Eziyet suçu, bir kimsenin eziyet çekmesine yol açacak davranışları gerçekleştiren kişinin cezalandırıldığı suçtur ve Türk Ceza Kanunu’nun 96. maddesinde düzenlenir. Eziyet suçunun cezası temel hâlde iki yıldan beş yıla, fiil çocuğa, eşe veya aile bireyine karşı işlenmişse üç yıldan sekiz yıla kadar hapistir (TCK m.96). Bu yazı, eziyet suçunun mağduru olan ya da bu suçla suçlanan kişi için cezayı, suçun unsurlarını, şikâyet ve uzlaştırma durumunu, HAGB yasağını, zamanaşımını ve eziyetin işkence, kötü muamele ve kasten yaralamadan farkını madde dayanaklarıyla açıklar.
1. Eziyet Suçu: Öne Çıkanlar
- Eziyet suçunun temel cezası iki yıldan beş yıla kadar hapistir; kadına karşı işlenirse alt sınır iki yıl altı aydır (TCK m.96/1).
- Eziyet suçu çocuğa, kendini savunamayacak kişiye, gebe kadına, eşe, boşandığı eşe, üstsoya veya altsoya karşı işlenirse ceza üç yıldan sekiz yıla kadar hapistir (TCK m.96/2).
- Eziyet suçu şikâyete bağlı değildir ve uzlaştırma kapsamında yer almaz (CMK m.253/1).
- Eziyet suçunda hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararı verilemez (CMK m.231/14).
- Eziyet suçunu herkes işleyebilir; fail kamu görevlisiyse ve fiil TCK m.94’teki koşulları taşıyorsa işkence suçu söz konusudur (TCK m.94/1).
- Eziyet suçunda görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir (5235 sayılı Kanun m.11).
2. Eziyet Suçu Nedir? (TCK 96)
Eziyet suçu, bir kimsenin eziyet çekmesine yol açacak davranışları gerçekleştirmektir. Türk Ceza Kanunu bu fiili “Eziyet” başlıklı 96. maddede, hayata ve vücut dokunulmazlığına karşı suçlar arasında düzenler ve fail hakkında iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası öngörür (TCK m.96/1).
Eziyet suçunu kasten yaralamadan ayıran nokta, kanunun sonucu değil davranışı merkeze almasıdır. Kasten yaralamada kanun vücuda acı verilmesini veya sağlığın bozulmasını arar (TCK m.86/1). Eziyet suçunda ise aranan, mağdurun eziyet çekmesine yol açacak davranışların gerçekleştirilmesidir (TCK m.96/1). Bu nedenle eziyet suçu, mağdurun vücudunda iz bırakmayan davranışlarla da işlenebilir. Madde metninin yürürlükteki hâli mevzuat.gov.tr’deki 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu sayfasında yayımlanır.
2.1. Eziyet Suçunun Unsurları
Eziyet suçunun unsurları madde metninden şöyle çıkarılır:
- Fiil: Mağdurun eziyet çekmesine yol açacak davranışların gerçekleştirilmesi. Kanun “davranışları” ifadesini kullanır; belirli bir süre, tekrar sayısı veya araç öngörmez (TCK m.96/1).
- Mağdur: Kanun “bir kimse” ifadesini kullanır; mağdur herhangi bir gerçek kişi olabilir (TCK m.96/1).
- Fail: Kanun “kişi” ifadesini kullanır; failin kamu görevlisi olması veya mağdurla belirli bir ilişki içinde bulunması aranmaz (TCK m.96/1).
- Manevi unsur: Eziyet suçu kasten işlenir. Taksirle işlenen fiiller yalnız kanunun açıkça belirttiği hâllerde cezalandırılır (TCK m.22/1) ve TCK m.96 taksirli bir hâl öngörmez.
Eziyet suçunun uygulamada en çok tartışılan yanı, hangi davranışın “eziyet” sayılacağıdır. Kanun bu sınırı bir süre veya sayı eşiğiyle çizmez; davranışın niteliği, yoğunluğu ve mağdur üzerindeki etkisi somut olayda değerlendirilir. Bu bir yorum alanıdır ve madde metni tek başına kesin bir ölçüt vermez.
2.2. Eziyet Suçunu Kim İşleyebilir? Özgü Suç mu?
Eziyet suçu özgü suç değildir; herkes tarafından işlenebilir. TCK m.96/1 faili “kişi” olarak tanımlar ve herhangi bir sıfat aramaz. Buna karşılık işkence suçunun faili yalnız kamu görevlisi olabilir (TCK m.94/1). Kamu görevlisinin kim olduğu kanunda tanımlanmıştır: kamusal faaliyetin yürütülmesine atama veya seçilme yoluyla ya da herhangi bir surette sürekli, süreli veya geçici olarak katılan kişi (TCK m.6/1-c).
2.3. Eziyet Suçu Hayvanlara Karşı İşlenebilir mi?
Eziyet suçu hayvanlara karşı işlenemez; TCK m.96 “bir kimsenin” eziyet çekmesini cezalandırır ve bu ifade insanı kapsar. Hayvanları koruyan hükümler ayrıca 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nda yer alır; bu Kanuna aykırı davranışlar için idari para cezaları öngörülmüştür (5199 sayılı Kanun m.28).
3. Eziyet Suçunun Cezası Ne Kadar?
Eziyet suçunun cezası temel hâlde iki yıldan beş yıla kadar hapistir (TCK m.96/1). Kanun eziyet suçu için adli para cezası öngörmez; yaptırım yalnız hapis cezasıdır. Hâkim somut cezayı bu sınırlar arasında belirler.
| Eziyet suçunun hâli | Ceza | Dayanak |
|---|---|---|
| Temel hâl | 2 yıldan 5 yıla kadar hapis | TCK m.96/1 |
| Kadına karşı işlenmesi | Alt sınır 2 yıl 6 aydan az olamaz | TCK m.96/1 |
| Çocuğa, kendini savunamayacak kişiye veya gebe kadına karşı | 3 yıldan 8 yıla kadar hapis | TCK m.96/2-a |
| Üstsoy, altsoy, babalık, analık, eş veya boşandığı eşe karşı | 3 yıldan 8 yıla kadar hapis | TCK m.96/2-b |
3.1. Eziyet Suçunun Kadına Karşı İşlenmesi
Eziyet suçu kadına karşı işlenirse cezanın alt sınırı iki yıl altı aydan az olamaz (TCK m.96/1). Bu cümle maddeye 7406 sayılı Kanunla (12.05.2022 tarihli) eklenmiştir. Fiil bu değişiklikten önce işlenmişse, suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanun arasındaki farkta failin lehine olan kanun uygulanır (TCK m.7/2).
Kadına karşı işlenme hâli üst sınırı değiştirmez; üst sınır yine beş yıldır. Kadın mağdur aynı zamanda eş, boşanılan eş, gebe kadın veya kendini savunamayacak durumda bulunan kişiyse ikinci fıkradaki nitelikli hâl uygulanır ve ceza üç yıldan sekiz yıla çıkar (TCK m.96/2).
4. Eziyet Suçunun Nitelikli Hâlleri (TCK 96/2)
Eziyet suçunun nitelikli hâlleri, fiilin mağdurun kimliği nedeniyle daha ağır cezalandırıldığı durumlardır. Birinci fıkra kapsamına giren fiiller ikinci fıkrada sayılan kişilere karşı işlenirse ceza üç yıldan sekiz yıla kadar hapistir (TCK m.96/2). Nitelikli hâller iki bentte toplanır.
4.1. TCK 96/2-a: Çocuğa, Kendini Savunamayacak Kişiye veya Gebe Kadına Karşı Eziyet
Eziyet suçu çocuğa, beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye ya da gebe kadına karşı işlenirse nitelikli hâl uygulanır (TCK m.96/2-a). Ceza kanunlarının uygulanmasında çocuk, henüz on sekiz yaşını doldurmamış kişidir (TCK m.6/1-b). Mağdurun beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda olup olmadığı somut olayda belirlenir.
4.2. TCK 96/2-b: Eşe, Boşandığı Eşe, Üstsoy veya Altsoya Karşı Eziyet
Eziyet suçu üstsoy veya altsoya, babalık veya analığa ya da eşe veya boşandığı eşe karşı işlenirse de ceza üç yıldan sekiz yıla kadar hapistir (TCK m.96/2-b). Bent, boşanmadan sonra eski eşe karşı işlenen eziyeti de açıkça kapsar. Kardeş bu bentte sayılmamıştır; kardeşe karşı eziyet, başka bir nitelikli hâl yoksa temel hâlden cezalandırılır.
Aile içinde gerçekleşen eziyette ceza soruşturmasından ayrı olarak koruma tedbirleri de gündeme gelebilir; bu tedbirlerin kapsamı 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruma kararı yazısında anlatılmıştır.
5. Eziyet Suçu ile İşkence, Kötü Muamele ve Kasten Yaralama Arasındaki Fark
Eziyet suçu; işkence, aile içi kötü muamele ve kasten yaralama suçlarıyla sıkça karıştırılır. Bu suçları birbirinden ayıran ölçütler failin kimliği, fiilin tanımı, cezanın ağırlığı ve usul kurallarıdır.
| Ölçüt | Eziyet (TCK 96) | İşkence (TCK 94) | Kötü muamele (TCK 232/1) | Kasten yaralama (TCK 86/1) |
|---|---|---|---|---|
| Fail | Herkes | Yalnız kamu görevlisi | Aynı konutta birlikte yaşayan kişi | Herkes |
| Fiil | Eziyet çekmesine yol açacak davranışlar | İnsan onuruyla bağdaşmayan, acı veya aşağılanmaya yol açan davranışlar | Birlikte yaşanan kişiye kötü muamele | Vücuda acı verme veya sağlığı bozma |
| Temel ceza | 2-5 yıl hapis | 3-12 yıl hapis | 2 ay-1 yıl hapis | 1 yıl 6 ay-3 yıl hapis |
| Zamanaşımı | İşler | İşlemez (m.94/6) | İşler | İşler |
| Uzlaştırma | Yok | Yok | Yok | Var, üçüncü fıkra hariç (CMK m.253/1-b) |
5.1. Eziyet Suçu ile İşkence Suçu Farkı
Eziyet suçu ile işkence suçu arasındaki temel fark failin kimliğidir. İşkence suçu, bir kişiye karşı insan onuruyla bağdaşmayan ve bedensel veya ruhsal yönden acı çekmesine, algılama veya irade yeteneğinin etkilenmesine, aşağılanmasına yol açacak davranışları gerçekleştiren kamu görevlisi hakkında üç yıldan on iki yıla kadar hapis cezası öngörür (TCK m.94/1). Eziyet suçunda ise fail herhangi bir kişidir (TCK m.96/1).
İki suç usul bakımından da ayrılır. İşkence suçunun işlenişine iştirak eden diğer kişiler de kamu görevlisi gibi cezalandırılır (TCK m.94/4) ve işkence suçunda zamanaşımı işlemez (TCK m.94/6). İşkence, kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı hâlinde tutuklama nedeninin var sayılabildiği katalog suçlar arasındadır (CMK m.100/3-a-5); eziyet suçu bu listede yer almaz.
5.2. Eziyet Suçu ile Aile İçi Kötü Muamele (TCK 232) Farkı
Aile içi kötü muamele, aynı konutta birlikte yaşanan kişilerden birine karşı kötü muamelede bulunulmasıdır ve iki aydan bir yıla kadar hapis cezası gerektirir (TCK m.232/1). Eziyet suçunun cezası ise iki yıldan beş yıla, eşe veya aile bireyine karşı işlenirse üç yıldan sekiz yıla kadardır (TCK m.96). İki suç arasındaki ayrım, davranışın ağırlığına ve mağdurda eziyet çekmesine yol açacak nitelikte olup olmadığına göre yapılır.
Kötü muamele suçunun ikinci fıkrası ayrı bir durumu düzenler: idaresi altında bulunan veya büyütmek, okutmak, bakmak gibi yükümlülükleri olduğu kişi üzerinde terbiye hakkından doğan disiplin yetkisini kötüye kullanan kişiye bir yıla kadar hapis cezası verilir (TCK m.232/2).
5.3. Eziyet Suçu ile Kasten Yaralama Farkı
Kasten yaralama suçu, kasten başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişiyi cezalandırır (TCK m.86/1). Eziyet suçu ise vücutta bir sonuç doğmasını aramaz; mağdurun eziyet çekmesine yol açacak davranışları cezalandırır (TCK m.96/1). Aynı olayda hem yaralama hem eziyet unsurları gerçekleşebilir. Kasten yaralamanın cezası, nitelikli hâlleri ve usulü TCK 86 kasten yaralama suçu yazısında ayrıca anlatılmıştır.
Eziyet, kasten öldürme suçunda da ayrı bir ağırlaştırıcı neden olarak düzenlenmiştir: kasten öldürme suçunun canavarca hisle veya eziyet çektirerek işlenmesi hâlinde fail ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasıyla cezalandırılır (TCK m.82/1-b). Bu hâlin ayrıntısı nitelikli kasten öldürme yazısındadır.
6. Eziyet Suçu Şikâyete Tabi mi?
Eziyet suçu şikâyete tabi değildir. TCK m.96, soruşturma ve kovuşturmayı mağdurun şikâyetine bağlayan bir hüküm içermez. Cumhuriyet savcısı, ihbar veya başka bir suretle suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere işin gerçeğini araştırmaya başlar (CMK m.160/1).
Eziyet suçunda altı aylık şikâyet süresi uygulanmaz. Bu süre yalnız soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlar içindir (TCK m.73/1). Aynı nedenle mağdurun şikâyetten vazgeçmesi eziyet suçunda davayı düşürmez; vazgeçmenin davayı düşürmesi yalnız şikâyete bağlı suçlarda söz konusudur (TCK m.73/4).
6.1. Eziyet Suçu Uzlaştırmaya Tabi mi?
Eziyet suçu uzlaştırmaya tabi değildir. Uzlaştırma, soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlarda ve CMK m.253/1-b’de tek tek sayılan suçlarda uygulanır. Eziyet suçu şikâyete bağlı değildir ve bu listede yer almaz (CMK m.253/1).
Eziyet suçu, aynı mağdura karşı işlenen başka suçların uzlaştırmasını da etkiler. Uzlaştırma kapsamına giren bir suç, bu kapsama girmeyen bir başka suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse uzlaşma hükümleri uygulanmaz (CMK m.253/3). Örneğin aynı mağdura karşı eziyetle birlikte tehdit (TCK m.106/1) ya da kasten yaralama (TCK m.86/1) işlendiği iddia ediliyorsa, bu suçlar kendi başına uzlaştırma kapsamında olsa da uzlaştırma yoluna gidilmez.
7. Eziyet Suçunda HAGB, Erteleme ve Paraya Çevirme
Eziyet suçunda HAGB kararı verilemez; cezanın ertelenmesi ve paraya çevrilmesi ise hükmolunan cezanın süresine bağlıdır. Bu üç kurum birbirinden farklı koşullara tabidir.
7.1. Eziyet Suçunda HAGB Olur mu?
Eziyet suçunda hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilemez. CMK m.231/14, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin hükümlerin işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa’nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek suçlar hakkında uygulanmayacağını düzenler (CMK m.231/14). Bu nedenle eziyet suçunda hükmolunan ceza iki yıl veya daha az olsa da HAGB yoluna gidilmez.
CMK m.231’in beşinci ila on dördüncü fıkraları 7589 sayılı Kanunun 15. maddesiyle yeniden yazılmıştır ve bu madde yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir (7589 sayılı Kanun m.26/1-c). Değişiklik 31.07.2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Fiilin veya hükmün bu tarihten önceye ait olduğu dosyalarda önceki metnin nasıl uygulanacağı, dosyanın kendi tarihlerine göre ayrıca incelenmesi gereken bir konudur. HAGB kurumunun genel koşulları HAGB yazısında anlatılmıştır.
7.2. Eziyet Suçu Cezası Ertelenir mi?
Eziyet suçunda hapis cezasının ertelenmesi, hükmolunan cezanın iki yıl veya daha az olması hâlinde mümkündür (TCK m.51/1). Fiili işlediği sırada on sekiz yaşını doldurmamış veya altmış beş yaşını bitirmiş kişiler için bu sınır üç yıldır. Erteleme için ayrıca kişinin daha önce kasıtlı bir suçtan üç aydan fazla hapis cezasına mahkûm edilmemiş olması ve yargılama sürecindeki pişmanlığı nedeniyle tekrar suç işlemeyeceği konusunda mahkemede kanaat oluşması gerekir (TCK m.51/1).
Eziyet suçunun temel hâlinde alt sınır iki yıl olduğundan erteleme, hükmolunan ceza bu sınırı aşmadığında gündeme gelir. Kadına karşı işlenen eziyette alt sınır iki yıl altı ay, nitelikli hâlde üç yıldır; bu hâllerde de belirleyici olan, indirimler uygulandıktan sonra hükmolunan cezanın iki yılı aşıp aşmadığıdır (TCK m.51/1). Hapis cezasının ertelenmesi ve denetim süresinin ayrıntıları ayrı yazıda anlatılmıştır.
7.3. Eziyet Suçu Cezası Paraya Çevrilir mi?
Eziyet suçu cezası, hükmolunan ceza bir yılı aşıyorsa adli para cezasına çevrilemez. Seçenek yaptırımlara çevrilebilen ceza kısa süreli hapis cezasıdır (TCK m.50/1) ve kısa süreli hapis cezası, hükmedilen bir yıl veya daha az süreli hapis cezasıdır (TCK m.49/2). Eziyet suçunun temel hâlinde alt sınır iki yıldır. Adli para cezasının genel kuralları ayrı yazıda anlatılmıştır.
8. Eziyet Suçunda Tutuklama Olur mu?
Eziyet suçunda tutuklama, genel koşullar varsa mümkündür. Tutuklama için kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut deliller ve bir tutuklama nedeni bulunmalıdır; işin önemi, verilmesi beklenen ceza veya güvenlik tedbiriyle ölçülü değilse tutuklama kararı verilemez (CMK m.100/1). Kaçma şüphesi veya delilleri karartma ya da mağdur üzerinde baskı girişimi şüphesi tutuklama nedenidir (CMK m.100/2).
Eziyet suçu, tutuklama nedeninin var sayılabildiği katalog suçlar arasında yer almaz (CMK m.100/3). Üst sınırı iki yıldan fazla olmayan suçlarda tutuklama yasağı ise eziyet suçuna uygulanmaz, çünkü eziyet suçunun üst sınırı beş yıldır (CMK m.100/4). Tutuklamanın genel koşulları tutuklama yazısında anlatılmıştır.
9. Eziyet Suçunda Zamanaşımı
Eziyet suçunda dava zamanaşımı temel hâlde sekiz yıl, nitelikli hâlde on beş yıldır. Zamanaşımı süresi suçun kanundaki cezasının üst sınırına göre belirlenir (TCK m.66/4). Temel hâlde üst sınır beş yıl olduğundan süre sekiz yıldır (TCK m.66/1-e); nitelikli hâlde üst sınır sekiz yıl olduğundan süre on beş yıldır (TCK m.66/1-d). Dosyadaki deliller itibarıyla suçun nitelikli hâli de süre belirlenirken göz önünde bulundurulur (TCK m.66/3).
Zamanaşımı kural olarak suçun işlendiği günden işlemeye başlar. Zincirleme suçlarda son suçun işlendiği günden, çocuklara karşı üstsoy veya bunlar üzerinde hüküm ve nüfuzu olan kimseler tarafından işlenen suçlarda ise çocuğun on sekiz yaşını bitirdiği günden itibaren başlar (TCK m.66/6). Bu kural, aile içinde çocuğa karşı işlenen eziyet için zamanaşımını çocuğun reşit olduğu tarihe erteler. Eziyet suçunun bu yönü işkence suçundan farklıdır; işkence suçunda zamanaşımı hiç işlemez (TCK m.94/6). Zamanaşımının genel kuralları dava zamanaşımı yazısında anlatılmıştır.
10. Eziyet Suçunda Görevli ve Yetkili Mahkeme
Eziyet suçunda görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir. Ağır ceza mahkemesi, kanunların ayrıca görevli kıldığı hâller saklı kalmak üzere on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlara bakar (5235 sayılı Kanun m.12). Eziyet suçunun üst sınırı temel hâlde beş, nitelikli hâlde sekiz yıldır. Sulh ceza hâkimliği ile ağır ceza mahkemesinin görevi dışında kalan dava ve işlere asliye ceza mahkemesi bakar (5235 sayılı Kanun m.11).
Eziyet suçunda yetkili mahkeme, suçun işlendiği yer mahkemesidir (CMK m.12/1). Zincirleme suçlarda son suçun işlendiği yer mahkemesi yetkilidir (CMK m.12/2).
11. Eziyet Suçunda Zincirleme Suç Uygulanır mı?
Eziyet suçunda zincirleme suç hükümleri kanunla dışlanmamıştır. Bir suç işleme kararının icrası kapsamında, değişik zamanlarda bir kişiye karşı aynı suçun birden fazla işlenmesi hâlinde tek cezaya hükmedilir ve bu ceza dörtte birinden dörtte üçüne kadar artırılır (TCK m.43/1). Kanun bu hükmün kasten öldürme, kasten yaralama, işkence ve yağma suçlarında uygulanmayacağını açıkça sayar (TCK m.43/3); eziyet suçu bu listede yer almaz.
12. İşyerinde Mobbing Eziyet Suçu mu?
İşyerinde psikolojik taciz (mobbing) ile eziyet suçu ayrı hukuki sorumluluk alanlarıdır. İşveren, işçinin kişiliğini korumak ve özellikle işçilerin psikolojik ve cinsel tacize uğramamaları için gerekli önlemleri almakla yükümlüdür (Türk Borçlar Kanunu m.417/1). İşverenin bu yükümlülüğe aykırı davranışı nedeniyle kişilik haklarının ihlaline bağlı zararların tazmini, sözleşmeye aykırılıktan doğan sorumluluk hükümlerine tabidir (Türk Borçlar Kanunu m.417/3).
Bu hukuki sorumluluk, ceza sorumluluğundan bağımsızdır. İşyerindeki davranışın ayrıca eziyet suçu oluşturup oluşturmadığı, TCK m.96/1’deki “eziyet çekmesine yol açacak davranışlar” unsurunun somut olayda gerçekleşip gerçekleşmediğine göre değerlendirilir. Mobbing nedeniyle tazminat yolu mobbing davası yazısında anlatılmıştır.
13. Eziyet Suçunda Şikâyet Nasıl Yapılır?
Eziyet suçunda şikâyet, Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılabilir (CMK m.158/1). Suç şikâyete bağlı olmadığı için mağdurun başvurusu soruşturmanın koşulu değildir; savcılık suçu öğrendiğinde soruşturmayı kendiliğinden yürütür (CMK m.160/1). İzlenecek sıra şöyledir:
- Olay, Cumhuriyet başsavcılığına veya polis ya da jandarmaya bildirilir (CMK m.158/1). Valilik, kaymakamlık veya mahkemeye yapılan bildirim de ilgili Cumhuriyet başsavcılığına gönderilir (CMK m.158/2).
- Bildirim yazılı olarak ya da tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak yapılabilir (CMK m.158/5). Başvuruda olayların tarihleri, tekrar eden davranışlar ve varsa tanıklar belirtilir.
- Cumhuriyet savcısı işin gerçeğini araştırır; şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına alır (CMK m.160/2).
- Soruşturma sonunda toplanan deliller yeterli şüphe oluşturuyorsa Cumhuriyet savcısı iddianame düzenler (CMK m.170/2); dava asliye ceza mahkemesinde görülür (5235 sayılı Kanun m.11).
Şikâyet dilekçesinin genel biçimi şikâyet dilekçesi örneği yazısında yer alır.
Sıkça Sorulan Sorular
Eziyet suçunun cezası ne kadardır?
Eziyet suçunun temel hâlinde iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası öngörülür (TCK m.96/1). Suç kadına karşı işlenmişse cezanın alt sınırı iki yıl altı aydan az olamaz. Fiil çocuğa, kendini savunamayacak kişiye, gebe kadına, eşe, boşandığı eşe, üstsoya veya altsoya karşı işlenmişse ceza üç yıldan sekiz yıla kadar hapistir (TCK m.96/2).
Eziyet suçu şikâyete tabi midir?
Hayır. TCK m.96 soruşturmayı şikâyete bağlamaz. Cumhuriyet savcısı suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrendiğinde işin gerçeğini araştırmaya başlar (CMK m.160/1). Şikâyetten vazgeçmenin davayı düşürmesi yalnız şikâyete bağlı suçlarda söz konusudur (TCK m.73/4); eziyet suçunda mağdurun vazgeçmesi soruşturmayı veya davayı düşürmez.
Eziyet suçu uzlaştırmaya tabi midir?
Hayır. Eziyet suçu şikâyete bağlı değildir ve CMK m.253/1-b'de sayılan uzlaştırma kapsamındaki suçlar arasında yer almaz. Ayrıca uzlaştırma kapsamındaki bir suç, bu kapsama girmeyen bir suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse uzlaşma hükümleri uygulanmaz (CMK m.253/3). Bu nedenle eziyetle birlikte aynı mağdura karşı işlenen tehdit için de uzlaştırma yoluna gidilmez.
Eziyet suçunda HAGB verilebilir mi?
Hayır. 7589 sayılı Kanunla değiştirilen ve 31.07.2026'da yürürlüğe giren CMK m.231/14, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin hükümlerin işkence ve eziyet suçları hakkında uygulanmayacağını açıkça düzenler. Bu nedenle eziyet suçunda hükmolunan ceza iki yıl veya daha az olsa bile HAGB kararı verilemez.
Eziyet suçu ile işkence suçu arasındaki fark nedir?
Temel fark failin kimliğidir. İşkence suçunu yalnız kamu görevlisi işleyebilir ve cezası üç yıldan on iki yıla kadar hapistir (TCK m.94/1). Eziyet suçunu herkes işleyebilir ve cezası iki yıldan beş yıla kadardır (TCK m.96/1). İşkence suçunda zamanaşımı işlemez (TCK m.94/6); eziyet suçunda dava zamanaşımı işler.
Eziyet suçunda zamanaşımı kaç yıldır?
Eziyet suçunun temel hâlinde üst sınır beş yıl olduğu için dava zamanaşımı sekiz yıldır (TCK m.66/1-e). Nitelikli hâlde üst sınır sekiz yıla çıktığından süre on beş yıldır (TCK m.66/1-d). Çocuğa karşı üstsoy veya çocuk üzerinde hüküm ve nüfuzu olan kişi tarafından işlenen suçta süre, çocuk on sekiz yaşını bitirdiği gün başlar (TCK m.66/6).
Eziyet suçuna hangi mahkeme bakar?
Eziyet suçunda görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir. Ağır ceza mahkemesi on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlara bakar (5235 sayılı Kanun m.12); eziyet suçunun üst sınırı temel hâlde beş, nitelikli hâlde sekiz yıldır. Bu sınırın altında kalan davalara asliye ceza mahkemesi bakar (5235 sayılı Kanun m.11). Yetkili mahkeme suçun işlendiği yer mahkemesidir (CMK m.12/1).
Eziyet suçu cezası ertelenir veya paraya çevrilir mi?
Hapis cezası ancak hükmolunan ceza iki yıl veya daha az ise ertelenebilir (TCK m.51/1). Eziyetin temel hâlinde alt sınır iki yıl olduğundan erteleme, ceza bu sınırı aşmadığında gündeme gelir. Paraya çevirme ise bir yıl veya daha az süreli kısa süreli hapis cezası için mümkündür (TCK m.49/2, m.50/1); bir yılı aşan ceza paraya çevrilmez.
Eziyet suçunun nitelikli hâlleri nelerdir?
Eziyet suçunun nitelikli hâlleri mağdurun kimliğine bağlıdır. Fiil çocuğa, beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak kişiye ya da gebe kadına karşı işlenirse (TCK m.96/2-a) veya üstsoy, altsoy, babalık, analık, eş ya da boşandığı eşe karşı işlenirse (TCK m.96/2-b) ceza üç yıldan sekiz yıla kadar hapistir. Kardeş bu bentte sayılmamıştır.
Eziyet ne demektir, kasten yaralamadan farkı nedir?
Eziyet suçu, bir kimsenin eziyet çekmesine yol açacak davranışları gerçekleştirmektir (TCK m.96/1). Kasten yaralama vücuda acı verilmesini veya sağlığın bozulmasını arar (TCK m.86/1); eziyet suçu ise sonucu değil davranışı cezalandırır. Bu nedenle eziyet, mağdurun vücudunda iz bırakmayan davranışlarla da işlenebilir.
İlgili çalışma alanı: Ceza Hukuku
← Tüm makaleler