Akyurt Geri Gönderme Merkezi: Adres, Haklar ve İtiraz

Ankara’daki geri gönderme merkezi Akyurt ilçesindedir ve Göç İdaresi Başkanlığının resmî iletişim sayfasında ANKARA adıyla kayıtlıdır. Gösterilen adres şudur: Yeşiltepe Mahallesi Çankırı Bulvarı No:395 Akyurt/ANKARA. Telefon olarak 0312 439 40 40 numarası gösterilmiştir.

Merkez için gösterilen telefon, Ankara İl Göç İdaresi Müdürlüğünün numarası olarak da yayımlanır. Müdürlük Çankaya’da, geri gönderme merkezi Akyurt’tadır; görüşmeye gitmeden önce kişinin güncel yeri ve ziyaret kabulü teyit edilmelidir.

Merkezî iletişim sayfasında güncelleme tarihi bulunmadığından adres ve görüşme kabulü gitmeden önce teyit edilmelidir. İdari gözetimin süre ve başvuru yolları geri gönderme merkezi, haklar ve süreler rehberinde açıklanmıştır.

1. Akyurt Geri Gönderme Merkezi Nerede?

Göç İdaresi Başkanlığının iletişim listesinde Ankara kaydı şöyledir:

Resmî kayıt adı	Adres	Telefon
ANKARA	Yeşiltepe Mahallesi Çankırı Bulvarı No:395 Akyurt/ANKARA	0312 439 40 40

Merkez Çankaya, Keçiören veya Yenimahalle gibi merkezî ilçelerde değil, kentin kuzeydoğusundaki Akyurt ilçesindedir. İlçe, Esenboğa Havalimanının ötesinde kalır ve şehir merkezinden uzaktır.

Güncel ulaşım seçenekleri, güzergâh ve sefer bilgileri yola çıkmadan önce merkezden veya İl Müdürlüğünden teyit edilmelidir.

Merkezî listede kayıt adı ANKARA’dır; Akyurt adresin ilçe bilgisidir. Ankara ve Akyurt adlarıyla anılan merkez, Yeşiltepe Mahallesi Çankırı Bulvarı No:395 adresindeki kayıttır.

2. Telefon Numarası ve İl Müdürlüğü

İl Müdürlüğünün adres ve telefonları resmî iletişim sayfasında yayımlanır.

Resmî iletişim sayfasında Ankara kaydı için gösterilen numara 0312 439 40 40’tır. Bu numarayı arayan kişinin bilmesi gereken bir ayrıntı vardır.

Aynı numara ikinci bir resmî kaynakta başka bir kurum için gösterilmektedir. Ankara Valiliğinin İl Göç İdaresi Müdürlüğü sayfasında müdürlüğün iletişim bilgileri şöyle verilmiştir: adres Barbaros Mahallesi, Binnaz Sokak, No:2, Çankaya/Ankara, telefon +90 (312) 439 40 40, faks +90 (312) 439 40 66, e-posta ankara@goc.gov.tr.

Aynı telefon hem merkez kaydında hem İl Müdürlüğünün iletişim sayfasında yayımlanır. Bu bilgi hattın hangi birim tarafından yanıtlandığını tek başına göstermez; görüşmenin başında Akyurt merkeziyle ilgili bilgi istendiği belirtilmelidir.

Pratik sonuç şudur. Telefonla ulaşılan yer merkez değil müdürlük olabileceğine göre, arayan kişi hangi merkezi ve hangi kişiyi sorduğunu açıkça belirtmeli, kişinin hâlen o merkezde olup olmadığını ayrıca sormalıdır. Yazışma ve başvuru bakımından müdürlük muhatap olabilir; fiilen görüşmeye gidilecekse Akyurt adresi esas alınır. Çankaya adresine giden kişi merkeze ulaşamaz.

3. Görüşme Gün ve Saati Nasıl Öğrenilir?

Görüşme kabulü, ziyaretçi belgeleri ve tercüman ihtiyacı merkezden veya Ankara İl Göç İdaresi Müdürlüğünden öğrenilmelidir. Merkezî iletişim listesi gün ve saat çizelgesi vermez. Başka bir ilin çizelgesi Akyurt’ta aynı saatlerin geçerli olduğunu göstermez.

Yakınlar ve avukat için görüşmeye erişim kanunda düzenlenmiştir (6458 sayılı Kanun m.59/1-b). Görüşmenin nasıl planlanacağı sorulurken kişinin hâlen merkezde bulunduğu da teyit edilmelidir.

4. Avukata Erişim ve Adli Yardım

Merkezde avukata erişim ve adli yardım konusunda bilgiye ihtiyaç duyan kişi, talebinin yazılı olarak iletilmesini isteyebilir. İdari gözetim işlemine karşı yargı yoluna başvuranlardan avukatlık ücretini karşılayamayanlara talepleri üzerine avukatlık hizmeti sağlanması kanunda düzenlenmiştir (6458 sayılı Kanun m.57/7).

5. Merkezin İdari Denetimi

Yönetmelik farklı idari birimlerin yapacağı düzenli denetimleri de öngörür. Merkezler bağlı oldukları il müdürlüğü tarafından sürekli, Genel Müdürlükçe her yıl, Bakanlık Teftiş Kurulu Başkanlığınca üç yılda bir denetlenir ve valilikler her zaman Bakanlıktan denetim yapılması talebinde bulunabilir; Genel Müdürlükte merkezlerin denetimiyle ilgili bir komisyon oluşturulur (Kabul ve Barınma Merkezleri ile Geri Gönderme Merkezlerinin Kurulması, Yönetimi, İşletilmesi, İşlettirilmesi ve Denetimi Hakkında Yönetmelik m.16/1-2). Protokolle işlettirilen merkezlerde protokol hükümlerine uyulup uyulmadığı da denetlenir ve il müdürlüğü ile Bakanlık Teftiş Kurulu Başkanlığının denetim raporlarının bir örneği Genel Müdürlüğe gönderilir (m.16/4-5).

Denetim raporunda belirlenen eksikliklerin giderilmesinden il müdürü ile merkez müdürü sorumludur. İl ve ilçe insan hakları komisyonlarının raporları da denetimde öncelikle dikkate alınır (Yönetmelik m.16/3 ve 6).

6. Sağlık Nedeniyle Sınır Dışı Etmeye Engel Hâller

Merkezdeki sağlık hizmetlerine ilişkin resmî bir açıklama da bulunmaktadır: Göç İdaresi Başkanlığı 04.01.2024 tarihinde “Akyurt Geri Gönderme Merkezinde İdari Gözetim Altında Bulunan Bir Yabancının Hayatını Kaybetmesiyle İlgili İddialar Hakkında Basın Açıklaması” başlıklı bir açıklama yayımlamıştır. Açıklamaya göre kişi 01.01.2024 tarihinde merkezde rahatsızlanmış, sağlık birimlerinin müdahalesinin ardından hastaneye sevk edilmiş, tedavi sırasında fenalaşarak yoğun bakıma alınmış ve hayatını kaybetmiştir. Başkanlık, konunun bütün yönleriyle araştırılması için inceleme başlatıldığını bildirmiştir.

Sağlık durumunun hukuki sonucu, kanunun sınır dışı kararı alınmayacak kişileri saydığı maddede düzenlenmiştir. 54 üncü madde kapsamında olsalar dahi; sınır dışı edileceği ülkede ölüm cezasına, işkenceye, insanlık dışı ya da onur kırıcı ceza veya muameleye maruz kalacağı konusunda ciddi emare bulunanlar, ciddi sağlık sorunları, yaş ve hamilelik durumu nedeniyle seyahat etmesi riskli görülenler, hayati tehlike arz eden hastalıkları için tedavisi devam etmekte iken sınır dışı edileceği ülkede tedavi imkânı bulunmayanlar, mağdur destek sürecinden yararlanmakta olan insan ticareti mağdurları ve tedavileri tamamlanıncaya kadar psikolojik, fiziksel veya cinsel şiddet mağdurları hakkında sınır dışı etme kararı alınmaz (6458 sayılı Kanun m.55/1).

Sağlık nedeniyle sınır dışı etmeye engel hâller her kişi için ayrı değerlendirilir. Bu kişilerden belli bir adreste ikamet ve istenen şekil ile sürelerde bildirimde bulunma talep edilebilir (6458 sayılı Kanun m.55/2).

Maddenin (b) ve (c) bentleri birbirinden farklıdır. (b) seyahatin kendisinin riskli görülmesine, (c) ise tedavisi süren hayati tehlike arz eden bir hastalıkta gidilecek ülkede tedavi imkânının bulunmamasına dayanır. İleri sürülecek iddianın hangi bende dayandığı, istenecek belgeyi de belirler.

Seyahatin riskli olması ile gidilecek ülkede tedavi imkânı bulunmaması ayrı koşullardır. İlgili sağlık belgesi bu koşullardan hangisinin ileri sürüldüğünü açıklamalıdır. Başvuru yolu ve kapsam sınır dışı kararına itiraz yazısında ele alınmıştır.

7. Yakının Güncel Yeri Nasıl Öğrenilir?

Yakının Akyurt’a mı yoksa başka bir merkeze mi götürüldüğü ilgili resmî birimden sorulmalıdır. Merkezlerle ilgili elektronik veriler merkezî veri tabanında tutulur. Genel Müdürlük, merkezlerin etkin bir şekilde yönetilmesi ve koordine edilmesi amacıyla elektronik takip sistemi kurar, veri tabanı ve internet ağı oluşturur; merkezlerle ilgili olarak elektronik ortamda girilen veriler Genel Müdürlük merkezi veri tabanında muhafaza edilir (Kabul ve Barınma Merkezleri ile Geri Gönderme Merkezlerinin Kurulması, Yönetimi, İşletilmesi, İşlettirilmesi ve Denetimi Hakkında Yönetmelik m.13/1-2).

Sorgu bu nedenle il müdürlüğüne veya Göç İdaresi Başkanlığının çağrı merkezine yöneltilebilir. Ankara bakımından ayrıca dikkat edilmesi gereken nokta şudur: kişi Ankara’da yakalanmış olsa bile başka bir ilin merkezine, başka bir ilde yakalanmış olsa bile Akyurt’a sevk edilmiş olabilir. Sevk yerini merkez değil idare belirler.

8. İdari Gözetim Ne Kadar Sürer, Nasıl Sona Erer?

Bu sorunun cevabı merkeze göre değişmez; kanun geneldir. İdari gözetim süresi, uzatma şartları, valiliğin aylık zaruret değerlendirmesi, sulh ceza hâkimliğine itiraz ve idari gözetime alternatif yükümlülükler geri gönderme merkezi, haklar ve süreler yazısında madde metinleriyle birlikte ele alınmıştır. İtirazın mercii, süresi ve usulü için idari gözetim kararına itiraz yazısına, dilekçe biçimi için idari gözetim kararına itiraz dilekçesi yazısına bakılmalıdır.

9. İdari Gözetim Kararına İtiraz

Akyurt Geri Gönderme Merkezinde tutulan kişi bakımından itirazın muhatabı merkez veya göç idaresi değil, sulh ceza hâkimidir. İdari gözetim altına alınan kişi, yasal temsilcisi ya da avukatı idari gözetim kararına karşı sulh ceza hâkimine başvurabilir; başvuru idari gözetimi durdurmaz, dilekçe idareye verilirse yetkili sulh ceza hâkimine derhâl ulaştırılır, hâkim incelemeyi beş gün içinde sonuçlandırır ve kararı kesindir (6458 sayılı Kanun m.57/6).

Kanun, başvuru için ayrıca bir süre belirtmez. İdari gözetim şartlarının ortadan kalktığı veya değiştiği ileri sürülerek yeniden sulh ceza hâkimine başvurulabilir (6458 sayılı Kanun m.57/6).

Dilekçenin içeriği, ret hâlinde izlenecek yol ve gözetime alternatif yükümlülükler için idari gözetim kararına itiraz yazısına bakılabilir.

10. İlk Yapılacaklar

1. Hangi kararların alındığını öğrenin. Sınır dışı etme kararı mı, idari gözetim kararı mı, ikisi birden mi? İkisi ayrı işlemdir ve ayrı yargı yoluna tabidir.
2. Kişinin hangi merkezde olduğunu il müdürlüğünden doğrulatın. Kişinin güncel tutulma yerini ve varsa sevk bilgisini sorun.
3. Aradığınız numaranın kime çıktığını hesaba katın. 0312 439 40 40 numarası Ankara Valiliğinin sayfasında il müdürlüğünün numarası olarak da gösterilmiştir. Hangi merkezi ve hangi kişiyi sorduğunuzu açıkça belirtin.
4. Görüşme gün ve saatini önceden sorun. Resmî sayfa bu bilgiyi yayımlamaz; internetteki saatler bağlayıcı değildir. Ziyaretçi çevresi ve gerekli belgeleri de aynı aramada sorun.
5. Sağlık durumu varsa belgeleyin. Ciddi sağlık sorunu, tedavi süreci, yaş ve hamilelik kanunun ayrıca saydığı hâllerdir ve değerlendirme herkes için ayrı yapılır.
6. Şikâyet edilecek bir durum varsa muhatabı doğru seçin. Yönetmelik eksikliklerin giderilmesinden il müdürü ile merkez müdürünü sorumlu tutar; il insan hakları komisyonunun raporları ise denetimlerde öncelikle dikkate alınır.

Vekâlet ücretini karşılayamayacak durumda olanlar için adli yardım başvurusunun şartları ve avukat tutacak parası olmayanın önündeki yollar ayrı yazılarda incelenmiştir.