Dolandırıldım Ne Yapmalıyım? Şikâyet, Delil ve Para İadesi

Dolandırıldım ne yapmalıyım sorusunun cevabı üç ayrı işlemden oluşur: parayı gönderdiğiniz bankaya hemen bildirimde bulunmak, delilleri değiştirmeden saklamak ve Cumhuriyet başsavcılığına ya da polis veya jandarmaya suç duyurusunda bulunmak (Ceza Muhakemesi Kanunu m.158/1). Bu yazı, internetten, telefonla, ilan üzerinden ya da IBAN’a havale, EFT veya FAST ile para gönderdikten sonra dolandırıldığını anlayan kişi için ilk saatlerden kovuşturma aşamasına kadar hangi işlemin hangi sırayla yapılacağını açıklar. Basit ve nitelikli dolandırıcılık şikâyete bağlı olmadığı için altı aylık şikâyet süresi yoktur; ancak paranın izinin sürülmesi ve hesaba el konulması zamana bağlıdır. Dolandırıldım diyen kişi için paranın geri alınması ise ceza soruşturmasından ayrı bir hukuk yolu gerektirebilir.

1. Dolandırıldım: Öne Çıkanlar

• Dolandırıldım diyen kişi suç duyurusunu Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa yapar; banka, internet veya kart kullanılarak işlenen olayda kendi yerleşim yerindeki savcılığa da başvurabilir (CMK m.158/1, m.12/6).
• Basit ve nitelikli dolandırıcılıkta altı aylık şikâyet süresi yoktur; süre dava zamanaşımıdır ve basit hâlde sekiz, nitelikli hâlde on beş yıldır (TCK m.66/1).
• Dolandırıcının banka hesabına ancak hâkim kararıyla el konulabilir; karardan sonra hesabı boşaltmaya yönelik işlemler geçersizdir (CMK m.128/5, m.128/9).
• Davaya katılmayan mağdur, davayı sonuçlandıran karara karşı kanun yoluna başvuramaz; katılma hüküm verilinceye kadar istenmelidir (CMK m.237/1-2, m.234/1-b).
• Fail zararı kısmen öderse etkin pişmanlık indirimi için mağdurun rızası aranır (TCK m.168/4).
• Paranın tahsili için hukuk mahkemesinde ayrıca haksız fiile dayalı tazminat davası açılabilir (Türk Borçlar Kanunu m.49).

2. Dolandırıldım Ne Yapmalıyım? İlk Saatlerde Yapılacaklar

Dolandırıldım ne yapmalıyım diye soran kişinin ilk saatlerde yapacağı iş, bankaya bildirimde bulunmak, iletişimi kesmek, delilleri korumak ve suç duyurusunu somut bilgilerle vermektir. Aşağıdaki sıra, paranın gittiği hesabın izlenebilmesi ve soruşturmanın somut verilerle başlaması içindir; hiçbir adım paranın geri geleceğini garanti etmez.

1. Bankaya bildirim: Parayı gönderdiğiniz bankayı arayın; işlem saati, tutar, alıcı IBAN ve işlem numarasıyla kayıt açtırın ve başvuru numarasını not edin. Bankanın işlem hakkında ne yapabileceği bankanın kendi süreçlerine bağlıdır; bu bildirim hâkim kararıyla verilen el koymanın yerine geçmez.
2. İletişimi kesme: Dolandırıcıyla yazışmayı sürdürmeyin. “Paranızı iade etmek için masraf, vergi veya komisyon gerekiyor” gibi gerekçelerle yeni para istenirse göndermeyin; şifre, kart bilgisi veya SMS doğrulama kodunu kimseyle paylaşmayın.
3. Delilleri koruma: Mesajları, ilanı, profil sayfasını ve dekontu silmeyin, düzenlemeyin; ekran görüntülerinde tarih, saat, kullanıcı adı ve bağlantı görünsün.
4. Suç duyurusu: Cumhuriyet başsavcılığına veya polis ya da jandarmaya başvurun (CMK m.158/1). Başvuru yazılı verilebilir ya da tutanağa geçirilmek üzere sözlü yapılabilir (CMK m.158/5).
5. Dilekçedeki talepler: Şüphelinin IBAN’ını yazıp hesaba el konulmasını, banka ve iletişim kayıtlarının istenmesini talep edin. Mağdur, soruşturma evresinde delillerin toplanmasını isteme hakkına sahiptir (CMK m.234/1-a).
6. Dosyanın takibi: Dava açılırsa şikâyetçi olduğunuzu bildirerek davaya katılın; bu hak ilk derece mahkemesinde hüküm verilinceye kadar kullanılır (CMK m.237/1).

Adalet Bakanlığının mağdurlara yönelik bilgilendirme sitesinde, dolandırıcılık mağdurunun karakola veya savcılığa giderek şikâyetçi olabileceği ve kamu görevlilerinin kimseyi arayarak para talep etmediği ayrıca belirtilir (magdurbilgi.adalet.gov.tr, Dolandırıcılık sayfası). Bu sayfa bir bilgilendirme metnidir; hukuki dayanak yukarıda parantez içinde gösterilen kanun maddeleridir.

2.1. Dolandırıldım, Bankaya Ne Bildirmeliyim? (Havale, EFT ve FAST)

Dolandırıldım ve parayı havale, EFT veya FAST ile gönderdim diyen kişinin bankaya bildirimi, işlemin kimliğini bankanın sisteminde açıkça kayda geçirmek içindir. “Dolandırıldım havale iptali” araması bu adımı sorar; ancak bankanın işlemi geri çevirmesi ya da alıcı hesaba kendi başına bloke koyması hakkında bu yazı bir kural ileri sürmez, çünkü bu konuda bankanın uygulaması somut işleme ve bankanın kendi süreçlerine bağlıdır. Bildirimde şu bilgilerin hazır olması, hem bankanın hem de daha sonra savcılığın kayıtları eşlemesini kolaylaştırır:

• Gönderen hesap ve alıcı IBAN ile alıcı adı,
• Tutar, işlem tarihi ve saati,
• Havale, EFT veya FAST işlem numarası ve işlem açıklaması,
• Dolandırıcılığın fark edildiği saat,
• Arayan telefon numarası, ilan bağlantısı veya mesajlaşma uygulamasındaki kullanıcı adı.

Bankaya bildirim ile suç duyurusu ayrı işlemlerdir ve biri diğerini gereksiz kılmaz. Bankaya bildirimde işlem numarası, saat ve alıcı hesap öne çıkar. Savcılık başvurusunda ise hilenin hangi söz veya ilanla kurulduğu, yazışmalar ve para hareketi birlikte anlatılır. İki başvuruda tarih ve saat bilgisinin tutarlı olması, bankadan alınan başvuru numarasının da suç duyurusuna eklenmesi faydalıdır. Şüphelinin banka hesabına el konulması ise yalnız hâkim kararıyla olur (CMK m.128/9); bu yüzden el koyma talebinin suç duyurusu dilekçesine ayrıca yazılması gerekir.

3. Dolandırıldım, Nereye Şikâyet Edebilirim?

Dolandırıldım diyen kişi suç duyurusunu Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluk makamlarına, yani polis ya da jandarmaya yapabilir (CMK m.158/1). Valilik, kaymakamlık veya mahkemeye yapılan şikâyet de ilgili Cumhuriyet başsavcılığına gönderilir (CMK m.158/2). Olay yurt dışında işlenmiş ve Türkiye’de takibi gereken bir suçsa Türkiye’nin elçilik ve konsolosluklarına da başvurulabilir (CMK m.158/3).

Hangi şehirdeki savcılığa başvurulacağı sorusunda kural, davaya bakma yetkisinin suçun işlendiği yer mahkemesine ait olmasıdır (CMK m.12/1). İnternet dolandırıcılığı ve IBAN’a gönderilen parada bu kuralın önemli bir tamamlayıcısı vardır: bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının ya da banka veya kredi kartlarının araç olarak kullanılmasıyla işlenen suçlarda mağdurun yerleşim yeri mahkemeleri de yetkilidir (CMK m.12/6). “İnternet dolandırıcılığı nereye şikayet edilir” sorusunun cevabı bu yüzden şudur: fail başka bir şehirde olsa da mağdur kendi yerleşim yerindeki Cumhuriyet başsavcılığına başvurabilir.

Dilekçenin nasıl yazılacağı, hangi bölümlerin bulunacağı ve iki hazır örnek dolandırıcılık şikâyet dilekçesi örneği yazısında yer alır. Suçun unsurları, hile ölçütü ve cezası ise dolandırıcılık suçu ve cezası rehberinde açıklanmıştır.

3.1. Dolandırıldım, Elimde Belge Yok: Şikâyet Edebilir miyim?

Dolandırıldım ama elimde belge yok diyen kişi de şikâyette bulunabilir. İhbar veya şikâyet yazılı olarak ya da tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak yapılabilir (CMK m.158/5). Savcı, bir suçun işlendiği izlenimini veren hâli öğrenir öğrenmez işin gerçeğini araştırmaya başlar ve şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri emrindeki adli kolluk görevlileri aracılığıyla toplamakla yükümlüdür (CMK m.160/1-2). Mağdur da soruşturma evresinde delillerin toplanmasını isteyebilir (CMK m.234/1-a). Banka hesap hareketleri, telefon kayıtları ve platform kayıtları gibi mağdurun elinde olmayan kayıtlar bu yolla istenebilir.

Belgesiz şikâyette asıl risk, anlatımın soyut kalmasıdır. Şikâyet konusu fiilin suç oluşturmadığı araştırma gerektirmeden açıkça anlaşılıyorsa ya da ihbar ve şikâyet soyut ve genel nitelikteyse soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verilir; bu karara karşı CMK m.173’teki usule göre itiraz edilebilir (CMK m.158/6). Bu yüzden belge olmasa bile olayın tarihi, gönderilen tutar, paranın gittiği hesap veya kişi, konuşmanın hangi numara ya da kullanıcı adıyla yapıldığı ve varsa tanıkların adı dilekçede somut olarak yazılmalıdır.

4. Dolandırıldım: Hangi Deliller Saklanmalı?

Dolandırıldım diyen kişinin saklaması gereken deliller, hem hileli davranışı hem de para akışını gösteren kayıtlardır. Dekont yalnız paranın nereye gittiğini, yazışma ise aldatmanın nasıl kurulduğunu gösterir; ikisi birlikte sunulduğunda olayın bütünü anlaşılır.

Delil	Neyi gösterir?
Dekont ve hesap ekstresi	Para transferi, tarih, tutar ve alıcı hesap
İlan bağlantısı ve ekran görüntüsü	Teklifin nasıl sunulduğu
WhatsApp, SMS veya e-posta kayıtları	Aldatıcı sözler ve iletişim sırası
Telefon numarası, kullanıcı adı, profil bağlantısı	Şüphelinin dijital izleri
Kargo kaydı, sözleşme veya ürün görselleri	Satış vaadi ile para transferi arasındaki ilişki
Bankaya yapılan bildirimin kayıt numarası	Bildirimin zamanı ve içeriği
Tanıkların adı ve iletişim bilgisi	Görüş­me­le­rin içeriği

Ekran görüntüsünü kırpmak gerekiyorsa asıl dosyayı da saklayın. Bağlantıları, kullanıcı adlarını ve ödeme açıklamalarını ayrıca metin olarak bir listede göstermek, savcılığın ilgili platform ve bankadan kayıt istemesini kolaylaştırır.

Çok sayıda ekran görüntüsünü karışık vermek yerine kısa bir olay sırası hazırlamak, hangi kaydın hangi olayla ilgili olduğunu gösterir. Aşağıdaki tablo örnek bir biçimdir; tarih ve saatler varsayımsaldır:

Zaman	Olay	Ek
14.05, 10.15	İlan görüldü veya ilk mesaj geldi	Ekran görüntüsü, bağlantı
14.05, 10.28	Karşı taraf ödeme istedi	Mesaj kaydı
14.05, 10.35	Para gönderildi	Dekont, işlem numarası
14.05, 10.48	İletişim kesildi veya yeni para istendi	Arama kaydı, mesaj
14.05, 11.00	Bankaya bildirim yapıldı	Başvuru numarası

4.1. Dolandırıldım ve Elimde Dekont Var: Dekont Ne Gösterir?

Dolandırıldım ve elimde dekont var diyen kişinin elindeki belge, paranın hangi hesaba, hangi tarihte ve ne tutarda gittiğini gösterir. Dekonttaki alıcı adı, IBAN, işlem referansı ve açıklama bölümü, el koyma talebinin hangi hesaba yöneleceğini belirler (CMK m.128/1-c). Dekontun göstermediği şey hiledir: parayı neden gönderdiğinizi, size ne söylendiğini ve hangi vaadin yerine getirilmediğini yazışma ve ilan kayıtları gösterir.

Satıcı konumundaysanız ve karşı taraf size “ödeme yapıldı” diyerek dekont görüntüsü gönderdiyse, gönderilen görüntü ile bankanızdaki gerçek hesap hareketi aynı şey değildir. Bu durumda hem gönderilen dosyanın kendisini hem de bankanın işlem kaydını saklayın.

5. Dolandırıldım, Şikâyet Süresi Var mı? Dolandırıcılıkta Zamanaşımı

Dolandırıldım diyen kişi için basit ve nitelikli dolandırıcılıkta altı aylık şikâyet süresi yoktur, çünkü bu suçlar şikâyete bağlı değildir. Altı aylık süre yalnız soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlar için öngörülmüştür (TCK m.73/1). Dolandırıcılıkta savcı, ihbar veya başka bir yolla suçun işlendiği izlenimini veren hâli öğrenir öğrenmez araştırmaya başlar (CMK m.160/1). Şikâyetten vazgeçmenin davayı düşürmesi de şikâyete bağlı suçlara özgüdür (TCK m.73/4); vazgeçmenin hangi suçlarda davayı düşürdüğü şikâyetten vazgeçme yazısında ayrıca anlatılmıştır.

Dolandırıcılıkta şikâyetin arandığı iki durum vardır:

• Alacak tahsili amacıyla dolandırıcılık: Dolandırıcılık bir hukuki ilişkiye dayanan alacağı tahsil amacıyla işlenmişse ceza şikâyet üzerine verilir (TCK m.159). Şikâyet, fiili ve failin kim olduğunu öğrendiğiniz günden başlayarak altı ay içinde yapılmalıdır (TCK m.73/1-2).
• Bazı akrabalar arasında dolandırıcılık: Suç ayrılık kararı verilmiş eşin, aynı konutta yaşamayan kardeşin veya aynı konutta birlikte yaşanan amca, dayı, hala, teyze, yeğen ya da ikinci derece kayın hısımlarının zararına işlenmişse ceza şikâyet üzerine verilir ve yarı oranında indirilir (TCK m.167/2). Fail eş, üstsoy, altsoy ya da aynı konutta yaşayan kardeşse hakkında cezaya hükmolunmaz (TCK m.167/1); bu durum alacağınızı hukuk mahkemesinde istemenize engel değildir.

Şikâyet süresi olmayan dolandırıcılıkta sınırı dava zamanaşımı çizer. Zamanaşımı, suçun kanundaki cezasının üst sınırına göre belirlenir (TCK m.66/4):

Suç	Hapis cezasının üst sınırı	Dava zamanaşımı
Basit dolan­dı­rı­cı­lık (TCK m.157)	Beş yıl	Sekiz yıl (TCK m.66/1-e)
Nitelikli dolan­dı­rı­cı­lık (TCK m.158/1)	On yıl	On beş yıl (TCK m.66/1-d)
Alacak tahsili amacıyla dolan­dı­rı­cı­lık (TCK m.159)	Bir yıl	Sekiz yıl (TCK m.66/1-e)

Zamanaşımı süresi belirlenirken dosyadaki delillere göre suçun daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hâlleri de göz önünde bulundurulur (TCK m.66/3). Süre, tamamlanmış suçta suçun işlendiği günden, zincirleme suçta son suçun işlendiği günden işlemeye başlar (TCK m.66/6). Bu nedenle aynı kişiye birden çok kez para gönderildiyse her ödemenin dekontu ayrı ayrı saklanmalıdır. Zamanaşımının ayrıntısı TCK 66 dava zamanaşımı yazısındadır.

6. Dolandırıldım: Dolandırıcının Hesabına El Konulabilir mi?

Dolandırıldım diyen kişinin paranın gittiği hesaba el konulmasını istemesi mümkündür, çünkü dolandırıcılık şüphelinin malvarlığına el konulabilecek suçlar arasında adıyla sayılır (CMK m.128/2-a-6). El koyma için soruşturma veya kovuşturma konusu suçun işlendiğine ve malvarlığının bu suçtan elde edildiğine dair somut delillere dayanan kuvvetli şüphe bulunmalıdır; bu durumda şüpheliye ait banka veya diğer malî kurumlardaki her türlü hesaba el konulabilir (CMK m.128/1-c). Somut olarak belirlenen malvarlığı değeri şüpheliden başka bir kişinin zilyetliğinde bulunsa bile el koyma yapılabilir (CMK m.128/1).

El koyma kararını ancak hâkim verir (CMK m.128/9). Banka hesabına el koyma kararı ilgili bankaya teknik iletişim araçlarıyla derhâl bildirilerek uygulanır; karar alındıktan sonra hesaplar üzerinde yapılan ve kararı etkisiz kılmaya yönelik işlemler geçersizdir (CMK m.128/5). Kanun geçersizliği kararın alınmasından sonraki işlemlere bağlar; karardan önce hesaptan çekilen ya da başka hesaba aktarılan para bu hükmün kapsamında kalmaz. Bu nedenle suç duyurusu dilekçesinde alıcı IBAN açıkça yazılmalı ve bu hesaba el konulması ayrıca talep edilmelidir.

Karıştırılan üç işlemi birbirinden ayırmak gerekir:

İşlem	Kim yapar?	Dayanak
Bankaya bildirim	Mağdur, kendi bankasına	Bankanın kendi süreci; bu yazı kural ileri sürmez
Ceza soruş­tur­ma­sında hesaba el koyma	Yalnız hâkim	CMK m.128/1-c, m.128/9
Hukuk yolunda ihtiyati haciz	Alacaklı, icra ve hukuk yolunda	İcra ve İflas Kanunu m.257

İhtiyati haciz, rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısına borçlunun mallarını ve alacaklarını ihtiyaten haczettirme imkânı verir; borçlu mallarını gizlemeye veya kaçırmaya hazırlanıyorsa vadesi gelmemiş borç için de istenebilir (İcra ve İflas Kanunu m.257). Bu yol ceza soruşturmasından bağımsızdır ve hukuk davasıyla birlikte değerlendirilir.

7. Dolandırıldım, Paramı Nasıl Geri Alabilirim?

Dolandırıldım paramı nasıl geri alabilirim sorusunun cevabı, ceza sürecindeki iki mekanizma ile hukuk mahkemesindeki tazminat davasının birlikte değerlendirilmesidir. Ceza soruşturması failin cezalandırılmasına yöneliktir; paranın geri ödenmesi ya failin kendi ödemesiyle (etkin pişmanlık veya uzlaşma), ya da hukuk mahkemesinde alınacak bir hükmün icrasıyla gerçekleşir. Hiçbir yol sonucu garanti etmez; failin kimliği tespit edilemezse ya da malvarlığı yoksa tahsil güçleşir.

7.1. Dolandırıldım: Etkin Pişmanlık ve Kısmi İadede Rızam

Fail, kovuşturma başlamadan önce pişmanlık göstererek mağdurun zararını aynen geri verme veya tazmin yoluyla tamamen giderirse verilecek cezanın üçte ikisine kadarı indirilir (TCK m.168/1). Zarar kovuşturma başladıktan sonra ve hüküm verilmeden önce giderilirse indirim cezanın yarısına kadardır (TCK m.168/2). Fail zararın yalnız bir kısmını öderse etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanabilmesi için ayrıca mağdurun rızası aranır (TCK m.168/4). Kısmi ödemeyi kabul edip etmemek bu yüzden mağdurun kararıdır; rıza verilmezse kısmi ödeme nedeniyle indirim uygulanmaz. Etkin pişmanlığın diğer suçlardaki uygulaması etkin pişmanlık nedir yazısında anlatılmıştır.

7.2. Dolandırıldım: Uzlaştırma Teklif Edilirse

Uzlaştırma yalnız basit dolandırıcılıkta vardır; uzlaştırma kapsamındaki suçlar arasında dolandırıcılık yalnız TCK m.157 ile sayılmıştır ve nitelikli dolandırıcılık (TCK m.158) listede yer almaz (CMK m.253/1-b-8). Uzlaştırmacı teklifte bulunduktan sonra mağdur yedi gün içinde kararını bildirmezse teklifi reddetmiş sayılır (CMK m.253/4). Uzlaşma teklifinde bulunulması veya teklifin kabul edilmesi delillerin toplanmasına ve koruma tedbirlerinin uygulanmasına engel değildir (CMK m.253/8).

Uzlaşmayı kabul etmeden önce iki sonucu bilmek gerekir. Birincisi, uzlaşma sağlanırsa uzlaşma anında tespit edilemeyen veya uzlaşmadan sonra ortaya çıkan zararlar dışında, soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamaz ve açılmış dava feragat edilmiş sayılır (CMK m.253/19). İkincisi, şüpheli edimini yerine getirmezse uzlaşma raporu veya belgesi İcra ve İflas Kanunu m.38’deki ilam niteliğindeki belgelerden sayılır (CMK m.253/19). Bu yüzden uzlaşma edimi, zararın tamamı hesaplandıktan sonra kabul edilmelidir.

7.3. Dolandırıldım: Tazminat (Alacak) Davası

Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür (Türk Borçlar Kanunu m.49/1). Dolandırıcılıkla uğranılan zarar için açılacak tazminat davası, ceza soruşturmasından ayrı bir davadır ve malvarlığı haklarına ilişkin olduğu için asliye hukuk mahkemesinde görülür (Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.2/1). Dava, davalının yerleşim yeri mahkemesinde açılabileceği gibi haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yerde ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesinde de açılabilir (HMK m.6/1, m.16/1). Haksız fiil kavramı haksız fiil nedir yazısında açıklanmıştır.

Birden çok kişi birlikte bir zarara sebep olduysa haklarında müteselsil sorumluluk hükümleri uygulanır (TBK m.61); müteselsil sorumlulukta alacaklı borcun tamamını dilerse borçluların hepsinden, dilerse yalnız birinden isteyebilir (TBK m.163). Tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yılda ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yılda zamanaşımına uğrar; ancak tazminat, ceza kanunlarının daha uzun zamanaşımı öngördüğü bir suçtan doğmuşsa o daha uzun süre uygulanır (TBK m.72). Dolandırıcılıkta dava zamanaşımı sekiz veya on beş yıl olduğu için bu kural tazminat talebinin süresini etkileyebilir; süre hesabı haksız fiil tazminatında zamanaşımı yazısında ayrıntılıdır.

Haklı bir sebep olmaksızın başkasının malvarlığından zenginleşen de bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlüdür (TBK m.77). Paranın geçtiği hesabın sahibinin kusuru ispatlanamasa bile, hesabına haklı sebep olmadan para geçen kişiye karşı bu hüküm de değerlendirilebilir; ayrıntı sebepsiz zenginleşme yazısındadır.

7.4. Kredi Kartı Dolandırıcılığında Para Geri Alınabilir mi?

Kredi kartı dolandırıcılığında para geri alınabilir mi sorusu iki ayrı yolu kapsar. Kartınız her ne suretle olursa olsun ele geçirilip rızanız olmadan kullanıldıysa fiil, banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması suçunu oluşturabilir; başkasına ait kartı kart sahibinin rızası olmadan kullanarak yarar sağlayana üç yıldan altı yıla kadar hapis ve adli para cezası verilir (TCK m.245/1). Bu suçun dolandırıcılıktan ayrımı TCK 245 banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması yazısında anlatılmıştır. Kartla yapılan harcamaya bankaya itiraz etmek ise ceza şikâyetinden ayrı bir başvurudur; koşulları ve bankadan istenecek kayıtlar kredi kartı harcama itirazı yazısındadır.

8. Dolandırıldım: Parayı Gönderdiğim IBAN’ın Sahibi Sorumlu mu?

Dolandırıldım ve parayı bir IBAN’a gönderdim diyen kişinin sorusu çoğu zaman hesap sahibinin sorumluluğudur. Para bir kişinin adına kayıtlı hesaba gitmiş olsa da hesap sahibinin ceza sorumluluğu otomatik doğmaz. Hesabın fiilen kim tarafından kullanıldığı, hesap sahibinin hileli düzeni bilip bilmediği, parayı çekip çekmediği veya başka hesaplara aktarıp aktarmadığı soruşturmada araştırılır. Bu yüzden suç duyurusunda yalnız hesap sahibinin adını yazmakla yetinmeyin; IBAN’ı, dekontu, iletişim kayıtlarını ve varsa aynı kişiyle bağlantılı başka hesapları birlikte bildirin.

IBAN dolandırıcılığı adı altında birbirinden farklı olaylar bulunur:

• Kapora ve sahte ilan: Araç, kiralık ev, tatil veya elektronik eşya ilanı üzerinden kapora istenir. İlan sonradan silinse bile bağlantı, ekran görüntüsü ve sayfa adı başvuruda yer almalıdır.
• Yanlış IBAN’a yönlendirme: Gerçek bir satıcının telefonuna veya e-posta hesabına erişilerek ödeme bilgisi değiştirilir. Bu durumda gerçek satıcıyla önceki yazışmalar, teklif ve fatura da delildir; amaç ödemenin neden yanlış hesaba gittiğini tarih sırasıyla göstermektir.
• Kendini polis, savcı veya banka görevlisi olarak tanıtma: Kişinin kendisini kamu görevlisi veya banka çalışanı olarak tanıtması nitelikli dolandırıcılık hâlidir (TCK m.158/1-l). Bu olay türü sahte polis ve banka görevlisi dolandırıcılığı yazısında anlatılmıştır.
• Sahte bildirim mesajı: “Hakkınızda şikâyet var” biçimindeki mesajla başlayan olaylar hakkınızda şikâyet var dolandırıcılığı yazısında ele alınmıştır.

Paranın banka üzerinden gönderilmesi tek başına suçu nitelikli hâle getirmez. Bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması nitelikli hâldir (TCK m.158/1-f); bankanın aldatma düzeninde bir araç olarak mı kullanıldığı, yoksa yalnız paranın gönderildiği kanal mı olduğu somut olayda değerlendirilir. Basit ve nitelikli hâlin ayrımı nitelikli dolandırıcılık suçu ve cezası yazısındadır.

Hesabını başkasına kullandıran kişi bakımından 7589 sayılı Kanunla TCK m.158’e dördüncü fıkra eklendi ve 31.07.2026’da yürürlüğe girdi. Dolandırıcılığa iştirak, banka veya kredi kartı gibi ödeme araçlarını ya da banka, aracı kurum, ödeme hizmeti sağlayıcıları veya kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdindeki hesabın kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgileri veya araçları başkasına vermek fiiliyle sınırlıysa verilecek ceza yarı oranında indirilir (TCK m.158/4). Bu bir cezasızlık değil indirimdir. Fıkra fail lehine olduğu için yürürlükten önce işlenen fiillerde de failin lehine olan kanunun uygulanması kuralı gündeme gelir (TCK m.7/2). Mağdur açısından sonuç değişmez: hesap sahibinin cezasının indirilmesi, sizin tazminat ve iade talebinizi ortadan kaldırmaz. Hesap sahibinin durumu IBAN kiralama suçu ve cezası yazısında ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

9. Dolandırıldım: Davaya Katılma ve Kovuşturma Aşaması

Dolandırıldım diyen kişinin soruşturmadan sonra kaybedebileceği en önemli hak davaya katılmadır. Mağdur ve suçtan zarar gören kişiler, ilk derece mahkemesindeki kovuşturma evresinin her aşamasında hüküm verilinceye kadar şikâyetçi olduklarını bildirerek kamu davasına katılabilir (CMK m.237/1). Kanun yolu aşamasında davaya katılma isteğinde bulunulamaz; yalnız ilk derece mahkemesinde ileri sürülüp reddedilen veya karara bağlanmayan katılma istekleri, kanun yolu başvurusunda açıkça belirtilmişse incelenir (CMK m.237/2).

Katılmanın sonucu şudur: mağdurun davayı sonuçlandıran kararlara karşı kanun yollarına başvurma hakkı, davaya katılmış olma koşuluna bağlıdır (CMK m.234/1-b). Sanık beraat ederse ve siz katılan sıfatını almamışsanız bu karara karşı kanun yoluna başvuramazsınız. Katılma, kamu davası açıldıktan sonra mahkemeye dilekçe verilerek ya da sözlü başvurunun duruşma tutanağına geçirilmesiyle olur (CMK m.238/1). Mağdurun haklarının genel çerçevesi mağdur ne demek yazısında, katılma hakkının kurum anlatımı ise Adalet Bakanlığının Davaya Katılma sayfasındadır.

Savcılık soruşturma sonunda kovuşturmaya yer olmadığına karar verirse, suçtan zarar gören kişi kararın kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde, kararı veren savcının yargı çevresindeki ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir (CMK m.173/1). İtiraz dilekçesinde kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olaylar ve deliller belirtilir (CMK m.173/2). Bu kararın ayrıntısı kovuşturmaya yer olmadığına dair karar yazısındadır.

9.1. Dolandırıldım: Şikâyet ve Katılma Avukatsız Yapılabilir mi?

Dolandırıldım diyen kişi suç duyurusunu avukatsız yapabilir: ihbar veya şikâyet yazılı olarak ya da tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak yapılabilir (CMK m.158/5). Davaya katılma da dilekçeyle ya da duruşma tutanağına geçirilen sözlü başvuruyla gerçekleşir (CMK m.238/1). Buna karşılık süreçte hak kaybına yol açabilecek süre ve usul koşulları vardır:

• Katılma süresi: Katılma talebi ilk derece mahkemesinde hüküm verilinceye kadar yapılmazsa kanun yolu aşamasında istenemez ve davayı sonuçlandıran karara karşı kanun yoluna başvurulamaz (CMK m.237/1-2, m.234/1-b).
• İtiraz süresi: Kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz, tebliğden itibaren iki hafta içinde yapılmalıdır (CMK m.173/1).
• Uzlaşma cevabı: Uzlaştırma teklifine yedi gün içinde cevap verilmezse teklif reddedilmiş sayılır; kabul edilen uzlaşma ise tespit edilemeyen zararlar dışında tazminat davasının önünü kapatır (CMK m.253/4, m.253/19).
• Soyut şikâyet: Soyut ve genel nitelikteki şikâyette soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verilebilir (CMK m.158/6).
• Şikâyete bağlı hâller: Alacak tahsili amacıyla işlenen dolandırıcılıkta ve bazı akrabalar arasında şikâyet altı ay içinde yapılmalıdır (TCK m.159, m.167/2, m.73/1).

El koyma talebinin dilekçeye yazılması, uzlaşma ediminin hesaplanması ve tazminat davasının zamanaşımı içinde açılması bu kurallara göre hazırlanması gereken işlerdir; bunlar için bir avukattan destek alınabilir.