İcra Takibi Nedir? İlamsız Takip ve Ödeme Emrine İtiraz

Kısa Cevap

İlamsız icra takibi, elinde mahkeme kararı olmayan alacaklının doğrudan icra dairesine başvurarak başlattığı takiptir. Borçluya ödeme emri tebliğ edilir. Borçlu, tebliğden itibaren yedi gün içinde icra dairesine itiraz ederse takip durur (İİK m.62, m.66). Alacaklı takibi sürdürmek için mahkemeye başvurmak zorunda kalır.

Bu Durumda mısınız?

• Adresinize bir ödeme emri tebliğ edildi; borcun kaynağını hiç bilmiyorsunuz ya da bu borcu ödediğinizi düşünüyorsunuz.
• Bir müşterinize mal veya hizmet verdiniz, faturayı tahsil edemediniz; elinizde mahkeme kararı yok, yalnızca fatura ve cari hesap kaydı var.
• Ödeme emrine itiraz ettiniz; takip durdu, ancak aylar sonra size bir itirazın iptali dava dilekçesi tebliğ edildi.
• Elinizde bir bono veya çek var; hangi takip yolunun daha hızlı olduğunu ve borçlunun hangi sürede itiraz edebileceğini bilmek istiyorsunuz.
• Ödeme emrini geç fark ettiniz; yedi günlük süre geçti ve haciz ihtimaliyle karşı karşıyasınız.

Bu senaryolarda süreler gün hesabıyla işler; Yargıtay 12. Hukuk Dairesi kambiyo takibindeki itiraz süresini hak düşürücü nitelikte görmüş ve mahkemece resen gözetilmesi gerektiğini belirtmiştir (E. 2015/3110, K. 2015/10850). Somut durumunuz için bir avukata danışmanız yerinde olur.

İlamsız İcra Takibi Nedir?

İlamsız icra, alacaklının alacağını mahkemede ispat etmesine gerek olmadan doğrudan cebri icra yoluna başvurabilmesidir. Kanun bu yolu para ve teminat alacakları için açar:

“Bir paranın ödenmesine veya bir teminatın verilmesine dair olan cebri icralar takip talebiyle başlar ve haciz yoliyle veya rehnin paraya çevrilmesi yahut iflas suretiyle cereyan eder.”

(İcra ve İflas Kanunu m.42)

Aynı madde iki yasak da içerir: yabancı devlet aleyhine ve idari yargının görev alanına giren konularda ilamsız takip yoluna başvurulamaz.

Takip, alacaklının takip talebi ile başlar. Talep icra dairesine yazılı veya sözlü olarak ya da elektronik ortamda yapılır (İİK m.58). Talepte tarafların kimlik bilgileri, alacağın Türk parasıyla tutarı ve faizin işlemeye başladığı gün, senet, senet yoksa borcun sebebi ve takip yollarından hangisinin seçildiği gösterilir. Alacak belgeye dayanıyorsa belgenin borçlu sayısından bir fazla örneğinin takip talebi anında icra dairesine verilmesi zorunludur.

Ödeme Emri Nedir, Neleri İçerir?

Ödeme emri, takibin borçluya yönelen ilk işlemidir ve sonraki bütün işlemler bunun üzerine kurulur. İcra müdürü, takip talebinin kanundaki şartları taşıdığına karar verirse ödeme emri düzenler (İİK m.60). Ödeme emri, takip talebinden itibaren nihayet 3 gün içinde tebliğe gönderilir (İİK m.61).

Ödeme emrinde bulunması gereken ihtarlar İİK m.60’ta sayılır: borcun ve masrafların yedi gün içinde ödenmesi; imza kendisine ait değilse bunun yine yedi gün içinde ayrıca ve açıkça bildirilmesi, aksi halde senedin kendisinden sadır sayılacağı; borca veya alacaklının takip hakkına ilişkin itirazın da aynı süre içinde beyan edilmesi; itiraz edilmezse yedi gün içinde mal beyanında bulunulması ve borç ödenmez veya itiraz olunmazsa cebri icraya devam edileceği.

Hukuk Genel Kurulu, ödeme emrinin takipteki konumunu şöyle tarif eder:

“Ödeme emri tebliği borçluya karşı yapılan icra takip işlemlerinden birincisidir. İcra müdürlüğünün icra takip işlemi ödeme emriyle başlar ve ödeme emri bundan sonraki icra takip işlemlerinin şartıdır.”

(Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2023/1139, K. 2024/581, T. 27.11.2024 — bozma)

İlamlı ve İlamsız Takip Farkı

Elinde mahkeme ilamı olan alacaklı ilamlı takip yapar ve borçluya ödeme emri değil icra emri tebliğ edilir. İcra emri de yedi günlük süre içerir, ancak bu süre itiraz için değil ödeme ve icranın geri bırakılması kararı getirme süresidir (İİK m.32). İlamlı takipte borçlu, ancak zamanaşımı, itfa veya imhal iddiasını icra mahkemesine yedi gün içinde bildirebilir; bunlardan itfa veya imhal iddiasını nitelikli belgeyle ispat etmek zorundadır (İİK m.33). Belge şartı üç iddianın tamamına değil, yalnız bu ikisine bağlanmıştır; zamanaşımı iddiası bu şarta tabi değildir.

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi iki yol arasındaki farkı ve bunun sonucunu şöyle ortaya koymuştur:

“Nitekim ilamlı icra takibinde borçlunun itirazı takibi durdurmayacağı gibi, itfa ve imhal itirazlarının ispatı, ancak “yetkili mercilerce re’sen yapılmış veya usulüne göre tasdik edilmiş yahut icra dairesinde veya icra mahkemesinde veya mahkeme önünde ikrar olunmuş senetle” (İİK. m. 33) mümkün olacaktır. Halbuki ilamsız icra takibinde itiraz üzerine takip duracak ve alacaklının itirazın kaldırılması için icra mahkemesine başvurarak olumlu karar alması gerekecektir.”

(Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2016/21182, K. 2016/19375, T. 22.09.2016 — bozma)

Aynı kararda Daire, elinde ilam bulunan alacaklının ilamsız takibe başvurmasını hem İİK m.32’nin emredici hükmüne hem de dürüstlük kuralına aykırı bulmuştur:

“Bu doğrultuda, Dairemizin yeni oluşan içtihatları ile ilama dayalı olarak ilamsız icra takibi yapılamayacağı sonucuna varılmıştır.”

(Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2016/21182, K. 2016/19375, T. 22.09.2016 — bozma)

İki yol arasında yetki bakımından da fark vardır: ilamlı takip istenen icra dairesinde yapılabilirken, ilamsız takipte genel yetki kurallarına gidilir. İİK m.50 uyarınca yetkiye dair genel hükümler kıyasen uygulanır; ayrıca takibe esas olan akdin yapıldığı icra dairesi de takibe yetkilidir.

Ödeme Emrine İtiraz — Süre, Şekil, Yer

Ödeme emrine itiraz, borçlunun elindeki en güçlü ve en ucuz savunmadır. Kanun bunu tek fıkrada düzenler:

“İtiraz etmek istiyen borçlu, itirazını, ödeme emrinin tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde dilekçe ile veya sözlü olarak icra dairesine bildirmeye mecburdur.”

(İcra ve İflas Kanunu m.62/1)

Üç noktanın altını çizmek gerekir.

Birincisi, muhatap icra dairesidir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi bu konuda nettir:

“İlamsız takipte her türlü itirazın İİK.nun 62/1.maddesi uyarınca ödeme emrinin tebliği tarihinden itibaren yasal yedi günlük süre içerisinde icra dairesine yapılması zorunlu olup, icra mahkemesine yapılan başvuru hukuki sonuç doğurmaz.”

(Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2011/21714, K. 2012/6024, T. 02.03.2012 — bozma)

İkincisi, itiraz kural olarak gerekçe istemez ama iki istisnası vardır. Borcun bir kısmına itiraz eden borçlu o kısmın cihet ve miktarını açıkça göstermek zorundadır; aksi takdirde itiraz edilmemiş sayılır. Senet altındaki imza reddediliyorsa bu da itirazda ayrıca ve açıkça beyan edilmelidir; aksi halde borçlu takip yönünden imzayı kabul etmiş sayılır (İİK m.62).

Üçüncüsü, borçlu itirazla birlikte yurt içinde bir adres bildirmek zorundadır. Adresini değiştiren borçlu yeni adres bildirmez ve tebliğ memurunca da tespit edilemezse, takip talebindeki adrese çıkarılacak tebligat borçlunun kendisine yapılmış sayılır (İİK m.62).

İtiraz, takibi yapan icra dairesinden başka bir icra dairesine de yapılabilir; o daire gereken masrafı itirazla birlikte alarak itirazı derhal yetkili icra dairesine gönderir. Borçluya itiraz ettiğine dair bedava ve pulsuz bir belge verilir (İİK m.62).

İtirazın Sonucu — Takip Durur

İtirazın hukuki sonucu tek cümledir ve kendiliğinden doğar:

“Müddeti içinde yapılan itiraz takibi durdurur. İtiraz müddetinde değilse alacaklının talebi üzerine icra memuru takip muamelelerine alacağın tamamı için devam eder. Borçlu, borcun yalnız bir kısmına itirazda bulunmuşsa takibe, kabul ettiği miktar için devam olunur.”

(İcra ve İflas Kanunu m.66/1)

Takibe itiraz edildiği, alacaklının yatırdığı avanstan karşılanmak suretiyle üç gün içinde bir muhtıra ile alacaklıya tebliğ edilir (İİK m.62). Bu tebliğ yalnızca bir bilgilendirme değildir; aşağıda görüleceği gibi alacaklının İİK m.67 ve m.68’deki başvuru sürelerini başlatan olay bu tebliğdir.

Alacaklının İki Yolu — İtirazın İptali ve İtirazın Kaldırılması

Duran takibi yeniden yürütebilmek için alacaklının önünde iki seçenek vardır. Hukuk Genel Kurulu bunu şöyle özetler:

“Bu tebliğden sonra borçlu yasal süresi içinde takibe itiraz ettiği takdirde itiraz üzerine duran takibe devam edilebilmesi için takip alacaklısının ya itirazın kaldırılması ya da itirazın iptali yoluna başvurması gerekir.”

(Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2023/1139, K. 2024/581, T. 27.11.2024 — bozma)

İtirazın iptali davası genel mahkemede açılır; Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, duran takibe devam edilebilmesini “genel mahkemeden veya icra mahkemesinden alınacak olumlu yönde kararın varlığı” şartına bağlamıştır (E. 2011/21714, K. 2012/6024). Alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir (İİK m.67/1). Borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu, takipte haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı, karşı tarafın talebi üzerine red veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilir.

İtirazın kesin olarak kaldırılması ise icra mahkemesinden istenir ve yalnızca nitelikli belgeye dayanan alacaklıya açıktır: imzası ikrar veya noterlikçe tasdik edilen borç ikrarını içeren senet ya da resmî dairelerin veya yetkili makamların usulüne göre verdikleri makbuz veya belge. Alacaklı bu talebi itirazın kendisine tebliği tarihinden itibaren altı ay içinde yapmalıdır; bu süre içinde istenmezse yeniden ilamsız takip yapılamaz (İİK m.68/1).

Bu iki yolun ayrıntısı ve icra inkâr tazminatının koşulları için itirazın iptali davası yazımıza bakabilirsiniz.

Sürelerin başlangıcı: tebliğ, öğrenme değil

Her iki süre de itirazın alacaklıya tebliğinden işler; alacaklının itirazı başka yoldan öğrenmiş olması süreyi başlatmaz. Hukuk Genel Kurulu bir yıllık süre bakımından şöyle karar vermiştir:

“Yukarıda ayrıntılı olarak açıklandığı üzere, itirazın iptali davası, bir yıllık hak düşürücü süre içerisinde açılması gereken bir dava olup, açık kanuni düzenlemeye göre dava açma süresi itirazın tebliği ile başlayacaktır. Ödeme emrine itiraz, 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine uygun olarak takip alacaklısına tebliğ edilmez ise dava açma süresi başlamayacaktır.”

(Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/1651, K. 2019/707, T. 18.06.2019 — bozma)

Aynı ilke altı aylık süre için de uygulanır:

“İİK’nun 68/1. maddesinde düzenlenen altı aylık hak düşürücü süre, yasaya göre öğrenme tarihinden itibaren değil itirazın alacaklıya tebliğinden itibaren başladığına göre, alacaklı vekilinin 13.05.2013 tarihinde icra mahkemesine yaptığı başvurunun yasal süresinde olduğunun kabulü gerekir.”

(Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2013/32600, K. 2013/39497, T. 10.12.2013 — bozma)

İtiraz Sebeplerinizi Sonradan Genişletebilir misiniz? (İİK m.63)

Hayır — ve bu, itiraz dilekçesini neden baştan eksiksiz yazmanız gerektiğinin asıl sebebidir. İcra dairesine verdiğiniz dilekçede yazmadığınız bir sebebi, itirazın kaldırılması duruşmasında kural olarak ilk kez ileri süremezsiniz:

2004 sayılı İİK m.63 — İtiraz sebepleri

İtiraz eden borçlu, itirazın kaldırılması duruşmasında, alacaklının dayandığı senet metninden anlaşılanlar dışında, itiraz sebeplerini değiştiremez ve genişletemez.

Maddenin kendi içinde tek bir istisnası vardır: senet metninden anlaşılan itirazlar. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi bunun en tipik örneğini göstermiştir. Sadece borca itiraz eden borçlu, duruşmada senedin zamanaşımına uğradığını ileri sürebilir:

“Zamanaşımı itirazı senet metninden anlaşılan itiraz olduğundan borçlu tarafça duruşmada ileri sürülmesi mümkün”

(Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2011/3581, K. 2011/19241, T. 18.10.2011 — onama)

Mantık şudur: zamanaşımı senedin tarihinden hesaplanır, yani hâkimin önündeki belgeden zaten görülebilir; borçlunun sonradan getirdiği yeni bir olgu değildir. Buna karşılık “ödeme yaptım”, “bu borç bana ait değil” gibi senet dışı iddialar dilekçede yoksa duruşmada kapıdan dönebilir.

Kural alacaklı için de işler

Bu sınır tek yönlü değildir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi 2025 tarihli kararında kuralı simetrik olarak alacaklıya da uygulamıştır:

“nasıl ki itiraz eden borçlu, itirazın kaldırılması duruşmasında, alacaklının dayandığı senet metninden anlaşılanlar dışında itiraz sebeplerini değiştiremez ve genişletemez ise, alacaklının da takip konusu yapmadığı ve takip dosyasına sunmadığı bir belgeyi itirazın kaldırılması aşamasında ileri süremeyeceğinin kabulü gerekir.”

(Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2025/3742, K. 2025/4965, T. 26.06.2025 — bozma)

Pratik karşılığı borçlu için güçlü bir savunmadır: alacaklı takip dosyasına hiçbir belge koymamışsa, itirazın kaldırılması aşamasında mahkemeye ilk kez sunduğu bir belgeyle İİK m.68 şartını sağlayamaz.

Dikkat: bu sınır itirazın kaldırılması (icra mahkemesi) yolu içindir. Genel mahkemede görülen itirazın iptali davası HMK’nın genel yargılama hükümlerine tabidir ve orada iddia-savunma rejimi farklı işler.

Süreyi Kaçırdıysanız: Gecikmiş İtiraz (İİK m.65)

Yedi günlük süreyi kaçırmak her zaman yolun sonu değildir. Kanun, kusuru olmaksızın bir engel yüzünden itiraz edemeyen borçluya ayrı bir kapı açar:

2004 sayılı İİK m.65 — Gecikmiş itiraz

Borçlu kusuru olmaksızın bir mani sebebiyle müddeti içinde itiraz edememiş ise paraya çevirme muamelesi bitinceye kadar itiraz edebilir. Ancak borçlu, maniin kalktığı günden itibaren üç gün içinde, mazeretini gösterir delillerle birlikte itiraz ve sebeplerini ve müstenidatını bildirmeye ve mütaakıp fıkra için yapılacak duruşmaya taallük eden harç ve masrafları ödemeye mecburdur.

Dört unsur birlikte aranır: kusursuzluk, bir engelin varlığı, engelin kalkmasından itibaren üç gün, ve başvurunun icra mahkemesine yapılması. Dış sınır ise paraya çevirme muamelesinin bitmesidir. Mal satılıp bedel dağıtıldıktan sonra bu yol kapanır.

Ön koşul: tebligatın usulüne uygun olması

En sık karıştırılan nokta budur. Gecikmiş itiraz, tebligatın geçerli olduğunu varsayar; borçlu geçerli bir tebligata rağmen bir engel yüzünden itiraz edememiştir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi bunu ön koşul olarak adlandırır:

“Açıklanan yasa hükmünden de anlaşılacağı üzere gecikmiş itirazın ön koşulu, usulüne uygun bir tebligatın yapılmış olmasıdır.”

(Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2014/8415, K. 2014/11245, T. 17.04.2014 — bozma)

Bunun pratik sonucu, iki yolu birbirinden ayırmaktır:

• Tebligat usulüne uygun, ama siz haklı bir engel yüzünden itiraz edemediniz → gecikmiş itiraz (İİK m.65), üç gün.
• Tebligat baştan usulsüz → gecikmiş itiraz değil, usulsüz tebligat şikâyeti (İİK m.16 · tebligat kuralları). Burada tebliğ tarihi öğrenme tarihine göre düzeltilir ve yedi günlük itiraz süreniz yeniden işlemeye başlar.

Yanlış yolu seçmek talebin reddiyle sonuçlanır; ödeme emrini geç fark ettiyseniz önce tebligat mazbatasını inceletmek gerekir.

Mazeret nasıl incelenir, kabul edilirse ne olur?

İcra mahkemesi tetkikatını kural olarak evrak üzerinde yapar; gerekirse iki tarafı davet ederek mazeretin kabule değer olup olmadığına karar verir. Sonucu Daire şöyle özetler:

“Gecikmiş itiraz, süresinde yapılmış ise, icra mahkemesi borçlunun bildirdiği mazeretin haklı olup olmadığını inceler. Mazereti kabul ederse icra takibi durur. Bu durumda alacaklı ancak itirazın kaldırılması veya itirazın iptali yoluna gidebilir.”

(Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2016/10433, K. 2017/1738, T. 13.02.2017 — bozma)

Yani mazeret kabul edilirse tablo süresinde itiraz edilmiş gibi kurulur: takip durur ve top alacaklıya geçer.

Delilleri dilekçeye ekleyin. Aynı kararda Daire, mazereti gösteren delillerin icra dosyasına sunulmuş olmasının icra mahkemesinin değerlendirmesinde göz önüne alınamayacağını kabul etmiştir; deliller gecikmiş itiraz dilekçesinin ekinde mahkemeye verilmelidir. Ayrıca duruşmaya ilişkin harç ve masrafların da başvuruyla birlikte ödenmesi kanunen zorunludur.

Haciz konulmuşsa: alacaklının yedi günü

Mazeretin kabulünden önce mallarınıza haciz konulmuşsa, İİK m.65 son fıkrası alacaklıya bir süre yükler: mazeretin kabulü kararının tefhim veya tebliğinden itibaren yedi gün içinde itirazın kaldırılmasını istemez ya da aynı süre içinde İİK m.67’ye göre mahkemeye başvurmazsa haciz kalkar. Gecikmiş itirazınız kabul edildiyse bu yedi günü takvime işleyin. Alacaklı hareketsiz kalırsa haczin kaldırılmasını talep edebilirsiniz.

Kambiyo Senetlerine Mahsus Takipte Farklar

İİK m.167 uyarınca alacağı çek, poliçe veya emre muharrer senede dayanan alacaklı, alacak rehinle temin edilmiş olsa bile bu bölümdeki hususi usullere göre haciz yolu ile takipte bulunabilir. Bu yolun süreleri ve başvuru mercii genel haciz yolundan ayrılır. İİK m.168 uyarınca borcun ve takip masraflarının on gün içinde ödenmesi ihtar edilir; senedin kambiyo senedi vasfını taşımadığı beş gün içinde şikâyet edilebilir; imzanın kendisine ait olmadığı iddiası da beş gün içinde açıkça bir dilekçeyle icra mahkemesine bildirilmelidir. Borçlu olmadığı, borcun itfa edildiği, mehil verildiği, alacağın zamanaşımına uğradığı veya yetki itirazı da yine beş gün içinde icra mahkemesine bildirilir.

“İİK nun 168/5.maddesi gereğince kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla yapılan takiplerde, borçlu ödeme emrinin tebliğinden itibaren beş gün içinde icra mahkemesine itirazlarını bildirmek zorundadır.”

(Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2009/24683, K. 2010/6110, T. 16.03.2010 — bozma)

Bu sürenin niteliği de belirlenmiştir:

“İİK’nun 168/4-5. maddesi gereğince kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile icra takibinde imzaya ve borca itirazın (5) günlük süre içinde icra mahkemesine yapılması zorunludur. Bu süre, hak düşürücü süre niteliğinde olup mahkemece re’sen gözetilmelidir.”

(Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2015/3110, K. 2015/10850, T. 22.04.2015 — onama)

En kritik fark itirazın etkisidir. Genel haciz yolunda süresinde yapılan itiraz takibi kendiliğinden durdururken, kambiyo takibinde borca itirazın etkisi çok daha dardır:

2004 sayılı İİK m.169 — Borca itiraz

Borçlu, 168 inci maddenin 5 numaralı bendine göre borca karşı yapacağı itirazını bir dilekçe ile icra mahkemesine bildirir. Bu itiraz satıştan başka icra takip muamelelerini durdurmaz.

Yani itiraz edilse bile haciz konulabilir; duran tek şey satıştır. Aynı kural imzaya itiraz için de geçerlidir (İİK m.170). İcra mahkemesi hâkimi, itiraz dilekçesine ekli belgelerden borcun itfa veya imhal edildiği ya da senedin metninden zamanaşımına uğradığı kanaatine varırsa esas hakkındaki kararına kadar takibin muvakkaten durdurulmasına karar verebilir (İİK m.169/a). Ayrıca icra mahkemesi, senedin kambiyo senedi vasfını haiz olmadığını veya alacaklının kambiyo hukuku uyarınca takip hakkına sahip bulunmadığını resen gözeterek takibi iptal edebilir (İİK m.170/a).

Borçtan Kurtulma Davası

Takibin dayandığı senet hususi olup imza itiraz sırasında borçlu tarafından reddedilmişse, alacaklı itirazın kendisine tebliği tarihinden itibaren altı ay içinde itirazın geçici olarak kaldırılmasını isteyebilir (İİK m.68/a). İcra mahkemesi reddedilen imzanın borçluya aidiyetine kanaat getirirse itirazın muvakkaten kaldırılmasına karar verir. Bu karar verildiğinde borçlunun elinde ayrı bir dava yolu doğar:

“İtirazın muvakkaten kaldırılması kararının tefhim veya tebliğinden itibaren yedi gün içinde borçlu, takibin yapıldığı mahal veya alacaklının yerleşim yeri mahkemesinde borçtan kurtulma davası açabilir. Bu davanın dinlenebilmesi için borçlunun dava konusu alacağın yüzde 15 ini ilk duruşma gününe kadar mahkeme veznesine nakden depo etmesi veya mahkemece kabul edilecek aynı değerde esham ve tahvilat veya banka teminat mektubu tevdi etmesi şarttır. Aksi takdirde dava reddolunur.”

(İcra ve İflas Kanunu m.69/2)

Borçlu bu süre içinde dava açmaz veya davası reddolunursa, itirazın kaldırılması kararı ve varsa muvakkat haciz kesinleşir (İİK m.69/3). Davada haksız çıkan taraf, dava veya hükmolunan şeyin yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilir.

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, borçluların hem imzayı hem borcu reddettiği bir olayda itirazın niteliğini şöyle belirlemiştir:

“İtiraz bu haliyle takip dayanağı belge altındaki imzaya itiraz niteliğinde olup imzaya ve borca itiraz olarak ayrı ayrı değerlendirilemez.”

(Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2015/6421, K. 2015/16366, T. 11.06.2015 — bozma)

İcra Takibi Süreleri Tablosu

İşlem	Süre	Başlangıç	Nereye	Dayanak
Ödeme emrinin tebliğe gönderilmesi	3 gün	takip talebinden	—	İİK m.61/1
İlamsız takipte ödeme	7 gün	ödeme emrinin tebliğinden	icra dairesinin banka hesabı	İİK m.60/2
Ödeme emrine itiraz	7 gün	ödeme emrinin tebliğinden	icra dairesi	İİK m.62/1
Gecikmiş itiraz	3 gün	engelin kalktığı günden (dış sınır: paraya çevirmenin bitmesi)	icra mahkemesi	İİK m.65
Gecikmiş itiraz kabul edilince alacaklının başvurusu	7 gün	mazeretin kabulü kararının tefhim veya tebliğinden	icra mahkemesi / genel mahkeme	İİK m.65 son
İtirazın alacaklıya tebliği	3 gün	itirazdan	—	İİK m.62/2
İlamlı takipte ödeme (icra emri)	7 gün	icra emrinin tebliğinden	—	İİK m.32
İcranın geri bırakılması istemi	7 gün	icra emrinin tebliğinden	icra mahkemesi	İİK m.33/1
Kambiyo takibinde ödeme	10 gün	ödeme emrinin tebliğinden	icra dairesinin banka hesabı	İİK m.168/2
Kambiyo vasfına şikâyet	5 gün	ödeme emrinin tebliğinden	icra mahkemesi	İİK m.168/3
Kambiyo takibinde imzaya itiraz	5 gün	ödeme emrinin tebliğinden	icra mahkemesi	İİK m.168/4
Kambiyo takibinde borca / yetkiye itiraz	5 gün	ödeme emrinin tebliğinden	icra mahkemesi	İİK m.168/5
İtirazın kesin kaldırılması istemi	6 ay	itirazın alacaklıya tebliğinden	icra mahkemesi	İİK m.68/1
İtirazın iptali davası	1 yıl	itirazın alacaklıya tebliğinden	genel mahkeme	İİK m.67/1
Borçtan kurtulma davası	7 gün	geçici kaldırma kararının tefhim veya tebliğinden	mahkeme	İİK m.69/2
İcra dairesi işlemine şikâyet	7 gün	işlemin öğrenilmesinden	icra mahkemesi	İİK m.16/1
Haciz isteme	1 yıl	ödeme emrinin tebliğinden	icra dairesi	İİK m.78/2
Satış isteme	1 yıl	hacizden	icra dairesi	İİK m.106/1
İstirdat davası	1 yıl	ödeme tarihinden	mahkeme	İİK m.72/7

İcra dairesi işlemlerine karşı şikâyet süresi kural olarak yedi gündür; ancak bir hakkın yerine getirilmemesinden veya sebepsiz sürüncemede bırakılmasından dolayı her zaman şikâyet olunabilir (İİK m.16/2). Haciz talebi kanuni müddet içinde yapılmazsa dosya muameleden kaldırılır (İİK m.78); bir malın satışı kanuni müddet içinde istenmezse o mal üzerindeki haciz kalkar (İİK m.110).

Hangi Tarihteki Kanun Uygulanır?

İtiraz sürelerine ilişkin hükümler uzun süredir değişmemiştir. İİK m.62, m.67, m.68 ve m.168’in bugünkü lafzı en son 2003 ve 2012 tarihli değişikliklerle oluşmuştur; bu maddelerde 2019 sonrası bir değişiklik bulunmamaktadır.

Buna karşılık satış isteme süresi değişmiştir. İİK m.106, 24.11.2021 tarihli ve 7343 sayılı Kanun’la başlığıyla birlikte değiştirilmiş ve hacizden itibaren bir yıl olarak düzenlenmiştir. Bu tarihten önceki hacizler bakımından süre hesabı yapılırken olay tarihindeki metnin esas alınması gerekir. Aynı şekilde İİK m.78’in birinci fıkrası 22.07.2020 tarihli ve 7251 sayılı Kanun’la değiştirilerek UYAP üzerinden mal, hak veya alacak sorgulaması ve elektronik haciz imkânı getirilmiştir.

Eski tarihli bir takip dosyası üzerinde çalışıyorsanız, süre hesabını bugünkü metne değil işlemin yapıldığı tarihte yürürlükte olan metne göre yapmak gerekir.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

• İtirazın kaldırılması — icra mahkemesi (İİK m.68).
• İtirazın iptali davası — genel mahkeme; alacaklı “mahkemeye başvurarak” genel hükümler dairesinde alacağını ispat eder (İİK m.67/1).
• Borçtan kurtulma davası — takibin yapıldığı mahal veya alacaklının yerleşim yeri mahkemesi (İİK m.69/2).
• Menfi tespit ve istirdat davaları — takibi yapan icra dairesinin bulunduğu yer mahkemesinde açılabileceği gibi davalının yerleşim yeri mahkemesinde de açılabilir (İİK m.72 son fıkra).
• İcra dairesi işlemlerine şikâyet — icra mahkemesi (İİK m.16).
• Takip yetkisi — genel yetki kuralları kıyasen uygulanır; ayrıca takibe esas olan akdin yapıldığı icra dairesi de yetkilidir (İİK m.50).

Yetki itirazı, esas hakkındaki itirazla birlikte yapılır ve icra mahkemesi önce yetki meselesini inceleyip kesin surette karara bağlar (İİK m.50/2).

Adım Adım Ne Yapmalısınız?

Ödeme emri alan borçlu için:

1. Tebliğ tarihini tespit edin. Tebliğ mazbatasındaki tarih, tüm sürelerin başlangıcıdır.
2. Takip yolunu belirleyin. Ödeme emrinin örnek numarası ve dayanak belge, genel haciz yolunda mı yoksa kambiyo takibinde mi olduğunuzu gösterir. Süre yedi gün müdür beş gün müdür, itiraz icra dairesine mi icra mahkemesine mi verilecektir, bu ayrım burada belirlenir.
3. İtirazınızın kapsamını kurun. Kısmi itirazda itiraz edilen kısmın cihet ve miktarını, imza itirazında imzayı reddettiğinizi açıkça yazın (İİK m.62).
4. Yurt içi adresinizi bildirin. İtiraz dilekçesiyle birlikte zorunludur.
5. Süre geçmişse önce tebligatı inceletin. Tebligat usulsüzse şikâyet yoluna gidin; usulüne uygunsa ve itiraz edememenizin kusursuz bir sebebi varsa gecikmiş itiraz (İİK m.65); engelin kalktığı günden itibaren üç gün, icra mahkemesine, mazeret delilleri dilekçe ekinde.
6. Gecikmiş itiraz da kapalıysa alternatifleri değerlendirin. İİK m.71 kapsamında itfa veya imhalin nitelikli belgeyle ispatı ya da menfi tespit davası gündeme gelebilir.
7. İtiraz dilekçenizi eksiksiz yazın. İtirazın kaldırılması duruşmasında senet metninden anlaşılanlar dışında yeni sebep ekleyemezsiniz (İİK m.63).

Takip başlatacak alacaklı için:

1. Elinizde ilam varsa ilamlı takip yapın; Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, ilama dayalı olarak ilamsız icra takibi yapılamayacağı sonucuna varmıştır (E. 2016/21182, K. 2016/19375).
2. Alacak çek, poliçe veya emre muharrer senede dayanıyorsa kambiyo senetlerine mahsus haciz yolunu değerlendirin (İİK m.167); bu yolda borca itiraz kural olarak takibi durdurmaz (İİK m.169).
3. Takip talebinde alacağın tutarını, faiz başlangıcını ve borcun sebebini eksiksiz gösterin (İİK m.58).
4. Borçlu itiraz ederse itirazın size tebliğ edilmesini icra dairesinden talep edin; süreler bu tebliğle başlar.
5. Elinizdeki belge İİK m.68’deki niteliktiyse altı ay içinde itirazın kaldırılması, değilse bir yıl içinde itirazın iptali yoluna gidin.

Takibin Sonraki Aşamaları: İcra Hukukunda Diğer Konular

Ödeme emri kesinleştikten sonra süreç haciz, satış ve paraların paylaştırılmasıyla devam eder. Her aşamanın kendi uyuşmazlıkları ve süreleri vardır:

Aşama / Uyuşmazlık	Ne zaman gündeme gelir	Ayrıntı
İtirazın iptali	Borçlu itiraz etti, alacaklı genel mahkemeye gidiyor	itirazın iptali davası ve icra inkâr tazminatı
Menfi tespit / istirdat	Borçlu “böyle bir borcum yok” diyor veya ödediğini geri istiyor	menfi tespit ve istirdat davası
Haczedilemeyen mallar	Eve haciz gelip gelmeyeceği merak ediliyor	eve haciz gelir mi
Maaş haczi	Borçlunun ücretine haciz konuluyor	maaş haczi: oran ve sınırlar · emekli maaşına haciz
Üçüncü kişideki alacak	Borçlunun banka veya işverendeki alacağı haczediliyor	haciz ihbarnamesi
Haczedilen mal başkasının	Üçüncü kişi “bu mal benim” diyor	istihkak davası
Mal kaçırma	Borçlu takipten önce malvarlığını devretmiş	tasarrufun iptali davası
Satış ve ihale	Haczedilen mal satıldı, ihaleye itiraz ediliyor	ihalenin feshi davası
Ödeme taahhüdü	Borçlu taahhüt verdi ve yerine getirmedi	taahhüdü ihlal suçu ve tazyik hapsi
Dosyanın kapanması	Borç bitti, kayıtların temizlenmesi gerekiyor	icra dosyası kapatma

Takip öncesinde alacağı güvence altına almak için başvurulan geçici koruma yolu ise ayrıdır: ihtiyati haciz.

Sık Yapılan Hatalar

• İtirazı icra mahkemesine vermek. Genel haciz yolunda itiraz icra dairesine yapılır (İİK m.62); Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, icra mahkemesine yapılan başvurunun hukuki sonuç doğurmayacağını belirtmiştir (E. 2011/21714, K. 2012/6024).
• Kısmi itirazda miktarı göstermemek. İİK m.62 uyarınca itiraz edilmemiş sayılır ve takip alacağın tamamı için devam eder.
• İmza itirazını “borcum yok” ifadesine gizlemek. Senet altındaki imza itirazda ayrıca ve açıkça reddedilmezse, borçlu icra takibi yönünden imzayı kabul etmiş sayılır (İİK m.62).
• Alacaklı olarak itirazın tebliğini takip etmemek. İtirazın alacaklıya üç gün içinde muhtıra ile tebliği kanuni bir yükümlülüktür (İİK m.62); tebliğ yapılmadıkça bir yıllık ve altı aylık süreler işlemeye başlamaz ve dosya hareketsiz kalır.
• Öğrenme tarihini süre başlangıcı saymak. Hukuk Genel Kurulu, icra dosyasında işlem yapmış olmanın itirazın tebliği anlamına gelmeyeceğine karar vermiştir (E. 2017/1651, K. 2019/707).
• Kambiyo takibinde beş günlük süreyi yedi gün sanmak. İtiraz süresi beş gündür (İİK m.168); Yargıtay 12. Hukuk Dairesi bu sürenin hak düşürücü olduğunu ve mahkemece resen gözetilmesi gerektiğini belirtmiştir (E. 2015/3110, K. 2015/10850).
• Haciz ve satış isteme sürelerini takip etmemek. Haciz talebi süresinde yapılmazsa dosya muameleden kaldırılır (İİK m.78); satış süresinde istenmezse haciz kalkar (İİK m.110).
• Süre geçti diye yolu kapalı sanmak. Kusursuz bir engel varsa gecikmiş itiraz açıktır (İİK m.65); ancak süresi yedi değil üç gündür ve engelin kalktığı günden işler.
• Usulsüz tebligatta gecikmiş itiraza başvurmak. Gecikmiş itirazın ön koşulu geçerli bir tebligattır (12. HD, E. 2014/8415); tebligat usulsüzse yol şikâyettir, gecikmiş itiraz değil.
• Gecikmiş itiraz dilekçesine mazeret delilini eklememek. Delilin icra dosyasında bulunması yetmez; icra mahkemesine sunulan dilekçenin ekinde olmalıdır (12. HD, E. 2016/10433). Duruşma harç ve masrafları da başvuruyla birlikte yatırılır.
• İtiraz dilekçesini dar yazıp duruşmada genişletmeyi ummak. İİK m.63 buna izin vermez; yalnız senet metninden anlaşılan itirazlar (ör. zamanaşımı) sonradan ileri sürülebilir.

Özet

• İlamsız icra takibi takip talebiyle başlar, ödeme emriyle borçluya yönelir (İİK m.42, m.58, m.60).
• Genel haciz yolunda itiraz süresi yedi gün ve muhatap icra dairesidir; süresinde yapılan itiraz takibi kendiliğinden durdurur (İİK m.62, m.66).
• Kambiyo takibinde itiraz süresi beş gün, muhatap icra mahkemesidir ve borca itiraz kural olarak takibi durdurmaz (İİK m.168, m.169).
• Alacaklının iki yolu vardır — genel mahkemede itirazın iptali (1 yıl) veya icra mahkemesinde itirazın kaldırılması (6 ay). Her iki süre de itirazın tebliğinden işler, öğrenmeden değil.
• İtirazın geçici kaldırılması hâlinde borçlu, yedi gün içinde ve alacağın yüzde 15’ini depo ederek borçtan kurtulma davası açabilir (İİK m.69).
• Süre kaçırıldıysa yol tümüyle kapanmaz — kusursuz bir engel varsa gecikmiş itiraz yapılabilir; süre üç gün, muhatap icra mahkemesi, dış sınır paraya çevirmenin bitmesidir (İİK m.65). Ön koşul geçerli bir tebligattır; tebligat usulsüzse yol şikâyettir.
• İtiraz sebepleri dilekçeyle sınırlıdır: itirazın kaldırılması duruşmasında senet metninden anlaşılanlar dışında sebep eklenemez (İİK m.63); kural 2025’te alacaklının yeni belge sunması bakımından da uygulanmıştır (12. HD, E. 2025/3742).

İtiraz süresi kaçırıldığında takibin kesinleşmesinin ardından gündeme gelen haciz aşaması için maaş haczi, emekli maaşına haciz ve eve haciz gelir mi yazılarımıza; haczedilen malın üçüncü kişiye ait olduğu iddiası için istihkak davası yazımıza; borcun ödenmesi hâlinde dosyanın kapatılması için icra dosyası kapatma yazımıza bakabilirsiniz. Takipten önce alacağı güvence altına almak için ihtiyati haciz yoluna, takipten önceki uyarı aşaması için ihtarname düzenlemesine başvurulabilir. Borçlunun üçüncü kişideki (banka, işveren) hak ve alacaklarının haczi için haciz ihbarnamesi; satılan malın ihalesindeki usulsüzlüğe karşı ihalenin feshi davası; borcun icra dairesinde taksitle ödenmesi taahhüdünün ihlali ve sonuçları için ödeme taahhüdünü ihlal suçu yazılarımıza bakabilirsiniz.