İstanbul Göçmen İdaresi Tuzla Geri Gönderme Merkezi: Adres, Haklar ve İtiraz

Tuzla Geri Gönderme Merkezinin resmî adresi Akfırat Mah. Süleymaniye Bulvarı 140.Cadde No:65 Tuzla/İSTANBUL’dur. Listelenen 0212 499 40 00 numarası İstanbul İl Göç İdaresi Müdürlüğüne aittir; merkeze özel bir telefon hattı olarak sunulmaz. Adres ve telefon, Göç İdaresi Başkanlığının geri gönderme merkezleri iletişim sayfasında yayımlanan idari bilgilerdir; mevzuat değildir, Resmî Gazete’de yayımlanmaz. Sayfa son güncelleme tarihi taşımadığından gitmeden önce kişinin bulunduğu merkezi ve ziyaret kabulünü teyit edin.

Merkezde tutulma, sınır dışı işleminin tamamlandığı anlamına gelmez. İdari gözetim kararına itiraz ile sınır dışı etme kararına karşı dava ayrı mercilerde yürütülür. Kişinin güncel merkezini, elindeki kararları ve tebliğ tarihlerini öğrenmek, görüşme ve başvuru hazırlığının ilk adımıdır.

1. Tuzla Geri Gönderme Merkezi Nerede?

Tuzla Geri Gönderme Merkezi, Göç İdaresi Başkanlığının geri gönderme merkezleri iletişim sayfasında İSTANBUL-TUZLA adıyla yer alır. Sayfada gösterilen adres şudur:

Akfırat Mah. Süleymaniye Bulvarı 140.Cadde No:65 Tuzla/İSTANBUL

Merkez, Tuzla denince akla gelen sahil kesiminde değil, Akfırat Mahallesindedir. Bu ayrım pratikte önemlidir; çünkü ziyarete gidecek kişinin hesaplaması gereken mesafe ilçe merkezinin mesafesi değildir.

Merkezlerin güncel listesi, adres ve telefon bilgileri Göç İdaresi Başkanlığının geri gönderme merkezleri iletişim sayfasında yayımlanır. Resmî iletişim sayfasında bir son güncelleme tarihi bulunmadığı için, adres ve telefonun gitmeden önce teyit edilmesi gerekir.

2. Akfırat’taki Merkeze Nasıl Gidilir?

Tuzla Geri Gönderme Merkezine giderken hedef alınacak nokta, resmî iletişim sayfasında yayımlanan Akfırat Mahallesi, Süleymaniye Bulvarı, 140. Cadde No:65 Tuzla/İstanbul adresidir. Hedefi yalnız “Tuzla” olarak belirleyen kişi ilçe merkezine ulaşır ve merkeze ulaşamaz; mahalle adı güzergâhın belirleyici kısmıdır.

Tuzla Geri Gönderme Merkezi için ulaşım araştırırken 132 Akfırat / Tepeören - Kartal hattını kontrol edebilirsiniz. İETT’nin 132 hattının resmî sayfasındaki Geçtiği Duraklar bölümünde Göç İdaresi - Tuzla durağı hem Akfırat kalkış hem Kartal kalkış yönünde listelenir. İETT ayrıca işaretli seferler için farklı güzergâhlar bildirir; bu nedenle yalnız hat numarasına bakarak hareket etmeyin. Yolculuk günü yönü, durak listesini, hareket saatini ve Depar Güzergahlar bölümünü birlikte kontrol edin. Hat kaydı, ziyaret kabul edileceğinin teyidi değildir.

2.1. Marmaray Bağlantısı Nasıl Planlanır?

Tuzla Geri Gönderme Merkezine Marmaray bağlantısını planlamak için İETT Nasıl Giderim ekranındaki Buradan alanına yola çıkacağınız istasyonu, Buraya alanına merkezin Akfırat’taki tam adresini yazın. Uygulama Marmaray ve otobüs seçeneklerini içerir; başlangıç noktanıza göre sunulan güzergâhın aktarma ve yürüme bölümlerini kontrol edin. Göç İdaresi durak adı, merkezin giriş kapısına kadar yürünecek mesafeyi tek başına göstermez. Burada sabit bir istasyon, yürüyüş mesafesi veya yolculuk süresi verilmemektedir.

Yola çıkmadan önce yapılması gereken bir teyit daha vardır: kişinin hâlen o merkezde bulunup bulunmadığı. Merkezler arası nakil, yönetmelikte merkezlerde verilecek hizmetler arasında ayrıca sayılmıştır (Kabul ve Barınma Merkezleri ile Geri Gönderme Merkezlerinin Kurulması, Yönetimi, İşletilmesi, İşlettirilmesi ve Denetimi Hakkında Yönetmelik m.14/1-f). Yani nakil istisnai bir olay değil, öngörülmüş bir işlemdir ve doğru adrese gidip kişinin nakledildiğini öğrenmek, boşa yapılmış bir yolculuk demektir.

3. Telefon Numarası ve İl Müdürlüğüne Ulaşma

Tuzla Geri Gönderme Merkezi için resmî iletişim sayfasında gösterilen numara 0212 499 40 00’dır ve yanında İl Müd. ibaresi yer alır. Bu ibare atlanmamalıdır. Resmî iletişim sayfası merkez için bir e-posta adresi yayımlamaz; sayfada yalnız kayıt adı, telefon ve adres yer alır. İnternette Tuzla merkezine ait diye dolaşan e-posta adresleri bu sayfaya dayanmaz.

Aynı sayfada İstanbul için altı kayıt listelenir: Binkılıç, Çatalca, Tuzla, Arnavutköy ve iki adet Arnavutköy geçici geri gönderme merkezi. Altı kaydın hepsinde aynı telefon numarası gösterilmektedir. Yani bu numara Tuzla merkezinin kendi santrali değil, İstanbul İl Göç İdaresi Müdürlüğünün numarasıdır.

Bunun pratik sonucu şudur: bu numaradan yapılan aramada karşınıza çıkan görevli, belirli bir merkezin içindeki kişiyle ilgili işlem yapan birim olmayabilir. İnternette dolaşan ve bu numarayı “Tuzla’nın telefonu” diye sunan listeler, resmî sayfadaki İl Müdürlüğü ibaresini düşürdükleri için yanıltıcıdır. Göç İdaresinin ayrıca YİMER 157 hattı bulunmaktadır. Hattın kapsamı ikiye ayrılır: bilgi edinme hizmeti Türkçe, İngilizce, Arapça, Rusça ve Farsça dillerinde hafta içi 08:00-18:00 saatleri arasında verilir, yedi gün yirmi dört saat kesintisiz olan kısım ise acil durum ve ihbar hattıdır. Yakınının hangi merkezde tutulduğunu soran kişi bilgi edinme yolundadır.

4. Ziyaret Saatleri ve Görüşme Düzeni

Tuzla Geri Gönderme Merkezi ziyaret saatleri hafta içi (pazartesi-cuma) 08:00-12:00 ve 13:00-17:00 arasıdır; 12:00-13:00 öğle arasıdır. Ziyaret saatleri yalnız hafta içi günleri kapsar; cumartesi ve pazar için ziyaret saati yoktur.

Kanun, geri gönderme merkezinde tutulan yabancıya yakınlarına, notere, yasal temsilciye ve avukata erişme ve bunlarla görüşme yapabilme, ayrıca telefon hizmetlerine erişme imkânı sağlanmasını öngörür (6458 sayılı Kanun m.59/1-b). Yabancıya ziyaretçileri, vatandaşı olduğu ülke konsolosluk yetkilisi ve Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği görevlisiyle görüşebilme imkânı da sağlanır (m.59/1-c). Kanun bu imkânın sağlanmasını güvence altına alır.

4.1. Telefon ve Avukat Görüşmesi

Tuzla Geri Gönderme Merkezinde tutulan yabancının telefon hizmetlerine ve avukatına erişimi kanunla güvence altındadır (6458 sayılı Kanun m.59/1-b). Avukat bu erişimi yalnız görüşme için kullanmaz: idari gözetim kararı, süresinin uzatılması ve her aylık değerlendirmenin sonucu gerekçesiyle birlikte yabancıya, yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğ edilir (m.57/5) ve avukat idari gözetim kararına karşı sulh ceza hâkimine başvurabilir (m.57/6). Kanun erişim imkânının sağlanmasını güvence altına alır, ama görüşmenin saatini ve süresini düzenlemez; bunlar idari uygulamaya bırakılmıştır.

4.2. Vekâletname ve Noter İşlemi

Tuzla Geri Gönderme Merkezinde tutulan kişinin avukata vekâlet verebilmesi için notere erişimi gerekir ve kanun bu erişimi açıkça sayar: yabancıya notere erişme ve noterle görüşme yapabilme imkânı sağlanır (6458 sayılı Kanun m.59/1-b). Noterin merkeze hangi usulle geleceği kanunda düzenlenmemiştir. Noter işleminin günü ve usulü bu nedenle merkezden önceden teyit edilmeli ve mümkünse ziyaret günüyle birlikte planlanmalıdır.

4.3. Kıyafet, Para ve Eşya Teslimi

Tuzla Geri Gönderme Merkezindeki yakına dışarıdan kıyafet, para veya eşya teslimi yayımlanmış mevzuatta düzenlenmemiştir. Teslim edilebilecek eşyanın kapsamı ve güvenlik kontrolünün biçimi idari uygulamaya bırakılmıştır; bu nedenle ne götürüleceği gitmeden önce merkezden teyit edilmelidir. Mevzuatın açıkça düzenlediği husus, barınanların kıymetli eşyalarının emanete alınmasıdır (Kabul ve Barınma Merkezleri ile Geri Gönderme Merkezlerinin Kurulması, Yönetimi, İşletilmesi, İşlettirilmesi ve Denetimi Hakkında Yönetmelik m.14/1-e).

Paranın sınır dışı işleminde bir sonucu da vardır. Sınır dışı edilecek yabancıların seyahat masrafları kendilerince karşılanır; yabancının mevcut parası masrafların tamamına yetiyorsa masraf bu paradan karşılanır ve artan tutar kendisine bırakılır, hiç parası yoksa masrafların tamamı Göç İdaresince karşılanır (6458 sayılı Kanun m.60/3). Yabancıların pasaportları veya diğer belgeleri sınır dışı edilinceye kadar tutulabilir (m.60/5).

5. Merkeze Hangi Nedenlerle Götürülür?

Tuzla Geri Gönderme Merkezine, hakkında sınır dışı etme kararı alınmış ve bunun yanında idari gözetim kararı da verilmiş yabancılar götürülür. İdari gözetim kararı, sınır dışı etme kararı alınanlardan kaçma ve kaybolma riski bulunan, Türkiye’ye giriş veya çıkış kurallarını ihlal eden, sahte ya da asılsız belge kullanan, kabul edilebilir bir mazereti olmaksızın Türkiye’den çıkmaları için tanınan sürede çıkmayan, kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından tehdit oluşturan yabancılar hakkında valilik tarafından alınır; valilik gözetim yerine idari gözetime alternatif yükümlülükler de getirebilir (6458 sayılı Kanun m.57/2). Hakkında idari gözetim kararı alınan yabancılar, yakalamayı yapan kolluk birimince geri gönderme merkezlerine kırk sekiz saat içinde götürülür (m.57/2) ve idari gözetime alınan yabancılar geri gönderme merkezlerinde tutulur (m.58/1).

Tuzla Geri Gönderme Merkezine alınmak bu nedenle iki ayrı işlemin birlikte bulunduğunu gösterir: yabancının Türkiye’den çıkarılmasına ilişkin sınır dışı etme kararı ve o karar uygulanıncaya kadar kişinin merkezde tutulmasına ilişkin idari gözetim kararı. Her iki karar da gerekçesiyle birlikte yabancıya, yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğ edilir (m.53/2, m.57/5).

5.1. Sevk Edilecek Merkezi Kim Belirler?

Kişinin yakalandığı ilçe, gönderileceği merkezi tek başına belirlemez. Geri gönderme merkezleri, ihtiyaç olan il ve ilçelerde Genel Müdürlüğün teklifi üzerine Bakanlık onayıyla kurulur; merkezlere yerleştirme ve merkezlerin kapasite yönetimi ise merkezlerin kapasitesi ve idari gerekliliklerine bağlı olarak Genel Müdürlük tarafından yapılır (Kabul ve Barınma Merkezleri ile Geri Gönderme Merkezlerinin Kurulması, Yönetimi, İşletilmesi, İşlettirilmesi ve Denetimi Hakkında Yönetmelik m.5/1 ve m.5/5).

Beşinci fıkra iki şey söyler. Birincisi, yerleştirme yabancının veya yakınının seçimine bağlı bir hak değildir. İkincisi, ölçüt coğrafya değil kapasite ve idari gerekliliktir. Bunun pratik sonucu şudur: kişi İstanbul’un herhangi bir ilçesinde yakalanmış olsa bile İstanbul dışındaki bir merkeze yerleştirilebilir ve sonradan başka bir merkeze nakledilebilir.

6. Yakını Merkezde Olan Kişi Ne Yapmalı?

Yakını Tuzla Geri Gönderme Merkezine alınan kişinin ilk işi, kişinin hâlen orada olduğunu ve hakkında hangi kararların tebliğ edildiğini öğrenmektir; çünkü sınır dışı etme kararına karşı yedi günlük süre tebliğle işlemeye başlar (6458 sayılı Kanun m.53/3). Sıra şudur:

1. Kişinin hangi merkezde olduğunu teyit edin. Merkezler arası nakil yönetmelikte ayrıca sayılmış bir hizmettir; görüşmeye gitmeden önce yapılan teyit boşa yolculuğu önler.
2. Hangi kararların tebliğ edildiğini öğrenin. Sınır dışı etme kararı mı, idari gözetim kararı mı, ikisi birden mi? Yabancı, yasal temsilcisi veya avukatı üzerinden karar örneklerini ve tebliğ tarihini gösteren belgeleri temin edin (m.53/2, m.57/5).
3. Tebliğ tarihini tespit edin. Sınır dışı etme kararı tebliğ edildiyse idare mahkemesine başvuru için yedi günlük süre işlemektedir (m.53/3).
4. İki karara karşı başvuruları ayrı takip edin. İdare mahkemesinde sınır dışı etme kararına karşı yapılan başvuru idari gözetimi durdurmaz; sulh ceza hâkimine yapılan başvuru da sınır dışı etme işlemini tek başına durdurmaz (Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m.59/4, m.59/5).
5. Alternatif yükümlülük talebini sulh ceza başvurusunun içinde ileri sürün (6458 sayılı Kanun m.57/A).
6. Belge toplayın. Sabit adres, aile bağı, sağlık durumu ve kırılganlığa ilişkin belgeler, gözetimin dayandığı kaçma ve kaybolma riskinin bulunmadığını gösterme amacı taşır.

6.1. Yakının Güncel Yeri Nasıl Teyit Edilir?

Tuzla Geri Gönderme Merkezinde olduğu söylenen yakının mevcut merkezini teyit etmek için, resmî listede yayımlanan 0212 499 40 00 numarasından İl Müdürlüğüne ulaşarak hangi birime ve hangi usulle başvuracağınızı sorun. YİMER 157’den de başvuru yönlendirmesi isteyebilirsiniz. Aramada kişinin adını karıştırmadan aktarabilmek için ad-soyadını ve biliyorsanız merkeze götürüldüğü tarihi önceden not edin. Kişisel belgeleri göndermeden önce muhatabın resmî birim olduğunu ve istenen başvuru usulünü doğrulayın.

Teyitte sorulacak konu yalnız ilk götürüldüğü yer değildir: hâlen Tuzla’da mı, başka bir merkeze nakledildi mi ve görüşme talebi hangi birime iletilecek? Bu telefon numaralarının aile üyesine kişi veya dosya bilgisi vereceği varsayılmamalıdır. Telefonla bilgi alınamıyorsa kişinin yasal temsilcisi veya avukatı üzerinden ilgili birimle görüşme yolunu değerlendirin.

6.2. Hangi Kararlar ve Tebliğ Belgeleri Kontrol Edilmeli?

Tuzla Geri Gönderme Merkezinde tutulan kişi için karar metni ile tebliğ bilgisini birlikte kontrol edin. Sınır dışı etme kararı gerekçeleriyle birlikte yabancıya veya yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğ edilir (6458 sayılı Kanun m.53/2). İdari gözetim kararı, uzatma ve aylık değerlendirme sonuçları da gerekçeleriyle aynı kişilere tebliğ edilir (m.57/5). Kanunun saydığı yasal temsilci ile aile üyesi aynı sıfat değildir; yakınlık tek başına yasal temsilcilik sağlamaz.

Kontrol edilecek belge	Belgede aranacak bilgi
Sınır dışı etme kararı	Kararı veren makam, gerekçe ve tebliğ tarihi; idare mahkemesine başvuru süresinin başlangıcı (m.53/2, m.53/3).
İdari gözetim kararı	Gözetim gerekçesi ve tebliğ bilgisi; sulh ceza baş­vu­ru­sunda incelenecek işlem (m.57/5, m.57/6).
Varsa gözetimin uzatılması ve aylık değer­len­dirme sonuçları	Gözetimin sür­dü­rül­me­sine ilişkin gerekçe ve tebliğ bilgisi (m.57/4, m.57/5).

Kararın alınma tarihi ile tebliğ tarihi ayrı ayrı not edilmelidir. Sınır dışı etme kararına karşı yedi günlük başvuru süresinin başlangıcı kararın tebliğidir (m.53/3); merkezde bulunduğunu öğrendiğiniz gün bu tarihin yerine geçmez. Karar metni veya tebliğ belgesi elinizde yoksa bu belgeleri isterken yedi günlük başvuru süresinin takibini ertelemeyin.

7. İdari Gözetim Ne Kadar Sürer?

Tuzla Geri Gönderme Merkezinde idari gözetim süresi altı ayı geçemez. Bu süre, sınır dışı etme işlemlerinin yabancının iş birliği yapmaması veya ülkesiyle ilgili doğru bilgi ya da belgeleri vermemesi nedeniyle tamamlanamaması hâlinde en fazla altı ay daha uzatılabilir (6458 sayılı Kanun m.57/3). Uzatma kendiliğinden işlemez; kanunun saydığı iki sebepten birine dayanmak zorundadır ve uzatma kararı da gerekçesiyle birlikte tebliğ edilir (m.57/5).

Altı ay bir kalış süresi değil, üst sınırdır. İdari gözetimin devamında zaruret olup olmadığı valilik tarafından her ay düzenli olarak değerlendirilir; gerek görüldüğünde otuz günlük süre beklenmez ve zaruret görülmeyen yabancı için gözetim derhâl sonlandırılır (m.57/4). Her aylık değerlendirmenin sonucu da gerekçesiyle birlikte yabancıya, yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğ edilir (m.57/5).

Sürenin başlangıcı yabancının fiilen yakalandığı andır. Yabancının yokluğunda dosya üzerinden yapılan değerlendirmeyle alınan sınır dışı etme kararına dayanan idari gözetim kararının süresi, yabancının yakalandığı an başlar (Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m.59/6). Kanunun öngördüğü sürelerde sınır dışı etme işlemleri gerçekleştirilemeyen yabancıların idari gözetimleri ise belli idari yükümlülükler getirilerek derhâl sonlandırılır (m.59/7).

8. İdari Gözetime İtiraz ile Sınır Dışı Davasının Farkı

Sınır dışı etme kararı ile idari gözetim kararı ayrı idari işlemlerdir. Başvuru mercileri, süreleri ve başvuruların etkileri farklıdır:

	Sınır dışı etme kararı	İdari gözetim kararı
Baş­vu­ru­la­cak merci	İdare mahkemesi	Sulh ceza hâkimliği
Süre	Tebliğden itibaren 7 gün	Süreye bağlı değil
Karar süresi	Dosyanın tamam­lan­ma­sın­dan itibaren 15 gün; karar kesin	Hâkim 5 gün içinde karar verir; karar kesin
Denetlenen	İşlemin hukuka uygunluğu	Gözetimin devamı şartları
Başvurunun etkisi	Kişi yargılama sonuç­la­nın­caya kadar sınır dışı edilmez	Gözetimi durdurmaz
Dayanak	m.53/3	m.57/6

Sınır dışı etme kararına karşı yabancı veya yasal temsilcisi ya da avukatı, kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurabilir. Mahkeme başvuruyu dosyanın tekemmülünden, ara karar veya duruşma gereken hâllerde bunların tamamlanmasından itibaren on beş gün içinde sonuçlandırır ve kararı kesindir. Yabancının rızası saklı kalmak kaydıyla, dava açma süresi içinde veya yargı yoluna başvurulması hâlinde yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancı sınır dışı edilmez (6458 sayılı Kanun m.53/3). İdare, sınır dışı etme kararına karşı yargı yoluna gidildiği bilgisini edindiği andan itibaren sınır dışı etme işlemini durdurur; ancak yalnız idare mahkemesine başvurulması idari gözetimi durdurmaz (Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m.59/4).

Sınır dışı etme kararına karşı başvuruyu düzenleyen fıkra 21/11/2024 tarihli 7533 sayılı Kanunla değiştirilmiştir (6458 sayılı Kanun m.53/3). Yukarıdaki süreler fıkranın bugünkü metnidir; değişikliğin kapsamı ve hangi davalara uygulandığı sınır dışı kararına itiraz ve iptal davası yazısında ayrıca incelenmiştir.

İdari gözetim kararına karşı ise idari gözetim altına alınan kişi, yasal temsilcisi ya da avukatı sulh ceza hâkimine başvurabilir. Başvuru idari gözetimi durdurmaz; dilekçe idareye verilirse yetkili sulh ceza hâkimine derhâl ulaştırılır, hâkim incelemeyi beş gün içinde sonuçlandırır ve kararı kesindir. Ret kararından sonra da idari gözetim şartlarının ortadan kalktığı veya değiştiği iddiasıyla yeniden başvurulabilir (6458 sayılı Kanun m.57/6).

Tuzla Geri Gönderme Merkezindeki idari gözetim kararına itiraz için beş günlük bir başvuru süresi yoktur. Kanunda geçen beş gün, başvurunun yapılacağı süre değil sulh ceza hâkiminin incelemeyi sonuçlandıracağı süredir; kanun başvurunun kendisi için bir süre öngörmez (6458 sayılı Kanun m.57/6).

Tuzla Geri Gönderme Merkezinde tutulan kişinin dilekçesi merkezde de verilebilir. İdari gözetim altındaki yabancının sınır dışı etme kararına karşı idareye verdiği dava dilekçesi yetkili idare mahkemesine, idari gözetim kararına karşı verdiği itiraz dilekçesi ise yetkili sulh ceza hâkimine derhâl ulaştırılır (Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m.59/3).

Avukatlık ücreti karşılanamıyorsa kanun bir imkân tanır: idari gözetim işlemine karşı yargı yoluna başvuranlardan avukatlık ücretlerini karşılama imkânı bulunmayanlara, talepleri hâlinde 1136 sayılı Avukatlık Kanunu hükümlerine göre avukatlık hizmeti sağlanır (6458 sayılı Kanun m.57/7).

İki yolun ayrıntısı için sınır dışı kararına itiraz ve iptal davası ve idari gözetim kararına itiraz yazılarına, dilekçenin yapısı için idari gözetim kararına itiraz dilekçesi örneği yazısına bakılabilir.

9. Merkezden Nasıl Çıkılır?

Merkezden çıkışın birden fazla hukuki yolu vardır ve bunlar aynı sonucu doğurmaz. Uluslararası koruma başvurusu ise diğer adli ve idari işlemlerin ya da tedbirlerin uygulanmasını engellemez ve merkezden tek başına çıkış sağlamaz (6458 sayılı Kanun m.65/5).

9.1. Sulh Ceza Hâkimi Kararıyla Gözetimin Sonlandırılması

Valilik ya da sulh ceza hâkimi tarafından idari gözetimin sonlandırılması kararı verildiğinde yabancının idari gözetimi derhâl sonlandırılır ve hakkında yurt dışına çıkışını engelleyen bir mahkeme kararı bulunmaması kaydıyla yabancı Türkiye’yi terke davet edilir (Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m.58/4). Yani gözetimin kaldırılması, sınır dışı etme kararını kendiliğinden ortadan kaldırmaz; kişi merkezden çıkar, ancak sınır dışı etme kararı idare mahkemesinde ayrıca iptal edilmedikçe Türkiye’yi terk etmesi beklenir.

9.2. Valiliğin Aylık Değerlendirmesi

Tuzla Geri Gönderme Merkezindeki idari gözetim, devamında zaruret olup olmadığının belirlenmesi amacıyla her ay gözden geçirilir. Yönetmelik, gözetimin devamında zaruret görülmeyebilecek hâlleri sayar: sınır dışı etme kararının yabancının idari gözetime alınmasından itibaren altı ay içinde yerine getirilemeyeceğinin öngörülmesi, yabancının sınır dışı etme kararı alınmayacaklar kapsamına girdiğiyle ilgili ciddi emarelerin ortaya çıkması, gözetim kararına esas teşkil eden kaçma ve kaybolma riskinin ortadan kalkması ve yabancının gönüllü geri dönüş desteğine başvurması (Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m.61/1, m.61/2).

Bu liste sulh ceza hâkimine yapılacak başvurunun içeriğini de belirler. Başvuruda bu hâllerden hangisinin gerçekleştiği ve bunu hangi belgenin gösterdiği açıklanmalıdır; sabit adres ve aile bağına ilişkin belgeler örneğin kaçma ve kaybolma riskinin bulunmadığını göstermeye yöneliktir.

9.3. Alternatif Yükümlülük Talebi

Tuzla Geri Gönderme Merkezinde tutulma yerine alternatif yükümlülük istenebilir. Kanunda sayılan yabancılar hakkında valilik ya idari gözetim kararı alır ya da idari gözetime alternatif yükümlülükler getirir (6458 sayılı Kanun m.57/2). Bu yükümlülükler belirli adreste ikamet etme, bildirimde bulunma, aile temelli geri dönüş, geri dönüş danışmanlığı, kamu yararına hizmetlerde gönüllülük esasıyla görev alma, teminat ve elektronik izlemedir (m.57/A/1). Yükümlülüklerin süresi yirmi dört ayı geçemez (m.57/A/2); yükümlülüklere uymayan yabancı idari gözetim altına alınabilir (m.57/A/6).

Pratik karşılığı şudur: alternatif yükümlülük talebi ayrı bir kuruma değil, sulh ceza hâkimine yapılan başvurunun içinde ileri sürülür. Gözetimin devamında zaruret görülmeyen yabancı için gözetim derhâl sonlandırılır ve bu yabancılara alternatif yükümlülükler getirilir (m.57/4).

9.4. Sınır Dışı Kararının İptali

Sınır dışı etme kararının iptalinin sonuçları yönetmelikte düzenlenir: adli makamlarca sınır dışı etme kararının iptaline dair karar verilen yabancıların sınır dışı ve varsa idari gözetim kararları sonlandırılır ve Türkiye’de yasal kalışlarıyla ilgili gerekli çalışmalar yapılır (Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m.57/3).

9.5. Kanuni Sürenin Dolması

Tuzla Geri Gönderme Merkezinde kanuni süre dolduğu hâlde sınır dışı etme işlemi gerçekleştirilemeyen yabancının idari gözetimi, belli idari yükümlülükler getirilerek derhâl sonlandırılır (Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m.59/7). Kanuni süre altı aydır ve uzatma hâlinde toplam on iki ayı aşamaz (6458 sayılı Kanun m.57/3).

9.6. Gönüllü Geri Dönüş

Tuzla Geri Gönderme Merkezindeyken gönüllü geri dönüş talebinde bulunan yabancı, il müdürlüğünün koordinasyonunda genel kolluk tarafından sınır kapısına götürülür. Hakkındaki sınır dışı ve idari gözetim kararları sınır kapısına intikal edildiğinde sonlandırılır ve çıkış işlemleri “gönüllülük temelinde dönüş” veya “gönüllü terk” olarak kayıtlara geçirilir (Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m.63/2). Bu yol merkezden çıkışı sağlar, ancak sonucu Türkiye’den ayrılmaktır; idare mahkemesindeki iptal davasıyla aynı sonucu doğurmaz.

Merkezden çıktıktan sonra hangi yükümlülüklerin sürdüğü için geri gönderme merkezi, haklar ve süreler yazısına, giriş yasağı ve deport kaydının sonuçları için deport ne demek yazısına bakılabilir.

10. Merkezden Uluslararası Koruma Başvurusu

Tuzla Geri Gönderme Merkezinde tutulan yabancı uluslararası koruma başvurusunda bulunabilir. Hürriyeti kısıtlanan kişilerin uluslararası koruma başvuruları valiliğe derhâl bildirilir; ancak başvuruların alınması ve değerlendirilmesi, diğer adli ve idari işlemlerin ya da tedbir ve yaptırımların uygulanmasını engellemez (6458 sayılı Kanun m.65/5). Bu nedenle başvuru, merkezde tutulmayı tek başına sona erdirmez; gözetimin kaldırılması için yukarıdaki yollar ayrıca işletilmelidir.

Kanun, uluslararası koruma başvuru sahiplerinin idari gözetimini ayrı bir maddede ve daha dar koşullara bağlayarak düzenler. Başvuru sahipleri yalnız uluslararası koruma başvurusunda bulunmalarından dolayı idari gözetim altına alınamaz ve başvuru sahiplerinin idari gözetim altına alınması istisnai bir işlemdir (m.68/1, m.68/2). Başvuru sahibi ancak kimlik veya vatandaşlık bilgilerinin doğruluğuyla ilgili ciddi şüphe bulunması, sınır kapılarında usulüne aykırı surette ülkeye girmekten alıkonulması, gözetim altına alınmadığında başvurusuna temel oluşturan unsurların belirlenemeyecek olması ya da kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından ciddi tehlike oluşturması hâllerinde idari gözetim altına alınabilir (m.68/2). Başvuru sahibinin idari gözetim süresi otuz günü geçemez ve şartları ortadan kalktığında gözetim derhâl sonlandırılır (m.68/5). Bu gözetime karşı da sulh ceza hâkimine başvurulur ve hâkim incelemeyi beş gün içinde sonuçlandırır (m.68/7).

Başvuru her durumda sınır dışı etme kararını durdurmaz. Terör örgütü veya çıkar amaçlı suç örgütü yöneticisi, üyesi ya da destekleyicisi olan, kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından tehdit oluşturan ya da uluslararası kurum ve kuruluşlarca tanımlanan terör örgütleriyle ilişkili olan kişiler kapsamında oldukları değerlendirilen uluslararası koruma başvuru sahipleri hakkında, uluslararası koruma işlemlerinin her aşamasında sınır dışı etme kararı alınabilir (m.54/1-b, m.54/1-d, m.54/1-k, m.54/2). Uluslararası koruma türleri ve başvurunun işleyişi uluslararası koruma ve iltica başvurusu yazısında ayrıca incelenmiştir.

11. Merkezde Sağlanan Haklar ve Hizmetler

Tuzla Geri Gönderme Merkezinde tutulan yabancıya kanun somut haklar tanır ve bunları sayarak düzenler. Yabancı tarafından bedeli karşılanamayan acil ve temel sağlık hizmetleri ücretsiz verilir (6458 sayılı Kanun m.59/1-a). Yabancıya yakınlarına, notere, yasal temsilciye ve avukata erişme ve bunlarla görüşme yapabilme, ayrıca telefon hizmetlerine erişme imkânı sağlanır (m.59/1-b). Yabancıya ziyaretçileri, vatandaşı olduğu ülke konsolosluk yetkilisi ve Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği görevlisiyle görüşebilme imkânı sağlanır (m.59/1-c). Çocukların yüksek yararları gözetilir (m.59/1-ç) ve çocukların eğitim ve öğretimden yararlandırılmaları hususunda Millî Eğitim Bakanlığınca gerekli tedbirler alınır (m.59/1-d). Göç alanında uzmanlığı bulunan ilgili sivil toplum kuruluşu temsilcileri, Genel Müdürlüğün izniyle merkezleri ziyaret edebilir (m.59/2).

Yönetmelik merkezlerde verilecek hizmetleri ayrıca sayar: barınma ve beslenme, iç ve dış güvenlik, bedeli karşılanamayan acil ve temel sağlık hizmetleri, psikolojik ve sosyal destek faaliyetleri, özel ihtiyaç sahiplerine uygun alanların tahsisi, barınanların kıymetli eşyalarının emanete alınması ve merkezler arası nakil ile sınır dışı nakil işlemleri (Kabul ve Barınma Merkezleri ile Geri Gönderme Merkezlerinin Kurulması, Yönetimi, İşletilmesi, İşlettirilmesi ve Denetimi Hakkında Yönetmelik m.14/1).

12. İstanbul’daki Diğer Merkezler

Tuzla Geri Gönderme Merkezi, İstanbul’daki geri gönderme merkezlerinden biridir. Göç İdaresinin bugünkü iletişim sayfası İstanbul için Binkılıç, Çatalca, Tuzla ve Arnavutköy merkezlerini ve Arnavutköy’deki iki geçici merkezi listeler; altı kaydın hepsinde aynı telefon numarası gösterilir.

Bu liste sabit değildir: merkezler idari kararla kurulur ve acil veya olağanüstü durumlarda geçici merkez açılabilir (Kabul ve Barınma Merkezleri ile Geri Gönderme Merkezlerinin Kurulması, Yönetimi, İşletilmesi, İşlettirilmesi ve Denetimi Hakkında Yönetmelik m.5/1, m.5/3). Güncel bilgi için tek adres resmî listedir. Türkiye’deki merkezlerin tamamı ve resmî kayıt adları geri gönderme merkezi, haklar ve süreler yazısında listelenmiştir.

Vekâlet ücretini karşılayamayacak durumda olanlar için adli yardım başvurusunun şartları ve avukat tutacak parası olmayanın önündeki yollar ayrı yazılarda incelenmiştir.