Ön Ödeme (Önödeme) Nedir? Hangi Suçlarda Uygulanır? TCK 75

Ön ödeme (kanundaki yazımıyla önödeme), hafif suçlarda şüphelinin kanuna göre hesaplanan parayı soruşturma giderleriyle birlikte savcılığın tebliğinden itibaren on gün içinde ödemesi hâlinde hakkında kamu davası açılmamasını, dava açılmışsa davanın düşmesini sağlayan kurumdur (Türk Ceza Kanunu m.75/1-3). Ödeme mağdura değil devlete yapılır ve mahkûmiyet hükmü doğurmaz. Bu yazı, savcılıktan ön ödeme tebligatı alan şüpheli ile mahkemeden ön ödeme bildirimi alan sanık için hangi suçların kapsamda olduğunu, miktarın nasıl hesaplandığını, sürenin ve taksitin nasıl işlediğini ve ödemenin sonuçlarını açıklar.

1. Ön Ödeme: Öne Çıkanlar

• Ön ödeme, uzlaştırma kapsamı dışındaki, yalnız adli para cezası gerektiren veya kanundaki hapis cezasının üst sınırı altı ayı aşmayan suçlarda uygulanır (TCK m.75/1).
• Ön ödemeye tabi suçlar listesi, bu ölçütten bağımsız olarak hakaret (m.125/3-a hariç), suçu bildirmeme ve çevrenin taksirle kirletilmesi gibi suçları da kapsama alır (TCK m.75/6).
• Ön ödeme miktarı, hapis cezasının alt sınırının her günü için yüz Türk lirası üzerinden hesaplanır ve soruşturma giderleri eklenir (TCK m.75/1-b).
• Ön ödeme savcılığın tebliğinden itibaren on gün içinde yapılır; aynı sürede talep edilirse birer ay arayla üç eşit taksit mümkündür (TCK m.75/1).
• Ön ödeme sabıka kaydına işlenmez, ama ödeme üzerine verilen karar ayrı bir sisteme kaydedilir (Adli Sicil Kanunu m.4/1; TCK m.75/7).
• Ön ödeme mağdurun tazminat talebini ve müsadereyi etkilemez (TCK m.75/5).

2. Ön Ödeme Nedir? (TCK 75)

Ön ödeme, kamu davası açılmadan dosyayı kapatan bir ödeme yoludur: şüpheli, kanunun gösterdiği yöntemle hesaplanan parayı soruşturma giderleriyle birlikte Cumhuriyet savcılığının tebliği üzerine on gün içinde öderse hakkında kamu davası açılmaz (TCK m.75/1). Ödeme mahkûmiyet değildir. Kanun ön ödemeyi mağdurun rızasına veya şüphelinin suçu kabul etmesine bağlamaz.

Ön ödeme soruşturma aşamasıyla sınırlı değildir. Özel kanun hükümleri gereğince iş doğrudan mahkemeye gelmişse sanık, hâkimin bildirimi üzerine aynı yöntemle hesaplanan parayı yargılama giderleriyle birlikte öder ve kamu davası düşer (TCK m.75/2). Savcılık ön ödeme işlemi yapmadan dava açmışsa veya yargılama sırasında fiilin niteliği değişip kapsama giren bir suça dönüşmüşse de ön ödeme uygulanır (TCK m.75/3). Mahkeme bu hâlde düşme kararı verir (Ceza Muhakemesi Kanunu m.223/8).

Ön ödeme sonucunda soruşturma aşamasında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar, kovuşturma aşamasında düşme kararı verilir. Her iki karar da kamu davası sonunda kurulan bir mahkûmiyet hükmü değildir.

2.1. Ön Ödeme ile Kamu Maliyesindeki Ön Ödeme (Avans) Farkı

Ön ödeme sözcüğü kamu maliyesinde başka bir işlemi anlatır. Ön Ödeme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik, kamu idarelerinin ön ödeme şekillerini, devir ve mahsup işlemlerini ve mutemetlerin görevlendirilmesini düzenler (Ön Ödeme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik m.1). Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği (Sıra No: 55) bu ön ödemeyi, kamu hizmetlerinin yerine getirilmesinde kesin ödeme öncesi avans veya kredi şeklinde yapılan ödeme olarak tanımlar (m.3/1). Bu yönetmelik ve tebliğ ceza soruşturmasındaki ön ödemeye uygulanmaz. Ceza hukukundaki ön ödemenin dayanağı TCK m.75’tir.

3. Ön Ödemeye Tabi Suçlar Hangileridir?

Ön ödemeye tabi suçlar, yani ön ödeme kapsamındaki suçlar, iki yoldan belirlenir. Birinci yol TCK m.75/1’deki genel ölçüttür ve cezanın türüne ve üst sınırına bakar. İkinci yol TCK m.75/6’daki listedir ve orada adı geçen suçlar, cezalarından bağımsız olarak ön ödeme kapsamındadır. Bir suçun hangi yoldan kapsama girdiği, beş yıl içinde tekrar hâlinde uygulanacak kuralı da belirler.

3.1. Ön Ödemenin Genel Ölçütü (TCK 75/1)

Ön ödemenin genel ölçütü üç koşuldan oluşur (TCK m.75/1):

• Uzlaştırma kapsamında olmamak: Suç uzlaştırma kapsamındaysa, cezası ne olursa olsun genel ölçütle ön ödemeye girmez.
• Yalnız adli para cezası gerektirmek: Kanun maddesi yaptırım olarak yalnız adli para cezası öngörüyorsa suç kapsamdadır.
• Hapis cezasının üst sınırının altı ayı aşmaması: Ölçüt, somut olayda beklenen ceza değil, suçun kanun maddesinde öngörülen hapis cezasının yukarı sınırıdır.

Kanun maddesi üst sınırı altı ayı aşmayan hapis cezası ile adli para cezasından yalnız birinin uygulanabileceğini öngörüyorsa, ödenecek miktar adli para cezası esas alınarak belirlenir (TCK m.75/4).

3.2. Ön Ödemeye Tabi Suçlar Listesi (TCK 75/6)

Ön ödemeye tabi suçlar listesi, aşağıdaki suçları genel ölçütten bağımsız olarak ön ödeme kapsamına alır (TCK m.75/6):

• Yardım veya bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi (TCK m.98/1).
• Hakaret, kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen hakaret hariç (TCK m.125; m.125/3-a hariç).
• Genel güvenliğin taksirle tehlikeye sokulması (TCK m.171). Bu suç taksirle yangına, bina çökmesine, toprak kaymasına, çığ düşmesine, sel veya taşkına neden olmayı kapsar (TCK m.171/1).
• Çevrenin taksirle kirletilmesi (TCK m.182/1). Suçun kabahatten farkını çevreyi kirletme cezası yazımızda açıkladık.
• Özel işaret ve kıyafetleri usulsüz kullanma (TCK m.264/1).
• Suçu bildirmeme (TCK m.278/1-2).
• 6831 sayılı Orman Kanunu m.108/1’deki suç.
• 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu m.74/2’nin birinci cümlesindeki suç.
• 5253 sayılı Dernekler Kanunu m.32/1-d’deki suç.

Adalet Bakanlığı Alternatif Çözümler Daire Başkanlığı, ön ödemeye tabi suçları gösteren tabloyu kendi sitesinde yayımlar (Önödemeye Tabi Suçlara İlişkin Tablo, 25.02.2026 tarihli belge). Tablo idari bir yayındır, kanun metni değildir; kapsamın dayanağı TCK m.75’tir.

3.3. Ön Ödeme Kapsamı Sık Karıştırılan Suçlarda Nasıl Belirlenir?

Ön ödeme kapsamı, listede yer almayan bir suç için genel ölçüte göre ayrıca incelenir. İki örnek bu ayrımı gösterir:

• Dilekçe hakkının kullanılmasının engellenmesi (TCK m.121): Suç altı aya kadar hapis cezası gerektirir (TCK m.121/1). TCK m.75/6 listesinde yer almaz; ön ödemeye genel ölçüt yoluyla, yani üst sınırı altı ayı aşmadığı için girer (TCK m.75/1).
• Kişilerin huzur ve sükûnunu bozma (TCK m.123): Suç mağdurun şikâyetine bağlıdır ve üç aydan bir yıla kadar hapis cezası gerektirir (TCK m.123/1). Şikâyete bağlı suçlar uzlaştırma kapsamındadır (CMK m.253/1-a). Suç TCK m.75/6 listesinde de yer almaz. Bu nedenle huzur ve sükûnu bozma suçunda ön ödeme uygulanmaz.

4. Ön Ödeme Miktarı Nasıl Hesaplanır?

Ön ödeme miktarı, suçun kanun maddesindeki cezaya göre üç kuralla hesaplanır ve bulunan tutara soruşturma giderleri eklenir (TCK m.75/1):

• Yalnız adli para cezası öngörülmüşse: Adli para cezası maktu ise bu miktar, değilse aşağı sınırı ödenir (m.75/1-a).
• Hapis cezası öngörülmüşse: Hapis cezasının aşağı sınırının her günü için yüz Türk lirası üzerinden bulunan miktar ödenir (m.75/1-b).
• Hapis cezası ile birlikte adli para cezası öngörülmüşse: Hapis cezası için (b) bendine göre bulunan miktar ile adli para cezasının aşağı sınırı birlikte ödenir (m.75/1-c).

Ön ödeme miktarının hesabında ölçü, somut olayda verilebilecek ceza değil, kanun maddesindeki alt sınırdır. Günlük tutar 7499 sayılı Kanunla otuz Türk lirasından yüz Türk lirasına çıkarılmıştır (yürürlük 12.03.2024). Tutarı adli para cezası hesabıyla birlikte görmek için adli para cezası hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Ön ödemede tekrar hâlinde miktar artabilir. Genel ölçütle kapsama giren suçlarda, taksirli suçlar hariç, ön ödemeye bağlı kovuşturmaya yer olmadığına dair karar veya düşme kararından itibaren beş yıl içinde yeniden ön ödemeye tabi bir suç işleyen faile teklif edilecek miktar yarı oranında artırılır (TCK m.75/1).

5. Ön Ödeme Nasıl Yapılır? Tebligat, Süre ve Taksit

Ön ödeme, Cumhuriyet savcılığının ön ödemeye ilişkin tebliğiyle başlar ve tebliğden itibaren on gün içinde ödenir (TCK m.75/1). İşlem sırası şöyledir:

1. Cumhuriyet savcılığı, ödenecek miktarı ve soruşturma giderlerini şüpheliye tebligat yoluyla bildirir. İş doğrudan mahkemeye gelmişse bildirimi hâkim yapar (TCK m.75/1-2). Adalet Bakanlığı Alternatif Çözümler Daire Başkanlığı bu teklifi kendi yayınında “önödeme önerisi” olarak adlandırır.
2. Şüpheli, tebliğden itibaren on gün içinde bildirilen tutarı öder (TCK m.75/1).
3. Tutarı tek seferde ödeyemeyecek olan şüpheli, aynı on gün içinde taksit talep eder. Cumhuriyet savcısı bu talep üzerine miktarın birer ay arayla üç eşit taksitte ödenmesine karar verir (TCK m.75/1).
4. Süresinde ödeme yapılırsa soruşturma aşamasında kamu davası açılmaz, kovuşturma aşamasında dava düşer (TCK m.75/1-2).

5.1. Ön Ödeme Taksiti Kaçırılırsa Ne Olur?

Ön ödeme taksitlerinden biri süresinde ödenmezse ön ödeme hükümsüz kalır ve soruşturmaya devam edilir (TCK m.75/1). Taksit, savcının kendiliğinden verdiği bir kolaylık değildir; şüphelinin on gün içindeki talebine bağlıdır.

5.2. Ön Ödeme Parası Kime Ödenir?

Ön ödeme mağdura değil devlete yapılır. Adalet Bakanlığı Alternatif Çözümler Daire Başkanlığı’nın Önödeme Genel Bilgiler sayfasına göre tebligatta, belirtilen miktarın on gün içinde Devlet hazinesine ödenmesi gerektiği ve ödenmemesinin sonuçları yazılır. Bu sayfa kurumun idari yayınıdır, mevzuat değildir ve Resmî Gazete’de yayımlanmaz. Ödemenin yapılacağı yer ve yöntem için tebligattaki bilgiler esas alınmalıdır.

6. Ön Ödeme Ödenmezse Ne Olur?

Ön ödeme ödenmezse kanun ayrı bir yaptırım öngörmez; yalnız kamu davasının açılmaması sonucu doğmaz ve soruşturma genel hükümlere göre sürer (TCK m.75/1). Savcılık yeterli şüphe görürse kamu davası açar. Mahkeme yargılama sonunda beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, mahkûmiyet veya düşme gibi kanunda sayılan hükümlerden birini kurar (CMK m.223/1).

Ön ödeme ödendiği hâlde dava sürüyorsa sanık, süresinde ödediğini gösteren makbuzu dosyaya sunarak düşme kararı verilmesini ister. Süresinde ödeme, kovuşturma aşamasında kamu davasını düşüren bir sebeptir (TCK m.75/2-3; CMK m.223/8).

7. Ön Ödeme Suçu Kabul Anlamına Gelir mi?

Ön ödeme suçu kabul anlamına gelmez; kanun ön ödemeyi bir ikrara veya suçu kabul beyanına bağlamaz. Aranan tek işlem, tebliğ edilen miktarın süresinde ödenmesidir ve bunun sonucu kamu davasının açılmaması veya düşmesidir (TCK m.75/1-2). Ödeme üzerine mahkûmiyet hükmü kurulmaz.

Ön ödemeyi kabul etmemek de şüphelinin tercihidir. Ödeme yapılmazsa dosya genel hükümlere göre ilerler ve yargılama sonunda beraat dahil her hüküm kurulabilir (CMK m.223/1).

8. Ön Ödeme Sabıka Kaydına İşlenir mi?

Ön ödeme sabıka kaydına işlenmez, çünkü adli sicile yalnız Türk mahkemelerince verilmiş ve kesinleşmiş mahkûmiyet hükümleri kaydedilir (Adli Sicil Kanunu m.4/1). Ön ödeme üzerine verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karar ve düşme kararı mahkûmiyet hükmü değildir.

Ön ödeme kararı yine de bir yere kaydedilir. Ödemede bulunulması üzerine verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair kararlar ve düşme kararları bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar yalnız bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istendiğinde ve TCK m.75’te belirtilen amaç için kullanılabilir (TCK m.75/7). TCK m.75’te önceki ön ödemenin sonuç doğurduğu hâl, beş yıl içinde tekrar kurallarıdır (TCK m.75/1, m.75/6). Mahkûmiyet kaydının silinmesi ayrı bir konudur ve adli sicil kaydı yazımızda anlatılmıştır.

9. Ön Ödemenin Etkilemediği Sonuçlar: Tazminat, İade ve Müsadere

Ön ödeme yalnız ceza davasını kapatır. Kamu davasının açılmaması veya düşmesi; kişisel hakkın istenmesine, malın geri alınmasına ve müsadereye ilişkin hükümleri etkilemez (TCK m.75/5). Bunun üç sonucu vardır:

• Tazminat: Suçtan zarar gören kişi, ön ödeme yapılmış olsa da kişisel hakkını ayrıca isteyebilir.
• Malın geri alınması: Malın geri alınmasına ilişkin hükümler ödemeden bağımsız olarak uygulanır.
• Müsadere: Müsadereye ilişkin hükümler ödemeden bağımsız olarak uygulanır. Ön ödeme yapılması, el konulan eşyanın kendiliğinden iadesi sonucunu doğurmaz.

10. Ön Ödeme ile Uzlaştırma Arasındaki Fark

Ön ödemede şüpheli kanuna göre hesaplanan parayı devlete öder ve mağdurun rızası aranmaz. Uzlaştırmada ise şüpheli ile mağdur veya suçtan zarar gören uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşır (CMK m.253/1). İki kurumun alanı kural olarak ayrıdır, çünkü uzlaştırma kapsamındaki suçlar ön ödemenin genel ölçütünden hariçtir (TCK m.75/1).

Ölçüt	Ön ödeme (TCK m.75)	Uzlaştırma (CMK m.253)
Kime ödeme veya edim	Devlete, kanuna göre hesaplanan miktar	Mağdura veya suçtan zarar görene, anlaşılan edim
Mağdurun rolü	Rızası aranmaz	Uzlaşma teklifini kabul etmesi gerekir
Kapsam	Genel ölçüt (m.75/1) ve sayılı liste (m.75/6)	Şikâyete bağlı suçlar ve CMK m.253/1’de sayılan suçlar
Sonuç	Kamu davasının açılmaması veya düşmesi	CMK m.253 ve devamındaki hükümlere göre

Ön ödeme ile uzlaştırmanın sınırını iki hüküm ayrıca belirler. Hakaret suçunda, şikâyete bağlı olsa bile uzlaştırma yoluna gidilemez (CMK m.253/3). Hakaret bunun yerine TCK m.75/6 listesiyle ön ödeme kapsamındadır; ayrıntısını hakaret suçu yazımızda anlattık. Ön ödeme kapsamındaki bir suç ile uzlaştırma kapsamındaki bir suç aynı mağdura karşı birlikte işlenmişse, uzlaştırma kapsamındaki suç bakımından uzlaşma hükümleri uygulanır (CMK m.253/3; 7571 sayılı Kanunla eklenen cümle).

11. Ön Ödemede Beş Yıl İçinde Tekrar: İki Farklı Kural

Ön ödemede tekrarın sonucu, suçun kapsama hangi yoldan girdiğine göre değişir:

• Genel ölçütle kapsama giren suçlar: Taksirli suçlar hariç olmak üzere, ön ödemeye bağlı kovuşturmaya yer olmadığına dair karar veya düşme kararından itibaren beş yıl içinde ön ödemeye tabi bir suç işleyen faile teklif edilecek miktar yarı oranında artırılır (TCK m.75/1). Fail yeniden ödeyerek dosyayı kapatabilir.
• TCK m.75/6 listesindeki suçlar: Bu suçların beş yıl içinde tekrar işlenmesi hâlinde fail hakkında aynı suçtan dolayı ön ödeme hükümleri uygulanmaz (TCK m.75/6). Bu hâlde ikinci kez ön ödeme teklifi yapılmaz ve dosya genel hükümlere göre ilerler.

12. Ön Ödeme Kuralları Hangi Tarihte Değişti?

Ön ödeme hükmü 2016’dan bu yana birkaç kez değiştirildi ve bu değişiklikler kapsamı ile miktarı doğrudan etkiler:

• 6763 sayılı Kanun (24.11.2016): Genel ölçütteki hapis cezası üst sınırı üç aydan altı aya çıkarıldı, günlük tutar yirmi Türk lirasından otuz Türk lirasına yükseltildi; tekrar hâlinde yarı oranında artırma cümlesi ile altıncı ve yedinci fıkralar eklendi (6763 sayılı Kanun m.12).
• 7188 sayılı Kanun (17.10.2019): Üç eşit taksit imkânı getirildi ve 2863 sayılı Kanun m.74/2 ile 5253 sayılı Kanun m.32/1-d’deki suçlar listeye eklendi (TCK m.75/1 ve m.75/6-c-d şerhleri).
• 7499 sayılı Kanun (yürürlük 12.03.2024): Günlük tutar otuz Türk lirasından yüz Türk lirasına çıkarıldı (TCK m.75/1-b).
• 7531 sayılı Kanun (07.11.2024) ve 7571 sayılı Kanun (24.12.2025): Hakaret suçu listeye 7531 sayılı Kanunla eklendi; bugünkü hâlini, yani m.125/3-a istisnasıyla birlikte, 7571 sayılı Kanunla aldı (TCK m.75/6-a-2 şerhi). 7571 sayılı Kanun ayrıca CMK m.253/3’e ön ödeme ile uzlaştırmanın birlikte işlendiği hâle ilişkin cümleyi ekledi.

Ön ödeme hükmü değiştiğinde, suçun işlendiği zaman yürürlükte olan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunun hükümleri farklıysa failin lehine olan kanun uygulanır (TCK m.7/2). Günlük tutarın artırıldığı 12.03.2024 tarihinden önce işlenen bir suçta tebligattaki hesabın hangi metne göre yapıldığı bu kurala göre kontrol edilir.

İlgili yazılar: Uzlaşma (Uzlaştırma) Nedir? · Kamu Davası Nedir? · Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar (KYOK) Nedir? · Adli Para Cezası Nedir? · Kovuşturma Ne Demek?