Delil Karartma Suçu Nedir? Cezası ve Şartları (TCK 281)

Delil karartma suçu, gerçeğin meydana çıkmasını engellemek amacıyla bir suçun delillerini yok etmek, silmek, gizlemek, değiştirmek veya bozmaktır; cezası altı aydan beş yıla kadar hapistir (Türk Ceza Kanunu m.281/1). Kanundaki adı “suç delillerini yok etme, gizleme veya değiştirme”dir. Kişinin kendi işlediği veya işlenişine iştirak ettiği suçun delili nedeniyle bu maddeye göre ceza verilmez; ancak yakınlar için böyle bir istisna yoktur. Bu yazı, bir suçla ilgili delili ortadan kaldırdığı, sakladığı veya değiştirdiği gerekçesiyle hakkında soruşturma yürütülen kişi ile tutuklama kararında “delil karartma şüphesi” gerekçesini gören şüpheli veya yakını için hazırlanmıştır; suçun şartları, cezası, etkin pişmanlık, tutuklama nedeniyle farkı ve usul kuralları madde dayanaklarıyla anlatılır.

1. Delil Karartma Suçu: Öne Çıkanlar

• Delil karartma suçunun cezası altı aydan beş yıla kadar hapistir; kamu görevlisi göreviyle bağlantılı işlerse ceza yarı oranında artırılır (TCK m.281/1-2).
• Delil karartma suçunda kişiye kendi işlediği veya işlenişine iştirak ettiği suçun delili nedeniyle ceza verilmez; eş, çocuk veya kardeş için ise istisna yoktur (TCK m.281/1).
• Gizlenen delilleri ilişkin olduğu suç nedeniyle hüküm verilmeden önce mahkemeye teslim eden kişinin cezasının beşte dördü indirilir; indirim yalnız gizlenen delil için geçerlidir (TCK m.281/3).
• Delil karartma suçu ile tutuklama nedeni olan “delilleri yok etme, gizleme veya değiştirme” şüphesi ayrı kurumlardır; birincisi suç, ikincisi koruma tedbirinin gerekçesidir (TCK m.281; CMK m.100/2-b).
• Delil karartma suçu şikâyete tabi değildir ve uzlaştırma kapsamında değildir (CMK m.160/1, m.253/1).
• Delil karartma suçunda dava zamanaşımı temel şekilde sekiz yıl, kamu görevlisinin işlediği hâlde on beş yıldır (TCK m.66/1-d, m.66/1-e).

2. Delil Karartma Suçu Nedir? TCK 281 Ne Düzenler?

Delil karartma suçu, gerçeğin meydana çıkmasını engellemek amacıyla bir suçun delillerini yok eden, silen, gizleyen, değiştiren veya bozan kişinin işlediği suçtur. Suç Türk Ceza Kanunu’nun 281. maddesinde (TCK 281) “suç delillerini yok etme, gizleme veya değiştirme” başlığıyla düzenlenir ve temel cezası altı aydan beş yıla kadar hapistir (TCK m.281/1).

Delil karartma suçunun koruduğu şey, bir suçla ilgili gerçeğin ortaya çıkarılmasıdır. Savcılık soruşturmada şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayıp muhafaza altına almakla yükümlüdür (CMK m.160/2); delili yok eden veya gizleyen kişi bu toplama işlemini engeller. “Delil karartma” ifadesi günlük dilde ve haberlerde kullanılır; kanun metninde bu ifade geçmez. Maddenin resmî metni Mevzuat Bilgi Sistemi’nde Türk Ceza Kanunu içinde yayımlanır.

2.1. Delil Karartma Suçunun Unsurları

Delil karartma suçunun oluşması için üç unsurun birlikte bulunması gerekir. Madde metni bunları tek cümlede sayar (TCK m.281/1):

• Konu: Davranış bir suçun delillerine yönelmelidir. Madde “bir suçun delillerini” ifadesini kullanır; suçla ilgisi olmayan bir belge veya eşya üzerindeki davranış bu maddenin konusu değildir.
• Hareket: Kişi delili yok etmeli, silmeli, gizlemeli, değiştirmeli veya bozmalıdır. Bu beş hareketten biri yeterlidir; sayılan hareketler seçimliktir.
• Amaç: Hareket, gerçeğin meydana çıkmasını engellemek amacıyla yapılmalıdır. Aynı hareket başka bir amaçla yapılmışsa bu madde uygulanmaz.

“Silen” hareketi, kâğıt belgenin yanında elektronik ortamdaki kayıtları da karşılayan bir ifadedir. Örneğin bir olayın görüntülerini taşıyan kamera kaydının silinmesi, bir yazışmanın telefondan kaldırılması veya olay yerindeki bir eşyanın saklanması, sayılan hareketlerden birine girer. Bu örneklerin suç oluşturması için kaydın bir suçun delili olması ve davranışın gerçeğin ortaya çıkmasını engellemek amacıyla yapılması ayrıca gerekir.

2.2. Delil Karartma Suçunda Amaç: Gerçeğin Meydana Çıkmasını Engellemek

Delil karartma suçu ancak gerçeğin meydana çıkmasını engellemek amacıyla işlenebilir (TCK m.281/1). Bu amaç suçun kurucu unsurudur: kişi bir kaydı veya eşyayı bu amaçla değil de başka bir nedenle, örneğin cihazında yer açmak ya da kişisel yazışmalarını kimsenin görmemesi için silmişse, hareket gerçekleşmiş olsa bile delil karartma suçu oluşmaz.

Amaç, kişinin iç dünyasına ait olduğu için doğrudan gözlenemez ve somut olayın koşullarından değerlendirilir. Madde metni, suçun oluşması için hakkında soruşturma başlatılmış olmasını ayrıca şart koşmaz; aranan şey, bir suçun delilinin gerçeğin ortaya çıkmasını engellemek amacıyla ortadan kaldırılması veya değiştirilmesidir.

2.3. Delil Karartma Suçunu Kimler İşleyebilir?

Delil karartma suçunu herkes işleyebilir; maddede fail için özel bir sıfat aranmaz (TCK m.281/1). Sanığın yakını, arkadaşı, işyeri çalışanı veya olayla hiç ilgisi olmayan üçüncü kişi bu suçun faili olabilir. Tek istisna, kişinin kendi işlediği veya işlenişine iştirak ettiği suçtur; bu hâlde ceza verilmez (aşağıda ayrıca anlatılmıştır).

Kamu görevlisi olmak suçun şartı değildir, cezayı artıran bir sebeptir. Kamu görevlisi, kamusal faaliyetin yürütülmesine atama veya seçilme yoluyla ya da herhangi bir surette sürekli, süreli veya geçici olarak katılan kişidir (TCK m.6/1-c).

2.4. Delil Karartma Suçunda Teşebbüs

Delil karartma suçunda da suça teşebbüsün genel hükmü uygulanır. Kişi, işlemeyi kastettiği suçu elverişli hareketlerle doğrudan doğruya icraya başlayıp da elinde olmayan nedenlerle tamamlayamazsa teşebbüsten sorumlu tutulur ve verilecek cezanın dörtte birinden dörtte üçüne kadarı indirilir (TCK m.35/1-2). Örneğin delili yok etmek için harekete geçen ama kolluk müdahalesiyle bunu tamamlayamayan kişi bu kapsamda değerlendirilir. Ayrıntı: suça teşebbüs.

3. Delil Karartma Suçu Cezası Ne Kadar?

Delil karartma suçunun cezası temel şeklinde altı aydan beş yıla kadar hapistir (TCK m.281/1). Madde adli para cezasını seçenek ceza olarak öngörmez. Cezayı değiştiren iki hâl ve sonuçları şöyledir:

Hâl	Dayanak	Sonuç
Temel şekil	TCK m.281/1	Altı aydan beş yıla kadar hapis
Suçun kamu görevlisi tarafından göreviyle bağlantılı olarak işlenmesi	TCK m.281/2	Ceza yarı oranında artırılır
Gizlenen delillerin, ilişkin olduğu suç nedeniyle hüküm verilmeden önce mahkemeye teslim edilmesi	TCK m.281/3	Cezanın beşte dördü indirilir
Delilin kişinin kendi işlediği veya işlenişine iştirak ettiği suça ait olması	TCK m.281/1	Bu fıkraya göre ceza verilmez

3.1. Delil Karartma Suçunu Kamu Görevlisi İşlerse

Delil karartma suçu kamu görevlisi tarafından göreviyle bağlantılı olarak işlenirse verilecek ceza yarı oranında artırılır (TCK m.281/2). Artırım için kişinin kamu görevlisi olması yetmez; davranışın görevle bağlantılı olması gerekir. Örneğin olay yerindeki eşyayı veya soruşturma dosyasındaki bir belgeyi görevi sırasında ortadan kaldıran kamu görevlisi bu fıkra kapsamındadır; görevi dışında, özel hayatında aynı davranışı yapan kamu görevlisi ise temel cezadan sorumlu olur.

Kamu görevlisi artırımı zamanaşımı süresini de değiştirir: artırılmış ceza üst sınırı beş yılı aştığı için on beş yıllık zamanaşımı uygulanır (bkz. Delil Karartma Suçunda Zamanaşımı).

3.2. Delil Karartma Suçunda Adli Para Cezası, Erteleme ve HAGB

Delil karartma suçunda hükmedilen hapis cezası bir yıl veya daha azsa kısa süreli hapis cezasıdır ve mahkeme bu cezayı adli para cezasına veya kanunda sayılan diğer seçenek yaptırımlardan birine çevirebilir (TCK m.49/2, m.50/1). Temel cezanın alt sınırı altı ay olduğu için bu yol, cezanın alt sınıra yakın belirlendiği hâllerde açılır. Ayrıntı: adli para cezası nedir.

İki yıl veya daha az süreli hapis cezası ertelenebilir. Bunun için kişinin daha önce kasıtlı bir suçtan üç aydan fazla hapis cezasına mahkûm edilmemiş olması ve mahkemede, yargılama sürecinde gösterdiği pişmanlık nedeniyle tekrar suç işlemeyeceği kanaatinin oluşması gerekir (TCK m.51/1). Ayrıntı: hapis cezasının ertelenmesi.

Hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezasıysa mahkeme hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına da karar verebilir (CMK m.231/5). Bunun için sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olması, yeniden suç işlemeyeceği kanaati ve suçla mağdura veya kamuya verilen zararın tamamen giderilmesi gerekir; sanık beş yıllık denetim süresine tabi tutulur (CMK m.231/6, m.231/8). HAGB verilen hükümdeki hapis cezası ayrıca ertelenemez ve kısa süreliyse seçenek yaptırıma çevrilemez (CMK m.231/7). CMK m.231’in bu fıkraları 16.07.2026 tarihli 7589 sayılı Kanun’un 15. maddesiyle değiştirilmiş metinleriyle yürürlüktedir; ayrıntı: HAGB nedir.

4. Delil Karartma Suçunda Kendi Suçunun Delilini Yok Etmek

Delil karartma suçunda kişiye, kendi işlediği veya işlenişine iştirak ettiği suçla ilgili olarak bu fıkra hükmüne göre ceza verilmez (TCK m.281/1). Hırsızlık yapan kişinin çaldığı eşyayı saklaması veya yaralama olayına karışan kişinin üzerindeki kanlı giysiyi yok etmesi, bu kişi bakımından ayrı bir delil karartma suçu olarak cezalandırılmaz. Kişi asıl suçtan sorumlu olmaya devam eder.

Kanun bu durumda fiilin suç olmaktan çıktığını değil, kişiye bu fıkraya göre ceza verilmeyeceğini söyler. İstisna kişiseldir: aynı delili sanıkla birlikte yok eden ama asıl suça katılmamış olan üçüncü kişi, amaç unsuru da varsa delil karartma suçundan sorumlu olur.

“İşlenişine iştirak ettiği suç” ifadesi, asıl suçun faili, azmettireni ve yardım edenini kapsar. Suçun kanuni tanımındaki fiili birlikte gerçekleştiren kişilerin her biri fail olarak (TCK m.37/1), başkasını suç işlemeye azmettiren kişi işlenen suçun cezasıyla (TCK m.38/1), suçun işlenmesine yardım eden kişi ise yardım eden sıfatıyla (TCK m.39/1) sorumlu olur. Ayrıntı: iştirak ne demek.

4.1. Delil Karartma Suçunda Önceden Verilen Söz: Yardım Eden mi, Delil Karartan mı?

Delil karartma suçunda davranışın asıl suçtan önce mi sonra mı kararlaştırıldığı sonucu değiştirir. Suç işlenmeden önce faile “iş bittikten sonra delilleri ben ortadan kaldırırım” diye söz veren kişi, fiilin işlenmesinden sonra yardımda bulunacağını vaat ettiği için asıl suçtan yardım eden sıfatıyla sorumlu olur (TCK m.39/2-a). Bu kişi asıl suça iştirak etmiş sayıldığı için, sonradan delili yok etmesi kendisi bakımından m.281/1’deki istisnaya girer; iki hükmün birlikte okunmasından çıkan sonuç, bu kişinin delil karartmadan değil asıl suçtan yardım eden olarak cezalandırılmasıdır.

Önceden hiçbir söz ya da katkı olmadan, suç işlendikten sonra devreye girip delili ortadan kaldıran kişi ise asıl suça iştirak etmiş değildir. Bu kişi, amaç unsuru da varsa delil karartma suçundan sorumlu olur (TCK m.281/1). Aynı davranışın hangi hükme gireceği, somut olayda sözün veya katkının asıl suçtan önce verilip verilmediğinin ispatına bağlıdır.

4.2. Delil Karartma Suçunda Akraba İstisnası Var mı?

Delil karartma suçunda eş, çocuk, anne, baba veya kardeş için ceza verilmemesini öngören bir hüküm yoktur. TCK m.281 yalnız kişinin kendi işlediği veya işlenişine iştirak ettiği suçu istisna tutar (TCK m.281/1). Oğlunun işlediği suçun delilini saklayan anne, amaç unsuru da varsa delil karartma suçundan sorumlu olabilir.

Bu durum, aynı bölümdeki komşu maddelerden farklıdır ve karışıklığın kaynağı da budur:

Suç	Yakınlara ilişkin hüküm
Delil karartma (TCK m.281)	Yakın istisnası yok; yalnız kişinin kendi işlediği veya iştirak ettiği suç istisnadır
Suçluyu kayırma (TCK m.283/3)	Üstsoy, altsoy, eş, kardeş veya diğer suç ortağı işlerse cezaya hükmolunmaz
Tutuklu, hükümlü veya suç delillerini bildirmeme (TCK m.284/4)	Üstsoy, altsoy, eş veya kardeş işlerse cezaya hükmolunmaz

Tablonun gösterdiği sonuç şudur: oğlunun sakladığı delilin yerini bilip savcılığa söylemeyen anne cezalandırılmaz (TCK m.284/2, m.284/4); aynı delili kendi eliyle yok eden anne ise delil karartma suçundan sorumlu olabilir (TCK m.281/1). Hangi maddenin uygulanacağı, kişinin delili bilerek bildirmemesine mi yoksa delile kendisinin müdahale etmesine mi dayandığına göre değişir. Yakınlığın diğer maddelerdeki sonuçları için: suçluyu kayırma suçu (TCK 283).

5. Delil Karartma Suçunda Etkin Pişmanlık

Delil karartma suçunda etkin pişmanlık, gizlenen delillerin mahkemeye teslim edilmesidir. İlişkin olduğu suç nedeniyle hüküm verilmeden önce gizlenen delilleri mahkemeye teslim eden kişi hakkında, delil karartma suçu nedeniyle verilecek cezanın beşte dördü indirilir (TCK m.281/3).

Etkin pişmanlık hükmünün üç sınırı madde metninden çıkar:

• Yalnız gizlenen delil: Madde “gizlenen delilleri” teslim etmekten söz eder. Yok edilen, silinen veya bozulan delil teslim edilemeyeceği için bu indirim o hâllere uygulanamaz.
• Süre, asıl suçun hükmüne bağlıdır: Teslimin, delilin ilişkin olduğu suç nedeniyle hüküm verilmeden önce yapılması gerekir. Ölçüt delil karartma davası değil, delili gizlenen asıl suçun yargılamasıdır. Teslim için yargılamanın başlamamış olması aranmaz; madde yalnız ilişkin olduğu suç nedeniyle hükmün henüz verilmemiş olmasını arar (TCK m.281/3).
• İndirim oranı sabittir: Madde “beşte dördüne kadarı” değil “beşte dördü indirilir” der; teslim şartları gerçekleşmişse mahkeme bu oranda indirim yapar.

Madde teslim yeri olarak mahkemeyi sayar. Etkin pişmanlığın genel kuralları ve diğer suçlardaki karşılıkları için: etkin pişmanlık nedir.

6. Delil Karartma Suçu ile Tutuklamadaki “Delil Karartma Şüphesi” Farkı

Delil karartma suçu ile tutuklama kararlarında geçen “delil karartma şüphesi” aynı şey değildir. Delil karartma suçu, TCK m.281’de tanımlanan ve hapis cezası gerektiren bir suçtur. Delil karartma şüphesi ise ceza muhakemesinde bir tutuklama nedenidir: şüpheli veya sanığın davranışları delilleri yok etme, gizleme veya değiştirme hususunda kuvvetli şüphe oluşturuyorsa tutuklama nedeni var sayılabilir (CMK m.100/2-b). Kanunun resmî metni Mevzuat Bilgi Sistemi’nde Ceza Muhakemesi Kanunu içinde yayımlanır.

İki kurum, farklı kişiler ve farklı sonuçlar için işler:

Ölçüt	Delil karartma suçu	Delil karartma şüphesi (tutuklama nedeni)
Kanun	TCK m.281	CMK m.100/2-b
Niteliği	Suç	Tutuklama nedeni, koruma tedbirinin gerekçesi
Kimi ilgi­len­di­rir	Başkasının suçunun delilini karartan herkes; kişinin kendi suçu istisnadır	Hakkında soruşturma veya kovuşturma yürütülen şüpheli ya da sanık
Ne aranır	Delilin yok edilmesi, silinmesi, gizlenmesi, değiş­ti­ril­mesi veya bozulması ve gerçeğin ortaya çıkmasını engelleme amacı	Dav­ra­nış­la­rın bu konuda kuvvetli şüphe oluşturması
Sonuç	Altı aydan beş yıla kadar hapis	Tutuklama veya tutuklama yerine adli kontrol

İki kurum bir noktada kesişir. Kendi suçunun delilini yok eden kişi TCK m.281/1’e göre delil karartma suçundan ceza almaz; ancak bu kişi aynı dosyanın şüphelisiyse, delilleri yok etme veya gizleme yönündeki davranışları kendi dosyasında tutuklama nedeni olarak değerlendirilebilir (CMK m.100/2-b). Tutuklama için ayrıca kuvvetli suç şüphesini gösteren somut delillerin bulunması gerekir ve tutuklama işin önemi, verilmesi beklenen ceza veya güvenlik tedbiriyle ölçülü olmalıdır (CMK m.100/1). Tutuklama sebepleri varsa şüphelinin tutuklanması yerine adli kontrol altına alınmasına da karar verilebilir (CMK m.109/1). Ayrıntı: tutuklama nedir ve adli kontrol nedir.

Aynı fıkra tanık, mağdur veya başkaları üzerinde baskı yapılması girişimini de ayrı bir tutuklama nedeni olarak sayar (CMK m.100/2-b). Tutuklama kararında bu iki gerekçe çoğu zaman birlikte yazılır, ama hukuki anlamları farklıdır: biri delile, diğeri kişilere yönelik davranışı ifade eder.

6.1. Delil Karartma Suçunda Tutuklama

Delil karartma suçlamasında tutuklama kanunen yasak değildir. Tutuklama yasağı yalnız adli para cezası gerektiren suçlar ile hapis cezasının üst sınırı iki yıldan fazla olmayan suçlar içindir (CMK m.100/4); delil karartma suçunun üst sınırı beş yıldır. Delil karartma suçu, tutuklama nedeninin var sayılabildiği katalog suçlar arasında sayılmaz (CMK m.100/3). Bu nedenle delil karartma suçlamasıyla tutuklama için kuvvetli suç şüphesini gösteren somut deliller ile kaçma şüphesi veya delil karartma şüphesi gibi bir tutuklama nedeni birlikte aranır ve tutuklama ölçülü olmalıdır (CMK m.100/1-2). Katalog suçların listesi için: katalog suçlar nelerdir.

7. Delil Karartma Suçu ile Karıştırılan Suçlar

Delil karartma suçu; suçluyu kayırma, suç delillerini bildirmeme ve bilişim sistemindeki verileri yok etme suçlarıyla karıştırılır. Aralarındaki fark, davranışın neye yöneldiğine ve maddenin bir amaç arayıp aramadığına göre belirlenir:

Suç	Davranış	Ceza
Delil karartma (TCK m.281/1)	Gerçeğin ortaya çıkmasını engellemek amacıyla bir suçun delillerini yok etmek, silmek, gizlemek, değiştirmek veya bozmak	Altı aydan beş yıla kadar hapis
Suçluyu kayırma (TCK m.283/1)	Suç işleyen kişiye araştırma, yakalanma, tutuklanma veya hükmün infazından kurtulması için imkân sağlamak	Altı aydan beş yıla kadar hapis
Suç delillerini bildirmeme (TCK m.284/2)	Baş­ka­la­rı­nın sakladığı delil ve eserlerin yerini bildiği hâlde yetkili makamlara bildirmemek	Bir yıla kadar hapis (TCK m.284/1 atfıyla)
Verileri yok etme veya değiştirme (TCK m.244/2)	Bir bilişim sis­te­min­deki verileri bozmak, yok etmek, değiştirmek veya erişilmez kılmak	Altı aydan üç yıla kadar hapis

7.1. Delil Karartma Suçu ile Suçluyu Kayırma Arasındaki Fark

Delil karartma suçu ile suçluyu kayırma arasındaki fark, davranışın yöneldiği şeydir. Delil karartmada davranış delile yönelir: kişi bir suçun delilini yok eder, gizler veya değiştirir (TCK m.281/1). Suçluyu kayırmada davranış kişiye yönelir: suç işleyen kişiye araştırma, yakalanma, tutuklanma veya hükmün infazından kurtulma imkânı sağlanır (TCK m.283/1). İki suçun temel cezası aynıdır, ama suçluyu kayırmada yakınlar için cezaya hükmolunmaz (TCK m.283/3), delil karartmada bu istisna yoktur. Suçluyu saklamanın cezası ve şartları için: suçluyu kayırma suçu (TCK 283).

7.2. Delil Karartma Suçu ile Suç Delillerini Bildirmeme Arasındaki Fark

Delil karartma suçu delile aktif bir müdahale gerektirir; suç delillerini bildirmeme ise bilgiyi saklamaktır. Delili kendi eliyle gizleyen kişi TCK m.281/1’e göre sorumlu olur. Delilin başkaları tarafından saklandığı yeri bildiği hâlde yetkili makamlara bildirmeyen kişi ise TCK m.284/2’ye göre bir yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır (TCK m.284/1-2). Bildirmeme suçunda üstsoy, altsoy, eş veya kardeş için cezaya hükmolunmaz (TCK m.284/4).

7.3. Delil Karartma Suçu ve Bilişim Sistemindeki Verileri Silmek

Delil karartma suçunun “silen” hareketi ile bilişim sistemindeki verileri yok etme suçu aynı davranışta buluşabilir. TCK m.244/2, bir bilişim sistemindeki verileri bozan, yok eden, değiştiren veya erişilmez kılan kişiyi altı aydan üç yıla kadar hapisle cezalandırır ve bunun için bir amaç aramaz. TCK m.281/1 ise konuyu bir suçun delili ile, hareketi de gerçeğin ortaya çıkmasını engelleme amacıyla sınırlar.

Bir kişi, bir suçun delilini taşıyan elektronik kaydı bu amaçla başkasına ait bir bilişim sisteminden silerse, aynı fiil iki suçun unsurlarını birlikte taşıyabilir. İşlediği bir fiil ile birden fazla farklı suçun oluşmasına sebep olan kişi, bunlardan en ağır cezayı gerektiren suçtan cezalandırılır (TCK m.44/1). Ayrıntı: içtima ne demek ve bilişim suçları nelerdir.

8. Delil Karartma Suçu Şikâyete Tabi mi?

Delil karartma suçu şikâyete tabi değildir. TCK m.281, soruşturma ve kovuşturmayı şikâyete bağlayan bir hüküm içermez. Cumhuriyet savcısı, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez işin gerçeğini araştırmaya başlar (CMK m.160/1).

Delil karartma suçunun şikâyete tabi olmamasının iki sonucu vardır:

• Delil karartma suçu için şikâyet süresi yoktur. Altı aylık şikâyet süresi yalnız soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlarda uygulanır (TCK m.73/1); delil karartmada süre sınırı dava zamanaşımıdır.
• Delil karartma suçunda asıl suçun mağduru ile yapılan anlaşma soruşturmayı sona erdirmez; kamu davası şikâyetten bağımsız olarak yürür.

8.1. Delil Karartma Suçunda Uzlaşma

Delil karartma suçu uzlaştırma kapsamında değildir. Uzlaştırma, soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlarda ve CMK’nın ayrıca saydığı suçlarda uygulanır; TCK m.281 bu listede yer almaz (CMK m.253/1). Aynı fıkrada adli süreçteki çocuklar için öngörülen genişletme de üst sınırı üç yılı geçmeyen suçlarla ve mağdurun gerçek veya özel hukuk tüzel kişisi olmasıyla sınırlıdır; delil karartma suçunun üst sınırı beş yıldır. Uzlaştırmanın genel kuralları için: uzlaşma nedir.

9. Delil Karartma Suçunda Zamanaşımı

Delil karartma suçunun temel şeklinde dava zamanaşımı süresi sekiz yıldır. Beş yıldan fazla olmamak üzere hapis cezası gerektiren suçlarda kamu davası sekiz yılın geçmesiyle düşer ve süre belirlenirken suçun kanunda yer alan cezasının üst sınırı esas alınır (TCK m.66/1-e, m.66/4). Delil karartma suçunun üst sınırı beş yıldır.

Delil karartma suçu kamu görevlisi tarafından göreviyle bağlantılı işlenmişse zamanaşımı on beş yıldır. Dava zamanaşımı süresi belirlenirken dosyadaki delillere göre daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hâller de göz önünde bulundurulur (TCK m.66/3). Yarı oranındaki artırım (TCK m.281/2) üst sınırı beş yılın üzerine çıkardığı için, beş yıldan fazla ve yirmi yıldan az hapis cezasını gerektiren suçlara uygulanan on beş yıllık süre uygulanır (TCK m.66/1-d).

Zamanaşımı, tamamlanmış suçlarda suçun işlendiği günden işlemeye başlar (TCK m.66/6). Delil karartma suçunda başlangıç, delilin yok edildiği, gizlendiği veya değiştirildiği gündür; asıl suçun işlendiği gün değildir. Zamanaşımının genel kuralları için: dava zamanaşımı.

10. Delil Karartma Suçunda Görevli Mahkeme

Delil karartma suçunda görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir. Ağır ceza mahkemesi kanunda sayılan suçlara ve on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlara bakar (5235 sayılı Kanun m.12); delil karartma suçu, kamu görevlisinin işlediği hâl dahil bunlar arasında değildir. Sulh ceza hâkimliği ve ağır ceza mahkemelerinin görevleri dışında kalan dava ve işlere asliye ceza mahkemeleri bakar (5235 sayılı Kanun m.11). Asliye ceza mahkemesinin görev alanı için: asliye ceza mahkemesi nedir.

Delil karartma suçunun Türk Ceza Kanunu’ndaki komşu maddelerinde düzenlenen suçlar için: iftira suçu (TCK 267), yalan tanıklık suçu (TCK 272), kara para aklama suçu (TCK 282) ve suçluyu kayırma suçu (TCK 283).