Sade çağdaş Türkiye adliye koridorunda duruşma salonunun kapısı önünde dosya taşıyan hukukçu

Ceza Muhakemesi

Kamu Davası Nedir? Kim Açar, Nasıl Düşer, Ne Kadar Sürer?

12 dk okumaYayımlanma:Son güncelleme:Yazan Av. Halit Süha Bahçeci

Kamu davası, bir suçun işlendiği şüphesiyle Devlet adına Cumhuriyet savcısının açtığı ceza davasıdır. Kamu davasını açma görevi yalnız savcıya aittir; soruşturmada toplanan deliller suçun işlendiği konusunda yeterli şüphe oluşturursa savcı iddianame düzenler ve mahkeme iddianameyi kabul ettiğinde kamu davası açılmış olur (Ceza Muhakemesi Kanunu m.170/1-2, m.175/1). Bu yazı, hakkında kamu davası açılan sanık ile suçtan zarar gördüğü için davayı izleyen mağdurun sorduğu soruları, kamu davasının açılmasından düşmesine kadar madde dayanağıyla cevaplar.

1. Kamu Davası: Öne Çıkanlar

  • Kamu davasını yalnız Cumhuriyet savcısı açar; mağdur açamaz, ancak açılmış kamu davasına katılabilir (CMK m.170/1, m.237/1).
  • Kamu davası, iddianamenin mahkemece kabulüyle açılmış olur; mahkeme iddianameyi on beş gün içinde iade etmezse iddianame kabul edilmiş sayılır (CMK m.174/3, m.175/1).
  • Kamu davasına katılma, ilk derece mahkemesinde hüküm verilinceye kadar mümkündür; istinaf veya temyizde yeni katılma isteğinde bulunulamaz (CMK m.237).
  • Şikâyetten vazgeçme kamu davasını yalnız kovuşturması şikâyete bağlı suçlarda düşürür ve vazgeçmeyi kabul etmeyen sanığı etkilemez (TCK m.73/4, m.73/6).
  • Kamu davası için kanunda sabit bir süre yoktur; kanundaki istisnalar dışında dava zamanaşımı suçun cezasına göre 8 ile 30 yıl arasında dolar ve dava düşer (TCK m.66/1).
  • Kamu davası beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, mahkûmiyet, güvenlik tedbiri, davanın reddi veya düşme hükmüyle biter (CMK m.223/1).

2. Kamu Davası Nedir?

Kamu davası, suç şüphesi altındaki kişinin yüklenen suçtan cezalandırılıp cezalandırılmayacağının Devlet adına yargılandığı ceza davasıdır. Suç yalnız mağdura karşı değil toplum düzenine karşı işlenmiş sayıldığı için davanın sahibi mağdur değil Devlettir; kamu davasını açma görevi bu yüzden Cumhuriyet savcısına verilmiştir (CMK m.170/1). Mağdurun rolü ortadan kalkmaz: şikâyetiyle soruşturmayı başlatabilir, müşteki olarak dinlenir ve dava açıldıktan sonra katılan (müdahil) sıfatıyla taraf olabilir.

Kamu davasının açılması soruşturma evresini bitirir ve kovuşturma evresini başlatır. Soruşturma, suç şüphesinin öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne kadar geçen evredir; kovuşturma ise iddianamenin kabulüyle başlayıp hükmün kesinleşmesine kadar süren evredir (CMK m.2/1-e, m.2/1-f). Aynı kişi soruşturmada şüpheli, kovuşturmada sanık adını alır (CMK m.2/1-a, m.2/1-b). Yani “hakkımda kamu davası açıldı” cümlesi, soruşturmanın bittiğini ve yargılamanın başladığını söyler.

2.1. Kamu Davası Ne Demek: Halk Dilindeki “Kamu Davasına Dönüştü” İfadesi

Kamu davası ne demek sorusunda sık karışan nokta, “dava kamu davasına dönüştü” ifadesidir. Şikâyete bağlı suçlarda da ceza davasını savcı iddianameyle açar (CMK m.170/1); yani şikâyete bağlı suçun davası da kamu davasıdır. Halk dilinde “kamu davasına dönüşen suç” denirken kastedilen, kovuşturması şikâyete bağlı olmayan suçtur: bu suçlarda şikâyetçi vazgeçse bile dava düşmez. Kovuşturması şikâyete bağlı suçta ise suçtan zarar görenin vazgeçmesi davayı düşürür (Türk Ceza Kanunu m.73/4). Ayrım davanın adında değil, suçun şikâyete bağlı olup olmamasındadır.

3. Kamu Davasını Kim Açar?

Kamu davasını yalnız Cumhuriyet savcısı açar; mağdur, şikâyetçi veya kolluk ceza davası açamaz (CMK m.170/1). Savcı, ihbar veya başka bir yolla suçun işlendiği izlenimini veren bir durumu öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek için soruşturmaya başlar (CMK m.160/1). Bu yüzden kovuşturması şikâyete bağlı olmayan suçlarda savcı şikâyet beklemek zorunda değildir.

Savcı yalnız aleyhe delil toplamaz. Maddi gerçeğin araştırılması ve adil yargılama için şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplamak ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlüdür (CMK m.160/2). Aynı ilke iddianameye de yansır: iddianamenin sonuç kısmında şüphelinin yalnız aleyhine değil lehine olan hususlar da ileri sürülür (CMK m.170/5).

3.1. Kamu Davasının Açılmasında Savcının Takdir Yetkisi

Kamu davası, deliller yeterli şüphe oluşturduğunda açılır: kanun bu durumda savcının iddianame düzenleyeceğini söyler (CMK m.170/2). Savcıya dava açmama yetkisi tanıyan hâller kanunda ayrıca sayılmıştır. Etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanmasını gerektiren koşullar veya şahsi cezasızlık sebebi varsa savcı kovuşturmaya yer olmadığı kararı verebilir (CMK m.171/1). Üst sınırı üç yıl veya daha az hapis gerektiren suçlarda ise yeterli şüpheye rağmen kamu davasının açılmasını beş yıl erteleyebilir (CMK m.171/2).

4. Kamu Davası Nasıl Açılır?

Kamu davası, soruşturmanın sonunda savcının iddianame düzenlemesi ve mahkemenin bu iddianameyi kabul etmesiyle açılır. Sıra şöyledir:

  1. Savcı suçu öğrenince soruşturmaya başlar ve lehe, aleyhe delilleri toplar (CMK m.160).
  2. Deliller suçun işlendiği konusunda yeterli şüphe oluşturuyorsa savcı görevli ve yetkili mahkemeye hitaben iddianame düzenler; iddianamede şüphelinin kimliği, yüklenen suç, uygulanması istenen kanun maddeleri, suçun yeri ve zamanı ile delilleri gösterilir (CMK m.170/2-3).
  3. Mahkeme, iddianame ve soruşturma evrakının verildiği tarihten itibaren on beş gün içinde bütün belgeleri inceler; kanuna aykırı düzenlenen iddianameyi eksik noktaları belirterek Cumhuriyet Başsavcılığına iade edebilir (CMK m.174/1).
  4. Süre sonunda iade edilmeyen iddianame kabul edilmiş sayılır (CMK m.174/3). İddianamenin kabulüyle kamu davası açılmış olur ve kovuşturma evresi başlar (CMK m.175/1).
  5. Mahkeme duruşma gününü belirler ve duruşmada bulunması gereken kişileri çağırır (CMK m.175/2).
  6. İddianame, çağrı kâğıdıyla birlikte sanığa tebliğ edilir; tebliğ ile duruşma günü arasında en az bir hafta bulunmalıdır (CMK m.176/1, m.176/4).

Suçun hukuki nitelendirilmesi, yani fiile hangi suç adının verildiği, iddianamenin iadesi sebebi değildir (CMK m.174/2). İade sebepleri kanunda sayılmıştır: 170. maddeye aykırı düzenleme, suçun sübutuna doğrudan etki edecek bir delilin toplanmaması, önödeme, uzlaştırma veya seri muhakeme usulünün uygulanmaması, izne veya talebe bağlı suçta izin ya da talep olmaması (CMK m.174/1-a ila d). 8/8/2026 tarihli ve 7593 sayılı Kanun’la bu listeye bir bent eklendi: on beş yaşını doldurmamış çocuklar hakkında sosyal inceleme yaptırılmadan düzenlenen iddianame de iade edilir (CMK m.174/1-e).

4.1. Kamu Davası Neden Açılır, Hangi Durumlarda Açılır?

Kamu davası, suç şüphesi soruşturmayla yeterli şüphe düzeyine ulaştığı için açılır: soruşturma sonunda toplanan deliller suçun işlendiği konusunda yeterli şüphe oluşturduğunda açılır (CMK m.170/2). Yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilemezse ya da kovuşturma olanağı yoksa savcı kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verir (CMK m.172/1). Kovuşturması şikâyete bağlı suçlarda ek bir koşul vardır: yetkili kişi fiili ve faili öğrendiği günden itibaren altı ay içinde şikâyette bulunmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz (TCK m.73/1-2). Kovuşturması şikâyete bağlı hakaret suçunda şikâyet süresi, 7/11/2024 tarihli ve 7531 sayılı Kanun’la eklenen cümleye göre, fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren her durumda iki yılı geçemez (TCK m.73/2).

4.2. Kamu Davası Açılmazsa: Takipsizlik ve İtiraz

Kamu davası açılmadığında suçtan zarar gören, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde, kararı veren savcının yargı çevresindeki ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir (CMK m.173/1). Bu süre 2/3/2024 tarihli ve 7499 sayılı Kanun’la “on beş gün”den “iki hafta”ya çevrilmiştir; eski kaynaklardaki on beş günlük süre artık uygulanmaz. İtiraz dilekçesinde kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olaylar ve deliller belirtilir (CMK m.173/2). Sulh ceza hâkimliği itirazı yerinde bulursa savcı iddianame düzenleyerek mahkemeye verir (CMK m.173/4). Takipsizlik kararından sonra aynı fiil için kamu davası, ancak yeterli şüphe oluşturacak yeni delil elde edilir ve sulh ceza hâkimliği bu konuda karar verirse açılabilir (CMK m.172/2).

5. Kamu Davası Açılırsa Ne Olur?

Kamu davası açılınca şüpheli sanık olur ve yargılama başlar; dava açılması mahkûmiyet anlamına gelmez. Sanık, kovuşturmanın başlamasından hükmün kesinleşmesine kadar suç şüphesi altındaki kişidir (CMK m.2/1-b). Mahkeme duruşma gününü belirler; iddianame çağrı kâğıdıyla birlikte sanığa tebliğ edilir ve tutuklu olmayan sanığın çağrı kâğıdına, mazeretsiz gelmezse zorla getirileceği yazılır (CMK m.175/2, m.176/1-2). Dosyadaki iletişim bilgileriyle iddianame bilgileri ve duruşma tarihi ayrıca telefon veya elektronik posta gibi araçlarla da bildirilebilir; ancak çağrı kâğıdına bağlanan sonuçlar bu bildirime uygulanmaz (CMK m.176/1).

Dosyanın hangi mahkemede görüldüğünü ve esas numarasını görmek için e-Devlet Kapısı’ndaki Dava Dosyası Sorgulama hizmeti kullanılabilir; kaydın görünmemesinin sebepleri hakkımda açılmış dava var mı yazısında ayrıca anlatılmıştır.

5.1. Kamu Davasının Sınırı: Hüküm Yalnız İddianamedeki Fiil İçin Verilir

Kamu davasında mahkeme, yalnız iddianamede unsurları gösterilen suça ilişkin fiil ve fail hakkında hüküm kurabilir (CMK m.225/1). İddianamede yer almayan başka bir olaydan ya da iddianamede adı geçmeyen bir kişi hakkında hüküm verilemez. Mahkeme ise fiilin nitelendirilmesinde iddia ve savunmalarla bağlı değildir (CMK m.225/2): olay aynı kaldıkça, iddianamede farklı adla anılan fiile başka bir suç adı verilebilir.

6. Kamu Davasına Katılma Ne Zamana Kadar Mümkündür?

Kamu davasına katılma, ilk derece mahkemesindeki kovuşturma evresinin her aşamasında hüküm verilinceye kadar mümkündür. Mağdur, suçtan zarar gören gerçek ve tüzel kişiler ile malen sorumlu olanlar şikâyetçi olduklarını bildirerek kamu davasına katılabilir (CMK m.237/1). Katılma, kamu davası açıldıktan sonra mahkemeye dilekçe verilerek ya da sözlü başvurunun duruşma tutanağına geçirilmesiyle olur (CMK m.238/1). Soruşturma evresinde henüz açılmış bir kamu davası olmadığı için katılma da yoktur.

Kanun yolu aşamasında, yani istinaf veya temyizde, davaya katılma isteğinde bulunulamaz. İstisna tek bir durumdur: ilk derece mahkemesinde ileri sürülüp reddedilen veya karara bağlanmayan katılma isteği, kanun yolu başvurusunda açıkça belirtilmişse incelenip karara bağlanır (CMK m.237/2).

Katılanın en önemli hakkı, savcıya bağlı olmadan kanun yollarına başvurabilmesidir (CMK m.242/1). Cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, ısrarlı takip, kadına karşı işlenen kasten yaralama, işkence veya eziyet suçlarında ve alt sınırı beş yıldan fazla hapis gerektiren suçlarda katılan, baro tarafından kendisine avukat görevlendirilmesini isteyebilir (CMK m.239/1). Katılma usulünün tamamı ve katılanın diğer hakları müdahil ne demek yazısındadır.

7. Kamu Davasında Şikâyetten Vazgeçme

Kamu davasında şikâyetten vazgeçme, yalnız kovuşturması şikâyete bağlı suçlarda davayı düşürür. Kovuşturma yapılabilmesi şikâyete bağlı suçlarda, kanunda aksi yazılı değilse suçtan zarar gören kişinin vazgeçmesi davayı düşürür; hüküm kesinleştikten sonraki vazgeçme ise cezanın infazına engel olmaz (TCK m.73/4). Kovuşturması şikâyete bağlı olmayan suçlarda vazgeçme kamu davasını durdurmaz; dava Devlet adına sürer.

Kamu davasında şikâyetten vazgeçmenin üç sonucu ayrıca bilinmelidir:

  • Sanığın kabulü: Kanunda aksi yazılı değilse vazgeçme, onu kabul etmeyen sanığı etkilemez (TCK m.73/6). Sanık yargılamanın sürmesini isteyebilir.
  • Birden fazla sanık: Suçu iştirak hâlinde işleyen sanıklardan biri hakkındaki vazgeçme diğerlerini de kapsar (TCK m.73/5).
  • Tazminat hakkı: Kamu davası vazgeçme nedeniyle düşmüş ve suçtan zarar gören, vazgeçerken şahsi haklarından da vazgeçtiğini ayrıca açıklamışsa artık hukuk mahkemesinde dava açamaz (TCK m.73/7).

Hangi suçların şikâyete bağlı olduğu, vazgeçme dilekçesinin nereye verileceği ve soruşturma aşamasındaki vazgeçme şikâyetten vazgeçme yazısında suç suç anlatılmıştır.

8. Kamu Davası Nasıl Düşer?

Kamu davası, kanunda sayılan düşme sebeplerinden biri gerçekleştiğinde mahkemenin “davanın düşmesi” kararıyla sona erer. Türk Ceza Kanunu’ndaki düşme sebeplerinin varlığı ya da soruşturma veya kovuşturma şartının gerçekleşmeyeceğinin anlaşılması hâllerinde davanın düşmesine karar verilir (CMK m.223/8). Başlıca sebepler şunlardır:

Kamu davasının düşme sebebiSonuçDayanak
Şikâyete bağlı suçta suçtan zarar görenin vazgeçmesiDava düşer; vazgeçmeyi kabul etmeyen sanık etkilenmezTCK m.73/4, m.73/6
Dava zama­na­şı­mı­nın dolmasıSüre geçince kamu davası düşerTCK m.66/1
Sanığın ölümüKamu davasının düşü­rül­me­sine karar verilir; müsadereye tabi eşya için davaya devam edilebilirTCK m.64/1
Genel afKamu davası düşerTCK m.65/1
Kovuşturma evresinde önödemeSavcılık önödeme yapmadan dava açtıysa ya da fiil önödeme kap­sa­mın­daki bir suça dönüştüyse, hâkimin bildirdiği miktar yargılama gider­le­riyle ödenince kamu davası düşerTCK m.75/2-3
Uzlaşmada edimin bir defada yerine getirilmesiDavanın düşmesine karar verilir; edim taksitli veya ileri tarihliyse durma kararı verilirCMK m.254/2
Kovuşturma şartının ger­çek­leş­me­ye­ce­ği­nin anlaşılmasıDavanın düşmesine karar verilirCMK m.223/8

Uzlaşma satırındaki kural, 7/11/2024 tarihli ve 7531 sayılı Kanun’la değişen hâliyle uygulanır: uzlaşma sonucunda sanık edimini bir defada yerine getirirse mahkeme davanın düşmesine, edim ileri tarihe bırakılmış, taksitlendirilmiş veya sürekli bir edimse durma kararı verir; durma süresince zamanaşımı işlemez ve uzlaşmanın gerekleri yerine getirilmezse yargılamaya kaldığı yerden devam edilir (CMK m.254/2). Hangi suçların uzlaşma ve önödeme kapsamında olduğu ayrı yazılarda ele alınmıştır.

8.1. Kamu Davasının Düşmesi ile Beraat Arasındaki Fark

Kamu davasının düşmesi, sanığın suçu işleyip işlemediği incelenmeden davanın sona ermesidir; beraat ise fiilin suç olmadığı, sanık tarafından işlenmediği veya işlendiğinin sabit olmadığı gibi sebeplerle verilen hükümdür (CMK m.223/2). Kanun bu farkı sanık lehine korur: derhâl beraat kararı verilebilecek hâllerde durma, düşme veya ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilemez (CMK m.223/9).

9. Kamu Davası Ne Kadar Sürer?

Kamu davası için kanunda sabit bir yargılama süresi yoktur; süre suçun niteliğine, delillere ve kanun yollarına göre değişir. Kanunun çizdiği dış sınır dava zamanaşımıdır: kanunda başka türlü yazılmış hâller dışında kamu davası aşağıdaki sürelerin geçmesiyle düşer (TCK m.66/1).

Suçun kanundaki cezasıDava zamanaşımı
Ağır­laş­tı­rıl­mış müebbet hapis30 yıl
Müebbet hapis25 yıl
Yirmi yıldan aşağı olmamak üzere hapis20 yıl
Beş yıldan fazla ve yirmi yıldan az hapis15 yıl
Beş yıldan fazla olmamak üzere hapis veya adli para cezası8 yıl

Süre belirlenirken suçun kanundaki cezasının üst sınırı esas alınır; seçimlik cezalı suçlarda hapis cezası dikkate alınır (TCK m.66/4). Fiil sırasında 12-15 yaş arasındaki kişiler için bu sürelerin yarısı, 15-18 yaş arasındakiler için üçte ikisi uygulanır (TCK m.66/2). Kesilme, durma ve uzamış zamanaşımı TCK 66 dava zamanaşımı yazısındadır.

Yargılamanın başındaki usul süreleri ise kısadır: mahkeme iddianameyi on beş gün içinde inceler, bu süre sonunda iade etmediği iddianame kabul edilmiş sayılır (CMK m.174/1, m.174/3). Çağrı kâğıdının tebliği ile ilk duruşma arasında en az bir hafta bulunur (CMK m.176/4).

10. Kamu Davası Nasıl Sonuçlanır, Nasıl Kapanır?

Kamu davası, duruşmanın sona erdiği açıklandıktan sonra verilen hükümle sonuçlanır ve kapanır. Beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, mahkûmiyet, güvenlik tedbirine hükmedilmesi, davanın reddi ve düşme kararı hükümdür (CMK m.223/1).

Kamu davası sonunda verilen hükümNe zaman verilirDayanak
BeraatFiil suç değilse, sanık işlememişse, kast veya taksir yoksa, hukuka uygunluk sebebi varsa ya da suçun işlendiği sabit değilseCMK m.223/2
Ceza verilmesine yer olmadığıKusuru kaldıran hâller ya da etkin pişmanlık, şahsi cezasızlık, karşılıklı hakaret veya haksızlık içeriğinin azlığı varsaCMK m.223/3-4
MahkûmiyetSanığın yüklenen suçu işlediği sabitseCMK m.223/5
Güvenlik tedbiriSuç sabitse, ceza yerine veya cezanın yanındaCMK m.223/6
Davanın reddiAynı fiil için aynı sanık hakkında önceden verilmiş hüküm veya açılmış dava varsaCMK m.223/7
DüşmeKanundaki düşme sebepleri varsa ya da kovuşturma şartı ger­çek­leş­me­ye­cekseCMK m.223/8

10.1. Kamu Davası Cezaları Nelerdir?

Kamu davasına özgü ayrı bir ceza türü yoktur; kamu davası, suçun kanunda öngörülen cezasının uygulanıp uygulanmayacağının yargılandığı davadır. Suç karşılığında uygulanan cezalar hapis ve adli para cezasıdır (TCK m.45/1). Hangi cezanın hangi sınırlar içinde verileceği, yargılanan suçun kanun maddesine göre belirlenir; iddianamenin sonuç kısmında da istenen ceza ve güvenlik tedbirleri gösterilir (CMK m.170/6).

10.2. Kamu Davası Para Cezasına Çevrilir mi?

Kamu davasının kendisi para cezasına çevrilmez; çevrilebilen, yargılama sonunda hükmedilen kısa süreli hapis cezasıdır. Hükmedilen bir yıl veya daha az süreli hapis cezası kısa süreli hapis cezasıdır (TCK m.49/2) ve mahkeme bunu suçlunun kişiliği, sosyal ve ekonomik durumu, yargılamadaki pişmanlığı ve suçun işlenmesindeki özelliklere göre adli para cezasına çevirebilir (TCK m.50/1-a). Çevirme mahkemenin takdirindedir.

10.3. Kamu Davası Sicile İşler mi?

Kamu davasının açılması adli sicile kaydedilmez; adli sicile, Türk mahkemelerince verilmiş ve kesinleşmiş mahkûmiyet hükümleri kaydedilir (Adli Sicil Kanunu m.4/1). Beraat, düşme ve davanın reddi mahkûmiyet hükmü değildir. İki kurumun kaydı ayrıdır: kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararları ve önödeme üzerine verilen kararlar kendilerine mahsus sistemlere kaydedilir ve yalnız bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak savcı, hâkim veya mahkeme istediğinde kullanılabilir (CMK m.171/5, TCK m.75/7). Kaydın silinmesi adli sicil kaydı nasıl silinir yazısında anlatılmıştır.

11. Kamu Davasında Avukat Zorunlu mu?

Kamu davasında sanık için avukat kural olarak zorunlu değildir; sanıktan kendisine bir müdafi seçmesi istenir, sanık seçebilecek durumda olmadığını söylerse istemi hâlinde müdafi görevlendirilir (CMK m.150/1). Müdafii bulunmayan sanık çocuksa, kendisini savunamayacak derecede malulse veya sağır ve dilsizse istem aranmadan müdafi görevlendirilir; alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlarda da aynı kural uygulanır (CMK m.150/2-3). Mağdurun kamu davasına katılması için avukatla temsil şartı aranmaz; katılma dilekçeyle ya da duruşmada sözlü başvuruyla olur (CMK m.238/1).

Avukatsız izlenen kamu davasında hak kaybına yol açan süreler ve sınırlar şunlardır:

  • Katılma süresi: Kamu davasına katılma isteği ilk derece mahkemesinde hüküm verilinceye kadar yapılmazsa istinaf veya temyizde ilk kez ileri sürülemez (CMK m.237).
  • Takipsizliğe itiraz süresi: Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara itiraz, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine yapılır (CMK m.173/1).
  • Şikâyet süresi: Kovuşturması şikâyete bağlı suçta altı ay içinde şikâyette bulunulmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz (TCK m.73/1).
  • Vazgeçmenin tazminata etkisi: Şikâyetten vazgeçerken şahsi haklardan da vazgeçildiği açıklanırsa hukuk mahkemesinde tazminat davası açılamaz (TCK m.73/7).

Katılma dilekçesinin, takipsizliğe itirazın ve vazgeçme beyanının bu kurallara göre hazırlanması için bir avukattan destek alınabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kamu davası nedir, kısaca?

Kamu davası, suç şüphesi üzerine Devlet adına Cumhuriyet savcısının açtığı ceza davasıdır. Soruşturmada toplanan deliller yeterli şüphe oluşturursa savcı iddianame düzenler; mahkeme iddianameyi kabul ettiğinde kamu davası açılmış olur ve kovuşturma evresi başlar (CMK m.170, m.175/1). Mağdur davayı kendisi açamaz ama katılan olarak taraf olabilir.

Kamu davası açılırsa ne olur?

İddianamenin kabulüyle şüpheli sanık sıfatını alır ve kovuşturma evresi başlar. Mahkeme duruşma gününü belirler; iddianame çağrı kâğıdıyla sanığa tebliğ edilir ve tebliğ ile duruşma arasında en az bir hafta bulunur (CMK m.175, m.176). Dava açılması mahkûmiyet demek değildir; yargılama beraat, düşme veya mahkûmiyetle bitebilir.

Kamu davası ne kadar sürer?

Kanun kamu davası için sabit bir yargılama süresi koymaz. Sınırı dava zamanaşımı çizer: kanunda başka türlü yazılmış hâller dışında, suçun cezasına göre 8 ile 30 yıl arasındaki süre dolarsa kamu davası düşer (TCK m.66/1). Usulde ise kısa süreler vardır: mahkeme iddianameyi on beş gün içinde inceler; iade etmezse kabul edilmiş sayılır (CMK m.174/1, m.174/3).

Kamu davası nasıl düşer?

Kamu davası kanunda sayılan sebeplerle düşer: şikâyete bağlı suçta suçtan zarar görenin vazgeçmesi ve sanığın bunu kabul etmesi, dava zamanaşımının dolması, sanığın ölümü, genel af, kovuşturmada önödeme, uzlaşmada edimin bir defada yerine getirilmesi ya da kovuşturma şartının gerçekleşmeyeceğinin anlaşılması (TCK m.64-66, m.73; CMK m.223/8, m.254/2).

Kamu davasına katılma ne zamana kadar mümkündür?

Mağdur, suçtan zarar gören ve malen sorumlu olanlar, ilk derece mahkemesindeki kovuşturma evresinin her aşamasında hüküm verilinceye kadar kamu davasına katılabilir (CMK m.237/1). İstinaf ve temyiz aşamasında yeni katılma isteğinde bulunulamaz; ilk derecede reddedilen veya karara bağlanmayan istek kanun yolu başvurusunda açıkça belirtilirse incelenir (CMK m.237/2).

Şikâyetten vazgeçme kamu davasını düşürür mü?

Yalnız kovuşturması şikâyete bağlı suçlarda düşürür: suçtan zarar görenin vazgeçmesi davayı düşürür, ancak vazgeçmeyi kabul etmeyen sanık bundan etkilenmez (TCK m.73/4, m.73/6). Kovuşturması şikâyete bağlı olmayan suçlarda vazgeçme davayı durdurmaz; kamu davası Devlet adına sürer. Vazgeçerken şahsi haklardan da vazgeçildiği ayrıca açıklanırsa hukuk mahkemesinde tazminat davası açılamaz (TCK m.73/7).

Kamu davasında hangi cezalar verilir?

Kamu davasına özgü ayrı bir ceza yoktur. Yargılama sonunda, suçun kanundaki yaptırımına göre hapis veya adli para cezası verilir (TCK m.45/1); ceza yerine ya da cezanın yanında güvenlik tedbirine de hükmedilebilir (CMK m.223/6). Mahkeme beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, davanın reddi veya düşme kararı da verebilir.

Kamu davası sicile işler mi?

Kamu davasının açılması adli sicile işlenmez; adli sicile kesinleşmiş mahkûmiyet hükümleri kaydedilir (Adli Sicil Kanunu m.4/1). Beraat veya düşme mahkûmiyet değildir. Kamu davasının açılmasının ertelenmesi ve önödeme üzerine verilen kararlar ise yalnız soruşturma ve kovuşturmada kullanılmak üzere ayrı sistemlere kaydedilir (CMK m.171/5, TCK m.75/7).

Kamu davası para cezasına çevrilir mi?

Davanın kendisi değil, verilen ceza çevrilebilir. Hükmedilen bir yıl veya daha az süreli hapis cezası kısa süreli hapis cezasıdır ve mahkeme bunu sanığın kişiliği, durumu ve suçun özelliklerine göre adli para cezasına çevirebilir (TCK m.49/2, m.50/1-a). Bu bir takdir yetkisidir; hapis cezası kendiliğinden paraya dönmez.

Kamu davasında avukat tutmak zorunlu mu?

Kural olarak zorunlu değildir; sanıktan müdafi seçmesi istenir, seçemezse istemi hâlinde görevlendirilir (CMK m.150/1). Sanık çocuksa, kendini savunamayacak derecede malulse veya suç alt sınırı beş yıldan fazla hapis gerektiriyorsa istem aranmadan müdafi görevlendirilir (CMK m.150/2-3). Mağdurun katılması için avukatla temsil şartı aranmaz (CMK m.238/1).

Yazar

Av. Halit Süha Bahçeci

Avukat

LinkedIn

Bahçeci Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, gayrimenkul, iş, aile, idare, ticaret ve yabancılar hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi yürütür. Çalışmaları sözleşmelerin hazırlanmasını, idari başvuruların yapılmasını ve uyuşmazlıklarda hukuki temsili de kapsar.

Yayın Politikası

İlgili çalışma alanı: Ceza Hukuku

← Tüm makaleler
AraWhatsApp