İzinsiz kenevir ekmenin cezası ekimin amacına göre değişir. Kenevir ekmek izne bağlıdır ve izinsiz yetiştiricilik her amaçla yasaktır. İzin belgesi olmadan yapılan ekim adlî para cezası, esrar elde etmek amacıyla kenevir ekme dört yıldan on iki yıla kadar hapis ve adlî para cezası, münhasıran kendi kullanımı için ihtiyaç duyulan esrarı elde etmek amacıyla ekim ise bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası gerektirir (2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun m.23). Bu yazı, bahçesinde, tarlasında ya da evinde izinsiz kenevir yetiştirdiği için hakkında soruşturma başlatılan kişi ile kenevir ekimine izin almak isteyen üretici için kenevir ekme cezasını, izin şartlarını ve usulü madde dayanaklarıyla açıklar.
1. Kenevir Ekmenin Cezası: Öne Çıkanlar
- Kenevir ekmek tamamen yasak değildir; izne tabidir, ancak her ne maksatla olursa olsun izinsiz kenevir yetiştirmek yasaktır (2313 sayılı Kanun m.23).
- İzin belgesi almadan ya da belgedeki alanı aşarak kenevir ekmenin cezası elli günden az olmamak üzere adlî para cezasıdır (m.23/4).
- Esrar elde etmek amacıyla kenevir ekmenin cezası dört yıldan on iki yıla kadar hapis ve beşyüz günden onbin güne kadar adlî para cezasıdır (m.23).
- Münhasıran kendi kullanımı için kenevir ekmenin cezası bir yıldan üç yıla kadar hapistir (m.23).
- Kenevir ekme suçu tohumun toprağa ekilmesiyle başlar ve hasada kadar sürer; kanun kök sayısı eşiği koymaz (m.23).
- İzinli kenevir ekimi yalnız yönetmelikte sayılan 21 ilde, 1 Ocak-1 Nisan arasında yapılan başvuru üzerine verilen izin belgesiyle yapılabilir (Kenevir Yetiştiriciliği ve Kontrolüne Dair Yönetmelik m.4, m.5).
2. Kenevir Ekmenin Cezası Ne Kadar?
Kenevir ekmenin cezası üç ayrı hâle göre belirlenir ve bu hâller arasındaki fark adlî para cezasından on iki yıl hapse kadar uzanır. Hangi hâlin uygulanacağını ekilen bitkinin miktarı değil, izin belgesinin varlığı ve ekimin amacı belirler (2313 sayılı Kanun m.23).
| Kenevir ekme hâli | Ceza | Dayanak |
|---|---|---|
| İzin belgesi almadan ekim, belgedeki alandan fazla yerde ekim veya belgede kayıtlı yerden başka yerde ekim | Elli günden az olmamak üzere adlî para cezası | m.23/4 |
| Esrar elde etmek amacıyla ekim | Dört yıldan on iki yıla kadar hapis + beşyüz günden onbin güne kadar adlî para cezası | m.23 |
| Münhasıran kendi kullanımı için ihtiyaç duyduğu esrarı elde etmek amacıyla ekim | Bir yıldan üç yıla kadar hapis | m.23 |
Adlî para cezasının gün sayısı üzerinden nasıl paraya çevrildiğini adli para cezasının hesaplanması yazısında ayrıca açıkladık.
2.1. Kenevir Ekme Suçunda İzin Belgesi Olmadan Ekim
Kenevir ekme suçunun en hafif hâli, esrar elde etme amacı bulunmadan izin kurallarına aykırı ekimdir. İzin belgesi almadan kenevir eken kişi ile izin belgesi olduğu hâlde bilerek belgede belirtilen alandan fazla yerde ya da belgede kayıtlı yerden başka yerde ekim yapan kişi, elli günden az olmamak üzere adlî para cezası ile cezalandırılır (2313 sayılı Kanun m.23/4).
Bu hâl, izin rejimine aykırılığı cezalandırır. Lif veya tohum için kenevir yetiştiren ama başvuruyu yapmamış ya da izin belgesindeki parselin dışına taşmış çiftçi bu fıkranın kapsamındadır. Belgedeki alanı aşma veya başka yere ekme hâlinde lafız “bilerek” ibaresini arar; kişinin sınırı aştığını bilmesi gerekir.
2.2. Esrar Elde Etmek Amacıyla Kenevir Ekmenin Cezası
Esrar elde etmek amacıyla kenevir ekmenin cezası dört yıldan on iki yıla kadar hapis ve beşyüz günden onbin güne kadar adlî para cezasıdır; hapis ve adlî para cezası birlikte uygulanır (2313 sayılı Kanun m.23).
Kanun bu hâlde esrarın satılmasını, başkasına verilmesini veya ticaretini şart koşmaz. Lafızdaki tek unsur esrar elde etme amacıdır. Bu nedenle bu hâli “ticaret amacıyla ekim” diye adlandırmak lafzı daraltır: esrarı satma niyeti ispatlanmasa bile, ekimin esrar elde etmek için yapıldığı ve kendi kullanımıyla sınırlı olmadığı sonucuna varılırsa bu fıkra uygulanır.
2.3. Kendi Kullanımı İçin Kenevir Ekmenin Cezası
Kendi kullanımı için kenevir ekmenin cezası bir yıldan üç yıla kadar hapistir. Hükmün lafzı, münhasıran kendi kullanımı için ihtiyaç duyduğu esrarı elde etmek amacıyla ekim yapan kişiyi ayrıca ve daha hafif cezalandırır (2313 sayılı Kanun m.23).
Bu hâlde adlî para cezası öngörülmemiştir. Lafızda iki ayrı sınır vardır: “münhasıran” ibaresi ekimin yalnız kişinin kendi kullanımına yönelik olmasını, “ihtiyaç duyduğu” ibaresi ise elde edilecek esrarın kişinin kendi ihtiyacıyla sınırlı kalmasını arar. Ekimin bir kısmı başkasına vermek için yapıldıysa hafif hâlin koşulu gerçekleşmez ve dört-on iki yıllık hâl gündeme gelir. Kullanma suçunun kendi şartları için TCK 191 uyuşturucu kullanma suçu yazısına bakabilirsiniz.
3. Kenevir Ekmek Yasak mı, Serbest mi?
Kenevir ekmek tamamen yasak değildir; izne bağlıdır. Lif, tohum ve sap üretimi ile tıbbi ürünler, sağlık ürünleri, uyuşturucu etkisi olmayacak oranda kişisel bakım ürünleri ve destek ürünleri elde etmeye yönelik çiçek ve yaprak üretimi amaçlı kenevir yetiştiriciliği Tarım ve Orman Bakanlığının iznine tabidir. Bunun dışında kanun kesin bir yasak koyar: her ne maksatla olursa olsun izinsiz olarak kenevir yetiştirmek yasaktır (2313 sayılı Kanun m.23).
“Her ne maksatla olursa olsun” ibaresi, amacın yasağın varlığını değiştirmediğini gösterir. Amaç yalnız uygulanacak cezayı belirler. Süs bitkisi olarak, merak için ya da tohumunu denemek için yapılan izinsiz ekim de yasaktır.
3.1. Kenevir Ekimi Hangi İllerde Serbest?
Kenevir ekimi yalnız yönetmelikte sayılan illerde ve izin belgesiyle serbesttir. Lif, tohum ve sap üretimi amaçlı kenevir yetiştiriciliği Amasya, Antalya, Bartın, Burdur, Çorum, İzmir, Karabük, Kastamonu, Kayseri, Konya, Kütahya, Malatya, Ordu, Rize, Samsun, Sinop, Sivas, Tokat, Uşak, Yozgat ve Zonguldak illerinde ve bu illerin ilçelerinde yapılır (Kenevir Yetiştiriciliği ve Kontrolüne Dair Yönetmelik m.4/1).
Bu 21 ilin dışında kenevir yetiştiriciliği yasaktır; Bakanlık ihtiyaç hâlinde Bakan Onayı ile yeni yetiştiricilik illeri ihdas edebilir (Yönetmelik m.4/2). Bu illerde oturmak tek başına ekim hakkı vermez; izin belgesi bu illerde de şarttır.
3.2. Evde veya Saksıda Kenevir Yetiştirmek Suç mu, Cezası Ne?
Evde, balkonda veya saksıda kenevir yetiştirmek izin belgesi yoksa suçtur. 2313 sayılı Kanun m.23 ekimin yapıldığı yer veya kap bakımından ayrım yapmaz; saksıdaki tek bitki de “izinsiz olarak kenevir yetiştirmek” yasağına girer. Hangi cezanın uygulanacağı, yukarıdaki üç hâlden hangisinin gerçekleştiğine göre belirlenir.
Tıbbi ürün, sağlık ürünü, kişisel bakım veya destek ürünü elde etmek amacıyla bireysel yetiştiricilik yolu da yoktur. Bu amaçlı kenevir yetiştiriciliği Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğü tarafından yapılır veya yaptırılır; gerektiğinde Cumhurbaşkanınca belirlenen kota doğrultusunda gerçek veya tüzel kişilere yaptırılabilir (2313 sayılı Kanun m.23). Başvuru TMO’ya yapılır (Yönetmelik m.8/1, m.9/1) ve tıbbi ürün amaçlı yetiştiricilik kamera, alarm ve özel güvenlik görevlisi bulunan kapalı tesislerde yürütülür (Yönetmelik m.11/1-b). Kenevirden elde edilen bu ürünler yalnız eczanelerden satılabilir (2313 sayılı Kanun m.23).
3.3. Hint Keneviri ile Kenevir Aynı Bitki mi?
Hint keneviri, kendir, çedene ve çetene yöresel adlardır ve hukuken aynı bitkiyi ifade eder. Yönetmelik keneviri, farklı organlarından münhasıran esrar elde edilebilen, bazı yörelerde kendir, hint keneviri, çedene veya çetene olarak isimlendirilen, cannabis cinsine bağlı bütün tür ve alt türlere ait bitkiler olarak tanımlar (Yönetmelik m.3/1-i). Hint keneviri ekmenin cezası bu nedenle kenevir ekmenin cezasıyla aynıdır.
4. Kenevir Ekme İzni Nasıl Alınır?
Kenevir ekme izni, lif, tohum ve sap üretimi için 1 Ocak-1 Nisan tarihleri arasında yetiştiricilik yapılacak yerin en büyük mülki idare amirliğine başvurularak alınır (Kenevir Yetiştiriciliği ve Kontrolüne Dair Yönetmelik m.5/1). İzin belgesi yalnız bir yetiştiricilik dönemini kapsar; her dönem için yeniden alınır (Yönetmelik m.6/2).
- Başvuru dosyası hazırlanır. Dosyada Ek-1’deki başvuru formu, uyuşturucu, kaçakçılık ve terör suçlarından kayıt bulunmadığına dair belge ile Ek-2’deki taahhütname, yetiştiricilik yılına ait Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) belgesi, yetiştiricilik alanının yüzölçümünü ve ada/parsel numarasını gösteren kroki ve uyuşturucu etkisi olmayacak çeşit özelliğine sahip tohumluğun sertifika belgesi bulunur (Yönetmelik m.5/1).
- İl veya ilçe tarım ve orman müdürlüğü inceleme yapar. Müdürlük adli kayıt belgesini Cumhuriyet savcılığından ister, arazinin yapısını ve yol ile yerleşim yerine uzaklığını gösteren arazi kontrol tutanağını düzenler ve tohumluğun uyuşturucu etkisi olmayacak oranda olduğunu kontrol eder (Yönetmelik m.6/1).
- Başvuru bir ay içinde sonuçlandırılır. Bakanlık görüşü istenirse bu süre üç aya kadar uzayabilir. Uygun görülen başvuru için müdürlüğün teklifi ve en büyük mülki idare amirinin onayıyla izin belgesi düzenlenir (Yönetmelik m.6/2).
- Ret kararına itiraz edilebilir. Uygun görülmeyen başvuru gerekçesiyle yazılı bildirilir. Tebliğden itibaren on iş günü içinde kaymakamlığa başvurulduysa valiliğe, valiliğe başvurulduysa Bakanlığa itiraz edilir; itiraz on beş iş günü içinde karara bağlanır ve bu karar kesindir (Yönetmelik m.6/3).
Başvuru formu ve ekler, yönetmeliğin 31.01.2026 tarihli ve 33154 sayılı Resmî Gazete’deki metninde yer alır. İzin sahibi, hasattan sonra bitkinin yaprak ve çiçek gibi artıklarını teknik ekip nezaretinde derhal imha etmekle yükümlüdür (Yönetmelik m.7/1-c).
5. Kenevir Ekme Suçunda Kök Sayısı ve Kişisel Kullanım Sınırı
Kenevir ekme suçunda kanun bir kök sayısı sınırı belirlemez. 2313 sayılı Kanun m.23 ne suçun oluşması için asgari bir kök sayısı ne de “kişisel kullanım” için azami bir kök sayısı öngörür; yönetmelikte de böyle bir eşik yoktur. Yönetmelikte geçen tek kök sayısı, izinli çiçek ve yaprak üretimi için Cumhurbaşkanınca belirlenen yıllık kotadır ve cezai sorumlulukla ilgisi yoktur (Yönetmelik m.3/1-m).
İnternette sıkça tekrarlanan “belirli bir kök sayısına kadar ekim kişisel kullanım sayılır” biçimindeki eşikler kanun ya da yönetmelik hükmü değildir. Kanun, ayrımı sayıya değil amaca bağlar: ekimin esrar elde etmek amacıyla mı, yoksa münhasıran kendi kullanımı için ihtiyaç duyulan esrarı elde etmek amacıyla mı yapıldığı sorulur. Miktar bu amacın belirlenmesinde dosyadaki olgulardan yalnız biridir.
Amaç, duruşmaya getirilen ve hâkimin huzurunda tartışılan delillerle belirlenir; hâkim bu delilleri vicdani kanaatiyle serbestçe takdir eder (Ceza Muhakemesi Kanunu m.217/1). Ekimin kendi kullanımıyla sınırlı olmadığı, dört-on iki yıllık hâli uygulatan bir olgudur ve bu olgu da diğer suç unsurları gibi delille ortaya konulur; suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar kimse suçlu sayılamaz (Anayasa m.38).
6. Kenevir Ekme Suçu Ne Zaman Başlar?
Kenevir ekme suçu tohumun toprağa ekilmesiyle başlar. Kanun, “ekim yapma” ibaresinden tohumun toprağa ekilmesinden ürünün hasadına kadarki sürecin anlaşılacağını açıkça yazar (2313 sayılı Kanun m.23). Yönetmelik de kenevir yetiştiriciliğini tohumun çimlendirilmesinden veya vejetatif aksamın çoğaltılmasından hasada kadar yapılan tüm tarımsal uygulamalar olarak tanımlar (Yönetmelik m.3/1-j).
Bu tanımın üç sonucu vardır:
- Hasat şart değildir. Bitkinin fide hâlinde olması, çiçeklenmemesi veya henüz hasat edilmemesi, fiilin ekim tanımı dışında kaldığı anlamına gelmez.
- Ekim hasatla biter. Hasattan sonra elde edilen maddenin bulundurulması, başkasına verilmesi veya satılması ekim tanımının dışındadır; bu fiiller Türk Ceza Kanunu’ndaki uyuşturucu ticareti (TCK m.188) ve kullanmak için bulundurma (TCK m.191) hükümleri bakımından ayrıca değerlendirilir.
- Tohum toprağa konulmadıysa ekim yoktur. Kanundaki tanım tohumun toprağa ekilmesiyle başladığı için, henüz ekilmemiş tohum m.23’teki ekim tanımına girmez.
6.1. Kenevir Ekme Suçunda Kast
Kenevir ekme suçunda da suçun oluşması kastın varlığına bağlıdır ve kast, suçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidir (Türk Ceza Kanunu m.21/1). Kanun “ekim yapan kişiyi” cezalandırır; arazide kendiliğinden bitmiş bir kenevir bitkisi bulunduğunda, bitkinin o kişi tarafından bilerek ve istenerek ekildiğinin ispatı gerekir. İzinsiz yetiştirilen bitkinin imhası ise kimin ektiğinden bağımsız olarak yapılır (2313 sayılı Kanun m.23).
7. Kenevir Ekme Davası Hangi Mahkemede Görülür?
Kenevir ekme davasında görevli mahkeme, uygulanacak hâlin cezasına göre değişir:
- Esrar elde etmek amacıyla ekim: cezanın üst sınırı on iki yıl hapistir. On yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlara ilişkin dava ve işlere ağır ceza mahkemesi bakar (5235 sayılı Kanun m.12).
- Kendi kullanımı için ekim ve izin belgesiz ekim: sulh ceza hâkimliği ile ağır ceza mahkemesinin görevi dışındaki dava ve işlere asliye ceza mahkemesi bakar (5235 sayılı Kanun m.11).
Soruşturma aşamasında ifadeye çağrılan kişinin haklarını ve sürecin işleyişini ifadeye çağrıldım ne yapmalıyım yazısında anlattık.
7.1. Kenevir Ekme Suçunda Zamanaşımı
Kenevir ekme suçunda dava zamanaşımı süresi cezanın üst sınırına göre belirlenir (Türk Ceza Kanunu m.66/4). Esrar elde etmek amacıyla ekimde üst sınır on iki yıl olduğundan, beş yıldan fazla ve yirmi yıldan az hapis cezasını gerektiren suçlar için öngörülen on beş yıllık süre uygulanır (TCK m.66/1-d). Kendi kullanımı için ekim (üst sınır üç yıl) ile izin belgesiz ekim (adlî para cezası) bakımından beş yıldan fazla olmayan hapis veya adlî para cezasını gerektiren suçlar için öngörülen sekiz yıllık süre uygulanır (TCK m.66/1-e). Sürenin başlangıcı ve kesilmesi için TCK 66 dava zamanaşımı yazısına bakabilirsiniz.
8. Kenevir Ekme Cezasında HAGB, Erteleme ve Paraya Çevirme
Kenevir ekme cezasında hükmün açıklanmasının geri bırakılması, erteleme ve seçenek yaptırıma çevirme, hükmedilen cezanın süresine bağlıdır. Kanundaki eşikler şunlardır:
- HAGB: hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adlî para cezası ise mahkeme hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verebilir (Ceza Muhakemesi Kanunu m.231/5). Bu fıkra 16.07.2026’da 7589 sayılı Kanunla yeniden düzenlenmiştir. Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmaması ve yeniden suç işlemeyeceği kanaatinin oluşması da aranır (CMK m.231/6). Ayrıntı için HAGB şartları yazısına bakabilirsiniz.
- Erteleme: iki yıl veya daha az süreyle hapis cezasına mahkûm edilen kişinin cezası ertelenebilir; fiil sırasında on sekiz yaşını doldurmamış veya altmış beş yaşını bitirmiş kişilerde bu sınır üç yıldır (Türk Ceza Kanunu m.51/1). Ayrıntı: hapis cezasının ertelenmesi.
- Adlî para cezasına çevirme: bir yıl veya daha az süreli hapis cezası kısa süreli hapis cezasıdır (TCK m.49/2) ve adlî para cezasına veya diğer seçenek yaptırımlara çevrilebilir (TCK m.50/1).
Bu eşikler en çok kendi kullanımı için kenevir ekme hâlinde sonuç doğurur: cezanın alt sınırı bir yıl hapis olduğundan, hükmedilen ceza iki yılı aşmadığı sürece HAGB ve erteleme koşulları incelenebilir. İzin belgesiz ekimde ceza yalnız adlî para cezası olduğundan HAGB lafzı bu hâli de kapsar. Esrar elde etmek amacıyla ekimde ise kanuni alt sınır dört yıl hapistir ve bu, iki yıllık HAGB ve erteleme eşiğinin üstündedir.
9. Kenevir Ekme Suçunda Etkin Pişmanlık Uygulanır mı?
Kenevir ekme suçu için 2313 sayılı Kanun m.23’te ayrı bir etkin pişmanlık hükmü yoktur. Türk Ceza Kanunu m.192’deki uyuşturucu suçlarında etkin pişmanlık hükmü ise lafzı itibarıyla uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarına iştirak etmiş kişiyi ve kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran kişiyi düzenler (TCK m.192/1-2). Madde, 2313 sayılı Kanun’daki kenevir ekme suçunu adıyla anmaz.
Bu nedenle kenevir ekme suçunda m.192’nin uygulanıp uygulanmayacağı, lafızdan doğrudan cevaplanan bir soru değildir. Hasattan sonra elde edilen maddenin bulundurulması veya satılması nedeniyle ayrıca TCK m.188 ya da m.191 kapsamında işlem yapılıyorsa, o suçlar bakımından m.192’nin koşulları ayrıca incelenir. Kurumun genel mantığı için etkin pişmanlık nedir yazısına bakabilirsiniz.
10. Kenevir Ekme Suçunda Bitkinin İmhası ve Masrafı
Kenevir ekme suçunda izinsiz ekilen bitki imha edilir. İzinsiz yetiştirilen kenevir bitkisi, Bakanlık teşkilatında görevli ziraat mühendislerinin, bunların bulunmadığı yerlerde ziraat teknisyenlerinin vereceği rapor üzerine mahallin en büyük mülki amirinin emriyle zabıta tarafından imha edilir veya ettirilir (2313 sayılı Kanun m.23).
İmha sırasında kolluk birimleriyle birlikte teknik personel tarafından Kenevir Bitkisi Tespit ve İmha Tutanağı düzenlenir ve konu adli mercilere intikal ettirilir (Kenevir Yetiştiriciliği ve Kontrolüne Dair Yönetmelik m.16/1-2). İmhada kullanılacak araç ve gereçler Jandarma Genel Komutanlığı bütçesinden sağlanır; imha dolayısıyla ortaya çıkan masraf ise sonradan izinsiz ekim yapandan 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre tahsil edilir (2313 sayılı Kanun m.23). Kenevir ekme suçunun cezai sonucuna ek olarak imha masrafı da ayrı bir kamu alacağı olarak doğar.
11. Kenevir Ekme Soruşturmasında İletişimin Dinlenmesi
Kenevir ekme soruşturmasında telefon dinleme ve teknik takip, yalnız esrar elde etmek amacıyla kenevir ekme suçu bakımından kanunla açıkça öngörülmüştür. Bu suç bakımından Ceza Muhakemesi Kanunu m.135’teki iletişimin tespiti, dinlenmesi ve kayda alınması ile m.140’taki teknik araçlarla izleme tedbirlerine ilişkin hükümler uygulanabilir (2313 sayılı Kanun m.23).
Tedbirin kendi koşulları CMK’da aranır: suç işlendiğine ilişkin somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı ve başka suretle delil elde edilmesi imkânının bulunmaması gerekir; karar hâkim tarafından, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı tarafından verilir. Savcı kararını derhâl hâkimin onayına sunar ve hâkim en geç yirmi dört saat içinde karar verir (CMK m.135/1). Kendi kullanımı için ekim ile izin belgesiz ekim hâlleri bu özel hükmün kapsamında sayılmamıştır.
12. Kenevir Ekme Suçunda Hangi Tarihteki Kanun Uygulanır?
Kenevir ekme suçunda fiilin işlendiği tarihte yürürlükte olan hüküm ile sonradan yürürlüğe giren hüküm farklıysa failin lehine olan kanun uygulanır (Türk Ceza Kanunu m.7/2). 2313 sayılı Kanun m.23 son yıllarda birkaç kez değişmiştir ve madde metnindeki değişiklik kayıtları şunlardır:
- 18.06.2014 (6545 sayılı Kanun): esrar elde etmek amacıyla kenevir ekmeyi düzenleyen cümle değiştirilmiş, münhasıran kendi kullanımı için ekim hâli ayrı bir cümle olarak eklenmiştir.
- 15.08.2017 (694 sayılı KHK), 01.02.2018’de 7078 sayılı Kanunla aynen kabul: esrar elde etmek amacıyla kenevir ekme suçunda CMK m.135 ve m.140 tedbirlerinin uygulanabileceğini öngören fıkra eklenmiştir.
- 23.03.2023 (7442 sayılı Kanun): izin rejimini düzenleyen ilk fıkra değiştirilmiştir.
- 21.07.2025 (7557 sayılı Kanun): ilk fıkradaki ilaç etkin maddesi üretimi ibaresi “Tıbbi ürünler, sağlık ürünleri ile kişisel bakım ürünleri ve destek ürünleri üretimi” olarak değiştirilmiş; bu ürünlerin ruhsatlandırma işlemlerinin Sağlık Bakanlığınca yapılacağı ve yalnız eczanelerden satılabileceği hükmü eklenmiştir.
İzin rejimini uygulayan yönetmelik de yenilenmiştir: 31.01.2026 tarihli ve 33154 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kenevir Yetiştiriciliği ve Kontrolüne Dair Yönetmelik, 29.09.2016 tarihli Kenevir Yetiştiriciliği ve Kontrolü Hakkında Yönetmelik ile 13.09.2024 tarihli İlaç Etkin Maddesi Üretimi Amaçlı Kenevir Yetiştiriciliği ve Kontrolüne Dair Yönetmeliği yürürlükten kaldırmıştır (Yönetmelik m.20/1). Yukarıdaki il listesi ve başvuru usulü bu yeni yönetmeliğe göredir.
Bu yazıdaki cezalar bugünkü metne göredir. Fiil 18.06.2014’ten önce işlendiyse, o tarihte yürürlükte olan lafız ile bugünkü lafız karşılaştırılarak sanığın lehine olan hüküm belirlenir (TCK m.7/2). Dosyadaki suç tarihi bu karşılaştırmanın başlangıç noktasıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
1 kök kenevir ekmenin cezası nedir?
Kenevir ekmenin cezası kök sayısına göre değil, izne ve amaca göre belirlenir; 2313 sayılı Kanun m.23 kök eşiği koymaz. Tek kök de olsa esrar amacı olmadan izin belgesiz ekim elli günden az olmamak üzere adlî para cezası, esrar elde etmek amacıyla ekim dört-on iki yıl hapis ve adlî para cezası, münhasıran kendi kullanımı için ekim bir-üç yıl hapis gerektirir.
Kenevir bitkisi ekmek yasak mı?
Kenevir ekmek tamamen yasak değildir, izne bağlıdır. Lif, tohum ve sap üretimi ile tıbbi, sağlık, kişisel bakım ve destek ürünleri için yetiştiricilik Tarım ve Orman Bakanlığının iznine tabidir. Buna karşılık her ne maksatla olursa olsun izinsiz kenevir yetiştirmek yasaktır (2313 sayılı Kanun m.23). İzinli ekim de yalnız yönetmelikte sayılan 21 ilde yapılabilir.
Kenevir dikmek için izin gerekli midir?
Evet. Kenevir yetiştiriciliği Tarım ve Orman Bakanlığının iznine tabidir. Lif, tohum ve sap üretimi için 1 Ocak-1 Nisan arasında ekim yapılacak yerin en büyük mülki idare amirliğine başvurulur. Tıbbi ürün, sağlık ürünü, kişisel bakım ve destek ürünü amaçlı yetiştiricilikte başvuru aynı tarihler arasında Toprak Mahsulleri Ofisine yapılır (Kenevir Yetiştiriciliği ve Kontrolüne Dair Yönetmelik m.5, m.8, m.9).
Evde veya saksıda kenevir yetiştirmenin cezası nedir?
Evde, balkonda veya saksıda kenevir yetiştirmek de izinsiz ekimdir; kanun yer veya kap ayrımı yapmaz. Ceza amaca göre belirlenir: esrar elde etme amacı yoksa izin belgesiz ekim elli günden az olmamak üzere adlî para cezası, münhasıran kendi kullanımı için ekim bir-üç yıl, esrar elde etmek amacıyla ekim dört-on iki yıl hapis gerektirir (2313 sayılı Kanun m.23).
Hangi illerde kenevir ekimi serbest?
Lif, tohum ve sap üretimi amaçlı izinli kenevir yetiştiriciliği Amasya, Antalya, Bartın, Burdur, Çorum, İzmir, Karabük, Kastamonu, Kayseri, Konya, Kütahya, Malatya, Ordu, Rize, Samsun, Sinop, Sivas, Tokat, Uşak, Yozgat ve Zonguldak illerinde ve ilçelerinde yapılabilir. Bu illerde de ekim ancak izin belgesiyle serbesttir; il dışında yetiştiricilik yasaktır (Yönetmelik m.4).
Kenevir ekme davası hangi mahkemede görülür?
Kenevir ekme davasında görevli mahkeme cezanın üst sınırına göre belirlenir. Esrar elde etmek amacıyla ekimin cezası on iki yıla kadar hapis olduğu için dava ağır ceza mahkemesinde görülür (5235 sayılı Kanun m.12). Kendi kullanımı için ekim (bir-üç yıl hapis) ve izin belgesiz ekim (adlî para cezası) davalarına asliye ceza mahkemesi bakar (5235 sayılı Kanun m.11).
Kenevir ekme cezası ertelenir veya HAGB verilir mi?
Kendi kullanımı için kenevir ekmede hükmedilen hapis iki yıl veya daha az ise hükmün açıklanmasının geri bırakılması (CMK m.231/5) ya da cezanın ertelenmesi (TCK m.51/1) koşulları incelenebilir. İzin belgesiz ekimde ceza adlî para cezası olduğundan HAGB lafzı bu hâli de kapsar. Esrar elde etmek amacıyla ekimin alt sınırı dört yıl hapistir ve iki yıllık eşiğin üstündedir.
Kenevir ekme suçu hasattan önce oluşur mu?
Evet. 2313 sayılı Kanun m.23, ekim yapma ibaresini tohumun toprağa ekilmesinden ürünün hasadına kadarki süreç olarak tanımlar. Kenevir ekme suçu hasatla değil, tohum toprağa konulduğunda işlenmeye başlar. Bitkinin henüz küçük olması, çiçeklenmemesi veya hasat edilmemesi fiilin bu tanımın dışında kaldığı anlamına gelmez.
İzinsiz ekilen kenevire ne olur?
İzinsiz yetiştirilen kenevir imha edilir. Ziraat mühendisinin, bulunmadığı yerde ziraat teknisyeninin raporu üzerine mahallin en büyük mülki amirinin emriyle zabıta tarafından imha edilir veya ettirilir. İmha masrafı sonradan izinsiz ekim yapandan 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre tahsil edilir (2313 sayılı Kanun m.23).
Kenevir ekme suçunda etkin pişmanlık uygulanır mı?
TCK m.192'deki etkin pişmanlık hükmü uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarına ve kullanmak için satın alma, kabul etme veya bulundurma fiillerine ilişkindir. Kenevir ekme suçu ise 2313 sayılı Kanun m.23'te ayrıca düzenlenmiştir ve m.192 bu suçu adıyla anmaz. m.23'ün kendisi de ayrı bir etkin pişmanlık hükmü içermez.
İlgili çalışma alanı: Ceza Hukuku
← Tüm makaleler