Arnavutköy Geri Gönderme Merkezi: Adres, Telefon ve Haklar

Arnavutköy Geri Gönderme Merkezi, Göç İdaresi Başkanlığının resmî listesinde Hadımköy’deki Hastane Mahallesi, Ayasofya Caddesi No:109 adresinde gösterilir. Arnavutköy adına aynı adreste üç kayıt bulunur; Hadımköy ayrı bir merkez adı olarak listelenmez. Ziyarete gitmeden önce kişinin güncel yeri, ilgili birim ve görüşme kabulü teyit edilmelidir.

Arnavutköy’deki yakınıyla görüşmek isteyen kişi için yer teyidi kadar görüşmenin fiilen sağlanması da önemlidir. Kişi yürüyemiyor veya görüşme odasına ulaşamıyorsa talep, yaşanan engeli ve ihtiyaç duyulan tedbiri açıklamalıdır. İdari gözetim kararına itiraz ile sınır dışı etme kararına karşı dava ise ayrı mercilerde yürütülür.

İdari gözetimin genel süreleri ve merkezlerde sağlanan hizmetler geri gönderme merkezi, haklar ve süreler yazısında açıklanır.

1. Arnavutköy Geri Gönderme Merkezi Nerede?

Arnavutköy Geri Gönderme Merkezi, İstanbul’un Arnavutköy ilçesinde, Hadımköy’dedir. Resmî adresi Hastane Mahallesi, Ayasofya Caddesi No:109 Hadımköy/Arnavutköy/İSTANBUL’dur ve merkezin bulunduğu yeri iki ayrı yer adıyla birlikte gösterir: Hadımköy ve Arnavutköy.

1.1. Hadımköy Adı Ayrı Bir Merkezi mi Gösterir?

Arnavutköy Geri Gönderme Merkezi ile aramalarda geçen Hadımköy Geri Gönderme Merkezi aynı yerdir. Hadımköy, Arnavutköy ilçesi sınırları içinde bir yer adıdır; adres satırında ikisinin yan yana yazılması iki ayrı tesis bulunduğu anlamına gelmez.

Güncel adres ve telefon bilgisi Göç İdaresi Başkanlığının geri gönderme merkezleri iletişim sayfasında yayımlanır. Sayfada bir son güncelleme tarihi gösterilmediği için yola çıkmadan önce bilgilerin teyit edilmesi gerekir.

Yola çıkmadan önce yapılması gereken ikinci teyit, kişinin hâlen o merkezde bulunup bulunmadığıdır. Merkezler arası nakil öngörülmüş bir işlemdir ve İstanbul’da Binkılıç Geri Gönderme Merkezi gibi başka merkezler de bulunur; kişi Arnavutköy’den bunlardan birine nakledilmiş olabilir.

1.2. Hadımköy’deki Adrese Otobüsle Ulaşım

Arnavutköy Geri Gönderme Merkezi için ulaşım planı Hadımköy’deki resmî adres üzerinden kurulmalıdır. İETT’nin 418 HADIMKÖY–HARAMİDERE hat sayfasında güncel hareket saatleri ve duraklar araştırılabilir. Hadımköy’e giden bir hattın bulunması, otobüsün merkez kapısında durduğu veya bulunduğunuz yerden doğrudan ulaşım sağladığı anlamına gelmez. Son duraktan merkeze ulaşım ayrıca kontrol edilmelidir.

Başlangıç adresinize göre aktarmaları İETT’nin resmî yolculuk planlayıcısından araştırabilirsiniz. Varış alanına yalnız Arnavutköy yazmak yerine tam adresi esas alın; ilçe merkezine ulaşmak, Hadımköy’deki görüşme yerine ulaşmakla aynı plan değildir. Güncel sefer, dönüş imkânı ve görüşme kabulü birlikte teyit edilmelidir. Buradaki hat kaydı kapıya en yakın durak, kesin yürüyüş süresi veya metrobüsten aktarmasız ulaşım bilgisi vermez.

2. Resmî Listedeki Üç Arnavutköy Kaydı

Arnavutköy Geri Gönderme Merkezi, Göç İdaresi Başkanlığının resmî iletişim sayfasında tek başına görünmez; sayfa İstanbul için altı kayıt listeler. Bunların üçü Arnavutköy adını taşır:

Kayıt adı	Adres
İSTANBUL-ARNAVUTKÖY	Hastane Mahallesi, Ayasofya Caddesi No:109 Hadımköy/Arnavutköy/İSTANBUL
İSTANBUL-ARNAVUTKÖY GEÇİCİ GGM 1	aynı adres
İSTANBUL-ARNAVUTKÖY GEÇİCİ GGM 2	aynı adres

Üç kaydın telefonu da aynıdır. Çatalca ilçesindeki Binkılıç ve Çatalca kayıtlarının ise adresleri farklıdır. Arnavutköy’de tek adres, üç kayıt görünür.

Resmî sayfa kayıtların birbirinden farkını açıklamaz; yalnız kayıt adını, telefonu ve adresi gösterir. Kişinin hangi kayıt altında tutulduğunu öğrenmek için eldeki karar ve yazışmalardaki merkez adı karşılaştırılabilir; bunlar güncel nakil bilgisini tek başına göstermez. Belirsizlik varsa merkezden veya İstanbul İl Göç İdaresi Müdürlüğünden ilgili birim ve güncel yer teyidi istenmelidir.

Yazışmada eldeki belgenin merkez adı ve kişinin bilgileri birlikte belirtilmelidir. Üç kaydın aynı adreste görünmesi, aynı bina içindeki bölümlerin sınırını, kapasitesini veya kimlerin hangi birimde tutulduğunu açıklamaz. Harita adından ya da kayıt numarasından bu ayrımlar çıkarılamaz.

2.1. İstanbul’da Yakalanan Herkes Önce Buraya mı Sevk Edilir?

Arnavutköy Geri Gönderme Merkezinin iletişim kaydı, İstanbul’da yakalanan herkesin önce buraya sevk edildiğini göstermez. Kanun, hakkında idari gözetim kararı alınan yabancıların geri gönderme merkezlerine götürülmesini düzenler; bu hükümde herkes için Arnavutköy adıyla tek ilk merkez belirlenmez (6458 sayılı Kanun m.57/2). Merkezlere yerleştirme ve kapasite yönetimi ise merkez kapasitesi ve idari gerekliliklere bağlı olarak yapılır (Yönetmelik m.5/5).

Bu nedenle kişinin hangi ilçede bulunduğundan hareketle güncel merkezi kesinleştirmeyin. Son bilinen merkez, nakil tarihi ve yeni merkez adı ayrı ayrı sorulmalıdır. Merkezler arası nakil öngörülür ve bu nakillerde sorumlu kolluk birimleriyle koordinasyon merkez müdürlüğünün görevidir (Yönetmelik m.14/1-f, m.11/1-ğ).

3. Telefon ve Dahili Numara Bilgisi

Arnavutköy Geri Gönderme Merkezi için resmî sayfada gösterilen 0212 499 40 00 numarası yalnız Arnavutköy’e ait değildir. Aynı numara İstanbul’un altı kaydının hepsinde, İl Müd. ibaresiyle birlikte gösterilir. Resmî sayfa merkez için ayrıca bir dahili numara yayımlamaz.

Bu numaradan ulaşılan görevli, merkezdeki kişiyle ilgili işlemi yapan birimde olmayabilir. İlgili birime yönlendirme istenebilir. Aynı numara Tuzla Geri Gönderme Merkezi için de İl Müdürlüğü numarası olarak yayımlanır.

3.1. Telefonla Bilgi Alınamıyorsa Ne Yapılabilir?

Arnavutköy Geri Gönderme Merkezine ilişkin telefonla bilgi alınamaması, kişinin orada olmadığını veya hiçbir merkezde bulunmadığını göstermez. Resmî listede yayımlanan ortak numara üzerinden hangi birime başvurulacağı sorulabilir; bilinmeyen bir dahili numara tahmin edilmemelidir.

Aramaya veya yazılı talebe hazırlıkta kişinin kimlikteki adı, uyruğu, varsa yabancı kimlik numarası, son bilinen merkez ve son görüşme tarihi birlikte tutulabilir. Bu bilgiler genel hazırlık önerisidir, merkezin zorunlu başvuru formu değildir. Yer teyidi ile görüşme talebini ayırın: önce kişinin güncel merkezini ve ilgili birimi, ardından görüşme başvurusunun kanalını sorun. Aldığınız bilginin tarihini not edin; nakil olmuşsa eski görüşme planını güncelleyin.

3.2. Ziyaret Saatleri Nasıl Öğrenilir?

Arnavutköy Geri Gönderme Merkezi için resmî iletişim sayfasında ziyaret gün ve saati yayımlanmaz. Hafta sonu veya tatil gününde kabul olup olmadığı, avukat ve ziyaretçi görüşmesinin düzeni merkezden ayrı ayrı teyit edilmelidir. Harita kaydındaki çalışma saati, ziyaretçi görüşmesinin kabul programı olarak kullanılamaz.

Ziyaret öncesinde şu hususları birlikte sorun:

• Kişi hâlen Arnavutköy’de mi, hangi kayıt veya birim altında bulunuyor?
• Ziyaretçi kabul günü ve saati nedir; önceden başvuru veya randevu gerekiyor mu?
• Kimlik, yakınlık veya temsil için hangi belgeler isteniyor?
• Avukat veya noter görüşmesi hangi birimce koordine ediliyor?
• Kişinin hareket kısıtlılığı varsa görüşme yerine erişimi nasıl sağlanacak?
• İlaç veya eşya teslim edilecekse kabul edilen malzeme, belge ve teslim yeri nedir?

Yakın, noter ve avukata erişme ile görüşme imkânı kanunda düzenlenir; koordinasyon merkez müdürlüğünün görevidir (6458 sayılı Kanun m.59/1-b; Kabul ve Barınma Merkezleri ile Geri Gönderme Merkezlerinin Kurulması, Yönetimi, İşletilmesi, İşlettirilmesi ve Denetimi Hakkında Yönetmelik m.11/1-h). Bu hak, ziyaret programını veya her eşyanın kabul edileceğini belirlemez. Tercüman ihtiyacı varsa görüşme talebinde ayrıca açıklanabilir; tercümanlık ve rehberlik hizmetlerinin sağlanması da merkez müdürlüğünün görevidir (Yönetmelik m.11/1-d).

4. Yürüyemeyen Kişinin Avukat Görüşmesi Nasıl Sağlanır?

Arnavutköy Geri Gönderme Merkezinde tutulan kişiye yakınlarına, notere, yasal temsilciye ve avukata erişme ve bunlarla görüşme yapabilme imkânı sağlanır (6458 sayılı Kanun m.59/1-b). Görüşmenin koordine edilmesi merkez müdürlüğünün görevidir (Yönetmelik m.11/1-h). Bu çerçevenin tamamı Binkılıç Geri Gönderme Merkezi yazısındadır.

Pratikte ayrıca sorulması gereken soru şudur: görüşme hakkı tanınmış olsa bile, kişi kalp hastalığı, bel fıtığı veya his kaybı gibi bir sebeple yürüyemediği için görüşme odasına fiilen ulaşamıyorsa ne olur? Avukat merkeze gitmiş, kişi ise odaya getirilememişse görüşme imkânı fiilen sağlanmamış olur.

4.1. Makul Düzenleme Nedir?

Bu tür bir engelin hukuki adı vardır. Makul düzenleme, engellilerin hak ve özgürlüklerini tam ve diğer bireylerle eşit şekilde kullanmasını veya bunlardan yararlanmasını sağlamak üzere belirli bir durumda ihtiyaç duyulan, mali imkânlar nispetinde, ölçülü, gerekli ve uygun değişiklik ve tedbirlerdir (6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu m.2/1-i).

Tanımın iki yönü vardır. Bir yandan yükümlülük belirli bir duruma bağlıdır, yani soyut bir erişilebilirlik standardı değil, önündeki somut engeli gidermeye yönelik bir tedbirdir. Öte yandan mali imkânlar nispetinde ve ölçülü olması aranır; sınırsız bir talep hakkı doğurmaz.

Bu yükümlülüğün kime düştüğü ayrı bir maddede belirlenmiştir. Eğitim ve öğretim, yargı, kolluk, sağlık, ulaşım, iletişim, sosyal güvenlik, sosyal hizmetler ve benzeri hizmetleri sunan kamu kurum ve kuruluşları, bu hizmetlerden yararlanmakta olan kişi aleyhine ayrımcılık yapamaz ve bu hüküm kamuya açık hizmetlerin sunulduğu alanlar ve binalara erişimi de kapsar (6701 sayılı Kanun m.5/1). Bu hizmetlerin planlanması, sunulması ve denetlenmesinden sorumlu olan kişi ve kurumlar, farklı engelli grupların ihtiyaçlarını dikkate almakla ve makul düzenlemelerin yapılmasını sağlamakla yükümlüdür (m.5/2).

Maddenin geri gönderme merkezi bakımından iki ayrı bağlantısı vardır. Birinci fıkra kolluk hizmetlerini kapsam içine alır ve son cümlesinde binalara erişimi ayrıca sayar. İkinci fıkra ise hizmeti planlayan, sunan ve denetleyen kurumlara makul düzenlemelerin yapılmasını sağlama yükümlülüğü getirir. Görüşme odasına erişimin sağlanması bu yükümlülük kapsamında değerlendirilebilecek bir tedbirdir.

Aynı Kanunun ayrımcılık yasağını kuran maddesi, hangi temellerin korunduğunu sayar: cinsiyet, ırk, renk, dil, din, inanç, mezhep, felsefi ve siyasi görüş, etnik köken, servet, doğum, medeni hâl, sağlık durumu, engellilik ve yaş temellerine dayalı ayrımcılık yasaktır (6701 sayılı Kanun m.3/2).

Listede sağlık durumu ve engellilik ayrı ayrı sayılmıştır. Yürüyememe hâli bu iki temelle de bağlantı kurabilir; iddiayı hangi temele dayandırdığınızı dilekçede açıkça yazmak gerekir.

4.2. Makul Düzenleme Talebi Nasıl Yazılır?

Tanımın unsurları, talebin nasıl kurulacağını da belirler. Dört noktaya dikkat edilmesi gerekir.

Somut durumu anlatın. Yükümlülük “belirli bir durumda ihtiyaç duyulan” tedbirlere bağlanmıştır. Genel bir erişilebilirlik talebi değil, önündeki engeli tarif eden bir talep yazılmalıdır: kişinin yürüyemediği, görüşme odasına kendi başına gidemediği ve bu nedenle görüşmenin yapılamadığı.

İstediğiniz tedbiri adıyla yazın. Tanım tedbirin “gerekli ve uygun” olmasını arar. Talep edilen şeyin ne olduğu belirtilmediğinde idarenin neyi değerlendireceği belirsiz kalır. Görüşmenin kişinin bulunduğu bölümde yapılması, tekerlekli sandalye sağlanması veya görevli refakati gibi somut bir tedbir yazılabilir.

Ölçülülüğü gözetin. Tanım tedbirleri “mali imkânlar nispetinde” ve “ölçülü” olmakla sınırlar. İstenen değişikliğin neden gerekli, uygun ve uygulanabilir olduğunu açıklamak, talebin bu unsurlar bakımından değerlendirilmesine yardımcı olur (6701 sayılı Kanun m.2/1-i).

Doğru muhataba gönderin. Kanun yükümlülüğü hizmetin “planlanması, sunulması ve denetlenmesinden sorumlu olan kişi ve kurumlara” yükler. Geri gönderme merkezinde bu zincir merkez müdürlüğünden başlar ve il müdürlüğüne uzanır; talep bu zincire yöneltilmelidir.

Talep reddedilirse veya cevapsız kalırsa, konu Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumuna taşınabilir. Kuruma başvurunun usulü, süresi ve ön şartları Binkılıç Geri Gönderme Merkezi yazısında ele alınmıştır.

Makul düzenleme talebinde engel ile tedbirin bağlantısı gösterilmelidir. Aşağıdaki unsurlar hazırlık örneğidir; merkezin resmî formu veya her başvuruda zorunlu ek listesi değildir:

Talepte açıklanan unsur	Hazırlık örneği
Görüşmeye erişim engeli	Kişinin bulunduğu bölümden görüşme odasına kendi başına gidememesi
Engelin görüşmeye etkisi	Görüşmenin yapılmadığı tarih ve bunun bil­di­ril­diği birim
İhtiyaç duyulan tedbir	Tekerlekli sandalye, uygun görüşme yeri veya refakat ihtiyacının açıklanması
Mevcut des­tek­le­yici belge	Varsa hekim raporu, görüşme talebi ve verilen cevap
Muhatap ve takip bilgisi	Merkez müdürlüğüne yöneltilen talebin tarih ve kayıt bilgisi

Sağlık durumu ile engellilik Kanunda ayrı ayrımcılık temelleri olarak sayılır; engellilik de kendi tanımına sahiptir (6701 sayılı Kanun m.3/2, m.2/1-f). Bu nedenle yalnız hastalık adını belirtmek yerine kişinin hangi harekete veya hizmete erişemediğini ve hangi tedbire ihtiyaç duyduğunu açıklayın. Görüşmenin başka bir yerde yapılması gibi seçenekler talep örneğidir; merkezin her olayda aynı tedbiri uyguladığı veya talebin mutlaka kabul edileceği ileri sürülmez.

4.3. Erişim Engeli Nasıl Kayda Geçirilir?

Hakkın varlığıyla ispatı ayrı meselelerdir. Erişim engeli gerçekten yaşanmış olsa bile, kayda geçirilmediğinde sonradan ispat edilemeyebilir. Bu nedenle görüşme yapılamadığında şunlar toplanmalıdır: merkeze gidildiğini gösteren giriş veya nizamiye kaydı, görüşme talebini içeren yazılı dilekçe ve buna verilen cevap, görüşmenin neden yapılamadığına ilişkin tutanak talebi. Erişim talebinin yazılı olarak merkez müdürlüğüne iletilmesi, sonraki aşamada dayanak oluşturur.

Sağlık durumu ağır olan kişi bakımından da aynı ilke geçerlidir. Sağlık iddiası, idari gözetimin sona erdirilmesi veya alternatif yükümlülüklere geçilmesi talebinde ileri sürülecekse hekim raporuyla desteklenmelidir. Gözetim kararına itirazın hangi mercie ve nasıl yapılacağı idari gözetim kararına itiraz yazısındadır.

5. İdari Gözetime İtiraz ve Alternatif Yükümlülükler

Arnavutköy Geri Gönderme Merkezinden çıkışın iki yolu vardır. Birincisi yargı yoludur: idari gözetim altına alınan kişi veya yasal temsilcisi ya da avukatı, idari gözetim kararına karşı sulh ceza hâkimine başvurabilir; başvuru idari gözetimi durdurmaz, hâkim incelemeyi beş gün içinde sonuçlandırır ve kararı kesindir (6458 sayılı Kanun m.57/6). Aynı fıkra, idari gözetim şartlarının ortadan kalktığı veya değiştiği iddiasıyla yeniden başvurulmasına da imkân tanır. İdari gözetim işlemine karşı yargı yoluna başvuranlardan avukatlık ücretlerini karşılama imkânı bulunmayanlara, talepleri hâlinde 1136 sayılı Avukatlık Kanunu hükümlerine göre avukatlık hizmeti sağlanır (6458 sayılı Kanun m.57/7). Başvurunun ayrıntısı idari gözetim kararına itiraz yazısındadır.

İkinci yol idarenin kendi denetimidir. İdari gözetimin devamında zaruret olup olmadığı valilik tarafından her ay düzenli olarak değerlendirilir; zaruret görülmeyen yabancılar için idari gözetim derhâl sonlandırılır ve bu kişilere 57/A maddesi uyarınca idari gözetime alternatif yükümlülükler getirilir (6458 sayılı Kanun m.57/4). Her aylık değerlendirmenin sonucu, gerekçesiyle birlikte yabancıya veya yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğ edilir (m.57/5). Bu tebliğ, yakınının durumunu izleyen kişi için hangi belgenin istenebileceğini de gösterir.

Alternatif yükümlülükler kanunda sayılmıştır: belirli adreste ikamet etme, bildirimde bulunma, aile temelli geri dönüş, geri dönüş danışmanlığı, kamu yararına hizmetlerde gönüllülük esasıyla görev alma, teminat ve elektronik izleme (6458 sayılı Kanun m.57/A/1). Bunlardan bir ya da birkaçı getirildiğinde süre yirmi dört ayı geçemez (m.57/A/2). Yükümlülüğe tabi tutulduğu, yabancıya veya yasal temsilcisine ya da avukatına gerekçeleri ile birlikte tebliğ edilir (m.57/A/4). Yükümlülüklere uymayan yabancının yeniden idari gözetim altına alınabileceği de kanunda öngörülmüştür (m.57/A/6).

Sağlık durumu bu iki yolun ikisinde de ileri sürülebilir. Yürüyemeyen veya ağır hastalığı olan kişi bakımından idari gözetimin devamında zaruret bulunmadığı iddiası, hekim raporuyla desteklendiğinde somut bir dayanak kazanır.

5.1. Kaç Gün Kalınır?

Arnavutköy Geri Gönderme Merkezinde sınır dışı amacıyla idari gözetim süresi altı ayı geçemez. Sınır dışı işlemleri yabancının iş birliği yapmaması veya ülkesiyle ilgili doğru bilgi ya da belgeleri vermemesi nedeniyle tamamlanamıyorsa süre en fazla altı ay daha uzatılabilir (6458 sayılı Kanun m.57/3). Merkezin adı, kişiye özgü kesin çıkış gününü göstermez; bu üst süre herkes için zorunlu bekleme süresi değildir.

Gözetimin devamında zaruret olup olmadığı her ay değerlendirilir; gerek görüldüğünde otuz günlük süre beklenmez (6458 sayılı Kanun m.57/4). Bu yüzden talep hazırlanırken yalnız merkeze giriş tarihi değil, gözetim gerekçesi, uzatma ve son aylık değerlendirme de incelenmelidir.

5.2. Gözetim İtirazı ile Sınır Dışı Davası

Arnavutköy Geri Gönderme Merkezinde tutulmaya ilişkin idari gözetim kararı ile kişinin ülkeden çıkarılmasına ilişkin sınır dışı etme kararı ayrı işlemlerdir. Sınır dışı etme kararına karşı tebliğden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurulabilir; mahkemeye başvuran kişi başvurusunu kararı veren makama da bildirir (6458 sayılı Kanun m.53/3).

Kar­şı­laş­tırma	İdari gözetim kararına itiraz	Sınır dışı etme kararına karşı başvuru
Konu	Merkezde tutulmaya ilişkin işlem	Ülkeden çıkarılmaya ilişkin karar
Baş­vu­ra­bi­len	Gözetim altındaki kişi, yasal temsilcisi veya avukatı	Yabancı, yasal temsilcisi veya avukatı
Merci	Sulh ceza hâkimi	İdare mahkemesi
Başvuru zamanı	m.57/6 bir başvuru süresi öngörmez	Tebliğden itibaren yedi gün
Etki	Başvuru idari gözetimi durdurmaz	Yabancının rızası saklı kalmak kaydıyla, dava açma süresinde veya yargı yoluna baş­vu­rul­muşsa yargılama sonuç­la­nın­caya kadar sınır dışı edilmez
Dayanak	6458 sayılı Kanun m.57/6	6458 sayılı Kanun m.53/3

Bu ayrım nedeniyle idari gözetimin kaldırılması, sınır dışı kararının da kaldırıldığı anlamına gelmez. Sınır dışı edilmeme kuralı da kişinin merkezden kendiliğinden çıkmasını sağlamaz. İdari gözetim kararı, uzatma ve aylık değerlendirmeler kendi gerekçeleriyle; sınır dışı kararı ise kendi gerekçeleriyle tebliğ edilir. Her iki karar ve tebliğ belgesi ayrı takip edilmelidir (6458 sayılı Kanun m.57/5, m.53/2).

Sınır dışı kararının sebepleri ve başvuru hazırlığı sınır dışı kararına karşı iptal davası yazısında, dilekçe yapısı ise sınır dışı kararına itiraz dilekçesi yazısındadır.

6. Kötü Muamele İddiası Nereye Bildirilir?

Arnavutköy Geri Gönderme Merkezindeki muameleye ilişkin şikâyetin başvuru yolu kanunda gösterilmiştir. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu, özgürlüğünden mahrum bırakılan ya da koruma altına alınan kişilerin ulusal önleme mekanizması kapsamındaki başvurularını inceler, araştırır, karara bağlar ve sonuçlarını takip eder (6701 sayılı Kanun m.9/1-i). Kurum aynı kişilerin bulundukları yerlere haberli veya habersiz düzenli ziyaretler de gerçekleştirir (m.9/1-j) ve kamu kurum ve kuruluşları ile görevliler bu ziyaretler sebebiyle gerekli yardım ve kolaylığı göstermek zorundadır (m.9/2).

Başvurunun usulü de bellidir. Bu başvurular hakkında Kanunun genel başvuru maddesi uygulanır (6701 sayılı Kanun m.17/8). Buna göre başvurudan önce aykırı olduğu iddia edilen uygulamanın düzeltilmesi ilgili taraftan talep edilir; talep reddedilirse veya otuz gün içinde cevap verilmezse Kuruma başvurulabilir. Kurum, telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ihtimali bulunan hâllerde bu şartı aramadan da başvuruyu kabul edebilir (m.17/2). Başvuru illerde valilikler, ilçelerde kaymakamlıklar aracılığıyla da yapılabilir ve başvurudan herhangi bir ücret alınmaz (m.17/1).

Arnavutköy bakımından ön talebin muhatabı merkez müdürlüğü ve İstanbul İl Göç İdaresi Müdürlüğüdür. Yukarıda anlatılan makul düzenleme talebi de bu ön talebin yerine geçebilecek nitelikte yazılmalıdır: somut olay, istenen tedbir ve tarih açıkça belirtilmelidir.

Bu yol, idari gözetim kararına itirazdan ayrıdır. Muameleye ilişkin şikâyet merkezin içindeki uygulamayı hedefler; merkezde tutulmanın kendisine itiraz ise sulh ceza hâkimine yapılır.

7. ASGOM ile Geri Gönderme Merkezi Aynı Kurum mu?

Arnavutköy Geri Gönderme Merkezi ile ASGOM aynı yer değildir. Arnavutköy adıyla yapılan aramalarda ASGOM adlı bir kurum da çıkmaktadır. ASGOM, Arnavutköy Belediyesinin kendi internet sitesinde tesisleri arasında yer alan Arnavutköy Sığınmacı ve Göçmenler Merkezidir. Belediyenin kendi tanıtımında sosyal yardım, sosyal hizmet, bilgilendirme ve yönlendirme hizmetleri anlatılır; sayfada bir son güncelleme tarihi gösterilmez.

Bu merkez, Göç İdaresi Başkanlığının geri gönderme merkezleri iletişim sayfasındaki kayıtlar arasında bulunmaz. Belediyenin tanıttığı sosyal hizmet birimi ile Göç İdaresinin resmî listesindeki geri gönderme merkezi kayıtları ayrı kurumlardır. İdari gözetim altındaki yakının görüşme veya merkez yeri teyidi için ASGOM yerine ilgili geri gönderme merkezi ve İl Göç İdaresi birimi esas alınır. Adların benzerliği nedeniyle karıştırılmaya elverişli olduğundan, dilekçe ve yazışmalarda muhatabın resmî kayıt adıyla yazılması gerekir.

8. Merkezde Sağlanan Haklar

Arnavutköy Geri Gönderme Merkezinde tutulan kişiye tanınan asgari güvenceler merkezin iç düzeninden değil doğrudan kanundan doğar. Geri gönderme merkezlerinde yabancı tarafından bedeli karşılanamayan acil ve temel sağlık hizmetleri ücretsiz verilir; yabancıya yakınlarına, notere, yasal temsilciye ve avukata erişme ve bunlarla görüşme yapabilme, ayrıca telefon hizmetlerine erişme imkânı sağlanır; yabancıya ziyaretçileri, vatandaşı olduğu ülke konsolosluk yetkilisi ve Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği görevlisiyle görüşebilme imkânı sağlanır; çocukların yüksek yararları gözetilir, aileler ayrı yerlerde barındırılır ve çocukların eğitim ve öğretimden yararlandırılmaları hususunda Millî Eğitim Bakanlığınca gerekli tedbirler alınır (6458 sayılı Kanun m.59/1).

Maddenin (b) bendi, yakınlara, notere, yasal temsilciye ve avukata erişme, bunlarla görüşme ve telefon hizmetlerine erişim imkânını düzenler. İtiraz ve dava yollarının fiilen kullanılabilmesi bu erişime bağlı olduğu için, erişimin karşılanmadığı hâller başlı başına bir şikâyet konusudur. Hizmetlerin tamamı ve uygulamada ölçülmüş sınırları için geri gönderme merkezi nedir yazısına bakılabilir.

9. Yakını Merkezde Olan Kişi İçin İlk Yapılacaklar

1. Kişinin nerede olduğunu teyit edin. Nakil öngörülmüş bir işlemdir; görüşmeye gitmeden önce kişinin hâlen Arnavutköy’de bulunup bulunmadığı sorulmalıdır.
2. Hangi kayıt altında tutulduğunu sorun. Resmî sayfada Arnavutköy adına üç kayıt görünür; yazışmada kullanılacak ad buna göre belirlenir.
3. Görüşme talebini yazılı verin. Kişi görüşme odasına fiilen ulaşamıyorsa, erişim talebini ve gerekçesini merkez müdürlüğüne yazılı olarak iletin.
4. Erişim engelini kayda geçirin. Giriş kaydı, dilekçe, verilen cevap ve tutanak talebi olmadan engelin varlığı sonradan ispat edilemeyebilir.
5. Sağlık iddiasını hekim raporuyla destekleyin. Gözetimin sona erdirilmesi talebinde sağlık durumu belgeyle ileri sürülmelidir.
6. Kararları ve tebliğleri ayrı izleyin. Gözetim, uzatma ve aylık değerlendirmeler ile sınır dışı kararının örnekleri ve tebliğ tarihleri birlikte incelenmelidir (6458 sayılı Kanun m.57/5, m.53/2).
7. Gözetim kararına itirazı ayrı yürütün. İdari gözetim kararına karşı sulh ceza hâkimine başvurulur (6458 sayılı Kanun m.57/6); dilekçe örneği için idari gözetim kararına itiraz dilekçesi yazısına bakılabilir.

Vekâlet ücretini karşılayamayacak durumda olanlar için adli yardım başvurusunun şartları ve avukat tutacak parası olmayanın önündeki yollar ayrı yazılarda incelenmiştir.