TCK 81 Kasten Adam Öldürme Cezası: Kaç Yıl Yatar?

Kasten adam öldürme cezası müebbet hapistir: TCK 81’e göre bir insanı kasten öldüren kişi müebbet hapis cezasıyla cezalandırılır (TCK m.81). Suç tasarlayarak, canavarca hisle, eşe, çocuğa, kadına karşı veya töre saikiyle işlenirse ceza ağırlaştırılmış müebbet hapse yükselir (TCK m.82). Bu yazı, kasten adam öldürme suçuyla yargılanan kişinin ve hayatını kaybeden kişinin yakınlarının cezayı, indirim sebeplerini, 2025’te artırılan teşebbüs cezasını ve cezaevinde kaç yıl yatılacağını kanun metnine göre anlamasını amaçlar.

1. Kasten Adam Öldürme Cezası: Öne Çıkanlar

• Kasten adam öldürme cezası temel hâlde müebbet hapis, TCK m.82’deki nitelikli hâllerde ağırlaştırılmış müebbet hapistir (TCK m.81, m.82).
• Kasten adam öldürmeye teşebbüsün cezası 04.06.2025’ten beri müebbet yerine 10 yıldan 18 yıla, ağırlaştırılmış müebbet yerine 14 yıldan 21 yıla kadar hapistir; bu tarihten önceki fiillerde eski aralıklar uygulanır (TCK m.35/2, TCK m.7/2).
• Kasten adam öldürmeden müebbet hapis alan kişi koşullu salıverilme için 24 yılı, ağırlaştırılmış müebbet alan 30 yılı ceza infaz kurumunda iyi hâlli olarak geçirmelidir; bu süreler cezanın kendisi değil koşullu salıverilme eşiğidir (5275 sayılı Kanun m.107/2).
• Bıçak veya ateşli silah kullanmak kasten adam öldürmeyi tek başına nitelikli hâle getirmez (TCK m.82/1-c).
• Kasten adam öldürme davasına ağır ceza mahkemesi bakar; suç uzlaştırmaya tabi değildir ve şikâyetten vazgeçme davayı düşürmez (5235 sayılı Kanun m.12, CMK m.253).
• Kasten adam öldürmede dava zamanaşımı temel hâlde 25 yıl, nitelikli hâlde 30 yıldır (TCK m.66/1).

2. Kasten Adam Öldürme Cezası Ne Kadar? TCK 81 ve Tüm Ceza Aralıkları

Kasten adam öldürme cezası TCK 81’de tek bir yaptırım olarak yazılıdır: müebbet hapis. Suçun nitelikli hâlle işlenmesi cezayı ağırlaştırılmış müebbete çıkarır; teşebbüs, olası kast, haksız tahrik, yaş küçüklüğü, yardım etme ve ihmali davranış ise cezayı süreli hapse indirir. Aşağıdaki tablo her hâlin kanundaki aralığını gösterir; koşullar ilgili başlıkta açıklanmıştır.

Hâl	Dayanak	Ceza
Kasten adam öldürme (temel hâl)	TCK m.81	Müebbet hapis
Nitelikli kasten adam öldürme	TCK m.82	Ağır­laş­tı­rıl­mış müebbet hapis
Kasten adam öldürmeye teşebbüs	TCK m.35/2	Müebbet yerine 10–18 yıl · ağır­laş­tı­rıl­mış müebbet yerine 14–21 yıl (04.06.2025 öncesi fiillerde 9–15 ve 13–20 yıl)
Olası kastla öldürme	TCK m.21/2	Müebbet yerine 20–25 yıl · ağır­laş­tı­rıl­mış müebbet yerine müebbet
Haksız tahrik altında öldürme	TCK m.29	Müebbet yerine 12–18 yıl · ağır­laş­tı­rıl­mış müebbet yerine 18–24 yıl
Takdiri indirim (iyi hâl)	TCK m.62/1	Müebbet yerine 25 yıl · ağır­laş­tı­rıl­mış müebbet yerine müebbet
İhmali davranışla öldürme	TCK m.83/3	Müebbet yerine 15–20 yıl · ağır­laş­tı­rıl­mış müebbet yerine 20–25 yıl (indirim yapıl­ma­ya­bi­lir)
Kasten adam öldürmeye yardım etme	TCK m.39/1	Müebbet yerine 10–15 yıl · ağır­laş­tı­rıl­mış müebbet yerine 15–20 yıl
Fail 15–18 yaş arasındaysa	TCK m.31/3	Müebbet yerine 15–18 yıl · ağır­laş­tı­rıl­mış müebbet yerine 19–27 yıl
Fail 12–15 yaş arasındaysa (ceza sorumluluğu varsa)	TCK m.31/2	Müebbet yerine 10–12 yıl · ağır­laş­tı­rıl­mış müebbet yerine 13–18 yıl
Kasten yaralama sonucu ölüm (86/1)	TCK m.87/4	10–14 yıl (04.06.2025 öncesi fiillerde 8–12 yıl)
Kasten yaralama sonucu ölüm (86/3)	TCK m.87/4	14–18 yıl (04.06.2025 öncesi fiillerde 12–18 yıl)
Taksirle öldürme	TCK m.85/1	2–6 yıl
Taksirle birden fazla kişinin ölümü	TCK m.85/2	2–15 yıl

Tablodaki aralıklar mahkemenin belirleyeceği hapis cezasının sınırlarıdır; cezaevinde geçirilecek süre ayrıca 5275 sayılı Kanun’a göre hesaplanır. Hapis cezasına mahkûmiyete bağlı hak yoksunlukları için: TCK 53 belli hakları kullanmaktan yoksun bırakılma.

2.1. Kasten Adam Öldürme Cezası Bıçak veya Silahla Değişir mi?

Kasten adam öldürme cezası bıçak veya ateşli silah kullanıldı diye değişmez; bıçakla veya silahla kasten adam öldürmede de temel ceza müebbet hapistir (TCK m.81). TCK m.82’deki nitelikli hâller arasında bıçak ve ateşli silah sayılmamıştır. Aracı ölçü alan tek bent (c) bendidir ve yalnız yangın, su baskını, tahrip, batırma, bombalama ile nükleer, biyolojik veya kimyasal silah kullanılmasını kapsar (TCK m.82/1-c). Bıçakla veya silahla kasten adam öldürmeye teşebbüste de ceza alete göre değil, meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığına göre, 04.06.2025 ve sonrasındaki fiillerde müebbet yerine 10 yıldan 18 yıla, ağırlaştırılmış müebbet yerine 14 yıldan 21 yıla kadar belirlenir (TCK m.35/2).

2.2. Kasten Adam Öldürme Cezası İki veya Daha Fazla Kişi Öldürülürse Nasıl Belirlenir?

Kasten adam öldürme birden fazla kişiye karşı işlenmişse zincirleme suç hükümleri uygulanmaz; TCK m.43’ün tek cezaya hükmedip artırma kuralı kasten öldürmede kapalıdır (TCK m.43/3). Bu nedenle her maktul için ayrı ceza belirlenir. Birden fazla kişinin öldürülmesi TCK m.82’deki nitelikli hâllerden biri olarak sayılmamıştır; her ölüm için ceza, o olaydaki nitelikli hâle göre müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet olur.

Birden fazla müebbet cezası cezaevinde geçirilecek süreyi de değiştirir. Koşullu salıverilme için infaz kurumunda geçirilmesi gereken süre birden fazla müebbet hapis cezasına mahkûmiyette 30 yıl, birden fazla ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına veya ağırlaştırılmış müebbet ile müebbet hapis cezasına mahkûmiyette 36 yıldır (5275 sayılı Kanun m.107/3-a, b). İçtima kurallarının geneli için: suçların içtimaı.

3. Kasten Adam Öldürme Suçu Nedir? TCK 81 Maddesi ve Unsurları

Kasten adam öldürme suçu, bir insanın hayatına bilerek ve isteyerek son verilmesidir. TCK 81/1 suçu tek cümleyle tanımlar: bir insanı kasten öldüren kişi müebbet hapis cezasıyla cezalandırılır (TCK m.81/1). Kast, suçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidir (TCK m.21/1). Kasten adam öldürme suçunun faili herkes olabilir; mağdur yaşayan bir insandır.

3.1. Kasten Adam Öldürme Suçunun Unsurları

Kasten adam öldürme suçu için fiil, ölüm neticesi, fiil ile ölüm arasında nedensellik bağı ve öldürme kastı birlikte aranır:

• Fiil: Ölüm sonucunu doğurmaya elverişli bir hareket gerekir. Kanun hareketin biçimini saymaz; bıçak, ateşli silah veya darp aynı madde kapsamındadır.
• Ölüm ve nedensellik bağı: Mağdurun ölmesi ve ölümün failin fiilinden kaynaklanması gerekir. Ölüm gerçekleşmezse teşebbüs hükümleri uygulanır (TCK m.35).
• Öldürme kastı: Fail ölümü bilerek ve isteyerek gerçekleştirmelidir (TCK m.21/1). Bu unsur kasten adam öldürmeyi kasten yaralama sonucu ölümden (TCK m.87/4) ve taksirle öldürmeden (TCK m.85) ayırır.

3.2. Kasten Adam Öldürme İhmali Davranışla İşlenebilir mi? (TCK 83)

Kasten adam öldürme, yükümlü olunan bir davranışın yapılmamasıyla da işlenebilir; bunun için ölüme sebep olan yükümlülük ihmalinin icrai davranışa eşdeğer olması gerekir (TCK m.83/1). Eşdeğerlik için kişinin belli bir icrai davranışta bulunma konusunda kanundan veya sözleşmeden kaynaklanan bir yükümlülüğünün bulunması ya da önceden gerçekleştirdiği davranışın başkalarının hayatı bakımından tehlikeli bir durum oluşturması gerekir (TCK m.83/2-a, b). Bu hâlde mahkeme müebbet hapis yerine 15 yıldan 20 yıla, ağırlaştırılmış müebbet hapis yerine 20 yıldan 25 yıla kadar hapis cezasına hükmedebilir; cezada indirim yapmayabilir de (TCK m.83/3).

3.3. Kasten Adam Öldürmede TCK 81, 82 ve 83 Arasındaki Fark

Kasten adam öldürme TCK’nın üç maddesinde düzenlenir ve üçü aynı suçun farklı biçimlerini karşılar:

Madde	Neyi düzenler	Ceza
TCK m.81	Kasten öldürmenin temel hâli	Müebbet hapis
TCK m.82	Kasten öldürmenin nitelikli hâlleri (a-k bentleri)	Ağır­laş­tı­rıl­mış müebbet hapis
TCK m.83	Kasten öldürmenin ihmali davranışla işlenmesi	Mahkemenin takdirine göre süreli hapis veya indirimsiz ceza

Ayrıntılı bent incelemesi için: nitelikli kasten öldürme (TCK 82).

4. Kasten Adam Öldürme Cezası Kaç Yıl Yatar? Koşullu Salıverilme Süreleri

Kasten adam öldürme cezası için cezaevinde kalınacak süre koşullu salıverilme eşiğine göre belirlenir: müebbet hapis cezasına mahkûm olan kişi 24 yılını, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm olan kişi 30 yılını ceza infaz kurumunda çektiğinde koşullu salıverilmeden yararlanabilir (5275 sayılı Kanun m.107/2). Bu süreler cezanın 24 veya 30 yıla dönüştüğü anlamına gelmez: koşullu salıverilme için infaz süresinin iyi hâlli olarak geçirilmesi şarttır (m.107/1) ve koşullu salıverilen hükümlü, infaz kurumunda geçirilmesi gereken süre kadar bir denetim süresine tabi olur (m.107/6).

Kasten adam öldürmeden süreli hapis cezası verilmişse genel oran olan yarı uygulanmaz. Kanun, kasten öldürme suçlarından (TCK m.81, 82 ve 83) süreli hapis cezasına mahkûm olanların cezalarının üçte ikisini infaz kurumunda çekmelerini arar (5275 sayılı Kanun m.107/2-a). Haksız tahrik, olası kast, takdiri indirim veya yaş küçüklüğü nedeniyle süreli hapis verilen kasten öldürme mahkûmiyetleri bu kapsamdadır. Teşebbüs hükmü TCK m.81 veya m.82 ile TCK m.35’in birlikte uygulanmasıyla kurulur; 5275 sayılı Kanun m.107/2-a teşebbüsü ayrıca adıyla anmaz.

Mahkûmiyet	Koşullu salıverilme için infaz kurumunda geçirilecek süre	Dayanak
Tek müebbet hapis	24 yıl	5275 m.107/2
Tek ağır­laş­tı­rıl­mış müebbet hapis	30 yıl	5275 m.107/2
Kasten öldürmeden süreli hapis	Cezanın üçte ikisi	5275 m.107/2-a
Birden fazla müebbet hapis	30 yıl	5275 m.107/3-b
Birden fazla ağır­laş­tı­rıl­mış müebbet veya ağır­laş­tı­rıl­mış müebbet ile müebbet	36 yıl	5275 m.107/3-a
Müebbet hapis ile süreli hapis	En fazla 30 yıl	5275 m.107/3-d
Ağır­laş­tı­rıl­mış müebbet hapis ile süreli hapis	En fazla 36 yıl	5275 m.107/3-c
Örgüt faaliyeti çer­çe­ve­sinde işlenen suçtan müebbet / ağır­laş­tı­rıl­mış müebbet	30 yıl / 36 yıl	5275 m.107/4

08.08.2026 tarihli 7593 sayılı Kanun’la değiştirilen 5275 sayılı Kanun m.107/5, hükümlünün 15 yaşını dolduruncaya kadar infaz kurumunda geçirdiği bir günü iki gün sayar; ancak kasten öldürme suçlarını (TCK m.81, 82 ve 83) bu kuralın dışında tutar. Koşullu salıverilmeye ilişkin hükümler, infaz rejimine ilişkin hükümlerin derhal uygulanması kuralının dışındadır (TCK m.7/3); bu nedenle bu hükümlerdeki değişikliklerde lehe kanun kuralı gözetilir (TCK m.7/2). Hesap örnekleri ve denetim süresi için: müebbet hapis kaç yıl?, koşullu salıverilme nedir ve cezaevinde ne kadar yatarım.

5. Kasten Adam Öldürmede Öldürme Kastı Nasıl Belirlenir?

Kasten adam öldürmede öldürme kastı, dosyadaki delillerle ortaya konan bir olgudur; kanun kastı “bilerek ve istenerek” gerçekleştirme olarak tanımlar ama hangi olgunun öldürme kastını gösterdiğini tek tek saymaz (TCK m.21/1). Yüklenen suç hukuka uygun her türlü delille ispat edilebilir ve hâkim, duruşmada tartışılan delilleri vicdani kanaatiyle serbestçe takdir eder (CMK m.217/1-2).

Öldürme kastının varlığı cezayı doğrudan belirler. Aynı ölüm sonucu üç ayrı maddeye götürebilir:

• Fail ölümü istemişse kasten adam öldürme vardır ve ceza müebbet hapistir (TCK m.81).
• Fail ölümün gerçekleşebileceğini öngörmesine rağmen fiili işlemişse olası kast vardır ve ceza 20 yıldan 25 yıla kadar hapistir (TCK m.21/2).
• Fail yalnız yaralamak istemiş, ölüm ise bu yaralamanın sonucu olarak gerçekleşmişse kasten yaralama sonucu ölüm vardır ve ceza, yaralamanın niteliğine göre 10 yıldan 14 yıla veya 14 yıldan 18 yıla kadar hapistir (TCK m.87/4).

Ölüm gerçekleşmediğinde de aynı ayrım yapılır: öldürme kastıyla yapılan ve elde olmayan nedenlerle tamamlanamayan fiil kasten adam öldürmeye teşebbüstür (TCK m.35/1), yaralama kastıyla yapılan fiil ise kasten yaralamadır. Yaralama suçunun temel hâli için: TCK 86 kasten yaralama suçu ve cezası.

6. Kasten Adam Öldürme ile Kasten Yaralama Sonucu Ölüm Arasındaki Fark (TCK 87/4)

Kasten adam öldürme ile kasten yaralama sonucu ölüm arasındaki fark failin kastındadır: fail öldürmek istediyse TCK m.81 uygulanır ve ceza müebbet hapistir; fail yalnız yaralamak istediyse ve ölüm bu yaralama sonucunda meydana geldiyse TCK m.87/4 uygulanır. 04.06.2025 ve sonrasında işlenen fiillerde kasten yaralama sonucunda ölüm meydana gelmişse, yaralama TCK m.86’nın birinci fıkrasına giriyorsa 10 yıldan 14 yıla, üçüncü fıkrasına giriyorsa 14 yıldan 18 yıla kadar hapis cezasına hükmolunur (TCK m.87/4); bu tarihten önceki fiillerde aralıklar 8-12 yıl ve 12-18 yıldır (TCK m.7/2).

TCK 87/4’teki ceza aralıkları 7550 sayılı Kanun’la 04.06.2025’te artırılmıştır. 7550 sayılı Kanun m.10, TCK 87/4’teki “sekiz yıldan oniki yıla” ibaresini “on yıldan ondört yıla”, “oniki yıldan” ibaresini “ondört yıldan” olarak değiştirmiştir; ikinci aralığın üst sınırı olan on sekiz yıl değişmemiştir. Cezayı artıran kanun geriye yürümediğinden, bu tarihten önce işlenen fiillerde eski ve daha hafif aralıklar uygulanır (TCK m.7/2).

TCK 87/4	04.06.2025 öncesi fiiller	04.06.2025 ve sonrası fiiller
Yaralama TCK 86/1 kap­sa­mın­daysa	8–12 yıl	10–14 yıl
Yaralama TCK 86/3 kap­sa­mın­daysa	12–18 yıl	14–18 yıl

TCK m.81 ve m.82 bu değişiklikten etkilenmemiştir. Ağırlaşmış yaralama hâllerinin tamamı için: TCK 87 neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama.

7. Kasten Adam Öldürmenin Nitelikli Hâlleri (TCK 82)

Kasten adam öldürmenin nitelikli hâlleri TCK m.82’de on bir bent hâlinde sayılmıştır; kasten adam öldürme bu hâllerden biriyle işlenirse ceza ağırlaştırılmış müebbet hapistir. Kanunun saydığı hâller şunlardır (TCK m.82/1):

• (a) Tasarlayarak öldürme.
• (b) Canavarca hisle veya eziyet çektirerek öldürme.
• (c) Yangın, su baskını, tahrip, batırma veya bombalama ya da nükleer, biyolojik veya kimyasal silah kullanmak suretiyle öldürme.
• (d) Üstsoy veya altsoydan birine ya da eş, boşandığı eş veya kardeşe karşı öldürme.
• (e) Çocuğa ya da beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı öldürme.
• (f) Kadına karşı öldürme. Bu bent 12.05.2022 tarihli 7406 sayılı Kanun’la değiştirilmiştir; daha önce işlenen fiillerde fiil tarihindeki metin esas alınır (TCK m.7/2).
• (g) Kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle öldürme.
• (h) Bir suçu gizlemek, delillerini ortadan kaldırmak veya işlenmesini kolaylaştırmak ya da yakalanmamak amacıyla öldürme.
• (i) Bir suçu işleyememekten dolayı duyduğu infialle öldürme.
• (j) Kan gütme saikiyle öldürme.
• (k) Töre saikiyle öldürme.

Kasten adam öldürmenin nitelikli hâlleri sınırlı sayıdadır. Kanunların suç ve ceza içeren hükümlerinin uygulanmasında kıyas yapılamaz ve bu hükümler kıyasa yol açacak biçimde geniş yorumlanamaz (TCK m.2/3). Örneğin (d) bendi üstsoy, altsoy, eş, boşandığı eş ve kardeşi sayar; bu listede olmayan bir yakınlık bende dâhil edilemez. Kanun “tasarlayarak” ifadesini kullanır ama tasarlamanın tanımını yapmaz; bu bendin uygulanıp uygulanmayacağı somut olaydaki delillere göre belirlenir.

7.1. Kasten Adam Öldürme Namus veya Töre Saikiyle İşlenirse Ceza Ne Olur?

Kasten adam öldürme töre saikiyle işlenmiş sayılırsa ceza ağırlaştırılmış müebbet hapistir (TCK m.82/1-k). Kanunda “namus” sözcüğü geçmez; bent yalnız “Töre saikiyle” der ve töre saikinin tanımını yapmaz. Fiilin töre saikiyle işlendiği kabul edilmezse ve başka bir nitelikli hâl de yoksa kasten adam öldürmenin temel hâli uygulanır ve ceza müebbet hapistir (TCK m.81). Saikin varlığı, diğer bütün olgular gibi duruşmada tartışılan delillerle ortaya konur (CMK m.217/1). Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasında koşullu salıverilme için ceza infaz kurumunda iyi hâlli olarak 30 yıl geçirilmesi gerekir (5275 sayılı Kanun m.107/2).

8. Kasten Adam Öldürmeye Teşebbüs Cezası Kaç Yıl? (TCK 35)

04.06.2025 ve sonrasında işlenen fiillerde kasten adam öldürmeye teşebbüs cezası, meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığına göre müebbet hapis yerine 10 yıldan 18 yıla, ağırlaştırılmış müebbet hapis yerine 14 yıldan 21 yıla kadar hapistir (TCK m.35/2); bu tarihten önceki fiillerde eski aralıklar olan 9-15 yıl ve 13-20 yıl uygulanır (TCK m.7/2). Teşebbüs, kişinin işlemeyi kastettiği suçu elverişli hareketlerle doğrudan doğruya icraya başlayıp elinde olmayan nedenlerle tamamlayamamasıdır (TCK m.35/1). Kasten adam öldürmede bu, failin öldürme kastıyla harekete geçtiği ama ölümün failin iradesi dışındaki bir nedenle gerçekleşmediği durumu karşılar.

Kasten adam öldürmeye teşebbüs cezası 7550 sayılı Kanun’la 04.06.2025’te artırılmıştır. 7550 sayılı Kanun m.8, TCK m.35/2’deki “onüç yıldan yirmi yıla” ibaresini “ondört yıldan yirmibir yıla”, “dokuz yıldan onbeş yıla” ibaresini “on yıldan onsekiz yıla” olarak değiştirmiştir. Cezayı artıran kanun geriye yürümediği için 04.06.2025’ten önce işlenen teşebbüs fiillerinde eski aralıklar uygulanır (TCK m.7/2).

Kasten adam öldürmeye teşebbüs	04.06.2025 öncesi fiiller	04.06.2025 ve sonrası fiiller
Müebbet hapis gerektiren hâl (TCK 81)	9–15 yıl	10–18 yıl
Ağır­laş­tı­rıl­mış müebbet gerektiren hâl (TCK 82)	13–20 yıl	14–21 yıl

8.1. Kasten Adam Öldürmede Etkin Pişmanlık Var mı? Gönüllü Vazgeçme (TCK 36)

Kasten adam öldürmeye teşebbüste fail, icra hareketlerinden gönüllü vazgeçer veya kendi çabalarıyla ölümün gerçekleşmesini önlerse teşebbüsten dolayı cezalandırılmaz; tamamlanan kısım başka bir suç oluşturuyorsa yalnız o suçun cezası verilir (TCK m.36). Örneğin mağdurun yaralanmasıyla sonuçlanan bir saldırıda fail gönüllü vazgeçmişse kasten yaralama hükümleri değerlendirilir. Buna karşılık TCK m.81, 82 ve 83’te etkin pişmanlık hükmü yoktur; ölüm gerçekleştikten sonraki pişmanlık, takdiri indirim nedenleri arasında fiilden sonraki ve yargılama sürecindeki pişmanlığı gösteren davranış olarak göz önünde bulundurulabilir (TCK m.62/2). Hazırlık hareketi ile icra hareketi ayrımı için: suça teşebbüs nedir (TCK 35).

9. Kasten Adam Öldürmede Olası Kast ve Taksirle Öldürmeden Farkı

Kasten adam öldürmede olası kast, failin ölümün gerçekleşebileceğini öngörmesine rağmen fiili işlemesidir; bu hâlde müebbet hapis gerektiren suçlarda 20 yıldan 25 yıla kadar hapis, ağırlaştırılmış müebbet hapis gerektiren suçlarda müebbet hapis verilir (TCK m.21/2).

Taksirle öldürmede ise ölüm, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık nedeniyle öngörülmeden gerçekleşir (TCK m.22/2). Kişi öngördüğü neticeyi istememesine karşın netice meydana gelmişse bilinçli taksir vardır ve taksirli suçun cezası üçte birden yarısına kadar artırılır (TCK m.22/3). Taksirle bir insanın ölümüne neden olan kişi 2 yıldan 6 yıla, fiil birden fazla kişinin ölümüne veya ölümle birlikte yaralanmaya neden olmuşsa 2 yıldan 15 yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır (TCK m.85/1-2).

Olası kast ile bilinçli taksir arasındaki fark, failin öngördüğü ölüme karşı tutumundadır: olası kastta fail ölümün gerçekleşebileceğini öngörmesine rağmen fiili işler, bilinçli taksirde ise ölümü öngörür ama istemez. Aynı ölüm sonucu için ceza olası kastta 20-25 yıldır; taksirle öldürmenin temel aralığı 2-6 yıldır ve bilinçli taksirde bu ceza üçte birden yarısına kadar artırılır (TCK m.21/2, m.85/1, m.22/3). Ayrıntılı karşılaştırma için: olası kast ile bilinçli taksir farkı ve taksirle öldürme suçu (TCK 85).

10. Kasten Adam Öldürmede Haksız Tahrik, Meşru Savunma ve Zorunluluk Hâli

Kasten adam öldürmede haksız tahrik cezayı müebbet hapis yerine 12 yıldan 18 yıla, ağırlaştırılmış müebbet hapis yerine 18 yıldan 24 yıla indirir (TCK m.29); meşru savunmanın (TCK m.25/1) veya zorunluluk hâlinin (TCK m.25/2) şartları varsa ise faile ceza verilmez.

Haksız tahrik: Haksız bir fiilin meydana getirdiği hiddet veya şiddetli elemin etkisi altında suç işleyen kişiye müebbet hapis yerine 12 yıldan 18 yıla, ağırlaştırılmış müebbet hapis yerine 18 yıldan 24 yıla kadar hapis cezası verilir (TCK m.29). Haksız fiilin varlığı ve failin bu fiilin etkisi altında hareket ettiği delillerle ortaya konmalıdır. Ayrıntı: TCK 29 haksız tahrik indirimi.

Meşru savunma: Kendisine veya başkasına ait bir hakka yönelmiş, gerçekleşen, gerçekleşmesi veya tekrarı muhakkak olan haksız bir saldırıyı o anda hal ve koşullara göre saldırıyla orantılı biçimde defetmek zorunluluğuyla işlenen fiilden dolayı faile ceza verilmez (TCK m.25/1). Meşru savunma bir indirim sebebi değil, cezayı tamamen ortadan kaldıran bir hukuka uygunluk sebebidir. Ayrıntı: meşru müdafaa (nefsi müdafaa) TCK 25.

Zorunluluk hâli: Kişinin bilerek neden olmadığı ve başka suretle korunma olanağı bulunmayan ağır ve muhakkak bir tehlikeden kendisini veya başkasını kurtarmak zorunluluğuyla, tehlikenin ağırlığı ile konu ve kullanılan vasıta arasında orantı bulunmak koşuluyla işlenen fiilden dolayı faile ceza verilmez (TCK m.25/2). Meşru savunmadan farkı, ortada haksız bir saldırı değil bir tehlike bulunmasıdır.

11. Kasten Adam Öldürmede İyi Hal İndirimi (TCK 62)

Kasten adam öldürmede takdiri indirim, yani uygulamada iyi hal indirimi olarak bilinen indirim uygulanırsa müebbet hapis yerine 25 yıl hapis, ağırlaştırılmış müebbet hapis yerine müebbet hapis verilir (TCK m.62/1). Takdiri indirim nedeni olarak failin geçmişi, sosyal ilişkileri, fiilden sonraki ve yargılama sürecindeki pişmanlığını gösteren davranışları veya cezanın failin geleceği üzerindeki olası etkileri göz önünde bulundurulabilir; failin duruşmadaki mahkemeyi etkilemeye yönelik şeklî tutum ve davranışları dikkate alınmaz (TCK m.62/2). Takdiri indirim nedenleri kararda gerekçeleriyle gösterilir (TCK m.62/2). Ayrıntı: TCK 62 iyi hal indirimi.

12. Kasten Adam Öldürmede 18 Yaş Altı Failin Cezası (TCK 31)

Kasten adam öldürme suçunu 18 yaşını doldurmamış kişi işlemişse müebbet hapis yerine süreli hapis verilir. Fail fiil tarihinde 15-18 yaş arasındaysa müebbet hapis yerine 15 yıldan 18 yıla, ağırlaştırılmış müebbet hapis yerine 19 yıldan 27 yıla kadar hapis cezasına hükmolunur (TCK m.31/3). Fail 12-15 yaş arasındaysa ve fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama ve davranışlarını yönlendirme yeteneği varsa bu aralıklar müebbet yerine 10-12 yıl, ağırlaştırılmış müebbet yerine 13-18 yıldır (TCK m.31/2). Fiili işlediği sırada 12 yaşını doldurmamış çocukların ceza sorumluluğu yoktur; bunlar hakkında yalnız çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanabilir (TCK m.31/1). 08.08.2026 ve sonrasında işlenen kasten öldürmede mahkeme, 15-18 yaş arasındaki fail hakkında bu indirimi uygulamayabilir (TCK m.31/4).

TCK m.31’e 08.08.2026 tarihli 7593 sayılı Kanun’la dördüncü fıkra eklenmiştir. Bu fıkraya göre mahkeme, kasta dayalı kusurun ağırlığı, güdülen amaç ve saik, suçun işleniş şekli veya daha önce kasıtlı bir suçtan hapis cezasına mahkûm edilmiş olma hususlarından birini veya birkaçını göz önünde bulundurarak, kasten öldürme (TCK m.81, 82) suçunu işleyen 15-18 yaş arasındaki kişiler hakkında üçüncü fıkrayı uygulamayabilir; ceza sorumluluğu bulunan 12-15 yaş arasındaki kişiler hakkında ise ikinci fıkra yerine üçüncü fıkrayı uygulayabilir (TCK m.31/4). Cezayı ağırlaştıran bu değişiklik geriye yürümez; 08.08.2026’dan önce işlenen fiillerde değişiklikten önceki metin esas alınır (TCK m.7/2). Yaş küçüklüğünde dava zamanaşımı da kısalır: 12-15 yaş arasındakiler için sürelerin yarısı, 15-18 yaş arasındakiler için üçte ikisi geçince kamu davası düşer (TCK m.66/2). Ayrıntı: TCK 31 yaş küçüklüğü.

13. Kasten Adam Öldürmeye İştirak, Azmettirme ve Yardım Etme

Kasten adam öldürmeye birden fazla kişi katılmışsa her birinin sorumluluğu katkısının türüne göre belirlenir. Suçun kanuni tanımındaki fiili birlikte gerçekleştiren kişilerden her biri fail olarak sorumlu olur (TCK m.37/1). Başkasını kasten adam öldürmeye azmettiren kişi işlenen suçun cezasıyla, yani temel hâlde müebbet hapisle cezalandırılır (TCK m.38/1).

Kasten adam öldürmeye yardım eden kişiye, suç ağırlaştırılmış müebbet hapis gerektiriyorsa 15 yıldan 20 yıla, müebbet hapis gerektiriyorsa 10 yıldan 15 yıla kadar hapis cezası verilir (TCK m.39/1). Suç işlemeye teşvik etmek veya suç işleme kararını kuvvetlendirmek, suçun nasıl işleneceği konusunda yol göstermek veya kullanılan araçları sağlamak ve suçun işlenmesinden önce veya işlenmesi sırasında yardımda bulunarak icrasını kolaylaştırmak yardım etme sayılır (TCK m.39/2). Faillik ile yardım etme ayrımı için: suça iştirak ne demek.

14. Kasten Adam Öldürme Davasında Görevli Mahkeme, Şikâyet, Uzlaştırma ve HAGB

Kasten adam öldürme davasına ağır ceza mahkemesi bakar. Ağırlaştırılmış müebbet hapis, müebbet hapis ve on yıldan fazla hapis cezalarını gerektiren suçlarla ilgili dava ve işlere bakmakla ağır ceza mahkemeleri görevlidir; çocuklara özgü kovuşturma hükümleri saklıdır (5235 sayılı Kanun m.12). Görev belirlenirken ağırlaştırıcı veya hafifletici nedenler gözetilmez, kanundaki cezanın üst sınırına bakılır (5235 sayılı Kanun m.14). Bu nedenle haksız tahrik indirimi uygulanacak olsa bile kasten adam öldürme davası ağır ceza mahkemesinde kalır.

Kasten adam öldürmede şikâyet aranmaz. Kasten adam öldürme, soruşturulması şikâyete bağlı suçlardan değildir. Cumhuriyet savcısı ihbar veya başka bir suretle suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez işin gerçeğini araştırmaya başlar (CMK m.160/1); mağdur yakınlarının şikâyetten vazgeçmesi kamu davasını düşürmez.

Kasten adam öldürmede uzlaştırma yoktur. CMK m.253/1 uzlaştırma kapsamındaki suçları şikâyete bağlı suçlar ve tek tek sayılan suçlar olarak belirler; listede kasten yaralama (üçüncü fıkra hariç m.86 ve m.88) ile taksirle yaralama (m.89) vardır, kasten öldürme (m.81, 82, 83) yoktur.

Kasten adam öldürmede HAGB uygulanmaz. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, yargılama sonunda hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası olduğunda mümkündür (CMK m.231/5). Kasten adam öldürmenin temel cezası olan müebbet hapis bu sınırın çok üzerindedir.

15. Kasten Adam Öldürme Soruşturmasında Tutuklama, Zorunlu Müdafi ve Katılma

Kasten adam öldürme soruşturmasında kuvvetli şüphe sebepleri varsa tutuklama nedeni var sayılabilir (CMK m.100/3-a); şüpheliye istemi aranmaksızın müdafi görevlendirilir (CMK m.150/2-3), mağdur veya şikâyetçi barodan avukat isteyebilir (CMK m.234/1-a-3) ve suçtan zarar görenler hüküm verilinceye kadar kamu davasına katılabilir (CMK m.237/1).

1. Tutuklama: Kasten öldürme (TCK m.81, 82, 83) suçunun işlendiği konusunda somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebepleri varsa tutuklama nedeni var sayılabilir (CMK m.100/3-a). Tutuklama kararı yine de işin önemi ve verilmesi beklenen cezayla ölçülü olmalıdır (CMK m.100/1). Ayrıntı: tutuklama nedir (CMK 100).
2. Zorunlu müdafi: Alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı yapılan soruşturma ve kovuşturmada müdafii bulunmayan şüpheli veya sanığa istemi aranmaksızın müdafi görevlendirilir (CMK m.150/2-3). Kasten adam öldürmeye teşebbüste cezanın alt sınırı 10 yıl (04.06.2025 öncesi fiillerde 9 yıl), tamamlanmış kasten adam öldürmede ceza müebbet hapistir.
3. Mağdur ve şikâyetçinin avukat hakkı: Vekili bulunmayan mağdur veya şikâyetçi, alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda barodan kendisine avukat görevlendirilmesini isteyebilir (CMK m.234/1-a-3).
4. Kamu davasına katılma: Suçtan zarar gören gerçek kişiler, ilk derece mahkemesindeki kovuşturma evresinin her aşamasında hüküm verilinceye kadar şikâyetçi olduklarını bildirerek kamu davasına katılabilir (CMK m.237/1). Kanun yolu aşamasında ilk kez katılma isteğinde bulunulamaz (CMK m.237/2).

Adalet Bakanlığı, suç mağdurları ve yakınları için T.C. Adalet Bakanlığı Mağdur Bilgilendirme sayfasında süreç bilgisi yayımlar; bu sayfa mevzuat değildir.

16. Kasten Adam Öldürmede Zamanaşımı

Kasten adam öldürmede dava zamanaşımı temel hâlde 25 yıl, nitelikli hâlde 30 yıldır (TCK m.66/1-a, b); kesinleşen cezanın ceza zamanaşımı müebbet hapiste 30 yıl, ağırlaştırılmış müebbet hapiste 40 yıldır (TCK m.68/1-a, b). Dava zamanaşımı yargılamanın yapılabileceği süreyi, ceza zamanaşımı kesinleşen cezanın infaz edilebileceği süreyi belirler.

16.1. Kasten Adam Öldürmede Dava Zamanaşımı

Kasten adam öldürmede dava zamanaşımı müebbet hapis gerektiren temel hâlde 25 yıl, ağırlaştırılmış müebbet hapis gerektiren nitelikli hâlde 30 yıldır (TCK m.66/1-a, b). Süre tamamlanmış suçta suçun işlendiği günden, teşebbüs hâlinde kalan suçta son hareketin yapıldığı günden itibaren işler (TCK m.66/6). Sürenin belirlenmesinde dosyadaki mevcut delillere göre suçun daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hâlleri de göz önünde bulundurulur (TCK m.66/3). Kesme ve durma sebepleri için: TCK 66 dava zamanaşımı.

16.2. Kasten Adam Öldürmede Ceza Zamanaşımı

Kasten adam öldürmede ceza zamanaşımı müebbet hapis cezasında 30 yıl, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasında 40 yıldır; kesinleşen ceza bu sürelerin geçmesiyle infaz edilmez (TCK m.68/1-a, b). Süre, hükmün kesinleştiği veya infazın herhangi bir suretle kesintiye uğradığı günden itibaren işlemeye başlar ve kalan ceza miktarı esas alınarak hesaplanır (TCK m.68/5).