Anlaşmalı Boşanma Dilekçesi Örneği ve Nasıl Yazılır?

Anlaşmalı boşanma dilekçesi, en az bir yıl sürmüş bir evlilikte eşlerin birlikte ya da birinin açtığı davayı diğerinin kabul etmesiyle aile mahkemesine sunulan boşanma talebidir. Anlaşmalı boşanma dilekçesi tek başına yetmez: boşanmanın malî sonuçlarını ve çocukların durumunu düzenleyen protokol dilekçenin ekinde sunulur, hâkim tarafları duruşmada bizzat dinler ve protokolü uygun bulursa boşanmaya hükmeder (Türk Medeni Kanunu m.166/3). Aşağıda doldurulabilir bir anlaşmalı boşanma dilekçesi örneği, dilekçede bulunması gereken unsurlar, eklenecek belgeler, görevli ve yetkili mahkeme ile avukatsız ve UYAP üzerinden başvuru ayrı ayrı açıklanmıştır.

Velayet, nafaka ve mal paylaşımı kalemleri hüküm kesinleştikten sonra değiştirilmesi güç sonuçlar doğurur. Anlaşmalı boşanma dilekçesini vermeden önce protokolün bu kalemleri dosyanıza göre düzenleyip düzenlemediğini bir avukatla birlikte gözden geçirmeniz yararlı olur.

1. Anlaşmalı Boşanma Dilekçesi Nedir ve Hangi Şartlara Dayanır?

Anlaşmalı boşanma dilekçesi, Türk Medeni Kanunu m.166/3’e dayanan boşanma talebidir ve dört şartın bulunduğunu mahkemeye göstermek için yazılır. Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalı, eşler birlikte başvurmalı ya da bir eş diğerinin davasını kabul etmeli, hâkim tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmeli ve boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hakkındaki düzenlemeyi uygun bulmalıdır (Türk Medeni Kanunu m.166/3). Bu şartlar varsa evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır; ayrıca kusur ispatı gerekmez.

Anlaşmalı boşanma dilekçesinin dört şartı dilekçede şöyle karşılık bulur:

Şart	Anlaşmalı boşanma dilekçesine yansıması
Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalı	Evlenme tarihi ve bir yılın dolduğu açıkça yazılır
Birlikte başvuru ya da kabul	Dilekçe iki eşçe verilir ya da davalı eş kabul beyanında bulunur
Hâkim tarafları bizzat dinlemeli	Tarafların duruşmada hazır bulunacağı beyan edilir
Düzenlemeyi hâkim uygun bulmalı	Protokol dilekçenin eki olarak sunulur

Anlaşmalı boşanma dilekçesiyle açılan davada hâkim protokolle bağlı değildir. Hâkim tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir; bu değişiklikler taraflarca da kabul edilirse boşanmaya hükmolunur, kabul edilmezse bu yoldan boşanma kararı verilemez (m.166/3).

Anlaşmalı boşanmada tarafların ikrarı hâkimi bağlar. Boşanma davalarında kural, tarafların bu konudaki her türlü ikrarının hâkimi bağlamamasıdır (Türk Medeni Kanunu m.184); m.166/3 anlaşmalı boşanmada bu kuralın uygulanmayacağını açıkça söyler. Anlaşmalı boşanma dilekçesinin kısa olabilmesinin nedeni budur: vakıaları ayrıca ispatlamak gerekmez.

1.1. Anlaşmalı Boşanma Dilekçesi ile Karşılıklı Boşanma Dilekçesi Aynı mı?

Anlaşmalı boşanma dilekçesi ile karşılıklı boşanma dilekçesi aynı belgedir; uygulamada anlaşmalı boşanma dava dilekçesi adı da kullanılır. Kanunun kullandığı ifade “eşlerin birlikte başvurması” ya da “bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi”dir (Türk Medeni Kanunu m.166/3); hangi adla anılırsa anılsın aranan şartlar aynıdır.

2. Anlaşmalı Boşanma Dilekçesi ile Protokol Farkı

Anlaşmalı boşanma dilekçesi ile protokol ayrı belgelerdir ve ayrı ayrı imzalanır. Dilekçe mahkemeye yöneltilen talep, protokol ise eşlerin boşanmanın malî sonuçları ve çocukların durumu hakkında kendi aralarında yaptığı anlaşmadır; protokol dilekçenin ekinde sunulur.

Protokol imzalandığı anda hüküm doğurmaz. Boşanma veya ayrılığın fer’î sonuçlarına ilişkin anlaşmalar hâkim tarafından onaylanmadıkça geçerli olmaz (Türk Medeni Kanunu m.184). Bu nedenle protokolde kararlaştırılan bir ödeme ya da devir, hâkim onayından önce yerine getirilirse dayanağı henüz geçerli bir anlaşma değildir.

Protokolün zorunlu unsurları, hâkimin protokolü hangi durumlarda uygun bulmadığı ve protokol maddelerinin nasıl yazılacağı için anlaşmalı boşanma protokolü örneği yazımıza; davanın süresi ve sürecin tamamı için anlaşmalı boşanma yazımıza bakabilirsiniz.

3. Anlaşmalı Boşanma Dilekçesinde Bulunması Gereken Unsurlar

Anlaşmalı boşanma dilekçesi de bir dava dilekçesidir ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.119’un saydığı unsurları taşır. Anlaşmalı yolda kusur tartışması olmadığı için vakıa ve delil bölümleri kısalır, ancak unsurlardan hiçbiri düşmez.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.119/1’e göre anlaşmalı boşanma dilekçesinde şunlar bulunur:

• Mahkemenin adı: Başlık aile mahkemesine hitaben yazılır (bent a).
• Tarafların adı, soyadı ve adresleri: İki eşin de bilgileri yazılır (bent b).
• Davacının T.C. kimlik numarası: Birlikte başvuruda iki eşin de numarası yazılır (bent c).
• Vekil bilgileri: Dilekçe vekille veriliyorsa vekilin adı, soyadı ve adresi yazılır; bizzat verilen dilekçede bu satır çıkarılır (bent ç).
• Davanın konusu: Talebin Türk Medeni Kanunu m.166/3 uyarınca anlaşmalı boşanma olduğu belirtilir (bent d).
• Vakıaların sıra numarası altında açık özetleri: Evlenme tarihi, bir yıllık sürenin dolduğu, eşlerin boşanma konusunda anlaştığı ve protokolün ekte sunulduğu ayrı numaralarla yazılır (bent e).
• Her vakıanın delili: Nüfus kaydı, protokol ve tarafların beyanı gösterilir (bent f).
• Hukuki sebepler: Türk Medeni Kanunu m.166 ve m.184 yazılır (bent g).
• Açık talep sonucu: Boşanma ile protokolün onaylanarak hüküm altına alınması istenir (bent ğ).
• İmza: Davacının ya da vekilinin imzası bulunur (bent h).

Eksik unsurun sonucu unsura göre değişir. Mahkemenin adı, dava konusu, vakıalar, deliller ve hukuki sebepler dışında kalan bir unsur eksikse hâkim davacıya eksikliği tamamlaması için bir haftalık kesin süre verir; bu süre içinde tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır (Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.119/2). İmzası ya da kimlik numarası eksik bir anlaşmalı boşanma dilekçesi bu nedenle kendiliğinden reddedilmez, ancak verilen kesin süre kaçırılırsa dosya kapanır.

3.1. Anlaşmalı Boşanma Dilekçesi Elle Yazılır mı?

Anlaşmalı boşanma dilekçesinin elle mi bilgisayarla mı yazılacağına ilişkin bir biçim şartı yoktur. Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.119 dilekçenin içeriğini ve imzasını düzenler, yazım aracını düzenlemez; elle yazılan dilekçe de bu unsurları taşıdığı sürece aynı dilekçedir.

4. Anlaşmalı Boşanma Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki anlaşmalı boşanma dilekçesi örneği, bir eşin davacı, diğerinin davalı olduğu ve davalının kabul beyanıyla ilerleyen dosya için hazırlanmış bir iskelettir. Köşeli parantezli alanlar doldurulmadan ve ek olarak sunulacak protokol dosyaya göre yazılmadan bu metin işe yaramaz.

[İl] [No]. AİLE MAHKEMESİNE

DAVACI            : [Ad Soyad] – T.C. [Kimlik No]
                    [Adres]
Vekili            : Av. [Ad Soyad] – [Baro] Barosu, Sicil [No]
                    [Adres]

DAVALI            : [Ad Soyad] – T.C. [Kimlik No]
                    [Adres]

KONU              : 4721 sayılı Kanun m.166/3 uyarınca anlaşmalı boşanma
                    talebidir.

AÇIKLAMALAR       :

1. Taraflar [gg.aa.yyyy] tarihinde evlenmiş olup, evlilik [.. yıl]
   sürmüştür. Evlilik birliği 4721 sayılı Kanun m.166/3'te aranan bir
   yıllık süreyi doldurmuştur.

2. Taraflar arasındaki evlilik birliği temelinden sarsılmış olup, ortak
   hayatın sürdürülmesi taraflardan beklenemez hâle gelmiştir. Taraflar
   boşanma konusunda anlaşmıştır.

3. Boşanmanın malî sonuçları ile [varsa] müşterek çocukların durumu
   hakkında taraflarca imzalanan [gg.aa.yyyy] tarihli anlaşmalı boşanma
   protokolü dilekçe ekinde sunulmaktadır.

4. Taraflar, duruşmada bizzat hazır bulunarak iradelerini serbestçe
   açıklayacaklarını beyan eder.

DELİLLER          : Nüfus kayıt örneği, evlenme kayıt örneği, [gg.aa.yyyy]
                    tarihli anlaşmalı boşanma protokolü, tarafların
                    beyanları.

HUKUKİ SEBEPLER   : 4721 sayılı Kanun m.166; 4721 sayılı Kanun m.184;
                    6100 sayılı Kanun m.119.

SONUÇ VE İSTEM    : Yukarıda açıklanan nedenlerle tarafların 4721 sayılı
                    Kanun m.166/3 uyarınca boşanmalarına, ekte sunulan
                    protokolün onaylanarak hüküm altına alınmasına karar
                    verilmesini müvekkil adına talep ederim.

                                                            [Tarih]
                                                     Davacı Vekili
                                                     Av. [Ad Soyad]
                                                            [İmza]

EKLER             : - Anlaşmalı boşanma protokolü ([gg.aa.yyyy], imzalı)
                    - Nüfus kayıt örneği
                    - Vekâletname

4.1. Anlaşmalı Boşanma Dilekçesi Örneği: Eşlerin Birlikte Başvurusu

Anlaşmalı boşanma dilekçesi eşlerce birlikte veriliyorsa taraf bloğu değişir; Türk Medeni Kanunu m.166/3 eşlerin birlikte başvurmasını da anlaşmalı boşanmanın yolu sayar. Bu durumda iki eş de başvuran olarak yazılır, davalı satırı ve davalının kabul beyanı gerekmez, dilekçeyi iki eş birlikte imzalar. Birlikte başvuruda şablonun ilgili bölümleri şöyle yazılabilir:

DAVACILAR         : 1. [Ad Soyad] – T.C. [Kimlik No] – [Adres]
                    2. [Ad Soyad] – T.C. [Kimlik No] – [Adres]

SONUÇ VE İSTEM    : Yukarıda açıklanan nedenlerle 4721 sayılı Kanun
                    m.166/3 uyarınca boşanmamıza, ekte sunulan protokolün
                    onaylanarak hüküm altına alınmasına karar verilmesini
                    birlikte talep ederiz.

                                                            [Tarih]
                                  [Ad Soyad] [İmza]   [Ad Soyad] [İmza]

Açıklamalar, deliller, hukuki sebepler ve ekler bölümü ana örnekle aynı kalır.

4.2. Anlaşmalı Boşanma Dilekçesi Örneği: Çocuklu ve Çocuksuz Eşler

Anlaşmalı boşanma dilekçesinin iskeleti çocuklu ve çocuksuz eşlerde aynıdır; fark açıklamaların üçüncü maddesinde ve protokolün içeriğindedir. Türk Medeni Kanunu m.166/3 hâkimin boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hakkındaki düzenlemeyi uygun bulmasını arar; bu nedenle ortak çocuğu bulunan eşlerin protokolü velayeti, kişisel ilişkiyi ve iştirak nafakasını ayrıca düzenler.

• Çocuksuz anlaşmalı boşanma dilekçesi: Üçüncü maddede “[varsa] müşterek çocukların durumu” ibaresi çıkarılır ve tarafların ortak çocuğu bulunmadığı açıkça yazılır. Protokol yalnız malî sonuçları düzenler.
• Çocuklu anlaşmalı boşanma dilekçesi: Üçüncü maddede ortak çocukların adı ve doğum tarihi yazılır ve protokolün velayet, kişisel ilişki ve iştirak nafakası hükümlerini içerdiği belirtilir. Hâkim bu kalemleri tarafların ve çocukların menfaatine göre değiştirebilir (m.166/3).

5. Anlaşmalı Boşanma Dilekçesi Nasıl Yazılır?

Anlaşmalı boşanma dilekçesi, yukarıdaki örnek beş adımda dosyaya uyarlanarak yazılır. Şablon yalnız biçimi verir; hâkimin denetlediği ve reddedebildiği belge protokoldür, bu yüzden adımların ikisi protokolle ilgilidir.

1. Bir yıllık süreyi nüfus kaydından doğrulayın. Açıklamaların birinci maddesindeki evlenme tarihi nüfus kaydından alınır. Evlilik bir yılı doldurmamışsa Türk Medeni Kanunu m.166/3 yolu kapalıdır ve anlaşmalı boşanma dilekçesiyle bu yoldan karar alınamaz.
2. Başvuru biçimini seçin. Eşler birlikte başvuruyorsa taraf bloğu “DAVACILAR” olarak yazılır. Tek eş başvuruyorsa diğer eşin kabul beyanı dosyaya girmelidir.
3. Protokolü dilekçeden önce tamamlayın. Üçüncü madde ekte bir protokol bulunduğunu beyan eder. Protokol yoksa ya da malî sonuçları veya çocukların durumunu düzenlemiyorsa hâkim boşanma kararı veremez.
4. Vekil satırını dosyanıza göre düzenleyin. Dilekçeyi bizzat veriyorsanız Vekili satırı çıkarılır, sonuç ve istem bölümündeki “müvekkil adına” ibaresi kaldırılır ve imza bölümü kendi adınızla düzenlenir.
5. Dördüncü maddeyi koruyun. Duruşmada bizzat hazır bulunmak kanunun aradığı bir şarttır; hâkim tarafları bizzat dinlemeden anlaşmalı boşanmaya karar veremez (m.166/3).

6. Anlaşmalı Boşanma Dilekçesinde Nafaka Yazılmazsa Ne Olur?

Anlaşmalı boşanma dilekçesinde ya da ekindeki protokolde nafaka yazılmamasının sonucu nafakanın türüne göre değişir. Yoksulluk nafakası eşin istemine bağlıdır; iştirak nafakası ise ortak çocuk varsa velayeti almayan eşin kanundan doğan yükümlülüğüdür ve hâkim bu konudaki düzenlemeyi çocukların menfaatine göre denetler.

Yoksulluk nafakası: Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir; nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz (Türk Medeni Kanunu m.175). Kanun bu nafakayı yoksulluğa düşecek tarafın istemine bağladığı için protokolde yoksulluk nafakasına yer verilmemesi, o tarafın nafaka istemediği anlamına gelir. Protokol imzalanmadan önce bu kalemin bilerek mi boş bırakıldığı gözden geçirilmelidir.

İştirak nafakası: Velayet kendisine verilmeyen eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır (Türk Medeni Kanunu m.182/3). Mahkeme boşanmaya karar verirken ana ve babanın haklarını ve çocuk ile kişisel ilişkilerini de düzenler (m.182/1). Çocuklu eşlerin protokolü iştirak nafakasını düzenlemiyorsa hâkim tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak anlaşmada gerekli gördüğü değişikliği yapabilir; bu değişiklik taraflarca kabul edilmezse anlaşmalı boşanmaya hükmolunmaz (m.166/3).

7. Anlaşmalı Boşanma Dilekçesi Hangi Durumlarda Sonuç Vermez?

Anlaşmalı boşanma dilekçesi, Türk Medeni Kanunu m.166/3’ün şartlarından biri eksikse ya da dilekçedeki bir eksiklik süresinde tamamlanmazsa anlaşmalı boşanma kararıyla sonuçlanmaz. Bu durumların bir kısmında dava çekişmeli olarak devam eder, bir kısmında ise dava açılmamış sayılır:

• Evlilik bir yılı doldurmamışsa: Kanun evliliğin en az bir yıl sürmüş olmasını arar; süre dolmadan anlaşmalı boşanma yolu kullanılamaz (m.166/3).
• Protokol yoksa ya da eksikse: Boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hakkında taraflarca kabul edilen bir düzenleme bulunmadıkça hâkim bu yoldan boşanmaya hükmedemez (m.166/3).
• Hâkimin değişikliği kabul edilmezse: Hâkim protokolde gerekli gördüğü değişikliği yapabilir; taraflar kabul etmezse boşanmaya hükmolunmaz (m.166/3).
• Taraf duruşmada bizzat dinlenemezse ya da iradesi serbest değilse: Hâkim tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmedikçe boşanma kararı veremez (m.166/3).
• Taraflardan biri anlaşmadan dönerse: Ortak irade ortadan kalktığı için dava çekişmeli boşanma olarak görülür (m.166/1-2).
• Dilekçedeki eksiklik kesin sürede tamamlanmazsa: Mahkemenin adı, konu, vakıalar, deliller ve hukuki sebepler dışındaki bir unsur eksikse hâkim bir haftalık kesin süre verir; süre içinde tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır (Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.119/2).

Serbest irade şartı ve taraflardan birinin dönmesi aşağıda ayrıca açıklanmıştır.

8. Anlaşmalı Boşanma Dilekçesi İçin Gerekli Evraklar ve Nüsha Sayısı

Anlaşmalı boşanma dilekçesi için gerekli evrakların başında protokol gelir; bunun yanında dilekçede delil olarak gösterilen belgeler ve vekille verilen dilekçede vekâletname eklenir. Dilekçede gösterilen ve davacının elinde bulunan belgelerin asıllarıyla birlikte davalı sayısından bir fazla örneği ya da yalnız örnekleri dilekçeye eklenerek mahkemeye verilir (Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.121).

• Anlaşmalı boşanma protokolü: Eşlerin imzaladığı, malî sonuçları ve varsa çocukların durumunu düzenleyen belgedir. Hâkimin uygun bulması gereken düzenleme budur (Türk Medeni Kanunu m.166/3).
• Nüfus kayıt örneği ve evlenme kaydı: Evlenme tarihini, dolayısıyla bir yıllık sürenin dolduğunu ve varsa ortak çocukları gösterir. Şablonda delil olarak gösterildiği için dilekçeye eklenir (m.121).
• Vekâletname: Dilekçe vekil aracılığıyla veriliyorsa eklenir; bizzat verilen dilekçede gerekmez.

Nüsha sayısı dilekçe ve belgeler için ayrı kurallara bağlıdır. Dava dilekçesine davalı sayısı kadar örnek eklenir (Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.118/1); belgeler ise davalı sayısından bir fazla örnek hâlinde eklenir (m.121). Tek davalılı bir anlaşmalı boşanma davasında bu, dilekçenin bir örneği ve her belgenin iki örneği demektir. Dava, dava dilekçesinin kaydedildiği tarihte açılmış sayılır (m.118/1).

9. Anlaşmalı Boşanma Dilekçesi Nereye ve Nasıl Verilir?

Anlaşmalı boşanma dilekçesi aile mahkemesine verilir; yer bakımından eşlerden birinin yerleşim yeri ya da eşlerin son altı ay birlikte oturdukları yer mahkemesi yetkilidir. Dilekçe adliyede bizzat ya da güvenli elektronik imzayla UYAP üzerinden verilebilir.

9.1. Anlaşmalı Boşanma Dilekçesinde Görevli Mahkeme

Anlaşmalı boşanma dilekçesi aile mahkemesine hitaben yazılır. Aile mahkemeleri, Türk Medeni Kanunu’nun üçüncü kısım hariç ikinci kitabından doğan dava ve işlere bakar ve boşanma bu kitapta düzenlenmiştir (4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun m.4). Aile mahkemeleri her ilde ve merkez nüfusu yüz binin üzerindeki her ilçede kurulur (4787 sayılı Kanun m.2).

Aile mahkemesi kurulamayan yerlerde bu Kanun kapsamındaki dava ve işlere Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca belirlenen asliye hukuk mahkemesi bakar (4787 sayılı Kanun m.2). İki ayrıntı önemlidir. Görevli olan her asliye hukuk mahkemesi değil, o yer için belirlenen mahkemedir. Bu mahkeme davaya kendi genel görevi içinde değil, 4787 sayılı Kanun kapsamına giren bir dava olarak bakar; dilekçenin başlığında bu durum [İl] ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNE (Aile Mahkemesi Sıfatıyla) biçiminde belirtilir.

9.2. Anlaşmalı Boşanma Dilekçesinde Yetkili Mahkeme

Anlaşmalı boşanma dilekçesi, eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesine ya da eşlerin davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesine verilir (Türk Medeni Kanunu m.168). Eşler farklı şehirlerde yaşıyorsa ikisinden birinin yerleşim yerini seçebilir; aynı evde yaşamaya devam eden eşler için bu seçeneklerin ikisi de aynı yeri gösterir. Yetki kuralının ayrıntısı ve çekişmeli davadaki karşılığı için boşanma dilekçesi yazımıza bakabilirsiniz.

9.3. Anlaşmalı Boşanma Dilekçesinin UYAP Üzerinden Verilmesi

Anlaşmalı boşanma dilekçesi UYAP üzerinden de verilebilir. Elektronik ortamda güvenli elektronik imza kullanılarak dava açılabilir, harç ve avans ödenebilir ve dava dosyaları incelenebilir; güvenli elektronik imza ile oluşturulan belgeler ayrıca fizikî olarak gönderilmez (Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.445/2). Elektronik ortamda yapılan işlemlerde süre gün sonunda biter (m.445/4).

UYAP üzerinden başvuru yalnız dilekçenin veriliş yolunu değiştirir. Hâkimin tarafları bizzat dinleme şartı elektronik başvuruda da aynen geçerlidir ve taraflar duruşmaya gelir (Türk Medeni Kanunu m.166/3). Davanın hangi adımlarla açıldığı için boşanma davası nasıl açılır, yatırılacak harç ve masraflar için boşanma davası ücreti ve masrafları yazılarımıza bakabilirsiniz.

10. Avukatsız Anlaşmalı Boşanma Dilekçesi

Avukatsız anlaşmalı boşanma dilekçesi verilebilir. Dava ehliyeti bulunan herkes davasını kendisi veya tayin ettiği vekil aracılığıyla açabilir ve takip edebilir (Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.71). Yukarıdaki anlaşmalı boşanma dilekçesi örneğinde Vekili satırının çıkarılabilmesi bu yüzdendir.

Avukatsız başvuru duruşmaya katılma yükünü kaldırmaz. Anlaşmalı boşanmada taraflar zaten bizzat hazır bulunmak zorundadır, çünkü hâkim tarafları bizzat dinlemelidir (Türk Medeni Kanunu m.166/3); vekille yürüten taraf da duruşmaya gelir. Avukatsız anlaşmalı boşanma tercihinin değiştirdiği şey duruşma değil, vekâlet ilişkisidir.

Avukatsız anlaşmalı boşanma dilekçesinde asıl risk dilekçede değil protokoldedir. Dilekçe kısadır, biçimi Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.119 ile bellidir ve eksik unsurların bir kısmı hâkimin vereceği kesin süre içinde tamamlanabilir (m.119/2). Sonucu belirleyen belge ise protokoldür: velayet, nafaka ve mal paylaşımı kalemleri orada yazılır ve hüküm kesinleştikten sonra bu kalemleri değiştirmek kural olarak ayrı davalar gerektirir. Dilekçeyi avukatsız doldurmak ile protokolü avukatsız kurmak aynı ağırlıkta iki iş değildir.

11. Anlaşmalı Boşanma Dilekçesinde Serbest İrade Şartı

Anlaşmalı boşanma dilekçesiyle açılan davada hâkim, tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmedikçe boşanma kararı veremez (Türk Medeni Kanunu m.166/3). Dilekçenin dördüncü maddesindeki “iradelerini serbestçe açıklayacaklarını” beyanı bu şartın karşılığıdır.

Serbest irade şartı biçimsel bir soru değildir. Protokolü baskı altında imzalayan taraf bakımından şart gerçekleşmez ve hâkim bu yoldan boşanmaya hükmedemez. Baskı iddiası bu nedenle duruşmada, hâkim tarafları bizzat dinlediğinde açıkça söylenmelidir. İmzadan sonra duyulan pişmanlık ile iradenin serbestçe açıklanmamış olması farklı durumlardır: kanunun aradığı, iradenin açıklandığı anda serbest olmasıdır.

12. Anlaşmalı Boşanma Dilekçesinden Sonra Taraf Dönerse

Anlaşmalı boşanma dilekçesi verildikten sonra taraflardan biri iradesinden dönerse dava düşmez, çekişmeli boşanma davası olarak görülür. Türk Medeni Kanunu m.166/3 tarafların ortak iradesini ve düzenlemenin hâkimce uygun bulunmasını arar; bu irade ortadan kalkınca anlaşmalı boşanmanın şartları da kalkar ve uyuşmazlık aynı maddenin birinci ve ikinci fıkraları uyarınca incelenir.

Dönme hâlinde anlaşmalı boşanma dilekçesinin işlevi de değişir. Çekişmeli davada dilekçede vakıaların sıra numarası altında açık özetleri ve her vakıanın hangi delille ispat edileceği gösterilir (Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.119/1-e, f); anlaşmalı boşanmadaki kısa vakıa anlatımı bu ihtiyacı karşılamaz. Karşı tarafın kabulünü dilekçe aşamasında verilmiş ve değişmeyecek bir güvence saymamak gerekir.

Vazgeçme ile dönme aynı şey değildir. Feragat, davacının talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesidir (Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.307) ve davayı sona erdirir; feragatin sonuçları için davadan feragat yazımıza bakabilirsiniz. Taraflardan birinin anlaşmadan dönmesi ise davayı sona erdirmez, çekişmeli boşanma olarak devam ettirir. Hüküm verildikten sonra kanun yoluna başvurmama beyanı ayrı bir işlemdir ve istinaftan feragat dilekçesi yazımızda anlatılmıştır.

13. Anlaşmalı Boşanma Dilekçesi ile Çekişmeli Davayı Anlaşmalıya Çevirme

Görülmekte olan çekişmeli boşanma davası, evlilik en az bir yıl sürmüşse anlaşmalı boşanmaya çevrilebilir. Türk Medeni Kanunu m.166/3, bir eşin diğerinin davasını kabul etmesini anlaşmalı boşanmanın yollarından biri sayar; kabul, davalının davacının talep sonucuna kısmen veya tamamen muvafakat etmesidir (Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.308/1).

Çevirme için yeni bir anlaşmalı boşanma dilekçesiyle yeni dava açılmaz. Davalı eş, davanın görüldüğü mahkemeye dosya numarasını göstererek davayı kabul ettiğini bildirir ve eşlerin imzaladığı protokol dosyaya sunulur. Bundan sonra da m.166/3’ün diğer şartları aranır: hâkim tarafları bizzat dinler ve malî sonuçlar ile çocukların durumuna ilişkin düzenlemeyi uygun bulursa boşanmaya hükmeder.

14. Anlaşmalı Boşanma Dilekçesi ile Çekişmeli Boşanma Dilekçesinin Farkı

Anlaşmalı boşanma dilekçesinde kusur tartışması yoktur; belirleyici olan bir yıllık süre, eşlerin ortak iradesi ve protokolün hâkimce uygun bulunmasıdır (Türk Medeni Kanunu m.166/3). Hazır bir anlaşmalı boşanma dilekçesi örneği bu yüzden işe yarar: dilekçenin görevi şartların bulunduğunu göstermek ve protokolü mahkemeye taşımaktır.

Çekişmeli boşanma dilekçesinde ise dilekçe davanın sınırını çizer. Vakıalar sıra numarası altında açıkça özetlenir ve her vakıanın hangi delille ispat edileceği ayrıca gösterilir (Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.119/1-e, f). Dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra iddia genişletilemez yahut değiştirilemez; ıslah ve karşı tarafın açık muvafakati hükümleri saklıdır (m.141). Orada hazır bir metin doğrudan zarar verir, çünkü dilekçeye yazılmayan vakıa sonradan kural olarak eklenemez. Çekişmeli dilekçenin kendi kuralları ve tek taraflı boşanma dilekçesi için boşanma dilekçesi yazımıza bakabilirsiniz.