Suç Uydurma Suçu Nedir? Cezası ve İftiradan Farkı (TCK 271)

Suç uydurma suçu, işlenmediğini bildiği bir suçu yetkili makamlara işlenmiş gibi ihbar etmek ya da işlenmeyen bir suçun delil veya emarelerini soruşturma yapılmasını sağlayacak biçimde uydurmaktır. Suç uydurma suçunun cezası üç yıla kadar hapistir ve suç şikâyete tabi değildir (Türk Ceza Kanunu m.271/1). Bu yazı, hakkında asılsız ihbar suçlaması bulunan kişi ile gerçeğe aykırı bir ihbarın hukuki sonucunu öğrenmek isteyen kişi için hazırlanmıştır; suç uydurma suçunun unsurları, cezası, iftira suçundan farkı, zamanaşımı ve 112’ye yapılan asılsız ihbarın idari para cezası burada madde dayanaklarıyla anlatılır.

1. Suç Uydurma Suçu: Öne Çıkanlar

• Suç uydurma suçunun cezası üç yıla kadar hapistir; suç tanımında adli para cezası seçenek olarak öngörülmemiştir (TCK m.271/1).
• Suç uydurma suçunda ihbar belirli bir kişiye suç yüklemez; suç belirli bir kimseye yüklenirse iftira suçu incelenir ve ceza bir yıldan dört yıla kadar hapistir (TCK m.267/1).
• Suç uydurma suçu şikâyete tabi değildir ve uzlaştırma kapsamındaki suçlar listesinde yer almaz (TCK m.73/1; CMK m.253/1-b).
• Suç uydurma suçunda dava zamanaşımı sekiz yıldır (TCK m.66/1-e).
• 112 Acil Çağrı Merkezine asılsız ihbar ayrıca kabahattir; aynı fiil hem suç hem kabahat oluşturuyorsa yalnız suçtan dolayı yaptırım uygulanır (Kabahatler Kanunu m.42/A, m.15/3).

2. Suç Uydurma Suçu Nedir?

Suç uydurma suçu, gerçekte işlenmemiş bir suçu işlenmiş gibi göstererek adli makamları harekete geçirmektir. Kanun iki ayrı hareketi cezalandırır: işlenmediği bilinen bir suçu yetkili makamlara ihbar etmek ve işlenmeyen bir suçun delil veya emarelerini soruşturma yapılmasını sağlayacak biçimde uydurmak (TCK m.271/1). Suç uydurma suçunda ihbar bir kişiyi fail olarak göstermez; amaç var olmayan bir olay için soruşturma başlatılmasıdır.

Asılsız ihbar ne demek sorusunun günlük dildeki cevabı, gerçekle örtüşmeyen bir bildirimde bulunmaktır. Ceza hukukunda her asılsız ihbar suç uydurma değildir: suç uydurma suçu için ihbarın konusu bir suç olmalı, ihbar yetkili makama yapılmalı ve ihbarda bulunan kişi suçun işlenmediğini bilmelidir. Maddenin tam metni Mevzuat Bilgi Sistemi’nde Türk Ceza Kanunu içinde yayımlanır.

2.1. Suç Uydurma Suçunun Unsurları

Suç uydurma suçunun oluşması için şu unsurlar birlikte aranır (TCK m.271/1):

1. Hareket: Fail ya işlenmemiş bir suçu ihbar eder ya da işlenmeyen bir suçun delil veya emarelerini uydurur. Tek bir hareketin gerçekleşmesi yeterlidir.
2. Konu: İhbar edilen veya delili uydurulan fiil bir suç olmalıdır. Kanun “hukuka aykırı bir fiil” değil “suç” dediği için kabahat veya disiplin yaptırımı gerektiren bir olayın uydurulması bu suçu oluşturmaz.
3. Muhatap: İhbar yetkili makamlara yapılmalıdır.
4. Bilme: Fail, ihbar ettiği suçun işlenmediğini bilmelidir.
5. Elverişlilik: Delil veya emare uydurma hareketinde uydurma, soruşturma yapılmasını sağlayacak biçimde olmalıdır.

Bu unsurlardan biri eksikse suç uydurma suçu oluşmaz. İhbar edilen suç belirli bir kişiye yüklenmişse olay iftira suçunun tanımına girer (TCK m.267/1). Kişi kendisini gerçeğe aykırı olarak suçun faili gösteriyorsa suç üstlenme suçu incelenir (TCK m.270/1).

2.2. Suç Uydurma Suçunda Yetkili Makam

Suç uydurma suçunda yetkili makam, suç ihbarını almaya kanunen yetkili olan makamdır. Suça ilişkin ihbar veya şikâyet Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılabilir; valilik, kaymakamlık veya mahkemeye yapılan ihbar ilgili Cumhuriyet başsavcılığına gönderilir (Ceza Muhakemesi Kanunu m.158/1-2). Bir kamu görevinin yürütülmesiyle bağlantılı suç için kurum idaresine yapılan ihbar da gecikmeksizin savcılığa gönderilir (CMK m.158/4). Kanunun tam metni Mevzuat Bilgi Sistemi’nde Ceza Muhakemesi Kanunu içinde yayımlanır.

Suç uydurma suçunda ihbarın yazılı yapılması şart değildir. İhbar yazılı olarak ya da tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak yapılabilir (CMK m.158/5). Karakolda tutanağa geçen sözlü bir hırsızlık bildirimi de, diğer unsurlar varsa, suç uydurma suçunun konusu olabilir. Aynı gerçeğe aykırı hikâyenin yalnız komşuya veya sosyal çevreye anlatılması ise yetkili makama yapılmış bir ihbar değildir.

2.3. Suç Uydurma Suçunda Delil Uydurma

Delil uydurma suçu, suç uydurma suçunun ikinci hareket biçimidir. Kanun, işlenmeyen bir suçun delil veya emarelerini soruşturma yapılmasını sağlayacak biçimde uyduran kişiyi de ihbar eden kişiyle aynı cezaya bağlar (TCK m.271/1). Bu hareket için ayrıca bir ihbar dilekçesi verilmesi aranmaz; varsayımsal bir örnekle, gerçekleşmemiş bir hırsızlığın izlenimini vermek için kapı kilidinin kırılması, soruşturma yapılmasını sağlayacak nitelikteyse suç uydurma kapsamında değerlendirilebilir.

Delil uydurma bir iftiranın parçası olarak yapılırsa sonuç değişir. Fiilin maddi eser ve delilleri uydurularak belirli bir kişiye iftira edilmişse iftira suçunun cezası yarı oranında artırılır (TCK m.267/2). Yani uydurulan delil bir kişiyi fail gösteriyorsa suç uydurma değil nitelikli iftira gündeme gelir.

2.4. Suç Uydurma Suçunda Kast: İşlenmediğini Bilmek

Suç uydurma suçu ancak kasten işlenebilir. Suçun oluşması kastın varlığına bağlıdır ve kast, suçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidir (TCK m.21/1). Madde ayrıca failin ihbar ettiği suçun işlenmediğini bilmesini adıyla arar (TCK m.271/1).

İhbarın sonradan doğrulanmaması, ihbarda bulunan kişinin suç uydurma suçundan cezalandırılması için yeterli değildir. Evinden bir eşyasının çalındığını düşünen ve bunu polise bildiren kişi, eşya sonra evde bulunsa bile suçun işlenmediğini bildiği hâlde ihbarda bulunmuş sayılmaz. Gerçekleştiğine inanılan bir olayın bildirilmesi ihbar ve şikâyet hakkının kullanılmasıdır ve hakkını kullanan kimseye ceza verilmez (TCK m.26/1).

3. Suç Uydurma Suçunun Cezası Kaç Yıl?

Suç uydurma suçunun cezası üç yıla kadar hapistir (TCK m.271/1). Maddede alt sınır yazılmadığı için genel kural uygulanır: süreli hapis cezası, kanunda aksi belirtilmeyen hâllerde bir aydan az olamaz (TCK m.49/1). Suç uydurma suçunda hâkim cezayı bu nedenle bir ay ile üç yıl arasında belirler.

Suç uydurma suçu için kanunda adli para cezası seçenek olarak öngörülmemiştir; madde yalnız hapis cezası yazar. “Suç uydurma suçunun para cezası” araması bu yüzden doğrudan bir cezayı değil, hükmedilen hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesini ifade eder. Maddede nitelikli hâl de düzenlenmemiştir. Hükmedilen hapis cezasının süresi, adli para cezasına çevirme, erteleme ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması yollarının açılıp açılmadığını belirler.

3.1. Suç Uydurma Suçunda Adli Para Cezasına Çevirme, Erteleme ve HAGB

Suç uydurma suçunda hükmedilen ceza, süresine göre üç ayrı kurumdan yararlanabilir:

• Adli para cezasına çevirme: Hükmedilen bir yıl veya daha az süreli hapis cezası kısa süreli hapis cezasıdır ve adli para cezasına çevrilebilir (TCK m.49/2, m.50/1-a). Çevirmenin ayrıntıları için: adli para cezası nedir.
• Erteleme: İki yıl veya daha az süreyle hapis cezasına mahkûm edilen kişinin cezası ertelenebilir. Kişinin daha önce kasıtlı bir suçtan üç aydan fazla hapis cezasına mahkûm edilmemiş olması ve tekrar suç işlemeyeceği konusunda mahkemede kanaat oluşması gerekir (TCK m.51/1). Ayrıntı için: hapis cezasının ertelenmesi.
• Hükmün açıklanmasının geri bırakılması: Hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ise mahkeme hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verebilir (CMK m.231/5). Bunun için sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması, yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varılması ve suçla doğan zararın tamamen giderilmesi gerekir (CMK m.231/6). Ayrıntı için: hükmün açıklanmasının geri bırakılması.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, erteleme ve adli para cezasına çevirmeyle birlikte uygulanamaz. Açıklanması geri bırakılan hükümdeki hapis cezası ertelenemez ve kısa süreli olsa bile seçenek yaptırımlara çevrilemez (CMK m.231/7). HAGB kararından sonra sanık beş yıl denetim süresine tabi tutulur; bu süre içinde kasten yeni bir suç işlenmez ve yükümlülüklere uyulursa dava düşer (CMK m.231/8, m.231/10). CMK m.231 16 Temmuz 2026 tarihli 7589 sayılı Kanunla yeniden yazılmıştır; yukarıdaki kurallar bu değişiklikten sonraki metne dayanır.

4. Suç Uydurma Suçu Şikâyete Tabi mi?

Suç uydurma suçu şikâyete tabi değildir. TCK m.271 suçun soruşturulmasını şikâyete bağlamaz; Cumhuriyet savcısı ihbar veya başka bir yolla suçun işlendiği izlenimini veren bir durumu öğrenir öğrenmez işin gerçeğini araştırmaya başlar (CMK m.160/1). Altı aylık şikâyet süresi ve şikâyetten vazgeçmenin davayı düşürmesi kuralları yalnız şikâyete bağlı suçlar için geçerlidir (TCK m.73/1, m.73/4).

Suç uydurma suçunda uzlaştırma yoluna da gidilmez. Uzlaştırma, şikâyete bağlı suçlarla ve CMK m.253/1-b’de tek tek sayılan suçlarla sınırlıdır; suç uydurma bu listede yer almaz (CMK m.253/1). Adli süreçteki çocuklar bakımından kanun ayrı bir koşul öngördüğü için suça sürüklenen çocuk hakkında CMK m.253/1-c ayrıca incelenir. Uzlaştırmanın genel işleyişi için: uzlaşma nedir.

4.1. Suç Uydurma Suçunda Zamanaşımı

Suç uydurma suçunda dava zamanaşımı sekiz yıldır. Beş yıldan fazla olmamak üzere hapis veya adli para cezası gerektiren suçlarda kamu davası sekiz yılın geçmesiyle düşer ve suç uydurmanın üst sınırı üç yıl hapistir (TCK m.66/1-e, m.271/1). Zamanaşımının başlangıcı, durması ve kesilmesi genel kurallara tabidir: dava zamanaşımı.

4.2. Suç Uydurma Suçunda Görevli Mahkeme

Suç uydurma suçunda görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir. Ağır ceza mahkemeleri ağırlaştırılmış müebbet, müebbet ve on yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlarla ve kanunda sayılan belirli suçlarla görevlidir; sulh ceza hâkimliği ve ağır ceza mahkemesinin görevi dışında kalan dava ve işlere asliye ceza mahkemesi bakar (5235 sayılı Kanun m.11, m.12). Suç uydurma bu belirli suçlar arasında sayılmaz ve üst sınırı üç yıl hapistir.

5. Suç Uydurma ve İftira Suçu Farkı

Suç uydurma ve iftira suçu arasındaki fark, isnadın belirli bir kişiye yönelip yönelmediğindedir. Suç uydurma suçunda işlenmemiş bir suç, faili gösterilmeden ihbar edilir (TCK m.271/1). İftirada ise işlenmediği bilinen hukuka aykırı bir fiil, hakkında soruşturma başlatılması veya idari yaptırım uygulanması amacıyla belirli bir kimseye yüklenir (TCK m.267/1). Adliyeyi yanıltan dört suç şu ölçütlerle ayrılır:

	Suç uydurma (TCK m.271)	İftira (TCK m.267)	Suç üstlenme (TCK m.270)	Yalan tanıklık (TCK m.272)
Fiil	İşlenmemiş bir suçu ihbar etmek veya delil uydurmak	Belirli bir kimseye işlemediği bilinen hukuka aykırı fiili isnat etmek	Gerçeğe aykırı olarak suçu işlediğini veya suça katıldığını bildirmek	Tanık olarak gerçeğe aykırı beyanda bulunmak
Hedef kişi	Yok	Başka bir kişi	Failin kendisi	Soruşturma veya davadaki kişi
Temel ceza	Üç yıla kadar hapis	Bir yıldan dört yıla kadar hapis	İki yıla kadar hapis	Dört aydan bir yıla; mahkeme huzurunda bir yıldan üç yıla kadar hapis

Örneğin “motosikletim çalındı” diyerek gerçekleşmemiş bir hırsızlığı polise bildirmek suç uydurmadır. Aynı ihbarda motosikletin belirli bir komşu tarafından çalındığını bilerek söylemek iftira suçunu oluşturur. İftira suçunun unsurları, nitelikli hâlleri ve dönme hâlinde uygulanan indirimler için: iftira suçu. Yalan tanıklığın cezası, üç yıldan fazla hapis gerektiren bir suçun soruşturma veya kovuşturmasında iki yıldan dört yıla kadar hapse çıkar (TCK m.272/3); ayrıntı için: yalan tanıklık suçu.

5.1. Suç Uydurma ve Suç Üstlenme Farkı

Suç uydurma ve suç üstlenme, ikisi de yetkili makama yapılan gerçeğe aykırı bildirimdir; fark bildirimin içeriğindedir. Suç uydurmada işlenmemiş bir suç işlenmiş gibi gösterilir (TCK m.271/1). Suç üstlenmede ise kişi, yetkili makamlara gerçeğe aykırı olarak suçu kendisinin işlediğini veya suça katıldığını bildirir ve iki yıla kadar hapis cezası alır (TCK m.270/1).

Suç üstlenme, üstsoy, altsoy, eş veya kardeşi cezadan kurtarmak amacıyla işlenirse verilecek cezanın dörtte üçü indirilebilir ya da ceza tamamen kaldırılabilir (TCK m.270/1). Suç uydurma maddesinde böyle bir yakınlık indirimi yoktur.

6. Asılsız İhbar Cezası: Suç mu, Kabahat mi?

Asılsız ihbar cezası tek bir kanun maddesinde düzenlenmez; sonuç, ihbarın konusuna, kime yöneldiğine ve hangi makama yapıldığına göre değişir. Asılsız ihbar üç ayrı hukuki sonuç doğurabilir:

• Suç uydurma: İşlenmediği bilinen bir suç, fail gösterilmeden yetkili makama ihbar edilirse ceza üç yıla kadar hapistir (TCK m.271/1).
• İftira: İşlenmediği bilinen hukuka aykırı fiil belirli bir kişiye yüklenirse ceza bir yıldan dört yıla kadar hapistir (TCK m.267/1).
• Kabahat: 112 Acil Çağrı Merkezine yapılan ihbarın asılsız olduğu tutanakla tespit edilirse vali idari para cezası verir (Kabahatler Kanunu m.42/A-2).

Aynı ihbar hem suç hem kabahat oluşturabilir; örneğin 112’yi arayıp gerçekleşmemiş bir yaralamayı bildirmek. Kanun bu durumda iki yaptırımı birlikte uygulamaz: bir fiil hem kabahat hem de suç olarak tanımlanmışsa yalnız suçtan dolayı yaptırım uygulanabilir; suçtan dolayı yaptırım uygulanamayan hâllerde kabahat dolayısıyla yaptırım uygulanır (Kabahatler Kanunu m.15/3).

6.1. 112 Asılsız İhbar Cezası

112 asılsız ihbar cezası, Kabahatler Kanunu m.42/A’da düzenlenen idari para cezasıdır. Madde iki ayrı fiili yaptırıma bağlar: 112 Acil Çağrı Merkezini meşgul etmek amacıyla arayarak görevlilerle konuşmak veya ısrarla çağrı bırakmak ve 112’ye yapılan ihbarın asılsız olduğunun olay yerine giden ekiplerce tutanakla tespit edilmesi (Kabahatler Kanunu m.42/A-1, 2). Her iki cezayı da il valisi verir ve fiilin bir yıl içinde tekrarı hâlinde idari para cezası iki katı olarak uygulanır (m.42/A-3). Maddenin bugünkü metni 8 Mayıs 2025 tarihli 7547 sayılı Kanunla başlığıyla birlikte yeniden düzenlenmiştir.

Kabahatler Kanunu m.42/A’da yazılı tutarlar taban değerdir ve bugün aynen uygulanmaz. İdari para cezaları her takvim yılı başından geçerli olmak üzere, Vergi Usul Kanunu uyarınca ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır (Kabahatler Kanunu m.17/7). Uygulanacak tutar, cezanın verildiği yıl için yeniden değerlenmiş tutardır ve valilikçe düzenlenen idari para cezası kararında yazar. İdari para cezasına karşı başvuru yolu için: idari para cezasına itiraz.

6.2. Polise Asılsız İhbar Cezası

Polise asılsız ihbar, ihbar bir suça ilişkinse suç uydurma suçu bakımından incelenir, çünkü kolluk suç ihbarını almaya yetkili makamdır (CMK m.158/1; TCK m.271/1). Gerçekleşmemiş bir gasp veya hırsızlığı karakola ya da polis ekibine bildirmek bu kapsamdadır. İhbar belirli bir kişiyi fail olarak gösteriyorsa iftira suçu incelenir (TCK m.267/1).

Polise yapılan bildirim bir suça değil yalnız kabahat veya başka bir olaya ilişkinse suç uydurma suçu oluşmaz, çünkü madde işlenmemiş bir “suçun” ihbarını arar (TCK m.271/1). Kabahatler Kanunu m.42/A’daki idari para cezası ise yalnız 112 Acil Çağrı Merkezini adıyla anar; bu nedenle başka bir hattın aranması o maddenin kapsamında değerlendirilmez.

6.3. Vergi İhbarı Asılsız Çıkarsa

Vergi ihbarı asılsız çıkarsa, ihbar belirli bir mükellefi hedef aldığı için gündeme gelen suç kural olarak suç uydurma değil iftiradır. İftira suçunun tanımı, soruşturma başlatılmasının yanında “idari bir yaptırım uygulanmasını sağlamak” amacını da kapsar (TCK m.267/1). Bu nedenle bir kişinin vergi kaçırdığını, gerçek olmadığını bilerek vergi idaresine bildirmek, isnat edilen fiil vergi cezası gerektiren bir aykırılık olsa da vergi kaçakçılığı suçu olsa da iftira suçunun konusu olabilir (VUK m.359; TCK m.267/1).

Vergi ihbarının incelemede doğrulanmaması tek başına suç oluşturmaz. İftira ve suç uydurma suçları, ihbarda bulunanın isnat ettiği fiilin işlenmediğini bilmesini arar (TCK m.267/1, m.271/1). Vergi kaçakçılığı ihbarının nereye yapıldığı ve ihbarcıya ödenen ikramiye için: vergi kaçakçılığı ihbarı.

6.4. Asılsız Şikâyet Nedeniyle Manevi Tazminat

Asılsız şikâyet nedeniyle manevi tazminat, ceza davasından ayrı olarak hukuk mahkemesinde istenebilir. Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren bu zararı gidermekle yükümlüdür ve kişilik hakkı zedelenen kişi manevi tazminat isteyebilir (Türk Borçlar Kanunu m.49, m.58). Suç uydurma suçunda ihbar belirli bir kişiyi hedef almaz; bu yüzden kişilik hakkı zedelenen bir kişi her olayda bulunmaz. Asılsız şikâyet belirli bir kişiye yönelmişse zarar gören kişi bellidir ve olay aynı zamanda iftira suçu bakımından incelenir (TCK m.267/1). Tazminat davasının açılışı için: maddi ve manevi tazminat davası.

7. Suç Uydurma Suçu Nasıl İhbar Edilir?

Suç uydurma suçu, suçun işlendiğini öğrenen herkes tarafından Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa bildirilebilir; suç şikâyete bağlı olmadığı için ihbarda bulunanın suçtan zarar görmüş olması gerekmez (CMK m.158/1, m.160/1). Süreç şu sırayla ilerler:

1. İhbar Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa, yazılı dilekçeyle ya da tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak yapılır (CMK m.158/1, m.158/5). Dilekçenin nasıl kurulacağı için: şikâyet dilekçesi örneği.
2. Cumhuriyet savcısı suç uydurma izlenimi veren durumu öğrenince kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere işin gerçeğini araştırır; şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplar (CMK m.160/1-2).
3. Soruşturma sonunda kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilemezse savcılık kovuşturmaya yer olmadığına karar verir; kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilir (CMK m.172/1). Ayrıntı için: kovuşturmaya yer olmadığına dair karar.
4. Dava açılırsa yargılama asliye ceza mahkemesinde yapılır (5235 sayılı Kanun m.11).