Şikâyet dilekçesini başvuru görevlisine teslim eden kişi

Ceza Muhakemesi

Şikayet Dilekçesi Örneği ve Savcılığa Suç Duyurusu

12 dk okumaYayımlanma:Son güncelleme:Yazan Av. Halit Süha Bahçeci

Şikayet dilekçesi, bir suçun soruşturulması için Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa yapılan yazılı başvurudur. Bu yazı, suçtan zarar gördüğünü düşünen ya da bir suçu savcılığa bildirmek isteyen kişi için şikayet dilekçesinin nereye verileceğini, nasıl yazılacağını ve verildikten sonra ne olacağını açıklar. Başvuru yazılı veya sözlü yapılabilir; yanlış mercie verilen dilekçe ilgili savcılığa gönderilir (Ceza Muhakemesi Kanunu m.158). Aşağıda doldurulabilir iki şikayet dilekçesi örneği yer alır. Dilekçenin akıbetini çoğu zaman açıklamalar bölümü belirler: soyut ve genel nitelikteki bir şikayet, soruşturma başlatılmadan reddedilebilir (m.158/6).

1. Şikayet Dilekçesi Örneği: Öne Çıkanlar

  • Şikayet dilekçesi Cumhuriyet başsavcılığına, polise veya jandarmaya verilebilir; valilik, kaymakamlık veya mahkemeye verilen dilekçe başsavcılığa gönderilir (CMK m.158/1-2).
  • Şikayet dilekçesi yazmak zorunlu değildir; başvuru tutanağa geçirilmek üzere sözlü de yapılabilir (CMK m.158/5).
  • Soyut ve genel nitelikteki şikayette soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verilir; şikayet edilene şüpheli sıfatı verilmez ve karara itiraz edilebilir (CMK m.158/6).
  • Şikayete bağlı suçlarda şikayet süresi, fiili ve faili öğrenme gününden itibaren altı aydır; hakaret suçunda bu süre fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez (TCK m.73/1-2).
  • Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara, tebliğden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilir (CMK m.173/1).

2. Şikayet Dilekçesi Nedir? Suç Duyurusundan Farkı

Şikayet dilekçesi, bir suçun işlendiğini savcılığa veya kolluğa bildiren ve failin cezalandırılması için soruşturma yapılmasını isteyen yazılı başvurudur. Ceza Muhakemesi Kanunu ihbar ve şikayeti aynı maddede düzenler ve ikisinin de aynı mercilere yapılabileceğini öngörür (CMK m.158/1). Uygulamada “şikayet dilekçesi” ile “suç duyurusu dilekçesi” çoğu zaman aynı belge için kullanılır; ayrım, başvuranın kim olduğunda ve süre bakımından ortaya çıkar.

  • Suç duyurusu (ihbar): Bir suçun işlendiğini öğrenen herkesin yapabileceği bildirimdir. Suçtan zarar görmüş olmak gerekmez. Savcı, ihbar veya başka bir yolla suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez araştırmaya başlar (CMK m.160/1).
  • Şikayet: Soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı suçlarda, şikayet hakkı olan kişinin yaptığı başvurudur. Bu suçlarda yetkili kişi altı ay içinde şikayette bulunmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz (Türk Ceza Kanunu m.73/1).

Bu ayrımın pratik sonucu süredir. Şikayete bağlı bir suçta şikayet dilekçesi süresinde verilmelidir ve şikayet iradesi açıkça yazılmalıdır. Şikayete bağlı olmayan bir suçta TCK m.73’teki altı aylık süre uygulanmaz; ihbar savcılığı harekete geçirir. Suç duyurusunun başvuru yolları, UYAP üzerinden yapılması ve sonrasında izlenen aşamalar savcılığa suç duyurusu nasıl yapılır yazısında ayrıca açıklanmıştır. Hangi suçların şikayete bağlı olduğu ve şikayetten vazgeçmenin sonuçları için şikayetten vazgeçme yazımıza, “müşteki” teriminin anlamı için müşteki ne demek yazımıza bakabilirsiniz.

3. Şikayet Dilekçesi Nereye Verilir?

Şikayet dilekçesi Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluk makamlarına (polis, jandarma) verilir (CMK m.158/1). Kanun başka mercilere yapılan başvuruyu da geçersiz saymaz; bu başvuruları ilgili başsavcılığa gönderir. Aşağıdaki tablo, dilekçenin verildiği yere göre ne olacağını gösterir:

Şikayet dilek­çe­si­nin verildiği yerSonuçDayanak
Cumhuriyet baş­sav­cı­lığıDoğrudan yetkili mercidirCMK m.158/1
Kolluk (polis merkezi, jandarma karakolu)Başvuru geçerlidir; kolluk olayı Cumhuriyet savcısına derhal bildirirCMK m.158/1 · m.161/2
Valilik, kaymakamlık veya mahkemeİlgili Cumhuriyet baş­sav­cı­lı­ğına gönderilirCMK m.158/2
Türkiye’nin yurt dışındaki elçilik ve kon­so­los­luk­larıYurt dışında işlenip Türkiye’de takibi gereken suçlarda başvuru yapılabilirCMK m.158/3
Kamu görev­li­si­nin bağlı olduğu kurum idaresiKamu göreviyle bağlantılı suçta gecik­mek­si­zin baş­sav­cı­lığa gönderilirCMK m.158/4

Bu düzenlemenin sonucu şudur: yanlış mercie verilen şikayet dilekçesi kaybolmaz, kanun onu ilgili başsavcılığa ulaştırır. Karakola verilen şikayet dilekçesinde de soruşturmayı savcı yürütür; adli kolluk görevlileri el koydukları olayları emrinde çalıştıkları Cumhuriyet savcısına derhal bildirmekle yükümlüdür (CMK m.161/2). Şikayet bir Cumhuriyet savcısının görevle ilgili tutum veya işlemine yöneliyorsa merci farklıdır: hâkim ve savcılar hakkındaki ihbar ve şikayetleri Hâkimler ve Savcılar Kurulu inceler; ayrıntı ve dilekçe örneği savcıyı şikayet dilekçesi örneği yazımızdadır. Karakola verilecek şikayet dilekçesi, örnekteki hitap satırı “[İlçe] Polis Merkezi Amirliğine” veya “[İlçe] Jandarma Komutanlığına” olarak değiştirilerek kullanılabilir.

3.1. Şikayet Dilekçesi Vermeden Sözlü Başvuru

Şikayet dilekçesi yazmak zorunlu değildir. İhbar veya şikayet, yazılı olarak ya da tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak yapılabilir (CMK m.158/5). Sözlü başvuruda görevli, beyanı tutanağa yazar. Dilekçe yazamayan veya şablon bulamayan kişinin başvuru hakkı bu nedenle ortadan kalkmaz. Sözlü beyanda da olayın tarihi, yeri, nasıl gerçekleştiği ve deliller somut olarak anlatılmalıdır; soyut beyan yazılı dilekçedeki aynı sonuca yol açar (m.158/6).

3.2. Şikayet Dilekçesi İçin Avukat Gerekir mi?

Şikayet dilekçesi vermek için avukat gerekmez; CMK m.158 başvuruyu avukat aracılığıyla yapılma şartına bağlamaz. Vekil aracılığıyla başvuruluyorsa dilekçede vekilin adı, baro sicili ve adresi yer alır. Kanun bazı suçlarda vekili olmayan mağdur ve şikayetçiye soruşturma evresinde barodan avukat görevlendirilmesini isteme hakkı tanır: cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı veya ısrarlı takip suçları, kadına karşı işlenen kasten yaralama, işkence veya eziyet suçları ve alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlar (CMK m.234/1-a-3).

3.3. Şikayet Dilekçesi İçin Harç Ödenir mi?

Şikayet dilekçesi için tarifede ayrı bir harç kalemi yoktur. Harçlar Kanunu, yargı işlemlerinden kanuna bağlı (1) sayılı tarifede yazılı olanları yargı harçlarına tabi tutar (Harçlar Kanunu m.2). Cari tarife (Harçlar Kanunu Genel Tebliği, Seri No: 98) mahkemelerde dava açma, davaya müdahale ve benzeri taleplerin harçlarını sayar; Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa yapılan ihbar ya da şikayet için bir harç kalemi içermez. Avukat aracılığıyla başvuruluyorsa avukatlık ücreti ise bu harç sorusundan ayrı bir konudur.

4. Şikayet Dilekçesi Nasıl Yazılır?

Şikayet dilekçesi; başvurulan mercii, şikayetçinin ve şüphelinin bilgilerini, olayın tarihini, yerini ve nasıl gerçekleştiğini, delilleri ve soruşturma talebini içerecek şekilde yazılır. Ceza Muhakemesi Kanunu dilekçe için sayılı bir içerik listesi getirmez. Ancak soyut ve genel nitelikteki başvuruda soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verildiği için (CMK m.158/6) aşağıdaki unsurlar pratikte dilekçenin sonucunu belirler:

  • Hitap: Dilekçenin verildiği makam yazılır, örneğin “[İl] Cumhuriyet Başsavcılığına”.
  • Şikayetçi bilgileri: Ad, soyad, T.C. kimlik numarası, adres ve telefon. Savcı bu bilgilerle başvurana ulaşır ve kararları bildirir.
  • Şüpheli bilgileri: Biliniyorsa ad, soyad ve adres. Kimlik bilinmiyorsa kimliğin tespit edilemediği yazılır; kanun başvuruyu şüphelinin kimliğinin bilinmesine bağlamaz ve savcı suç izlenimini öğrenince araştırmaya başlar (CMK m.160/1).
  • Suç, suç tarihi ve suç yeri: Fiilin hangi suçu oluşturduğu düşünülüyorsa yazılır. Suçun hukuki nitelendirmesini savcı yapar; emin olunmayan madde numarasını yazmak yerine fiili tarif etmek daha doğrudur.
  • Açıklamalar: Olay tarih, saat, yer ve kişilerle sıralı olarak anlatılır. Dilekçenin ağırlığı bu bölümdedir.
  • Öğrenme tarihi: Şikayete bağlı suçlarda süre fiili ve faili öğrenme gününden başladığı için (TCK m.73/2) olayın ve failin ne zaman, nasıl öğrenildiği yazılır.
  • Deliller: Tanıkların ad ve adresleri, belgeler, mesaj ve ekran görüntüleri, kamera kayıtları, banka kayıtları gibi somut deliller ve elde bulunanların ekleri.
  • Şikayet iradesi ve talep: Şikayete bağlı suçlarda “şikayetçiyim” beyanı açıkça yazılır; sonuç kısmında soruşturma yapılması ve kamu davası açılması istenir.
  • Tarih ve imza.

Adalet Bakanlığı’nın mağdur bilgilendirme sayfası da dilekçenin başvurulan makama hitaben yazılmasını, şikayetçinin ve biliniyorsa şüphelinin kimlik bilgilerinin, suç tarihinin, olayın, delillerin ve kamu davası açılması talebinin dilekçede yer almasını sayar. Bu sayfa bir bilgilendirme metnidir; unsurların kaynağı kanun değil uygulamadır.

Dilekçede yazılan bilgiler soruşturmanın sonunda iddianameye de yansır: iddianamede şikayette bulunan kişinin kimliği ve şikayetin yapıldığı tarih gösterilir (CMK m.170/3). Şikayet tarihinin kayda geçmesi, süre tartışmasında başvurunun ne zaman yapıldığını gösterir.

5. Şikayet Dilekçesi Örneği (Cumhuriyet Başsavcılığına)

Aşağıdaki şikayet dilekçesi örneği, suçtan zarar gören kişinin savcılığa bizzat verdiği başvuru içindir. Köşeli parantez içindeki alanlar olayınıza göre doldurulur. Karakola verilecekse yalnız hitap satırı değiştirilir.

[İL] CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞINA

ŞİKAYETÇİ        : [Ad Soyad] – T.C. Kimlik No: [...]
                   Adres: [...] – Telefon: [...]

ŞÜPHELİ          : [Ad Soyad] – Adres: [...]
                   (Kimliği bilinmiyorsa: "Kimliği tespit edilemeyen kişi veya kişiler")

SUÇ              : [Suçun adı; emin değilseniz fiili kısaca tarif edin]

SUÇ TARİHİ       : [gg.aa.yyyy, saat]

SUÇ YERİ         : [İl / İlçe – açık adres]

ÖĞRENME TARİHİ   : [Fiili ve failin kim olduğunu öğrendiğim tarih: gg.aa.yyyy]

AÇIKLAMALAR      :

1. [gg.aa.yyyy] tarihinde saat [..:..] sıralarında [açık adres] adresinde
   bulunduğum sırada şüpheli [Ad Soyad], [olayın nasıl gerçekleştiği sırasıyla
   ve somut olarak anlatılır].

2. Olay sırasında [tanık ad soyad] hazır bulunmuştur. Olay ayrıca [kamera
   kaydı / mesaj içeriği / belge] ile tespit edilebilir.

3. Şüphelinin kimliğini [gg.aa.yyyy] tarihinde [nasıl öğrenildiği] öğrendim.

4. Şüpheliden şikayetçiyim. Hakkında soruşturma yapılarak kamu davası
   açılmasını istiyorum.

DELİLLER         : Tanık [Ad Soyad – adres], [tarih] tarihli kamera kaydı,
                   [tarih] tarihli mesaj ve ekran görüntüleri, [kurum] kayıtları.

HUKUKİ NEDENLER  : 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.158 ve m.160,
                   ilgili mevzuat.

SONUÇ VE İSTEM   : Yukarıda açıklanan nedenlerle şüpheli hakkında soruşturma
                   yapılmasını, delillerin toplanmasını ve kamu davası
                   açılmasını saygıyla arz ve talep ederim.

                                                           [Tarih]
                                                           Şikayetçi
                                                           [Ad Soyad]
                                                           [İmza]

EKLER            : 1- [Ekran görüntüleri]
                   2- [Belge]

5.1. Şikayet Dilekçesi Örneği: Suç Duyurusu (İhbar) Dilekçesi

Suçtan doğrudan zarar görmeyen ama bir suçu öğrenen kişi, suç duyurusu dilekçesiyle savcılığa bildirimde bulunur. Bu dilekçede şikayet iradesi yerine ihbar yer alır; TCK m.73’teki altı aylık şikayet süresi bu başvuruya uygulanmaz.

[İL] CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞINA

İHBAR EDEN       : [Ad Soyad] – T.C. Kimlik No: [...]
                   Adres: [...] – Telefon: [...]

ŞÜPHELİ          : [Ad Soyad veya "Kimliği tespit edilemeyen kişi veya kişiler"]

KONU             : [Suç olduğu düşünülen fiilin] ihbarıdır.

AÇIKLAMALAR      :

1. [gg.aa.yyyy] tarihinde [açık adres] adresinde [olay somut olarak anlatılır].

2. Bu bilgiyi [nasıl öğrenildiği: gözlem, belge, kayıt] yoluyla öğrendim.

DELİLLER         : [Belge, kayıt, tanık bilgileri]

SONUÇ VE İSTEM   : Yukarıda açıklanan fiil hakkında soruşturma yapılmasını
                   saygıyla arz ederim.

                                                           [Tarih]
                                                           İhbar Eden
                                                           [Ad Soyad]
                                                           [İmza]

5.2. Şikayet Dilekçesi Örneğinde Değiştirilmesi Gereken Alanlar

Şablon dilekçenin biçimini verir; başvurunun sonucunu belirleyen açıklamalar bölümüdür. Örneği kullanmadan önce en az şu alanlar olayınıza göre yeniden yazılmalıdır:

  1. Açıklamalar: Tarih, yer ve olay akışı somut değilse başvuru soyut ve genel sayılabilir (CMK m.158/6). Numaralı yapı korunur, içerik tamamen değiştirilir.
  2. Şikayet iradesi: Şikayete bağlı suçlarda dördüncü maddedeki “şikayetçiyim” beyanı açıkça yazılır. “Bilgi vermek istedim” gibi bir ifade, kişinin şikayetçi olup olmadığı konusunda tereddüt doğurur.
  3. Suç ve madde numarası: Nitelendirmeyi savcı yapar. Emin olunmayan madde numarası yazılmaz; fiil açıkça tarif edilir.
  4. Deliller: Yalnız elde bulunan ya da nereden getirtileceği gösterilebilen deliller yazılır. Savcı, emrindeki kolluk aracılığıyla şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplamakla yükümlüdür (CMK m.160/2); “her türlü delil” gibi genel ifadeler bu yükümlülüğe bir şey eklemez.
  5. Vekil satırı: Dilekçe bizzat veriliyorsa vekil bilgisi yazılmaz; vekil aracılığıyla veriliyorsa vekilin adı, barosu ve sicil numarası şikayetçi bilgilerinin altına eklenir.

Dolandırıcılık olaylarına özgü iki şablon dolandırıcılık şikayet dilekçesi örneği yazımızda, hangi delillerin toplanacağı dolandırıcılık mağduruysanız şikayet ve delil yazımızda yer alır; hakaret içeren mesaj veya paylaşımlar için hakaret suçu cezası yazımıza bakabilirsiniz. Diğer dilekçe türlerinin ortak yapısı dilekçe örnekleri yazımızda yer alır.

6. Şikayet Dilekçesi Soyut Olursa Ne Olur?

Şikayet dilekçesi soyut ve genel nitelikteyse Cumhuriyet başsavcılığı soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verir (CMK m.158/6). Aynı sonuç, ihbar ve şikayet konusu fiilin suç oluşturmadığının herhangi bir araştırma yapılmasını gerektirmeden açıkça anlaşıldığı durumda da doğar. Bu hüküm 2017’de kanun hükmünde kararnameyle eklenmiş, 2018’de 7078 sayılı Kanunla aynen kabul edilmiştir.

Hüküm dört ayrı sonuç doğurur (CMK m.158/6):

  1. Şikayet edilene şüpheli sıfatı verilmez. Hakkında asılsız veya soyut başvuru yapılan kişi bakımından koruyucu bir kuraldır.
  2. Karar şikayetçiye bildirilir ve itiraz edilebilir. İtiraz, CMK m.173’teki usule göre yapılır. İtiraz kabul edilirse Cumhuriyet başsavcılığı soruşturma işlemlerini başlatır.
  3. Kayıt sınırlıdır. Bu fıkraya göre yapılan işlemler ve verilen kararlar bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir ve bu kayıtları yalnız Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme görebilir.
  4. Dilekçenin yazımı sonucu belirler. “Bana hakaret ediyorlar, gereğinin yapılmasını talep ederim” biçiminde tarih, yer ve kişi içermeyen bir başvuru soyut ve genel sayılma riski taşır.

7. Şikayet Dilekçesi Süresi: Altı Ay ve Hakaret İçin İki Yıl Sınırı

Soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı suçlarda şikayet dilekçesi altı ay içinde verilmelidir; bu sürede şikayette bulunulmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz (TCK m.73/1). Süre, fiilin işlendiği günden değil, şikayet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar. Bu başlangıç, zamanaşımı süresini geçmemek koşuluyla uygulanır (m.73/2).

Hakaret suçu için ayrı bir üst sınır vardır. 7 Kasım 2024 tarihli ve 7531 sayılı Kanunla TCK m.73/2’ye eklenen cümleye göre, şikayete bağlı hakaret suçunda şikayet süresi, her ne suretle olursa olsun fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez. Hakaretin geç öğrenildiği durumda da, fiilin üzerinden iki yıl geçtiyse şikayet süresi dolmuş olur.

Şikayet hakkı olan birden fazla kişiden birinin altı aylık süreyi kaçırması, diğerlerinin hakkını düşürmez (TCK m.73/3). Şikayet dilekçesine olayı ve failin kimliğini ne zaman ve nasıl öğrendiğinizi yazmak, sürenin başlangıcı tartışıldığında dayanılacak olguyu dosyaya koyar.

Şikayete bağlı olmayan suçlarda bu altı aylık süre uygulanmaz. Savcı, ihbar veya başka bir yolla suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez araştırmaya başlar (CMK m.160/1).

8. Şikayet Dilekçesi Verildikten Sonra Ne Olur?

Şikayet dilekçesi verildikten sonra Cumhuriyet savcısı kamu davası açmaya yer olup olmadığına karar vermek için araştırma yapar ve bu araştırmanın sonunda iddianame düzenler ya da kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Savcılıkta izlenen sıra şöyledir:

  1. Savcı araştırmaya başlar. Cumhuriyet savcısı suçun işlendiği izlenimini veren hâli öğrenir öğrenmez işin gerçeğini araştırmaya başlar (CMK m.160/1). Emrindeki adli kolluk aracılığıyla şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplar (m.160/2) ve kamu görevlilerinden her türlü bilgiyi isteyebilir (CMK m.161/1).
  2. Başvuru soyut veya genelse soruşturma başlatılmaz. Bu durumda soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verilir ve karar şikayetçiye bildirilir (CMK m.158/6).
  3. Yeterli şüphe varsa iddianame düzenlenir. Soruşturma sonunda toplanan deliller suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturuyorsa savcı iddianame düzenler (CMK m.170/2). İddianamede şikayette bulunan kişinin kimliği ve şikayetin yapıldığı tarih de gösterilir (m.170/3). İddianamenin içeriği için iddianame nedir yazımıza bakabilirsiniz.
  4. Kamu davasının açılması ertelenebilir. Uzlaştırma ve önödeme kapsamındaki suçlar dışında, üst sınırı üç yıl veya daha az hapis cezasını gerektiren suçlarda savcı, yeterli şüpheye rağmen kamu davasının açılmasını beş yıl süreyle erteleyebilir; suçtan zarar gören bu karara CMK m.173’e göre itiraz edebilir (CMK m.171/2). Koşullar için kamu davasının açılmasının ertelenmesi yazımıza bakabilirsiniz.
  5. Yeterli şüphe yoksa kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir. Kamu davası için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilemezse veya kovuşturma olanağı yoksa savcı kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Karar suçtan zarar gören ile ifadesi alınmış şüpheliye bildirilir ve kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilir (CMK m.172/1).
  6. Karara itiraz edilir. Suçtan zarar gören, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde, kararı veren savcının yargı çevresindeki ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir (CMK m.173/1). İtiraz dilekçesinde kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olaylar ve deliller belirtilir (m.173/2).

Bu maddeler soruşturmanın ne kadar sürede tamamlanacağına dair bir süre öngörmez. Şikâyet edilen kişinin ifade sürecindeki hakları ve suç duyurusunda bulunanın kimliğinin iddianamede nasıl gösterildiği için suç duyurusu yapıldıktan sonra ne olur yazısına bakabilirsiniz. Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildikten sonra aynı fiil için kamu davası, ancak yeterli şüphe oluşturacak yeni delil elde edilir ve sulh ceza hâkimliği bu konuda karar verirse açılabilir (CMK m.172/2). Kararın ayrıntısı ve itiraz dilekçesi için kovuşturmaya yer olmadığına dair karar yazımıza, şikayete bağlı suçlarda soruşturma sırasında uzlaştırma aşaması için uzlaşma (uzlaştırma) nedir yazımıza bakabilirsiniz.

9. Şikayet Dilekçesi Veren Kişinin Soruşturmadaki Hakları

Şikayet dilekçesini veren kişi, soruşturma evresinde delillerin toplanmasını isteyebilir ve savcılıktan belge örneği alabilir. Mağdur ve şikayetçinin soruşturma evresindeki hakları şunlardır (CMK m.234/1-a):

  • Delillerin toplanmasını isteme.
  • Soruşturmanın gizlilik ve amacını bozmamak koşuluyla Cumhuriyet savcısından belge örneği isteme.
  • Kanunda sayılan suçlarda, vekili yoksa barodan avukat görevlendirilmesini isteme.
  • Vekili aracılığıyla, CMK m.153’e uygun olmak koşuluyla soruşturma belgelerini ve el konulan eşyayı inceletme.
  • Kovuşturmaya yer olmadığı kararına kanunda yazılı usule göre itiraz etme.

Bu haklar mağdura ve şikayetçiye anlatılıp açıklanır ve bu husus tutanağa yazılır (CMK m.234/3). Hakkınızda yapılmış bir şikayetin nasıl öğrenileceği için hakkımda şikayet var mı yazımıza, savcılıktan ifade çağrısı alındığında izlenecek adımlar için ifadeye çağrıldım yazımıza bakabilirsiniz.

10. Şikayet Dilekçesi Geri Alınabilir mi?

Şikayet dilekçesi, şikayete bağlı suçlarda şikayetten vazgeçilerek geri alınabilir. Kovuşturma yapılabilmesi şikayete bağlı suçlarda, kanunda aksi yazılı olmadıkça suçtan zarar gören kişinin vazgeçmesi davayı düşürür; hükmün kesinleşmesinden sonraki vazgeçme ise cezanın infazına engel olmaz (TCK m.73/4). Şikayete bağlı olmayan suçlarda şikayetin geri alınması soruşturmayı sona erdirmez, çünkü savcı suç izlenimini öğrendiği anda araştırma yükümlülüğü altındadır (CMK m.160/1). Vazgeçme dilekçesi örneği ve vazgeçmenin tazminat hakkına etkisi şikayetten vazgeçme yazımızda ayrıca ele alınmıştır.

Kanun metinlerinin tamamı Ceza Muhakemesi Kanunu ve Türk Ceza Kanunu sayfalarından okunabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Şikayet dilekçesi nereye verilir?

Şikayet dilekçesi Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluk makamlarına, yani polis ya da jandarmaya verilir (CMK m.158/1). Valilik, kaymakamlık veya mahkemeye verilen dilekçe ilgili başsavcılığa gönderilir. Kamu göreviyle bağlantılı suçta kurum idaresine yapılan başvuru da gecikmeksizin başsavcılığa iletilir. Yanlış mercie verilen dilekçe bu nedenle kaybolmaz.

Şikayet dilekçesi karakola verilebilir mi?

Verilebilir. Kanun ihbar ve şikayetin Cumhuriyet başsavcılığının yanında kolluk makamlarına da yapılabileceğini düzenler (CMK m.158/1). Adli kolluk el koyduğu olayı Cumhuriyet savcısına derhal bildirir (CMK m.161/2). Dilekçe polis merkezine veya jandarma komutanlığına hitaben yazılabilir; başvuru sözlü yapılırsa beyan tutanağa geçirilir (m.158/5).

Suç duyurusu ile şikayet dilekçesi arasındaki fark nedir?

Kanun ihbar ve şikayeti aynı maddede düzenler ve ikisi de aynı mercilere yapılır (CMK m.158). Suç duyurusu (ihbar), suçu öğrenen herkesin yapabileceği bildirimdir. Şikayet ise soruşturulması şikayete bağlı suçlarda şikayet hakkı olan kişinin başvurusudur. Şikayete bağlı suçlarda altı aylık süre işler (TCK m.73/1); ihbarda bu süre uygulanmaz.

Şikayet dilekçesi yazmadan sözlü başvuru yapılabilir mi?

Yapılabilir. İhbar veya şikayet yazılı olarak ya da tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak yapılabilir (CMK m.158/5). Sözlü başvuruda savcılık veya kolluk görevlisi beyanı tutanağa yazar. Dilekçe yazamayan kişi için başvuru hakkı bu nedenle ortadan kalkmaz; olayın tarihi, yeri ve delilleri sözlü beyanda da somut anlatılmalıdır.

Şikayet dilekçesi için avukat gerekir mi?

Gerekmez. CMK m.158 ihbar veya şikayet için avukat şartı öngörmez; başvuru yazılı ya da sözlü yapılabilir (m.158/5). Vekil aracılığıyla başvuruluyorsa dilekçede vekilin bilgileri yer alır. Cinsel saldırı, ısrarlı takip ve alt sınırı beş yıldan fazla hapis gerektiren suçlarda vekili olmayan şikayetçi, barodan avukat görevlendirilmesini isteyebilir (CMK m.234/1-a-3).

Şikayet süresi ne kadardır?

Soruşturulması şikayete bağlı suçlarda şikayet süresi altı aydır (TCK m.73/1). Süre, fiilin işlendiği günden değil, şikayet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden başlar ve zamanaşımını geçemez (m.73/2). Hakaret suçunda ise şikayet süresi, fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez.

Savcılığa şikayet dilekçesi verildikten sonra ne olur?

Cumhuriyet savcısı suç izlenimini öğrenir öğrenmez araştırmaya başlar ve lehe ve aleyhe delilleri toplar (CMK m.160). Deliller yeterli şüphe oluşturursa iddianame düzenlenir (m.170/2). Yeterli şüphe yoksa kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir ve bu karar suçtan zarar görene bildirilir (m.172/1). Başvuru soyut ve genelse soruşturma hiç başlatılmayabilir (m.158/6).

Şikayet dilekçesi soyut bulunursa ne olur?

İhbar ve şikayet soyut ve genel nitelikteyse soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verilir (CMK m.158/6). Bu durumda şikayet edilen kişiye şüpheli sıfatı verilemez. Karar şikayetçiye bildirilir ve CMK m.173'teki usulle itiraz edilebilir. İtiraz kabul edilirse Cumhuriyet başsavcılığı soruşturma işlemlerini başlatır.

Şüphelinin kimliğini bilmeden şikayet dilekçesi verilebilir mi?

Verilebilir. CMK m.158 başvuruyu şüphelinin kimliğinin bilinmesine bağlamaz; savcı suçun işlendiği izlenimini veren hâli öğrenince araştırmaya başlar (m.160/1). Dilekçede şüpheli bölümüne kimliğin bilinmediği yazılır. Şikayete bağlı suçlarda altı aylık süre, failin kim olduğunun öğrenildiği günden işlemeye başlar (TCK m.73/2).

Kovuşturmaya yer olmadığı kararına nasıl itiraz edilir?

Suçtan zarar gören, kararın kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde, kararı veren savcının yargı çevresindeki ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz eder (CMK m.173/1). İtiraz dilekçesinde kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olaylar ve deliller belirtilir (m.173/2).

Yazar

Av. Halit Süha Bahçeci

Avukat

LinkedIn

Bahçeci Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, gayrimenkul, iş, aile, idare, ticaret ve yabancılar hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi yürütür. Çalışmaları sözleşmelerin hazırlanmasını, idari başvuruların yapılmasını ve uyuşmazlıklarda hukuki temsili de kapsar.

Yayın Politikası

İlgili çalışma alanı: Ceza Hukuku

← Tüm makaleler
AraWhatsApp