TCK 136 Kişisel Verileri Ele Geçirme ve Yayma Suçu Cezası

TCK 136, kişisel verileri hukuka aykırı olarak bir başkasına veren, yayan veya ele geçiren kişiyi iki yıldan dört yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırır (Türk Ceza Kanunu m.136/1). Bu üç hareketten birini yapmak suçun oluşması için yeterlidir. Suç şikâyete bağlı değildir, uzlaştırma kapsamında değildir ve kural olarak asliye ceza mahkemesinde görülür. Bu yazı, bir kişisel veriyi izinsiz paylaştığı ya da ele geçirdiği iddiasıyla hakkında soruşturma başlatılan kişi ile verisi izinsiz paylaşılan ve hangi yola başvuracağını araştıran kişi için TCK 136’nın unsurlarını, cezasını, usul kurallarını ve KVKK’daki başvuru yolundan farkını anlatır.

1. TCK 136: Öne Çıkanlar

• TCK 136 suçunun temel cezası iki yıldan dört yıla kadar hapistir (TCK m.136/1).
• TCK 136 suçu üç seçimlik hareketle işlenir: kişisel verileri bir başkasına vermek, yaymak veya ele geçirmek; birinin gerçekleşmesi yeterlidir (TCK m.136/1).
• Suçun konusu CMK 236’ya göre kayda alınan mağdur beyan ve görüntüleriyse ceza bir kat, suç kamu görevlisince yetki kötüye kullanılarak ya da meslek veya sanat kolaylığıyla işlenmişse yarı oranında artırılır (TCK m.136/2, m.137/1).
• TCK 136 şikâyete bağlı değildir; savcılık re’sen soruşturur ve şikâyetten vazgeçme davayı düşürmez (TCK m.139/1).
• TCK 136 uzlaştırma kapsamında değildir ve etkin pişmanlık hükmü öngörülmemiştir (CMK m.253/1, TCK m.168/1).
• TCK 136 davasına kural olarak asliye ceza mahkemesi bakar; TCK 136/1 için dava zamanaşımı sekiz yıldır (5235 sayılı Kanun m.11, TCK m.66/1-e).
• Ceza soruşturması ile Kişisel Verileri Koruma Kuruluna şikâyet ayrı yollardır; Kurula şikâyetten önce veri sorumlusuna başvurmak zorunludur (KVKK m.14/2).

2. TCK 136 Nedir? Suçun Tanımı ve Konusu

TCK 136, “verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme” başlığını taşıyan ve kişisel verileri hukuka aykırı olarak bir başkasına veren, yayan veya ele geçiren kişiyi cezalandıran hükümdür. Suçun konusu kişisel veridir; hareketin hukuka aykırı olması aranır. Ceza iki yıldan dört yıla kadar hapistir (TCK m.136/1).

Türk Ceza Kanunu kişisel veriyi tanımlamaz. Tanım Kişisel Verilerin Korunması Kanunundadır: kişisel veri, kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgidir (KVKK m.3/1-d). KVKK da kişisel verilere ilişkin suçlar bakımından TCK’nın 135 ila 140. madde hükümlerinin uygulanacağını belirtir (KVKK m.17/1). Böylece TCK 136’nın konusu, KVKK’daki bu geniş tanımla belirlenir.

2.1. TCK 136 Kapsamındaki Kişisel Veriler

TCK 136 bakımından kişisel veri, bir kişiyi tanımlayan ya da tanımlanabilir kılan her bilgidir. Tanım “her türlü bilgi” ifadesini kullandığı ve bilginin gizli olmasını şart koşmadığı için belirli bir kişiye ait olduğu ölçüde ad-soyad, T.C. kimlik numarası, telefon numarası, adres, e-posta adresi, banka hesap bilgisi, araç plakası, fotoğraf ve ses kaydı bu kapsama girer (KVKK m.3/1-d). Kavramın ayrıntıları ve örnekleri kişisel veri nedir yazısında ele alınmıştır.

Bazı veriler kanunda ayrıca korunur. Kişisel verinin siyasi, felsefi veya dini görüşlere, ırki kökene, ahlaki eğilimlere, cinsel yaşama, sağlık durumuna veya sendikal bağlantılara ilişkin olması, bu verinin hukuka aykırı olarak kaydedilmesi hâlinde verilecek cezayı yarı oranında artırır (TCK m.135/2). Bu artırım TCK 135’teki kaydetme suçuna aittir; TCK 136’da ayrı bir artırım olarak düzenlenmemiştir. Bu veri türleri özel nitelikli kişisel veri yazısında ayrıca anlatılmıştır.

3. TCK 136’da Suçun Hareketleri: Kişisel Verileri Verme, Yayma ve Ele Geçirme

TCK 136 seçimlik hareketli bir suçtur; uygulamada “kişisel verileri yayma suçu” ve “kişisel verileri ele geçirme suçu” diye anılan fiillerin ikisi de bu maddededir. Kanun “veren, yayan veya ele geçiren” diyerek üç hareketi “veya” bağlacıyla sayar ve bunlardan birinin gerçekleşmesi suçun oluşması için yeterlidir (TCK m.136/1).

• Verme: Kişisel veriyi belirli bir kişiye aktarmaktır. Bir müşteri listesinin rakip firmaya iletilmesi ya da bir kişinin telefon numarasının başka birine gönderilmesi bu harekete örnektir.
• Yayma: Kişisel veriyi belirsiz sayıda kişinin erişebileceği biçimde dağıtmaktır. Sosyal medyada herkese açık paylaşım, kalabalık bir mesajlaşma grubuna gönderim veya bir internet sitesinde yayımlama bu harekete örnektir.
• Ele geçirme: Kişisel veriyi hukuka aykırı olarak kendi hâkimiyetine almaktır. Kanun ele geçirmeyi verme ve yaymadan ayrı bir hareket olarak saydığı için bu hâlde verinin bir başkasına ulaştırılması aranmaz (TCK m.136/1).

3.1. TCK 136 ve Bilişim Sistemine Girme

TCK 136’daki ele geçirme hareketi çoğu zaman bir bilişim sistemine erişimle birlikte gerçekleşir. Bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına hukuka aykırı olarak girmek ya da orada kalmaya devam etmek ayrı bir suçtur ve bir yıla kadar hapis veya adli para cezası gerektirir (TCK m.243/1). Veri, yetkisiz girilen bir sistemden indirilmişse iki suçun birlikte değerlendirilmesi gündeme gelir; birden fazla suçun tek fiille mi yoksa ayrı fiillerle mi işlendiği ceza miktarını değiştirir (TCK m.44/1). Ayrıntılar için: bilişim sistemine girme suçu (TCK 243) ve içtima ne demek.

3.2. TCK 136 ve Yetkili Erişim: Kanunun Açık Bıraktığı Soru

TCK 136, “ele geçirme” kavramını tanımlamaz. Bu nedenle görevi gereği kendisine erişim yetkisi verilen bir sistemde kayıtlı veriyi yalnız görüntüleyen kişinin eyleminin ele geçirme sayılıp sayılmayacağı madde metninden tek başına çıkmaz. Somut dosyada erişimin görevle bağlantısı, verinin görüntülendikten sonra ne yapıldığı ve failin hukuka aykırılığı bilip bilmediği incelenir. Veri görüntülendikten sonra bir başkasına iletilmiş veya yayılmışsa ele geçirme tartışmasından bağımsız olarak verme ya da yayma hareketi gündeme gelir (TCK m.136/1). Fail kamu görevlisiyse ve suçu görevinin verdiği yetkiyi kötüye kullanarak işlemişse ceza yarı oranında artırılır (TCK m.137/1-a).

4. TCK 136 Cezası Ne Kadar?

TCK 136 cezası temel hâlde iki yıldan dört yıla kadar hapistir (TCK m.136/1). Suçun konusuna ve failin sıfatına göre bu ceza iki ayrı hükümle artırılır. Mahkûmiyet hâlinde ayrıca kanuni sonuç olarak belli haklardan yoksun bırakılma uygulanır (TCK m.53/1).

Durum	Dayanak	Ceza
Kişisel veriyi hukuka aykırı olarak verme, yayma veya ele geçirme	TCK m.136/1	2-4 yıl hapis
Suçun konusu CMK 236/5-6’ya göre kayda alınan beyan ve görün­tü­lerse	TCK m.136/2	Ceza bir kat artırılır (4-8 yıl)
Kamu görev­li­since görev yetkisi kötüye kul­la­nı­la­rak ya da meslek veya sanatın sağladığı kolaylıktan yarar­la­nı­la­rak işlenirse	TCK m.137/1	Ceza yarı oranında artırılır (3-6 yıl)
Suçun işlenmesi dolayısıyla tüzel kişi hakkında	TCK m.140	Tüzel kişiye özgü güvenlik tedbirleri

4.1. TCK 136/2: CMK 236 Kayıtlarının Verilmesi veya Yayılması

TCK 136/2, suçun konusunun Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 236. maddesinin beşinci ve altıncı fıkraları uyarınca kayda alınan beyan ve görüntüler olması durumunda cezayı bir kat artırır (TCK m.136/2). Bu kayıtlar belirli mağdurlara aittir. TCK 103/2’de düzenlenen suçlardan mağdur olan çocukların soruşturma evresindeki beyanları uzmanlar aracılığıyla alınır ve beyan ile görüntüleri kayda alınır (CMK m.236/5). Aynı usul TCK 102/2’de düzenlenen suçlardan mağdur olanlar için de uygulanır; bu mağdurların beyan ve görüntülerinin kayda alınmasında rızaları aranır (CMK m.236/6). Kanun bu kayıtların dava dosyasında saklanmasını, kimseye verilmemesini ve gizliliği için gerekli tedbirlerin alınmasını öngörür (CMK m.236/7).

4.2. TCK 137: Kamu Görevlisi ve Meslek Kolaylığı

TCK 137, kendisinden önceki maddelerde tanımlanan suçların, dolayısıyla TCK 136’nın da, kamu görevlisi tarafından görevinin verdiği yetki kötüye kullanılarak ya da belli bir meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenmesi hâlinde cezayı yarı oranında artırır (TCK m.137/1). Kurum sistemine erişimi bulunan bir görevlinin sorguladığı veriyi üçüncü kişiye iletmesi birinci hâle, bir hizmet sağlayıcı çalışanının işi gereği ulaştığı müşteri bilgisini dışarıya vermesi ikinci hâle örnek gösterilebilir.

4.3. TCK 136 Cezasındaki Değişiklikler

TCK 136’nın metni iki kez değişmiştir. 6526 sayılı Kanunla alt sınır “bir yıldan” ibaresi “iki yıldan” olarak değiştirilmiş, 17.10.2019 tarihli 7188 sayılı Kanunla da CMK 236 kayıtlarına ilişkin ikinci fıkra eklenmiştir (TCK m.136). Suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunun hükümleri farklıysa failin lehine olan kanun uygulanır (TCK m.7/2). Bu nedenle 6526 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önce işlenen fiillerde alt sınır bir yıl, 7188 sayılı Kanundan önce işlenen fiillerde ise ikinci fıkradaki artırım uygulanmaz.

5. TCK 136 Cezası Ertelenir mi, Paraya Çevrilir mi, HAGB Verilir mi?

TCK 136 cezası kural olarak adli para cezasına çevrilemez; erteleme ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması ise hükmolunan ceza iki yıl veya daha az olduğunda ve diğer koşullar bulunduğunda mümkündür. Üç kurum farklı eşiklere bağlı olduğu için ayrı ayrı incelenir.

Adli para cezasına çevirme. Kısa süreli hapis cezası, hükmedilen bir yıl veya daha az süreli hapis cezasıdır (TCK m.49/2) ve seçenek yaptırımlara çevrilebilen ceza yalnız budur (TCK m.50/1). TCK 136/1’in alt sınırı iki yıldır. Takdiri indirim nedenleri varsa ceza en çok altıda bir oranında indirilir (TCK m.62/1); alt sınırdan verilen iki yıllık ceza bu indirimle bir yıl sekiz aya iner ve kısa süreli hapis sınırının üstünde kalır. Teşebbüs veya yaş küçüklüğü gibi başka bir indirim nedeni cezayı bir yılın altına çekerse adli para cezasına çevirme gündeme gelir.

Erteleme. İki yıl veya daha az süreyle hapis cezasına mahkûm edilen kişinin cezası ertelenebilir. Bunun için kişinin daha önce kasıtlı bir suçtan dolayı üç aydan fazla hapis cezasına mahkûm edilmemiş olması ve mahkemede tekrar suç işlemeyeceği yönünde kanaat oluşması gerekir (TCK m.51/1). Ayrıntılar: hapis cezasının ertelenmesi (TCK 51).

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB). Hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezasıysa mahkeme hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verebilir (CMK m.231/5). Bunun için sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması, mahkemenin sanığın yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varması ve suçla mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi gerekir (CMK m.231/6). HAGB kararı verilen hükümdeki hapis cezası ertelenemez ve seçenek yaptırıma çevrilemez (CMK m.231/7). Bu fıkralar 16.7.2026 tarihli 7589 sayılı Kanunla yeniden yazılmıştır; daha eski kaynaklardaki HAGB anlatımları güncel metinle karşılaştırılarak okunmalıdır. Kurumun tamamı için: hükmün açıklanmasının geri bırakılması.

6. TCK 136 Şikâyete Bağlı mı? Şikâyet, Uzlaştırma ve Etkin Pişmanlık

TCK 136 şikâyete bağlı değildir. Kanun, kişisel verilere ilişkin suçların da yer aldığı bölümdeki suçların soruşturulmasını ve kovuşturulmasını kural olarak şikâyete bağlarken kişisel verilerin kaydedilmesi, verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme ve verileri yok etmeme suçlarını bu kuralın dışında tutar (TCK m.139/1). Bunun üç sonucu vardır:

• Cumhuriyet savcısı suçu öğrendiğinde mağdurun şikâyetini beklemeden soruşturma başlatır.
• Şikâyete bağlı suçlardaki şikâyet süresi TCK 136’da uygulanmaz.
• Mağdurun şikâyetinden vazgeçmesi soruşturmayı veya davayı sona erdirmez.

Uzlaştırma yoktur. Uzlaştırma, soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlarda ve şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın CMK 253’ün birinci fıkrasının (b) bendinde tek tek sayılan suçlarda uygulanır (CMK m.253/1). TCK 136 şikâyete bağlı değildir ve bu sayımda yer almaz; bu nedenle uzlaştırma girişiminde bulunulmaz.

Etkin pişmanlık hükmü yoktur. TCK 168’deki etkin pişmanlık indirimi hırsızlık, mala zarar verme, güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık, hileli iflas ve taksirli iflas suçları için öngörülmüştür (TCK m.168/1). Kişisel verilere ilişkin suçlar bu sayımda yer almaz ve TCK 135 ile 140 arasındaki maddelerde ayrı bir etkin pişmanlık hükmü bulunmaz. Zararın giderilmesi yine de HAGB koşullarından biridir (CMK m.231/6-c) ve takdiri indirimde failin pişmanlığını gösteren davranışları göz önünde bulundurulabilir (TCK m.62/2).

7. TCK 136 Davasında Görevli Mahkeme ve Zamanaşımı

TCK 136 davasına kural olarak asliye ceza mahkemesi bakar. Ağır ceza mahkemesinin görev alanı sayma yoluyla belirlenir ve on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlar bu alana girer (5235 sayılı Kanun m.12). TCK 136 bu sayımda yer almaz ve temel hâlde üst sınırı dört yıldır; sulh ceza hâkimliği ve ağır ceza mahkemelerinin görevleri dışında kalan davalara asliye ceza mahkemeleri bakar (5235 sayılı Kanun m.11). Yargılamanın işleyişi için: asliye ceza mahkemesi nedir.

Bu kuralın bir sınırı vardır. CMK 236 kayıtlarına ilişkin bir kat artırım (TCK m.136/2) ile kamu görevlisi veya meslek kolaylığı nedeniyle yarı oranında artırım (TCK m.137/1) aynı olayda birlikte uygulanırsa cezanın üst sınırı on yılı aşar. Bu durumda suç, ağır ceza mahkemesinin görev alanındaki “on yıldan fazla hapis cezalarını gerektiren suçlar” arasına girer (5235 sayılı Kanun m.12).

TCK 136’da dava zamanaşımı cezanın kanundaki üst sınırına göre belirlenir (TCK m.66/4):

Hâl	Üst sınır	Dava zamanaşımı
TCK 136/1 (temel hâl)	4 yıl	8 yıl (TCK m.66/1-e)
TCK 136/2 artırımı veya TCK 137 artırımı uygulanırsa	5 yıldan fazla	15 yıl (TCK m.66/1-d)

Zamanaşımı süresi belirlenirken dosyadaki delillere göre suçun daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hâlleri de göz önünde bulundurulur (TCK m.66/3). Süre, tamamlanmış suçlarda suçun işlendiği günden itibaren işler (TCK m.66/6). Ayrıntılı hesap için: dava zamanaşımı (TCK 66).

8. TCK 136, TCK 134 ve TCK 135 Arasındaki Fark

TCK 136’yı komşu iki suçtan ayıran şey hem suçun konusu hem de hareketidir; bu ayrım aynı zamanda şikâyet ve uzlaştırma rejimini değiştirir. Özel hayatın gizliliğini ihlal suçu (TCK 134) kişilerin özel hayatının gizliliğini korur ve özel hayata ilişkin görüntü veya seslerin hukuka aykırı olarak ifşasını ayrıca cezalandırır (TCK m.134). TCK 135 kişisel verilerin hukuka aykırı olarak kaydedilmesini, TCK 136 ise kişisel verilerin hukuka aykırı olarak verilmesini, yayılmasını veya ele geçirilmesini cezalandırır.

Ölçüt	TCK 134	TCK 135	TCK 136
Korunan konu	Özel hayatın giz­li­liği; özel hayata ilişkin görüntü ve sesler	Kişisel veriler	Kişisel veriler
Hareket	Giz­li­liği ihlal etme (134/1); görüntü veya sesi ifşa etme (134/2)	Kay­detme	Verme, yayma, ele geçirme
Temel ceza	1-3 yıl (134/1); 2-5 yıl (134/2)	1-3 yıl	2-4 yıl
Şikâyet	Şikâ­yete bağlı	Şikâ­yete bağlı değil	Şikâ­yete bağlı değil
Uzlaş­tırma	Uygu­la­nır	Uygu­lan­maz	Uygu­lan­maz

Tablonun dayanağı: TCK m.134, m.135/1, m.136/1, m.139/1 ve CMK m.253/1-a.

Bu ayrımın pratik önemi şudur: özel hayata ilişkin bir görüntü hem kişisel veri hem de özel hayatın gizli alanına ait bir içerik olabilir. Kanun, bu tür görüntü veya seslerin ifşasını TCK 134/2’de ayrıca düzenlemiştir; paylaşılan içeriğin hangi hükme girdiği, içeriğin özel hayata ilişkin olup olmadığına bakılarak belirlenir. Tek bir paylaşımla birden fazla farklı suç oluşmuşsa kişi bunlardan en ağır cezayı gerektiren suçtan cezalandırılır (TCK m.44/1). Niteleme şikâyet süresini de etkiler: TCK 134 nitelendirmesinde şikâyet yapılmamışsa dosya ilerlemezken, TCK 136 nitelendirmesinde savcılık re’sen devam eder (TCK m.139/1).

9. TCK 136 ve KVKK: Ceza Soruşturması, Kurul Şikâyeti ve İçerik Kaldırma

TCK 136 ceza soruşturması, Kişisel Verileri Koruma Kuruluna şikâyet ve internetteki içeriğin kaldırılması üç ayrı yoldur. Yollar farklı merciye, farklı kişiye karşı ve farklı sürelerle işler; birinin kullanılması diğerinin ön şartı değildir.

Yol	Merci	Kime karşı	Süre	Sonuç
Suç duyurusu (TCK 136)	Cumhuriyet baş­sav­cı­lığı veya kolluk (CMK m.158/1)	Veriyi veren, yayan veya ele geçiren kişi	Şikâyet süresi yok; dava zamanaşımı 8 yıl (TCK m.139/1, m.66/1-e)	Hapis cezası
Veri sorumlusuna başvuru	Veri sorumlusu (KVKK m.13/1)	Verinin işlenme amaç ve vası­ta­la­rını belirleyen kişi veya kurum (KVKK m.3/1-ı)	Cevap en geç 30 gün (KVKK m.13/2)	Talebin kabulü veya gerekçeli ret
Kurula şikâyet	Kişisel Verileri Koruma Kurulu (KVKK m.14/1)	Veri sorumlusu	Cevabı öğrenmeden itibaren 30 gün, her hâlde başvurudan itibaren 60 gün (KVKK m.14/1)	İdari yaptırım

Ceza yolu. Suça ilişkin ihbar veya şikâyet Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılabilir; valilik, kaymakamlık veya mahkemeye yapılan ihbar da başsavcılığa gönderilir (CMK m.158). TCK 136 şikâyete bağlı olmadığı için başvuru bir şikâyet süresine bağlı değildir (TCK m.139/1). Paylaşımın ekran görüntüsü, bağlantı adresi ve tarihi başvuruya eklenebilir.

KVKK yolu. Kişisel veri bir şirket, kurum veya başka bir veri sorumlusu tarafından hukuka aykırı olarak aktarılmışsa ilgili kişi taleplerini önce yazılı olarak veri sorumlusuna iletir (KVKK m.13/1). Veri sorumlusu talebi en geç otuz gün içinde sonuçlandırır (KVKK m.13/2). Başvuru reddedilir, cevap yetersiz bulunur veya süresinde cevap verilmezse ilgili kişi cevabı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kurula şikâyette bulunabilir (KVKK m.14/1). Veri sorumlusuna başvuru yolu tüketilmeden Kurula şikâyet yoluna gidilemez (KVKK m.14/2). Kurulun verdiği idari para cezası veri sorumlusuna uygulanır ve cezaya karşı idare mahkemesinde dava açılabilir (KVKK m.18/2, m.18/3). Aşamalar: veri sorumlusuna başvuru ve KVKK Kuruluna şikâyet. İdari para cezası ile TCK 136 hapis cezasının nasıl ayrıldığı KVKK ihlal cezası yazısındadır.

Tazminat ve içerik kaldırma. Kişilik hakları ihlal edilenlerin genel hükümlere göre tazminat hakkı saklıdır (KVKK m.14/3). Paylaşılan verinin internetten kaldırılması ya da erişiminin engellenmesi ceza yargılamasının sonucunu beklemeyen ayrı bir yoldur; başvuru usulü internetten içerik kaldırma yazısında anlatılmıştır.

10. TCK 136’da Hukuka Aykırılık: Rıza, Kanun Hükmü ve Herkese Açık Veri

TCK 136’nın uygulanması için verme, yayma veya ele geçirme hareketinin hukuka aykırı olması gerekir (TCK m.136/1). Kanun maddesi hukuka aykırılığın ölçütünü saymaz. Bu değerlendirmede Türk Ceza Kanunu’nun genel hukuka uygunluk nedenleri ile KVKK’daki veri işleme şartları birlikte dikkate alınır.

• Kanun hükmünü yerine getirme: Kanunun hükmünü yerine getiren kimseye ceza verilmez (TCK m.24/1). Kişisel verinin kanunda açıkça öngörülen bir durumda işlenmesi KVKK’da da açık rıza aranmayan hâller arasındadır (KVKK m.5/2-a).
• Hakkın kullanılması: Hakkını kullanan kimseye ceza verilmez (TCK m.26/1). KVKK da bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması için veri işlemenin zorunlu olduğu hâli açık rıza aranmayan şartlar arasında sayar (KVKK m.5/2-e).
• İlgilinin rızası: Kişinin üzerinde mutlak surette tasarruf edebileceği bir hakkına ilişkin olarak açıkladığı rıza çerçevesinde işlenen fiilden dolayı ceza verilmez (TCK m.26/2). KVKK’da açık rıza, belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirilmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan rızadır (KVKK m.3/1-a). Rızanın kapsamı belirleyicidir; bir amaç için verilen rıza, verinin başka bir amaçla aktarılmasını kendiliğinden kapsamaz.

Herkese açık veri sorusu. Kişisel veri tanımı bilginin gizli olmasını aramaz (KVKK m.3/1-d); bu nedenle bir bilginin başkalarınca bilinmesi, onu kişisel veri olmaktan çıkarmaz. KVKK, ilgili kişinin kendisi tarafından alenileştirilmiş veriyi açık rıza aranmayan hâller arasında sayar (KVKK m.5/2-d). Ancak bu şartın, kişinin kendi paylaştığı bir fotoğrafın ya da numaranın başka bir bağlamda, başka kişilere yeniden yayılmasını da kapsayıp kapsamadığını kanun lafzı tek başına cevaplamaz. “Bilgi zaten herkese açıktı” savunması tek başına sonuca götürmez; verinin kim tarafından, hangi amaçla alenileştirildiği ve yeniden yayma işleminin bu amaçla ilişkisi ayrıca incelenir.

Kast. TCK 136 yalnız kasten işlenebilir: taksirle işlenen fiiller ancak kanunun açıkça belirttiği hâllerde cezalandırılır ve TCK 136 taksirli bir hâl öngörmez (TCK m.22/1). Kast, suçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidir (TCK m.21/1); maddede bunun dışında belirli bir amaç veya saik aranmaz (TCK m.136/1).

11. TCK 136 ve Sosyal Medya: Telefon Numarası, Fotoğraf ve Sahte Hesap

TCK 136 uygulamada en çok sosyal medya ve mesajlaşma uygulamalarındaki paylaşımlarla gündeme gelir. Aşağıdaki durumların her birinde sonuç, paylaşılan bilginin kişisel veri olup olmadığına, hareketin türüne ve bir hukuka uygunluk nedeni bulunup bulunmadığına göre belirlenir.

11.1. TCK 136 Kapsamında Telefon Numarası Paylaşmak

Telefon numarası, belirli bir kişiye ait olduğu ölçüde kişisel veridir (KVKK m.3/1-d). Numarayı rıza veya başka bir hukuka uygunluk nedeni olmadan belirli bir kişiye iletmek TCK 136’daki verme hareketini, bir mesajlaşma grubunda ya da sosyal medyada herkese açık paylaşmak ise yayma hareketini oluşturabilir (TCK m.136/1). Numaranın bir iş ilişkisi gereği ya da bir hakkın kullanılması amacıyla ilgili kişiye iletilmesi ile husumet nedeniyle bir gruba dağıtılması aynı değerlendirmeye tabi değildir; birincisinde hukuka uygunluk nedeni tartışılır (TCK m.26/1, KVKK m.5/2).

11.2. TCK 136 Kapsamında Başkasının Fotoğrafını Paylaşmak

Bir kişinin yüzünü gösteren fotoğraf, o kişiyi belirlenebilir kıldığı için kişisel veridir (KVKK m.3/1-d). Fotoğrafı rızası olmadan paylaşmak TCK 136’daki yayma hareketini oluşturabilir. Fotoğraf özel hayata ilişkin bir görüntüyse, ifşası ayrıca TCK 134/2 kapsamında değerlendirilir ve bu hâlde yukarıdaki şikâyet farkı önem kazanır (TCK m.134/2, m.139/1). Fotoğraf bir menfaat sağlamak amacıyla tehdit aracı olarak kullanılıyorsa şantaj suçu (TCK 107) da gündeme gelir.

11.3. TCK 136 ve Başkasının Fotoğrafıyla Sahte Hesap

Başkasının fotoğrafını ve adını kullanarak sosyal medyada hesap açmak, bu kişisel verilerin herkesin erişebileceği bir profilde yayımlanması anlamına gelir ve TCK 136’daki yayma hareketi kapsamında değerlendirilebilir (TCK m.136/1). Hesaptan hakaret içeren paylaşımlar yapılmışsa hakaret suçu (TCK 125) ayrıca gündeme gelir. Birden fazla suçun tek fiille mi yoksa ayrı fiillerle mi işlendiği, verilecek cezanın tek mi birden fazla mı olacağını belirler (TCK m.44/1).