Babalık Davası ve Soybağının Reddi: Kim Açar, Süresi Nedir?

Babalık davası, evlilik dışında doğan çocuk ile baba arasındaki soybağının mahkeme hükmüyle kurulmasını sağlayan davadır ve yalnız ana ile çocuk tarafından açılabilir. Soybağının reddi davası ise bunun tersini yapar: evlilik içinde doğduğu için kanunen kocaya bağlanan çocuğun bu bağını ortadan kaldırır ve koca, ana veya çocuk tarafından açılır (TMK m.286, m.301). Bu yazı; çocuğunun babalığını mahkemeye tespit ettirmek isteyen anne, babası olmadığını öğrenen koca ya da soybağını değiştirmek isteyen ergin çocuk için iki davanın kim tarafından, hangi sürede, hangi mahkemede açılacağını ve hükmün doğurduğu sonuçları kanun maddeleriyle açıklar.

1. Babalık Davası ve Soybağının Reddi: Öne Çıkanlar

• Babalık davasını yalnız ana ve çocuk açabilir; baba olduğunu iddia eden erkek bu davayı açamaz, çocuğu tanıyabilir (TMK m.295, m.301).
• Ananın babalık davası açma hakkı doğumdan başlayarak bir yıl geçmekle düşer; yürürlükteki metin çocuk için süre öngörmez (TMK m.303).
• Soybağının reddi davasını koca, ana veya çocuk açabilir; ananın dava hakkı 7531 sayılı Kanun’la 2024’te eklenmiştir (TMK m.286).
• Baba olduğunu iddia eden kişi soybağının reddi davasını yalnız koca dava süresi dolmadan ölmüş, gaip sayılmış veya ayırt etme gücünü sürekli kaybetmişse açabilir (TMK m.291/1).
• Koca, baba olmadığını öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl içinde dava açar; yürürlükteki metinde doğumdan itibaren işleyen mutlak bir üst sınır yoktur (TMK m.289).
• Davalı DNA incelemesine rıza göstermezse hâkim beklenen sonucu onun aleyhine doğmuş sayabilir (TMK m.284).
• Tanımanın iptalinde ise “her hâlde tanımanın üzerinden beş yıl” sınırı yürürlüktedir (TMK m.300).

2. Babalık Davası Nedir?

Babalık davası, çocuk ile baba arasındaki soybağının mahkemece belirlenmesi için açılan davadır. Evlilik dışında doğan ya da evlilik sona erdikten üç yüz gün sonra doğduğu için kanunen bir kocaya bağlanmayan çocuk, babasıyla hukuki bağını bu dava sonunda verilen hükümle kazanır. Evlilik dışı çocuğun babalık davası ayrı bir dava türü değildir; bu davanın kendisidir. Davayı ana ve çocuk açar; dava babaya, baba ölmüşse mirasçılarına karşı açılır (TMK m.282, m.285, m.301).

Babalık davası, çocuğun baba yönünden soybağı kurmasının üç yolundan biridir. Diğer ikisi ana ile evlilik ve tanımadır. Yalnız imam nikâhıyla birlikte yaşayan ana ve babadan doğan çocuk için de resmî evlilik bulunmadığından yol tanıma veya babalık davasıdır: imam nikâhından doğan çocuğun hakları. Babalık davasıyla soybağı kurulunca çocuk babasının hanesine geçer, baba yönünden evlilik içi hısımlar gibi mirasçı olur ve baba çocuğun bakım giderlerine katılır (TMK m.327, m.498; Nüfus Hizmetleri Kanunu m.28/4).

2.1. Babalık Davası ile Soybağının Reddi Davası Arasındaki Fark

Babalık davası soybağını kurar; soybağının reddi davası var olan soybağını ortadan kaldırır. İki dava davacı, davalı ve süre bakımından şöyle ayrılır:

Ölçüt	Babalık davası	Soy­ba­ğı­nın reddi davası	Tanı­ma­nın iptali davası
Amaç	Soybağı olmayan çocukla baba ara­sında soybağı kurmak	Evlilik içinde doğan çocuğun kocayla bağını kal­dır­mak	Tanı­mayla kurulan soy­ba­ğını kal­dır­mak
Kim açar	Ana ve çocuk (TMK m.301)	Koca, ana veya çocuk; bazı hâl­lerde baba oldu­ğunu iddia eden kişi ve kocanın yakın­ları (TMK m.286, m.291)	Tanıyan; ana, çocuk, altsoy, Cum­hu­ri­yet savcısı, Hazine ve diğer ilgi­li­ler (TMK m.297, m.298)
Kime karşı	Babaya, ölmüşse miras­çı­la­rına	Dava hakkına sahip diğer kişi­lere	Tanıyan açarsa ana ve çocuğa; diğer­leri açarsa tanı­yana
Süre	Ana için doğum­dan bir yıl (TMK m.303)	Koca için öğren­me­den, ana için doğum­dan, çocuk için ergin­lik­ten bir yıl (TMK m.289)	Öğren­me­den bir yıl ve her hâlde tanı­ma­dan beş yıl; çocuk için ergin­lik­ten bir yıl (TMK m.300)

Hangi davanın açılacağı çocuğun bugünkü nüfus kaydına bağlıdır. Çocuk evlilik içinde doğmuş ve kaydı kocaya bağlanmışsa gerçek babayla soybağı kurulmadan önce soybağının reddi davası gerekir, çünkü başka bir erkekle soybağı bulunan çocuk bu bağ geçersiz kılınmadıkça tanınamaz (TMK m.295/3).

3. Soybağı Nasıl Kurulur?

Çocuk ile ana arasında soybağı doğumla kurulur. Çocuk ile baba arasında soybağı ise ana ile evlilik, tanıma veya hâkim hükmüyle kurulur; soybağı ayrıca evlat edinme yoluyla da kurulur (TMK m.282). Baba yönündeki üç yolun her biri ayrı işlem gerektirir:

• Ana ile evlilik: Evlilik içinde veya evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün içinde doğan çocuğun babası kocadır; ayrıca işlem gerekmez (TMK m.285).
• Tanıma: Baba, nüfus memuruna veya mahkemeye yazılı başvuruyla ya da resmî senette veya vasiyetnamesinde yapacağı beyanla çocuğu tanır (TMK m.295).
• Hâkim hükmü: Tanıma yapılmamışsa soybağı ana veya çocuğun açacağı babalık davasıyla kurulur (TMK m.301).

Evlilik dışında doğan çocuğun ana ve babası sonradan birbiriyle evlenirse çocuk kendiliğinden evlilik içinde doğan çocuklara ilişkin hükümlere tabi olur. Eşler bu çocuğu evlenme sırasında veya sonrasında nüfus memuruna bildirmek zorundadır; bildirim yapılmaması bu sonucu engellemez (TMK m.292, m.293). Evlat edinmenin kendi şartları için evlat edinme şartları ve süreci yazısına bakılabilir.

3.1. Babalık Karinesi ve Üç Yüz Gün Kuralı

Babalık karinesi, evlilik devam ederken veya evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün içinde doğan çocuğun babasının koca sayılmasıdır. Üç yüz gün geçtikten sonra doğan çocuğun kocaya bağlanması için ananın evlilik sırasında gebe kaldığı ispatlanmalıdır. Kocanın gaipliğine karar verilmişse üç yüz günlük süre ölüm tehlikesi veya son haber tarihinden işlemeye başlar (TMK m.285).

Çocuk, evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün içinde doğmuş ve ana bu arada yeniden evlenmişse ikinci evlilikteki koca baba sayılır. Bu karine çürütülürse ilk evlilikteki koca baba sayılır (TMK m.290). Babalık karinesi kendiliğinden ortadan kalkmaz; çürütülmesinin yolu soybağının reddi davasıdır (TMK m.286).

4. Babalık Davasını Kimler Açabilir, Kime Karşı Açılır?

Babalık davasını ana ve çocuk açabilir. Dava babaya, baba ölmüşse onun mirasçılarına karşı açılır (TMK m.301/1-2). Çocuk adına dava kayyım tarafından da açılabilir. Babalık davası her durumda Cumhuriyet savcısına ve Hazineye; dava ana tarafından açılmışsa kayyıma, kayyım tarafından açılmışsa anaya ihbar edilir (TMK m.301/3).

4.1. Biyolojik Baba Babalık Davası Açabilir mi?

Babalık davası açma hakkı yalnız ana ve çocuğa tanınmıştır; baba olduğunu iddia eden erkek bu davanın davacısı olamaz (TMK m.301/1). Biyolojik babanın soybağı kurma yolu tanımadır: nüfus memuruna veya mahkemeye yazılı başvuru, resmî senet ya da vasiyetname ile yapılır. Tanıyan küçük veya kısıtlıysa veli veya vasisinin rızası da gerekir (TMK m.295/1-2).

Tanıma yolunun bir sınırı vardır: başka bir erkekle soybağı bulunan çocuk, bu bağ geçersiz kılınmadıkça tanınamaz (TMK m.295/3). Çocuk evlilik içinde doğduysa biyolojik baba önce kocanın babalığının ortadan kalkmasını beklemek zorundadır. Kendisi soybağının reddi davasını yalnız aşağıda açıklanan TMK m.291 hâllerinde açabilir.

5. Babalık Davası Açma Süresi Ne Kadar?

Babalık davası çocuğun doğumundan önce de sonra da açılabilir. Ananın dava hakkı doğumdan başlayarak bir yıl geçmekle düşer (TMK m.303/1). Bu süre hak düşürücü süredir: geçtiğinde ananın kendi adına açacağı dava reddedilir.

Bir yıllık sürenin başlangıcı iki durumda değişir:

• Çocuğun başka bir erkekle soybağı varsa bir yıllık süre, bu soybağı ilişkisinin ortadan kalktığı tarihte işlemeye başlar (TMK m.303). Örneğin evlilik içinde doğan çocukta kocanın babalığı soybağının reddi davasıyla kaldırıldığında süre o tarihte başlar.
• Gecikmeyi haklı kılan sebep varsa bir yıl geçtikten sonra da sebebin ortadan kalkmasından başlayarak bir ay içinde dava açılabilir (TMK m.303).

Yürürlükteki m.303 metni süreyi yalnız ananın dava hakkı için düzenler; maddenin ikinci fıkrası yürürlükte değildir ve bugünkü metin çocuğun açacağı babalık davası için bir süre öngörmez (TMK m.303).

6. Babalık Davası Nasıl Açılır?

Babalık davası, ana veya çocuk adına aile mahkemesine verilen dava dilekçesiyle açılır. İzlenecek sıra şudur:

1. Davacı belirlenir. Dava ana veya çocuk tarafından açılır; çocuk adına dava kayyım tarafından da açılabilir (TMK m.301/1, m.301/3).
2. Görevli ve yetkili mahkeme seçilir. Dava aile mahkemesinde, taraflardan birinin dava veya doğum sırasındaki yerleşim yerinde açılır (TMK m.283; 4787 sayılı Kanun m.4/1-1).
3. Dilekçede davalı gösterilir. Dava babaya, baba ölmüşse mirasçılarına karşı yöneltilir (TMK m.301/2).
4. Dava ihbar edilir. Dava Cumhuriyet savcısına, Hazineye ve duruma göre kayyıma veya anaya ihbar edilir (TMK m.301/3).
5. Deliller toplanır. Hâkim maddi olguları resen araştırır ve delilleri serbestçe takdir eder; genetik inceleme bu aşamada yapılır (TMK m.284).
6. Hüküm nüfusa işlenir. Babalığa hükümle soybağı kurulan çocuk, babasının hanesine baba adı ve soyadı ile nakledilir (Nüfus Hizmetleri Kanunu m.28/4).

Ana, doğum ve geçim giderlerini aynı dava içinde de isteyebilir (TMK m.304). Dava dilekçesinin genel unsurları için dava nasıl açılır yazısına bakılabilir.

6.1. Babalık Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme

Babalık davasında görevli mahkeme aile mahkemesidir. Aile mahkemeleri, Medeni Kanun’un aile hukukunu düzenleyen İkinci Kitabından doğan dava ve işlere bakar ve soybağı hükümleri bu kitaptadır (4787 sayılı Kanun m.4/1-1). Aile mahkemesi kurulamayan yerlerde bu davalara, bu iş için belirlenen asliye hukuk mahkemesi bakar (4787 sayılı Kanun m.2).

Yetkili mahkeme, taraflardan birinin dava veya doğum sırasındaki yerleşim yeri mahkemesidir (TMK m.283). Bu kural babalık davası, soybağının reddi davası ve tanımanın iptali davası için aynıdır; davacı, kendi yerleşim yerinde, davalının yerleşim yerinde ya da doğum sırasında taraflardan birinin yerleşik olduğu yerde dava açabilir.

6.2. Babalık Davası Ne Kadar Sürer?

Babalık davasının ne kadar süreceğini kanun belirlemez; soybağı hükümleri bu dava için bir yargılama süresi öngörmez. Genetik inceleme yargılamanın bir aşamasıdır ve davalı incelemeye gelmezse hâkim, beklenen sonucu onun aleyhine doğmuş sayabileceği gibi incelemenin zor kullanılarak yapılmasına da karar verebilir (TMK m.284; HMK m.292/1).

7. Babalık Davasında DNA Testi Zorunlu mu?

Babalık davasında taraflar ve üçüncü kişiler, soybağının belirlenmesi için zorunlu olan ve sağlıklarını tehlikeye atmayan araştırma ve incelemelere rıza göstermekle yükümlüdür (TMK m.284). DNA incelemesi de bu kapsamda yapılan bir incelemedir. Kanun incelemeden kaçınmanın iki sonucunu ayrı ayrı düzenler:

• Aleyhe sonuç: Davalı hâkimin öngördüğü incelemeye rıza göstermezse hâkim, durum ve koşullara göre beklenen sonucu onun aleyhine doğmuş sayabilir (TMK m.284).
• Zor kullanma: Uyuşmazlığın çözümü için zorunlu, bilimsel verilere uygun ve sağlık yönünden tehlikesiz olmak şartıyla herkes kan veya doku alınmasına katlanmak zorundadır; haklı sebep olmadan buna uyulmazsa hâkim incelemenin zor kullanılarak yapılmasına karar verir. Üçüncü kişi tanıklıktan çekinme hakkını ileri sürerek bu yükümlülükten kaçınamaz (HMK m.292).

Genetik inceleme yapılamadığında kanun ayrıca bir karine kurar: davalının çocuğun doğumundan önceki üç yüzüncü gün ile yüz sekseninci gün arasında ana ile cinsel ilişkide bulunmuş olması babalığa karine sayılır. Bu sürenin dışında olsa bile fiilî gebe kalma döneminde ilişki tespit edilirse aynı karine geçerlidir. Davalı, babalığının olanaksızlığını veya bir üçüncü kişinin baba olma olasılığının kendisininkinden fazla olduğunu ispatlarsa karine geçerliliğini kaybeder (TMK m.302).

8. Babalık Davası Kazanılırsa Ne Olur?

Babalık davası kabul edilince çocuk ile baba arasında soybağı kurulur. Hükmün başlıca sonuçları şunlardır:

• Nüfus kaydı ve soyadı: Babalığa hükümle soybağı kurulan çocuk, babasının hanesine baba adı ve soyadı ile nakledilir (Nüfus Hizmetleri Kanunu m.28/4). Kayıttaki başka hataların giderilmesi için nüfus kaydının düzeltilmesi davası ayrı bir yoldur.
• Miras: Evlilik dışında doğmuş ve soybağı hâkim hükmüyle kurulmuş çocuk, baba yönünden evlilik içi hısımlar gibi mirasçı olur (TMK m.498). Payların hesabı için miras paylaşımı ve miras payları yazısına bakılabilir.
• Nafaka: Çocuğun bakımı, eğitimi ve korunması için gerekli giderler ana ve baba tarafından karşılanır; küçüğe fiilen bakan ana, babaya karşı çocuk adına nafaka davası açabilir (TMK m.327, m.329). Ayrıntı için iştirak nafakası yazısına bakılabilir.
• Velayet: Ana ve baba evli değilse velayet anaya aittir. Ana küçük, kısıtlı veya ölmüşse ya da velayet kendisinden alınmışsa hâkim çocuğun menfaatine göre vasi atar veya velayeti babaya verir (TMK m.337). Velayetin sonradan değiştirilmesi velayet davası yazısında anlatılmıştır.

8.1. Babalık Davasında Tazminat: Ananın İsteyebileceği Giderler

Babalık davası ile birlikte veya ayrı olarak ana, baba veya mirasçılarından şu giderlerin karşılanmasını isteyebilir (TMK m.304/1):

1. Doğum giderleri.
2. Doğumdan önceki ve sonraki altışar haftalık geçim giderleri.
3. Gebelik ve doğumun gerektirdiği diğer giderler.

Çocuk ölü doğmuş olsa bile hâkim bu giderlerin karşılanmasına karar verebilir. Üçüncü kişilerin veya sosyal güvenlik kuruluşlarının anaya yaptığı ödemeler hakkaniyet ölçüsünde tazminattan indirilir (TMK m.304/2-3). Madde yalnız bu maddi giderleri sayar; ana için manevi tazminat bu maddede düzenlenmemiştir.

9. Soybağının Reddi Davası Nedir?

Soybağının reddi davası, evlilik içinde veya evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün içinde doğduğu için babası koca sayılan çocuk ile koca arasındaki soybağını ortadan kaldıran davadır. Babalık karinesini çürütmenin kanundaki yolu bu davadır; dava kabul edilmedikçe kocanın babalığı devam eder (TMK m.285, m.286). Arama dilinde “babalıktan red davası” ve “nesebin reddi davası” adlarıyla da anılır.

9.1. Soybağının Reddi Davası Kabul Edilirse Ne Olur?

Soybağının reddi davası kabul edilirse çocuk ile koca arasındaki soybağı ortadan kalkar ve çocuğun baba yönünden soybağı kalmaz. Gerçek babayla bağ kurulması için ayrıca tanıma veya babalık davası gerekir; ana için babalık davasının bir yıllık süresi, önceki soybağının ortadan kalktığı tarihte işlemeye başlar (TMK m.295/3, m.303).

10. Soybağının Reddi Davasını Kim Açabilir?

Soybağının reddi davasını koca, ana veya çocuk açabilir. Dava, dava açma hakkına sahip diğer kişilere karşı açılır; örneğin kocanın açtığı davada ana ve çocuk davalıdır (TMK m.286).

Maddenin bugünkü metni 7 Kasım 2024 tarihli ve 7531 sayılı Kanun’la yeniden yazılmıştır; değişiklik 14 Kasım 2024’te yürürlüğe girmiştir. Aynı Kanun m.289’daki “Çocuk,” ibaresini “Ana doğumdan, çocuk ise” biçiminde değiştirerek ananın dava süresini de eklemiştir. Bu tarihten önce yazılmış kaynaklarda ananın dava hakkı yer almaz (TMK m.286, m.289).

10.1. Soybağının Reddi Davasını Biyolojik Baba ve Kocanın Yakınları Ne Zaman Açabilir?

Soybağının reddi davasını kocanın dışındaki kişiler ancak özel bir durumda açabilir. Dava açma süresi geçmeden önce koca ölmüş, hakkında gaiplik kararı verilmiş ya da koca ayırt etme gücünü sürekli olarak kaybetmişse; baba olduğunu iddia eden kişi, kocanın altsoyu, anası veya babası bu davayı açabilir. Süre, doğumu ve kocanın ölümünü, ayırt etme gücünü kaybettiğini veya gaipliğini öğrenmelerinden başlayarak bir yıldır (TMK m.291/1).

Bu hâller dışında biyolojik babanın soybağının reddi davası açma hakkı yoktur; kocanın babalığı devam ederken biyolojik baba çocuğu tanıyamaz ve babalık davası da açamaz (TMK m.286, m.295/3, m.301).

10.2. Soybağının Reddi Davasında Çocuğa Kayyım Atanması

Soybağının reddi davası ergin olmayan çocuk adına açılacaksa çocuğa kayyım atanır. Kayyım, atama kararının kendisine tebliğinden başlayarak bir yıl içinde soybağının reddi davasını açar. Kocanın açacağı soybağının reddi davasına ilişkin hükümler kıyas yoluyla uygulanır (TMK m.291/2-3). Kayyımlık kurumunun genel çerçevesi için vesayet nedir yazısına bakılabilir.

11. Soybağının Reddi Davası Süresi Ne Kadar?

Soybağının reddi davası için her davacının süresi ayrı başlar ve üçünde de süre bir yıldır (TMK m.289):

Davacı	Süre	Başlangıç
Koca	Bir yıl	Doğumu ve baba olmadığını veya ananın gebe kaldığı sırada başka bir erkekle cinsel ilişkide bulunduğunu öğrendiği tarih
Ana	En geç bir yıl	Doğum
Çocuk	En geç bir yıl	Ergin olduğu tarih
Baba olduğunu iddia eden kişi, kocanın altsoyu, anası veya babası (m.291 hâlleri)	Bir yıl	Doğumu ve kocanın ölümünü, gaipliğini veya ayırt etme gücünü kay­bet­ti­ğini öğrenme
Kayyım	Bir yıl	Atama kararının kayyıma tebliği

Gecikme haklı bir sebebe dayanıyorsa bir yıllık süre, bu sebebin ortadan kalktığı tarihte işlemeye başlar (TMK m.289/3). Kocanın süresi doğumla değil öğrenmeyle başlar; baba olmadığını yıllar sonra öğrenen koca için bir yıl, öğrenme tarihinden işler.

Yürürlükteki m.289 metninde kocanın dava hakkı için doğumdan itibaren işleyen mutlak bir üst sınır yoktur. Eski kaynaklarda geçen “her hâlde doğumdan başlayarak beş yıl” ibaresi bugünkü metinde yer almaz; buna karşılık aynı ibare tanımanın iptalinde yürürlüktedir (TMK m.289, m.300).

12. Soybağının Reddi Davasında İspat Yükü

Soybağının reddi davasında ispat yükü, çocuğun ne zaman ana rahmine düştüğüne göre değişir:

• Evlilik içinde ana rahmine düşme: Davacı kocanın baba olmadığını ispatlamak zorundadır. Evlenmeden başlayarak en az yüz seksen gün geçtikten sonra ve evliliğin sona ermesinden başlayarak en fazla üç yüz gün içinde doğan çocuk evlilik içinde ana rahmine düşmüş sayılır (TMK m.287).
• Evlenmeden önce veya ayrı yaşama sırasında ana rahmine düşme: Davacının başka bir kanıt getirmesi gerekmez. Ancak gebe kalma döneminde kocanın karısıyla cinsel ilişkide bulunduğuna dair inandırıcı kanıtlar varsa babalık karinesi geçerliliğini korur (TMK m.288).

İspat yükünün kimde olduğu, genetik incelemenin yerini tutmaz. Soybağı davalarında hâkim maddi olguları resen araştırır ve inceleme yükümlülüğü bu davada da geçerlidir (TMK m.284; HMK m.292).

12.1. Soybağının Reddi Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme

Soybağının reddi davası da aile mahkemesinde, aile mahkemesi kurulamayan yerlerde bu iş için belirlenen asliye hukuk mahkemesinde görülür. Yetkili mahkeme, taraflardan birinin dava veya doğum sırasındaki yerleşim yeri mahkemesidir (TMK m.283; 4787 sayılı Kanun m.2, m.4/1-1).

13. Tanımanın İptali Davası

Tanımanın iptali davası, tanımayla kurulan soybağını ortadan kaldırmak için açılır. Tanıyan; yanılma, aldatma veya korkutma sebebiyle tanımanın iptalini dava edebilir ve bu dava anaya ve çocuğa karşı açılır (TMK m.297). Ana, çocuk ve çocuğun ölümü hâlinde altsoyu, Cumhuriyet savcısı, Hazine ve diğer ilgililer de tanımanın iptalini dava edebilir; bu dava tanıyana, tanıyan ölmüşse mirasçılarına karşı açılır (TMK m.298).

Davacı, tanıyanın baba olmadığını ispatla yükümlüdür. Ana veya çocuk tarafından tanıyanın baba olmadığı iddiasıyla açılan davada ise ispat yükü, tanıyanın gebe kalma döneminde ana ile cinsel ilişkide bulunduğuna dair inandırıcı kanıtları göstermesinden sonra doğar (TMK m.299).

13.1. Tanımanın İptali Davasında Süre

Tanımanın iptali davası için süreler, soybağının reddinden farklı olarak mutlak bir üst sınır da içerir (TMK m.300):

• Tanıyan: İptal sebebini öğrendiği veya korkunun etkisinin ortadan kalktığı tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde tanımanın üzerinden beş yıl.
• İlgililer: Tanımayı ve tanıyanın çocuğun babası olamayacağını öğrendikleri tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde tanımanın üzerinden beş yıl.
• Çocuk: Ergin olmasından başlayarak bir yıl.

Bu süreler geçtiği hâlde gecikmeyi haklı kılan sebep varsa, sebebin ortadan kalkmasından başlayarak bir ay içinde dava açılabilir (TMK m.300/4). Soybağının reddinde bulunmayan beş yıllık sınır tanımanın iptalinde yürürlükte olduğu için iki dava aynı süre kuralına tabi değildir.

14. Soybağı Davalarında Süreler Karşılaştırması

Soybağı davalarında süre dava türüne ve davacıya göre ayrılır; tanımanın üzerinden beş yıllık mutlak sınır yalnız tanımanın iptalinde vardır (TMK m.300). Yürürlükteki metinlere göre süreler şunlardır:

Dava	Davacı	Süre ve baş­lan­gıç	Mutlak üst sınır
Babalık davası (TMK m.303)	Ana	Doğum­dan bir yıl, hak düşü­rücü; başka erkekle soybağı varsa bu bağın kalk­ma­sın­dan	Bir yıl geçince dava hakkı düşer; haklı sebepte sebebin kalk­ma­sın­dan bir ay
Babalık davası (TMK m.303)	Çocuk	Yürür­lük­teki metinde süre öngö­rül­me­miş­tir	Yok
Soy­ba­ğı­nın reddi (TMK m.289)	Koca	Öğren­me­den bir yıl	Yok
Soy­ba­ğı­nın reddi (TMK m.289)	Ana / çocuk	Doğum­dan / ergin­lik­ten en geç bir yıl	Yok
Tanı­ma­nın iptali (TMK m.300)	Tanıyan / ilgi­li­ler	Öğren­me­den bir yıl	Tanı­ma­nın üze­rin­den beş yıl
Tanı­ma­nın iptali (TMK m.300)	Çocuk	Ergin­lik­ten bir yıl	Yok

Ananın soybağının reddi davası açma hakkı ve bu hak için doğumdan işleyen bir yıllık süre, 14 Kasım 2024’te yürürlüğe giren 7531 sayılı Kanun’la metne girmiştir; bu tarihten önceki metinde ananın dava hakkı yer almaz (TMK m.286, m.289).

Boşanma ile birlikte gündeme gelen soybağı sorunlarında usulün genel çerçevesi için boşanma davası nasıl açılır yazısına bakılabilir. Kanun metinlerinin tamamı Türk Medeni Kanunu, Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun sayfalarında yer alır.