usulü uygulanır (İİK m.18/1).

Hangi kuralın uygulanacağını takip yolu belirler. Alacağı çek, poliçe veya emre muharrer senede (bono) dayanan alacaklı, kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takip yapabilir (İİK m.167/1); bono, Türk Ticaret Kanunu’nda “bono veya emre yazılı senet” diye adlandırılır (TTK m.776/1). Alacaklı bu yolu seçmişse imzaya itiraz İİK m.168-170’e, genel haciz yolunu seçmişse İİK m.62 ve m.68/a’ya tabidir. Kambiyo takibinin genel işleyişi kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu yazısında, genel haciz yolundaki itiraz ise ilamsız takip ve ödeme emrine itiraz yazısında ayrıca açıklanmıştır.

3. İmzaya İtiraz Süresi: Beş Gün mü, Yedi Gün mü?

İmzaya itiraz süresi kambiyo takibinde beş gün, adi senede dayanan genel haciz yolunda yedi gündür; iki süre de ödeme emrinin tebliğinden itibaren işler. Kambiyo senetlerine mahsus ödeme emrinde, imzanın borçluya ait olmadığı iddiasının beş gün içinde açıkça bir dilekçe ile icra mahkemesine bildirilmesi gerektiği ihtar edilir (İİK m.168/4). Genel haciz yolunda itiraz etmek isteyen borçlu, itirazını ödeme emrinin tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde dilekçe ile veya sözlü olarak icra dairesine bildirir (İİK m.62/1).

Takip yolu	Süre	Merci	Biçim	Dayanak
Kambiyo senetlerine mahsus haciz (çek, bono, poliçe)	Ödeme emrinin tebliğinden itibaren 5 gün	İcra mahkemesi	Açıkça, dilekçe ile	İİK m.168/4, m.170/1
Genel haciz yolu (adi senet)	Ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gün	İcra dairesi	Dilekçe veya sözlü; imza ayrıca ve açıkça reddedilir	İİK m.62
Tahliye emri (kira sözleşmesi, tahliye taahhüdü)	Tahliye emrinin tebliğinden itibaren 7 gün	İcra dairesi	Dilekçe veya sözlü	İİK m.274/1

Beş günlük süre, genel haciz yolundaki yedi günlük itiraz süresinden kısadır. Çek veya bonoya dayanan bir takipte yedi günü bekleyen borçlu, imzaya itiraz hakkını kaybedebilir.

3.1. İmzaya İtiraz Süresi Kaçırılırsa Ne Olur?

İmzaya itiraz süresi kaçırılırsa imza, kanunun gösterdiği sonuçla borçludan sadır kabul edilir. Kambiyo takibinde süresinde imza itirazında bulunmayan borçlunun imzası, kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla yapılan takipte kendisinden sadır sayılır (İİK m.168/4). Genel haciz yolunda takibin dayanağı olan senet altındaki imzayı reddeden borçlu bunu itirazında ayrıca ve açıkça beyan etmelidir; etmezse icra takibi yönünden senetteki imzayı kabul etmiş sayılır (İİK m.62). “Borcum yoktur” diye yapılan genel bir itiraz, imzanın reddi yerine geçmez.

İki sonuç da icra takibi bakımından kurulmuştur. Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir (İİK m.72/1).

4. İmzaya İtiraz Nereye Yapılır? Görevli ve Yetkili Merci

İmzaya itiraz kambiyo takibinde icra mahkemesine yapılır. Borçlu, kambiyo senedindeki imzanın kendisine ait olmadığı yolundaki itirazını bir dilekçe ile icra mahkemesine bildirir (İİK m.170/1). İcra dairesine yapılan beyan bu itirazın yerine geçmez, çünkü ödeme emrindeki ihtar merciyi açıkça icra mahkemesi olarak gösterir (İİK m.168/4).

İcra ve iflas dairelerinin muamelelerine karşı yapılan şikâyet ve itirazları icra mahkemesi hâkimi inceler; her icra mahkemesi hâkimi kendisine bağlanan icra ve iflas dairelerinin muamelelerine yönelik şikâyet ve itirazlara bakar (İİK m.4/1). Bu nedenle itiraz, takibi yürüten icra dairesinin bağlı olduğu icra mahkemesine verilir.

Genel haciz yolunda ise imza itirazı ödeme emrine yapılan itirazın içinde, icra dairesine bildirilir (İİK m.62/1). İtiraz takibi yapan icra dairesinden başka bir icra dairesine yapılırsa, o daire gereken masrafı itirazla birlikte alarak itirazı derhâl yetkili icra dairesine gönderir (m.62/1).

5. İmzaya İtiraz Çekte, Bonoda ve Senette: Kambiyo Takibi

Çekte, bonoda veya poliçede imzaya itiraz, kambiyo senetlerine mahsus haciz yolunda İİK m.170’e göre incelenir. Borçlu beş gün içinde icra mahkemesine dilekçe verir; icra mahkemesi imzanın borçluya ait olup olmadığını imza incelemesiyle belirler ve itirazı kabul ya da reddeder (İİK m.168/4, m.170/1-3). Çekte imzaya itiraz ile bonoda imzaya itiraz arasında süre ve merci bakımından fark yoktur; ikisi de kambiyo senedidir (İİK m.167/1).

5.1. İmzaya İtiraz Takibi Durdurur mu?

İmzaya itiraz kambiyo takibinde takibi kendiliğinden durdurmaz. Kanuna göre bu itiraz satıştan başka icra takip muamelelerini durdurmaz (İİK m.170/1). Yani imzaya itiraz edilmiş olması haczin konulmasını engellemez; itirazın kendiliğinden engellediği işlem satıştır.

Genel haciz yolunda sonuç farklıdır. Orada imza itirazı ödeme emrine yapılan itirazın parçasıdır ve süresinde yapılan itiraz takibi durdurur (İİK m.66/1); takibin devamı için alacaklının icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını istemesi gerekir (İİK m.68/a/1). Tahliye emrine yapılan itiraz da tahliye takibini durdurur (İİK m.274/2).

5.2. İmzaya İtirazda Geçici Durdurma Kararı

İmzaya itirazda kambiyo takibinin tamamen durması, icra mahkemesinin geçici durdurma kararına bağlıdır. İcra mahkemesi duruşmadan önce yapacağı incelemede, borçlunun itiraz dilekçesi kapsamından veya eklediği belgelerden edindiği kanaate göre itirazı ciddi görürse, alacaklıya tebliğe gerek görmeden itirazla ilgili kararına kadar icra takibinin geçici olarak durdurulmasına evrak üzerinde karar verebilir (İİK m.170/2).

Bu kural dilekçenin nasıl hazırlanacağını da belirler. Mahkeme kanaatini dilekçe kapsamı ve ekli belgeler üzerinden edindiği için, imzanın borçluya ait olmadığını gösterebilecek belgeler (resmî belgelerdeki imza örnekleri, imza sirküleri, aynı döneme ait imzalı evrak) dilekçeye baştan eklenmelidir. Geçici durdurma kararının bir sonucu da vardır: imza borçluya ait çıkarsa inkâr tazminatı ve para cezası, takibin bu kararla durdurulmuş olmasına bağlanmıştır (İİK m.170/3).

6. İmzaya İtiraz Adi Senette: Genel Haciz Yolu ve İtirazın Geçici Kaldırılması

İmzaya itiraz adi senette, yani kambiyo senedi niteliği taşımayan hususi bir senede dayanan takipte, İİK m.62 ve m.68/a’ya göre yürür. Borçlu yedi gün içinde icra dairesine itiraz eder ve imzayı ayrıca ve açıkça reddeder (İİK m.62). Takibin dayandığı senet hususi olup imza itiraz sırasında reddedilmişse alacaklı, itirazın kendisine tebliği tarihinden itibaren altı ay içinde icra mahkemesinden itirazın geçici olarak kaldırılmasını isteyebilir; icra hâkimi iki taraftan açıklama alır (İİK m.68/a/1).

Genel haciz yolunda borçlunun duruşmaya katılma yükümlülüğü vardır. Senet altındaki imzayı reddeden borçlu takibi yapan icra dairesinin yetki çevresi içindeyse, mazeretini daha önce bildirip belgelemediği takdirde itirazın kaldırılması duruşmasında bizzat bulunmak zorundadır; yetki çevresi dışında ödeme emri tebliğ edilen borçlu, istinabe yoluyla isticvabına karar verilirse aynı yükümlülüğe tabidir (İİK m.68/a/2). Mazeretsiz gelmeyen borçlunun itirazı başka bir husus incelenmeden geçici olarak kaldırılır ve borçlu alacağın yüzde onu oranında para cezasına mahkûm edilir; bunun için bu sonucun davetiyeye yazılmış olması şarttır (m.68/a/5).

Borçlu itirazında imzayı reddetmişse alacaklı, karşılaştırmaya elverişli imzaların getirtilmesini derhâl icra dairesinden isteyebilir (İİK m.66/2). İcra mahkemesi imzayı karşılaştırarak inceler. Karşılaştırmaya elverişli imza varsa onunla, yoksa borçluya yazdıracağı yazı ve attıracağı imzayla yapılacak karşılaştırma ve incelemelerden veya diğer delil ve karinelerden imzanın borçluya ait olduğuna kanaat getirirse itirazın geçici olarak kaldırılmasına karar verir; hâkim gerekirse, oturumun bir defadan fazla ertelenmesine yol açmayacak biçimde bilirkişi incelemesi de yaptırabilir (İİK m.68/a/3).

7. İmzaya İtirazda İmza İncelemesi ve Bilirkişi

İmzaya itirazda imza incelemesi, kambiyo takibinde İİK m.68/a’nın dördüncü fıkrasına göre yapılır (İİK m.170/3). Bu fıkra imza karşılaştırmasında mülga Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun bilirkişiye ait hükümlerini ve m.309/2-4, m.310, m.311 ve m.312 hükümlerini uygulatır (İİK m.68/a/4). Mevzuatta mülga 1086 sayılı Kanun’a yapılan yollamalar, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun bu hükümlerin karşılığını oluşturan maddelerine yapılmış sayılır (HMK m.447/2).

Kanun, bu yollamanın HMK’da hangi maddeye karşılık geldiğini tek tek saymaz. HMK’da belgenin sahteliği iddia edildiğinde yapılacak inceleme m.211’de sıralanır. Buna göre hâkim önce yazı veya imzayı inkâr eden tarafı isticvap eder; kanaat edinemezse huzurda bu kişiye yazı yazdırıp imza attırarak elde ettiği belgeyi ve diğer delilleri değerlendirir (HMK m.211/1-a). Buna rağmen kesin kanaat oluşmazsa bilirkişi incelemesine karar verir (m.211/1-b).

İmza incelemesinin sonucunu karşılaştırma belgeleri belirler. Bilirkişi incelemesinden önce, varsa o tarafa ait karşılaştırma yapmaya elverişli yazı ve imzalar ilgili yerlerden getirtilir; bilirkişi bu yazı ve imzalarla o mahkemede elde edilen yazı ve imzaları esas alarak inceleme yapar ve gerekirse kendi huzurunda tarafın yeniden yazı yazmasını veya imza atmasını mahkemeden isteyebilir (HMK m.211/1-b). Bu nedenle itiraz eden borçlu, imzasını taşıyan resmî belgelerin hangi kurumda bulunduğunu dilekçesinde belirtmelidir. İmzanın başkası tarafından atıldığı iddiasının ceza yönü özel belgede sahtecilik yazısında ayrıca ele alınmıştır.

7.1. İmzaya İtirazda Bilirkişi Raporuna İtiraz

İmzaya itirazda bilirkişi raporuna itiraz, rapor taraflara tebliğ edildikten sonra iki hafta içinde yapılır. İmza incelemesinde bilirkişiye ait usul hükümleri uygulandığı için (İİK m.68/a/4; HMK m.447/2), taraflar raporun tebliğinden itibaren iki hafta içinde eksik gördükleri hususların tamamlattırılmasını, belirsiz hususların açıklanmasını veya yeni bilirkişi atanmasını mahkemeden isteyebilir (HMK m.281/1). Rapora karşı talebin bu sürede hazırlanması çok zor veya imkânsızsa ya da özel veya teknik bir çalışma gerektiriyorsa, süre içinde başvuran tarafa bir defaya mahsus ve iki haftayı geçmemek üzere ek süre verilebilir (m.281/1). Mahkeme gerekli görürse yeni bilirkişiyle tekrar inceleme de yaptırabilir (m.281/3). Adli Tıp Kurumu raporlarına itirazın genel usulü adli tıp raporuna itiraz yazısında açıklanmıştır.

7.2. İmzaya İtirazda İspat Yükü

İmzaya itirazda ispat yükü, İcra ve İflas Kanunu’nda adıyla düzenlenmemiştir. Kanun imzanın kime ait olduğunu icra mahkemesinin incelemesine bırakır: kambiyo takibinde mahkeme, inkâr edilen imzanın borçluya ait olmadığına kanaat getirirse itirazı kabul eder (İİK m.170/3); genel haciz yolunda ise imzanın borçluya aidiyetine kanaat getirirse itirazı geçici olarak kaldırır (İİK m.68/a/3). İki fıkra da sonucu mahkemenin kanaatine bağlar, taraflardan birine ispat yükü yüklemez.

Genel kural medeni kanun ve usul kanunundadır. Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça taraflardan her biri hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür (TMK m.6); ispat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir (HMK m.190/1). Adi bir senetteki yazı veya imza inkâr edildiğinde, bu konuda bir karar verilinceye kadar o senet herhangi bir işleme esas alınamaz (HMK m.209/1).

8. İmzaya İtiraz Para Cezası ve İnkâr Tazminatı

İmzaya itiraz para cezası ve inkâr tazminatı, imzanın borçluya ait çıkması hâlinde gündeme gelir; oranları takip yoluna göre değişir. Kambiyo takibinde inkâr edilen imzanın borçluya ait olduğu anlaşılırsa ve takip itirazla birlikte geçici olarak durdurulmuşsa borçlu, senede dayanan takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere inkâr tazminatına ve alacağın yüzde onu oranında para cezasına mahkûm edilir ve itiraz reddedilir (İİK m.170/3).

Kambiyo takibinde tazminat ve para cezası, m.170/3 lafzında takibin geçici olarak durdurulmuş olması koşuluna birlikte bağlanır. Ödeme emrindeki ihtar ise imzasını haksız yere inkâr eden borçlunun alacağın yüzde onu oranında para cezasına mahkûm edileceğini ayrıca yazar (İİK m.168/4). Geçici durdurma kararı istenirken bu iki hüküm birlikte değerlendirilmelidir.

Yaptırım tek yönlü değildir. İcra mahkemesi itirazı kabul ederse ve alacaklının senedi takibe koymada kötü niyeti veya ağır kusuru varsa alacaklı, alacağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere tazminata ve yüzde onu oranında para cezasına mahkûm edilir; alacaklı genel mahkemede dava açarsa para cezasının tahsili dava sonuna kadar ertelenir ve bu davayı kazanırsa para cezası kalkar (İİK m.170/4).

Genel haciz yolunda (adi senet) yaptırımlar m.68/a’dadır:

• İmza borçluya aitse: İcra hâkimi, imzanın borçluya ait olduğuna karar verirse borçluyu takip konusu alacağın yüzde onu oranında para cezasına mahkûm eder (İİK m.68/a/6).
• Borçlu imzayı kabul ederse: Borçlu inkâr ettiği imzayı itirazın kaldırılması duruşmasında ve en geç alacaklının senedin aslını ibraz ettiği celsede kabul ederse hakkında para cezası hükmolunmaz ve kendisine yargılama giderleri yükletilmez; kötü niyetle takibe sebep olan borçlu yargılama giderlerini öder (m.68/a/7).
• Tazminat: İtirazın geçici kaldırılması talebi kabul edilirse borçlu, reddedilirse alacaklı, diğer tarafın talebi üzerine yüzde yirmiden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilir (m.68/a/8).

8.1. İmzaya İtiraz Reddedilirse: Menfi Tespit, İstirdat ve İstinaf

İmzaya itiraz reddedilen borçlu, menfi tespit davası veya borç ödenmişse istirdat davası açabilir. Borçlu bu davalardan birini açarsa hükmolunan tazminatın ve para cezasının tahsili dava sonuna kadar ertelenir; dava borçlu lehine sonuçlanırsa daha önce hükmedilmiş tazminat ve para cezası kalkar (İİK m.170/3). Genel haciz yolunda da borçlu borçtan kurtulma, menfi tespit veya istirdat davası açarsa para cezasının infazı dava sonuna kadar ertelenir ve borçlu davayı kazanırsa ceza kalkar (İİK m.68/a/6).

İtirazın kabulü alacağı sona erdirmez. İtirazın kabulü kararıyla takip durur, ancak alacaklının genel hükümlere göre dava açma hakkı saklıdır (İİK m.170/3).

İcra mahkemesinin kararına karşı istinaf yoluna, kanunda gösterilen parasal sınırın aşılması şartıyla başvurulabilir; başvuru süresi tebliğ tarihinden itibaren iki haftadır (İİK m.363/1). İstinaf yoluna başvuru satıştan başka icra işlemlerini durdurmaz (m.363/4).

9. İmzaya İtiraz Tahliye Taahhüdünde: Süre ve Para Cezası

Tahliye taahhüdünde imzaya itiraz, kambiyo takibindeki beş günlük kurala değil tahliye emrine itiraz hükümlerine tabidir. İtiraz etmek isteyen kiracı itirazını tahliye emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde dilekçe ile veya sözlü olarak icra dairesine bildirir ve bu itiraz tahliye takibini durdurur (İİK m.274/1-2). Taahhüde dayalı icra yolunun şartları kira tahliye taahhütnamesi yazısında açıklanmıştır.

İtiraz üzerine kiraya veren icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını isteyebilir (İİK m.275/1). Tahliye talebi noterlikçe resen düzenlenmiş veya tarih ve imzası tasdik edilmiş ya da ikrar olunmuş bir sözleşmeye dayanıyorsa ve kiracı kiranın yenilendiğine veya uzatıldığına dair aynı kuvvette bir belge gösteremezse itiraz kaldırılır; aksi hâlde talep reddolunur (m.275/2-3). Kiracının imzasını ikrar etmediği adi yazılı bir taahhütnamede icra mahkemesi yolu bu nedenle sonuç vermez ve tarafların genel hükümlere göre mahkemeye başvurma hakları saklıdır (m.275/4).

Tahliye takibindeki para cezası kambiyo takibindeki yüzde onluk cezadan farklıdır. Mahkemede açılan davada, icra takibi sırasında inkâr ettiği imzanın kendisine ait olduğu anlaşılan kiracı veya kiraya veren para cezasına mahkûm edilir (İİK m.275/5). Bu fıkradaki ceza alacağa oranlanmış değildir; kanunda sabit bir lira aralığı olarak yazılıdır ve fıkra en son 1988’de değiştirilmiştir. Kira sözleşmesine dayanan ödenmeyen kira takibinde imzanın reddi ise tahliye talepli icra takibi yazısında açıklanmıştır.

10. İmzaya İtiraz ile Borca İtiraz Arasındaki Fark

İmzaya itiraz senetteki imzanın borçluya ait olmadığı iddiasıdır; borca itiraz ise imzayı tartışmadan borcun olmadığını, ödendiğini, süre verildiğini veya zamanaşımına uğradığını ileri sürer. Kambiyo takibinde iki itiraz da beş gün içinde icra mahkemesine dilekçeyle yapılır (İİK m.168/4-5), ancak inceleme ve ispat ölçüsü farklıdır.

Ölçüt	İmzaya itiraz	Borca itiraz
İddia	İmza borçluya ait değil	Borç yok, ödendi, süre verildi veya zamanaşımı
Dayanak	İİK m.170	İİK m.169, m.169/a
İnceleme	İmza incelemesi, gerekirse bilirkişi (İİK m.68/a/4)	Resmî veya imzası ikrar edilmiş belge ile ispat (İİK m.169/a/1)
Takibe etkisi	Satıştan başka muameleleri durdurmaz (m.170/1)	Satıştan başka muameleleri durdurmaz (m.169)
Geçici durdurma	İtiraz ciddi görülürse evrak üzerinde (m.170/2)	Belgelerden kanaat oluşursa (m.169/a/2)

Borca itirazda icra mahkemesi hâkimi iki tarafı en geç otuz gün içinde duruşmaya çağırır ve borcun olmadığı veya itfa ya da imhal edildiği resmî veya imzası ikrar edilmiş bir belge ile ispat edilirse itirazı kabul eder (İİK m.169/a/1). İmzaya itiraz ise belgeyle ispata değil, imzanın kime ait olduğunun incelenmesine dayanır. Borca itirazın dilekçe içeriği borca itiraz dilekçesi yazısında açıklanmıştır.

10.1. İmzaya İtirazı Geri Almak ve Kambiyo Vasfı Şikâyeti

İmzaya itirazı geri almak, senedin kambiyo senedi niteliğine ilişkin resen incelemeyi de ortadan kaldırır. Takibin dayanağı olan senet kambiyo senedi niteliği taşımıyorsa borçlu bunu beş gün içinde icra mahkemesine şikâyet yoluyla ileri sürer (İİK m.168/3, m.170/a/1); icra mahkemesi süresinde yapılan şikâyet veya itiraz dolayısıyla kendisine gelen işlerde bu hususu resen dikkate alarak takibi iptal edebilir (m.170/a/2). Ancak imza inkârı itirazı her ne suretle olursa olsun geri alınmış veya borç kısmen ya da tamamen kabul edilmişse bu hüküm uygulanmaz (m.170/a/3).

11. İmzaya İtiraz Dilekçesi Nasıl Yazılır?

İmzaya itiraz dilekçesi, kambiyo takibinde takibi yürüten icra dairesinin bağlı olduğu icra mahkemesine hitaben yazılır ve ödeme emrinin tebliğinden itibaren beş gün içinde verilir (İİK m.168/4, m.4/1). Kanun itirazın açıkça yapılmasını ister; dilekçenin imzanın borçluya ait olmadığını tereddüde yer bırakmadan söylemesi gerekir.

1. Ödeme emrinin tebliğ tarihini tespit edin; imzaya itiraz süresi bu tarihten itibaren beş gündür (İİK m.168/4).
2. Dilekçede icra dairesini, dosya numarasını, alacaklı ve borçluyu, takibe konu senedi (tür, tarih, tutar) belirtin.
3. İmzanın size ait olmadığını açıkça yazın; borca ilişkin itirazınız da varsa onu sebepleriyle birlikte ayrıca belirtin (İİK m.168/4-5).
4. İmzanızı taşıyan karşılaştırmaya elverişli belgeleri ekleyin veya bulundukları kurumu gösterin; mahkeme geçici durdurma kanaatini dilekçe kapsamı ve ekli belgelerden edinir (İİK m.170/2; HMK m.211/1-b).
5. Takibin geçici olarak durdurulmasını talep ediyorsanız bunu açıkça yazın ve imza size ait çıkarsa bu kararın inkâr tazminatı ile para cezasının koşulu olduğunu hesaba katın (İİK m.170/2-3).
6. Dilekçeyi icra mahkemesine verin; icra dairesine yapılan beyan bu itirazın yerine geçmez (İİK m.170/1).

Adi senede dayanan genel haciz yolunda ise dilekçe icra dairesine verilir; imzanın reddi ödeme emrine itirazın içinde ayrıca ve açıkça yazılır ve borçlu yurt içinde bir adres bildirir (İİK m.62).

11.1. İmzaya İtiraz Avukatsız Yapılır mı?

İmzaya itiraz avukatsız yapılabilir: dava ehliyeti bulunan herkes davasını kendisi veya tayin ettiği vekil aracılığıyla açabilir ve takip edebilir (HMK m.71/1). İcra mahkemesinde basit yargılama usulü uygulanır (İİK m.18/1). Kendi itirazını yapacak borçlunun şu kuralları gözetmesi gerekir:

• Süre: Kambiyo takibinde süre beş gündür ve geçerse imza o takipte borçludan sadır sayılır (İİK m.168/4).
• Merci: Kambiyo takibinde itiraz icra mahkemesine dilekçeyle yapılır; genel haciz yolunda icra dairesine yapılır ve imza ayrıca reddedilir (İİK m.170/1, m.62).
• Belgeler: Geçici durdurma kararı dilekçe kapsamı ve ekli belgelere göre verilir (İİK m.170/2).
• Tazminat: Takip durdurulduktan sonra imza borçluya ait çıkarsa alacağın yüzde yirmisinden az olmamak üzere tazminat ve yüzde on para cezası uygulanır (İİK m.170/3).
• Geri alma: İmza inkârını geri almak kambiyo vasfına ilişkin resen incelemeyi kapatır (İİK m.170/a/3).

Dilekçenin, sürenin ve eklenecek belgelerin bu kurallara göre hazırlanması için bir avukattan destek alınabilir.

12. İmzaya İtiraza Karşı Alacaklı Ne Yapabilir? Cevap ve Sonraki Yol

İmzaya itiraza karşı alacaklının yolu takip türüne göre değişir. Kambiyo takibinde itiraz icra mahkemesinde incelenir ve alacaklı cevabını mahkemeye verir; icra mahkemesinde talep ve cevaplar dilekçe ile olabileceği gibi mahkemeye ifade zaptettirmek suretiyle de yapılabilir (İİK m.18/2). İtiraz kabul edilse bile alacaklının genel hükümlere göre dava açma hakkı saklıdır (İİK m.170/3).

• Kambiyo takibinde cevap: Alacaklı, borçluya ait karşılaştırmaya elverişli yazı ve imzaların bulunduğu yerleri bildirerek imza incelemesine katılabilir; bu belgeler bilirkişi incelemesinden önce ilgili yerlerden getirtilir (HMK m.211/1-b). Mahkeme itirazı ciddi görüp takibi geçici olarak durdurmuşsa ve imza borçluya ait çıkarsa borçlu inkâr tazminatı ve para cezasına mahkûm edilir (İİK m.170/2-3).
• Adi senette itirazın geçici kaldırılması: Alacaklı, itirazın kendisine tebliğinden itibaren altı ay içinde icra mahkemesinden itirazın geçici olarak kaldırılmasını isteyebilir ve borçlunun imzayı reddetmesi üzerine karşılaştırmaya elverişli imzaların getirtilmesini derhâl icra dairesinden talep edebilir (İİK m.68/a/1, m.66/2).
• Tahliye takibinde itirazın kaldırılması: Kiraya veren, kiracının itirazı üzerine icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını isteyebilir; sonuç, sözleşmenin noterlikçe düzenlenmiş, tasdik edilmiş veya ikrar olunmuş olmasına bağlıdır (İİK m.275/1-2).
• Genel mahkemede dava: İtirazın kabulünden sonra alacaklı genel mahkemede dava açarsa, hakkında hükmolunan para cezasının tahsili dava sonuna kadar ertelenir ve davayı kazanırsa para cezası kalkar (İİK m.170/4).

13. İmzaya İtiraz Mahkemede: Sözleşme veya Senetteki İmzanın İnkârı

Mahkemede görülen bir davada sözleşmedeki veya senetteki imzaya itiraz, İcra ve İflas Kanunu’na değil Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na tabidir. Adi bir senetteki yazı veya imza inkâr edildiğinde, bu konuda bir karar verilinceye kadar o senet herhangi bir işleme esas alınamaz; resmî senetlerde ise yazı veya imzanın sahteliği ancak mahkeme kararıyla sabit olursa senet işleme esas alınamaz (HMK m.209/1-2). Mahkeme huzurunda ikrar olunan veya inkâr edenden sadır olduğu kabul edilen adi senetler, aksi ispat edilmedikçe kesin delil sayılır (HMK m.205/1).

Sözleşmedeki imzaya itiraz edilirse inceleme HMK m.211’deki sırayla yapılır: isticvap, huzurda yazı yazdırma ve imza attırma, gerekirse bilirkişi incelemesi. İsticvap için mahkemeye davet edilen taraf belirtilen günde hazır bulunmazsa, inkâr ettiği belgedeki yazı veya imzayı ikrar etmiş sayılır ve bu husus davetiyede ayrıca ihtar edilir (HMK m.211/1-a). Senedin türleri ve delil değeri senet nedir yazısında ayrıca açıklanmıştır.