Savcıyı şikayet dilekçesi, Cumhuriyet savcısının görevini kanuna uygun yapmadığı, görev sırasında suç işlediği ya da mesleğe yakışmayan bir davranışta bulunduğu iddiasıyla Hâkimler ve Savcılar Kurulu’na (HSK) verilen yazılı başvurudur. Bu yazı, bir soruşturmada savcının tutum veya işleminden şikayetçi olan kişi için savcının nereye şikayet edileceğini, dilekçenin nasıl yazılacağını ve hangi şikayetlerin işleme konulmadığını açıklar. Hâkim ve savcılar hakkındaki ihbar ve şikayetleri HSK’nın Birinci Dairesi inceler (6087 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kurulu Kanunu m.9/1-c). Savcının idarî görevleriyle ilgili şikayetler ise Adalet Bakanlığı’na yapılır (Anayasa m.144). Savcının verdiği bir kararı değiştirmenin yolu şikayet değil, kanun yoludur: kanun yoluna başvuru sebebi olabilecek konulardaki şikayet işleme konulmaz (2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu m.97/1-d).
1. Savcıyı Şikayet: Öne Çıkanlar
- Savcıyı şikayet, savcının görevini kanuna uygun yapmadığı veya görev sırasında suç işlediği iddiasındaysa HSK’ya yapılır; şikayeti Kurulun Birinci Dairesi inceler (6087 sayılı Kanun m.9/1-c).
- Savcıyı şikayet, savcının idarî görevleriyle ilgiliyse Adalet Bakanlığı’na yapılır (Anayasa m.144).
- Savcıyı şikayet dilekçesi belli bir konu ve somut delil içermiyorsa, ad, soyad, imza, adres ve T.C. kimlik numarası taşımıyorsa işleme konulmaz (2802 sayılı Kanun m.97).
- Savcının kararına karşı yol şikayet değildir; kovuşturmaya yer olmadığına dair karara tebliğden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilir (CMK m.173/1).
- Savcıyı şikayet üzerine başlayan disiplin soruşturması, şikayetten vazgeçilse de durdurulmaz (2802 sayılı Kanun m.76/1).
2. Savcıyı Şikayet Nereye Yapılır?
Savcıyı şikayet, şikayetin konusuna göre üç farklı mercie yapılır: savcının görevi ve davranışıyla ilgili şikayet HSK’ya, idarî görevleriyle ilgili şikayet Adalet Bakanlığı’na, görevle ilgisi olmayan kişisel suçu ise Cumhuriyet başsavcılığına bildirilir. Anayasa bu ayrımı iki ayrı maddede kurar. Hâkim ve savcıların görevlerini kanun ve diğer mevzuata uygun yapıp yapmadıklarını denetleme, görevlerinden dolayı veya görevleri sırasında suç işleyip işlemediklerini ve hal ve eylemlerinin sıfat ve görevleri icaplarına uyup uymadığını araştırma HSK’ya aittir (Anayasa m.159). Savcıların idarî görevleri yönünden denetimi ise Adalet Bakanlığınca yapılır (Anayasa m.144).
| Savcıyı şikayetin konusu | Başvurulacak merci | Dayanak |
|---|---|---|
| Savcının görevini kanuna uygun yapmaması, görev sırasında suç işlemesi, mesleğe yakışmayan hal ve eylem | Hâkimler ve Savcılar Kurulu (Birinci Daire) | Anayasa m.159 · 6087 sayılı Kanun m.9/1-c, ç |
| Savcının idarî görevleri | Adalet Bakanlığı | Anayasa m.144 |
| Savcının görevle ilgisi olmayan kişisel suçu | Görev yerinin bağlı olduğu bölge adliye mahkemesinin bulunduğu yerdeki il Cumhuriyet başsavcılığı | 2802 sayılı Kanun m.93 |
| Savcının soruşturmada verdiği karar (örneğin kovuşturmaya yer olmadığına dair karar) | Şikayet değil, itiraz: sulh ceza hâkimliği | CMK m.173/1 · 2802 sayılı Kanun m.97/1-d |
Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü de kendi sayfasında Bakanlığın incelediği şikayetleri sayar: Bakanlığın merkez, bağlı ve ilgili kuruluşlarında görev yapan hâkim ve savcılar, geçici yetki veya görevlendirmeyle başka bir kurumda çalışanlar, idarî görevleri yönünden savcılar ve adalet komisyonu işleri. Bir adliyede soruşturma yürüten savcının bu soruşturmadaki tutum ve işlemleri bu listede yer almaz; bu tür şikayetin mercii HSK’dır.
2.1. Savcıyı Şikayet: Hâkim ve Savcılar Nereye Şikayet Edilir?
Hâkim ve savcılar aynı mercie, Hâkimler ve Savcılar Kurulu’na şikayet edilir. Kurulun Birinci Dairesi hâkim ve savcılar hakkındaki ihbar ve şikayetleri inceleyip gereğini yapar (6087 sayılı Kanun m.9/1-c). Aynı daire, hâkim ve savcıların görevlerinden dolayı veya görevleri sırasında suç işleyip işlemediklerinin araştırılması ve gerektiğinde inceleme ve soruşturma yapılması için teklifte bulunur (m.9/1-ç). Soruşturmanın sonucu hakkında karar vermek ise İkinci Dairenin görevidir (m.9/2-a-2).
2.2. Savcıyı Şikayet: Görevle İlgisi Olmayan Suç
Savcının görevle ilgisi olmayan bir suç işlediği iddiası HSK’ya şikayet değil, suç duyurusudur. Hâkim ve savcıların kişisel suçları hakkında soruşturma ve kovuşturma yetkisi, ilgilinin görev yaptığı yerin bağlı olduğu bölge adliye mahkemesinin bulunduğu yerdeki il Cumhuriyet başsavcılığına ve aynı yer ağır ceza mahkemesine aittir (2802 sayılı Kanun m.93). Suç duyurusu dilekçesinin genel yapısı için şikayet dilekçesi örneği yazımıza bakabilirsiniz.
3. Savcıyı Şikayet Etmek ile Savcının Kararına İtiraz Farkı
Savcıyı şikayet, savcının kararını değiştirmez; karara karşı kanunun öngördüğü yol itirazdır. Hâkim ve savcılar hakkında, kanun yollarına başvuru sebebi olarak ileri sürülebilecek veya yargı yetkisi ve takdiri kapsamında kalan hususlara ilişkin ihbar ve şikayetler işleme konulmaz (2802 sayılı Kanun m.97/1-d). Anayasa m.159’da sayılan Kurul görevleri arasında da savcının soruşturmada verdiği kararı değiştirmek yer almaz.
Bu ayrımın pratik sonucu süredir. Savcı kovuşturmaya yer olmadığına karar verirse karar suçtan zarar görene bildirilir ve kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilir (CMK m.172/1). Suçtan zarar gören, kararın kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde, kararı veren savcının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir (CMK m.173/1). Soyut ve genel bulunduğu için soruşturma yapılmasına yer olmadığına dair verilen karara karşı da aynı usulle itiraz edilir (CMK m.158/6).
HSK’ya verilen şikayet dilekçesi, CMK m.173/1’deki itirazın yerine geçmez: şikayet ile itiraz farklı mercilere ve farklı amaçla yapılır. Karardan şikayetçi olan kişi iki haftalık itiraz süresini ayrıca gözetmelidir. İtiraz dilekçesi ve süresi için kovuşturmaya yer olmadığına dair karar yazımıza bakabilirsiniz.
| Karşılaştırma | Savcıyı şikayet | Savcının kararına itiraz |
|---|---|---|
| Amaç | Savcının görev, suç ve davranış bakımından sorumluluğunun araştırılması | Kararın kaldırılması ve kamu davası açılması |
| Merci | Hâkimler ve Savcılar Kurulu | Sulh ceza hâkimliği |
| Kararı değiştirir mi? | Hayır (2802 sayılı Kanun m.97/1-d) | Evet; itiraz yerinde bulunursa savcı iddianame düzenler (CMK m.173/4) |
4. Savcıyı Şikayet Dilekçesi Nasıl Yazılır?
Savcıyı şikayet dilekçesi; başvuranın kimlik ve adres bilgilerini, şikayet edilen savcıyı, şikayete konu işlemin tarihini ve dosya numarasını, somut olayı ve delilleri içerecek şekilde yazılır. Kanun, hâkim ve savcılar hakkındaki şikayetlerin hangi durumlarda işleme konulmayacağını sayar; dilekçenin içeriği bu sayıma göre kurulur (2802 sayılı Kanun m.97):
- Belli bir konu ve somut delil: Belli bir konuyu içermeyen veya somut delile dayanmayan şikayet işleme konulmaz (m.97/1-a). Savcının hangi tarihte, hangi dosyada, hangi işlemi yaptığı veya yapmadığı yazılır; iddiayı gösteren belge, tutanak veya kayıt eklenir.
- Başvuranın kimliği ve imzası: Başvuru sahibinin adı, soyadı, imzası, iş veya yerleşim yeri adresi ve T.C. vatandaşları için T.C. kimlik numarası bulunmayan şikayet işleme konulmaz (m.97/1-b). Bu bilgileri taşımayan başvuru somut delillere dayanıyorsa yine de araştırma ve inceleme yapılır (m.97).
- Yeni delil: Daha önce şikayet konusu yapılıp sonuçlanan hususlarda yeni delil içermeyen şikayet işleme konulmaz (m.97/1-c). Aynı konuda ikinci kez başvuruluyorsa yeni delil açıkça gösterilir.
- Kanun yolu konusu olmaması: Kanun yollarına başvuru sebebi olarak ileri sürülebilecek veya yargı yetkisi ve takdiri kapsamında kalan hususlar şikayet konusu yapılmaz (m.97/1-d). Dilekçe, savcının kararının yanlış olduğunu değil, görev ve davranış bakımından somut aykırılığı anlatır.
Savcının görevini kötüye kullandığı iddiası bir suç iddiasıdır; bu suçun unsurları için görevi kötüye kullanma suçu yazımıza bakabilirsiniz.
5. Savcıyı Şikayet Dilekçesi Örneği (HSK Başkanlığına)
Aşağıdaki savcıyı şikayet dilekçesi örneği, soruşturma yürüten bir savcının görevle ilgili tutum veya işlemi hakkında HSK’ya yapılacak başvuru içindir. Köşeli parantez içindeki alanlar olayınıza göre doldurulur; dosyadaki sıfatınız (şikayetçi, şüpheli veya müşteki) birinci maddeye yazılır. Müşteki sıfatının anlamı için müşteki ne demek yazımıza bakabilirsiniz. Şikayet savcının idarî görevleriyle ilgiliyse hitap satırı Adalet Bakanlığına göre değiştirilir.
HÂKİMLER VE SAVCILAR KURULU BAŞKANLIĞINA
ANKARA
ŞİKAYET EDEN : [Ad Soyad] – T.C. Kimlik No: [...]
Adres: [iş veya yerleşim yeri adresi]
Telefon: [...]
ŞİKAYET EDİLEN : [Savcının adı soyadı, biliniyorsa]
[İl] Cumhuriyet Başsavcılığı Cumhuriyet Savcısı
İLGİLİ DOSYA : [İl] Cumhuriyet Başsavcılığı [yıl/numara] soruşturma sayılı dosya
KONU : Cumhuriyet savcısının [görevle ilgili tutum veya işlem]
nedeniyle hakkında inceleme yapılması talebidir.
AÇIKLAMALAR :
1. [İl] Cumhuriyet Başsavcılığının [yıl/numara] soruşturma sayılı
dosyasında [şikayetçi / şüpheli / müşteki] sıfatıyla yer almaktayım.
2. [gg.aa.yyyy] tarihinde [savcının somut tutum veya işlemi tarih, yer ve
kişilerle anlatılır; örneğin hangi talebin hangi tarihte yapıldığı ve
nasıl karşılandığı].
3. Bu tutum ve işlem, [belge, tutanak, UYAP kaydı, tanık] ile sabittir.
4. Şikayetim savcının verdiği kararın içeriğine değil, yukarıda açıklanan
görevle ilgili tutum ve işleme ilişkindir.
DELİLLER : [tarih] tarihli dilekçe ve alındı belgesi, [tarih] tarihli
tutanak, [dosya numarası] sayılı soruşturma dosyası,
tanık [Ad Soyad – adres].
HUKUKİ NEDENLER : Anayasa m.159, 6087 sayılı Kanun m.9,
2802 sayılı Kanun m.97 ve ilgili mevzuat.
SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıklanan nedenlerle Cumhuriyet savcısı hakkında
gerekli inceleme ve soruşturmanın yapılmasını saygıyla
arz ve talep ederim.
[Tarih]
Şikayet Eden
[Ad Soyad]
[İmza]
EKLER : 1- [Belge]
2- [Tutanak veya kayıt]5.1. Savcıyı Şikayet Dilekçesi Örneğinde Dikkat Edilecek Alanlar
Savcıyı şikayet dilekçesi örneği kullanılırken şu alanlar olaya göre yeniden yazılmalıdır:
- Dördüncü madde: Şikayetin kararın içeriğine değil görevle ilgili tutum veya işleme yöneldiğini gösterir. Karardan şikayetçi olunuyorsa bu dilekçe yerine itiraz dilekçesi verilir (CMK m.173/1).
- İlgili dosya: Soruşturma numarası ve başsavcılık adı yazılır. Belli bir konu içermeyen şikayet işleme konulmaz (2802 sayılı Kanun m.97/1-a). Soruşturma dosyasının varlığını öğrenme yolları için hakkımda şikayet var mı yazımıza bakabilirsiniz.
- Deliller: Genel ifade yerine belge, tutanak ve kayıtlar tek tek sayılır ve eklenir.
- İmza ve adres: Dilekçe imzalanır; iş veya yerleşim yeri adresi ve T.C. kimlik numarası eksiksiz yazılır (m.97/1-b).
HSK, çevrimiçi iletişim formunu istek, öneri, şikayet, ihbar ve teşekkür başvuruları için kullanıma sunar. Formla yapılan başvuruda da m.97’de sayılan bilgiler ve somut deliller yer almalıdır.
6. Savcıyı Şikayet Ettikten Sonra Ne Olur?
Savcıyı şikayet dilekçesi önce işleme konulup konulmayacağı bakımından incelenir; işleme konulursa Kurul müfettişleri eliyle araştırma yapılır ve sonucunda karar verilir. İzlenen sıra şöyledir:
- Ön inceleme: Dilekçe 2802 sayılı Kanun m.97’deki sebepler bakımından incelenir. Belli bir konu, somut delil veya başvuranın kimlik bilgileri eksikse, konu daha önce sonuçlanmışsa ya da kanun yolu konusu bir husus ileri sürülüyorsa şikayet işleme konulmaz (m.97).
- Araştırma teklifi: Birinci Daire, savcının görevinden dolayı veya görevi sırasında suç işleyip işlemediğinin ve hal ve eylemlerinin sıfat ve görev icaplarına uyup uymadığının araştırılması, gerektiğinde inceleme ve soruşturma yapılması için teklifte bulunur (6087 sayılı Kanun m.9/1-ç).
- Müfettiş incelemesi: İnceleme ve soruşturma işlemleri, ilgili dairenin teklifi ve Kurul Başkanının oluru ile Kurul müfettişlerine yaptırılır; savcıdan daha kıdemli bir hâkim veya savcı eliyle de yaptırılabilir (Anayasa m.159).
- Sonuç kararı: Görevden dolayı veya görev sırasındaki suç soruşturması ile disiplin soruşturma ve kovuşturmasının sonucu hakkında Kurulun İkinci Dairesi karar verir (6087 sayılı Kanun m.9/2-a-2).
Şikayetten vazgeçmek bu süreci durdurmaz: bir kişinin şikayeti üzerine başlanan disiplin soruşturması, şikayetten vazgeçilse dahi durdurulmaz (2802 sayılı Kanun m.76/1).
7. Savcıyı Şikayet Etmenin Sonuçları: Haksız ve Kötü Niyetli Şikayet
Savcıyı haksız yere şikayet etmek masraf, kötü niyetle şikayet etmek ceza sonucu doğurabilir. Soruşturma için özel olarak müfettiş veya yetkili gönderilmesini gerektiren bir şikayetin haksız olduğu anlaşılırsa, Devletçe yapılan masraflar hakkında CMK m.329 uygulanır (2802 sayılı Kanun m.76/2). Disiplin cezasını gerektirecek nitelikteki ihbar ve şikayetin kötü niyetle yapıldığı veya delillerin uydurulduğu anlaşılırsa, mahkemece ayrıca TCK m.267/1’de yazılı ceza hükmolunur; bu konuda kovuşturma yapılması izne bağlıdır ve kovuşturma, şikayet olunan savcının mensup olduğu mahkemeye en yakın ağır ceza mahkemesi merkezindeki Cumhuriyet savcısına aittir (m.76/3).
Bu nedenle savcıyı şikayet dilekçesinde yalnız belgeyle gösterilebilen olgular yazılır; tahmin ve kanaat, olgu gibi sunulmaz. İftira suçunun unsurları için iftira suçu cezası yazımıza bakabilirsiniz.
Kanun metinleri Hâkimler ve Savcılar Kanunu ve Hâkimler ve Savcılar Kurulu Kanunu sayfalarından okunabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Savcı nereye şikayet edilir?
Savcının görevini kanuna uygun yapmadığı, görev sırasında suç işlediği ya da mesleğe yakışmayan davranışta bulunduğu iddiasıyla şikayet Hâkimler ve Savcılar Kurulu'na yapılır; hâkim ve savcılar hakkındaki ihbar ve şikayetleri Kurulun Birinci Dairesi inceler (6087 sayılı Kanun m.9/1-c). Savcının idarî görevleriyle ilgili şikayet ise Adalet Bakanlığı'na yapılır (Anayasa m.144).
Savcıyı şikayet dilekçesi nasıl yazılır?
Dilekçe Hâkimler ve Savcılar Kurulu Başkanlığına hitaben yazılır. Başvuranın adı, soyadı, imzası, adresi ve T.C. kimlik numarası; savcının adı ve görev yeri; şikayet edilen işlemin tarihi ve dosya numarası; somut deliller yazılır. Belli bir konu içermeyen veya somut delile dayanmayan şikayet işleme konulmaz (2802 sayılı Kanun m.97).
Savcının verdiği karar şikayet yoluyla değiştirilebilir mi?
Değiştirilemez. Kanun yollarına başvuru sebebi olarak ileri sürülebilecek hususlara ilişkin ihbar ve şikayetler işleme konulmaz (2802 sayılı Kanun m.97/1-d). Savcının kovuşturmaya yer olmadığına dair kararına karşı yol, tebliğden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itirazdır (CMK m.173/1). HSK'ya yapılan şikayet bu itirazın yerine geçmez.
Hâkim ve savcılar nereye şikayet edilir?
Hâkimler ve savcılar hakkındaki ihbar ve şikayetler aynı mercie, Hâkimler ve Savcılar Kurulu'na yapılır ve Kurulun Birinci Dairesi tarafından incelenir (6087 sayılı Kanun m.9/1-c). Görevden dolayı veya görev sırasında suç işleyip işlemediklerinin araştırılması, ilgili dairenin teklifi ve Kurul Başkanının oluru ile Kurul müfettişlerine yaptırılır (Anayasa m.159).
İsimsiz şikayet dilekçesi işleme konulur mu?
Kural olarak konulmaz. Başvuru sahibinin adı, soyadı, imzası, iş veya yerleşim yeri adresi ve T.C. vatandaşları için kimlik numarası bulunmayan ihbar ve şikayetler işleme konulmaz. Ancak bu bilgileri taşımayan başvuru somut delillere dayanıyorsa, konu hakkında gerekli araştırma ve inceleme yapılır (2802 sayılı Kanun m.97).
Savcıyı şikayet ettikten sonra şikayetten vazgeçilebilir mi?
Vazgeçilebilir, ancak vazgeçme disiplin soruşturmasını sona erdirmez. Bir kişinin şikayeti üzerine başlanan disiplin soruşturması, şikayetten vazgeçilse dahi durdurulmaz (2802 sayılı Kanun m.76/1). Bu nedenle savcıyı şikayet dilekçesi verilmeden önce iddianın dayandığı olay ve deliller açıkça belirlenmelidir.
Savcıyı haksız yere şikayet etmenin sonucu nedir?
Şikayetin haksız olduğu anlaşılırsa, soruşturma için Devletçe yapılan masraflar hakkında CMK m.329 uygulanır (2802 sayılı Kanun m.76/2). Disiplin cezası gerektirecek nitelikteki şikayetin kötü niyetle yapıldığı veya delillerin uydurulduğu anlaşılırsa ayrıca TCK m.267/1'deki iftira cezası hükmolunur; bu kovuşturma izne bağlıdır (m.76/3).
Savcının görevle ilgisi olmayan bir suçu nereye bildirilir?
Savcının görevle ilgisi olmayan kişisel suçları hakkında soruşturma ve kovuşturma yetkisi, savcının görev yaptığı yerin bağlı olduğu bölge adliye mahkemesinin bulunduğu yerdeki il Cumhuriyet başsavcılığına ve aynı yer ağır ceza mahkemesine aittir (2802 sayılı Kanun m.93). Bu durumda suç duyurusu o başsavcılığa yapılır.
İlgili çalışma alanı: Ceza Hukuku
← Tüm makaleler