Süresiz Nafaka Kalktı mı? Son Durum ve Ne Zaman Kalkacak

Süresiz nafaka henüz kalkmamıştır, ancak kalkacağı tarih artık bellidir. Anayasa Mahkemesinin yoksulluk nafakasındaki “süresiz olarak” ibaresini iptal eden kararı 30 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. İptal hükmü yayımdan başlayarak dokuz ay sonra, 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girer. O güne kadar Türk Medeni Kanunu (TMK) m.175’teki ibare yürürlüktedir ve mahkemeler bu maddeyi uygular (Anayasa m.153/3). Bu yazı, yoksulluk nafakası ödeyen ya da alan ve iptalin kendi nafakasını ne zaman, nasıl etkileyeceğini öğrenmek isteyen okur için, Anayasa m.153 ile TMK m.175-178 çerçevesinde hazırlanmıştır.

1. Süresiz Nafaka: Öne Çıkanlar

• Süresiz nafaka iptali 30 Eylül 2026’da Resmî Gazete’de yayımlanmıştır; iptal hükmü 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girer.
• 30 Haziran 2027’ye kadar TMK m.175’teki “süresiz olarak” ibaresi yürürlüktedir; ertelenmiş yürürlük tarihi yayım gününden başlayarak bir yılı geçemez (Anayasa m.153/3).
• İptal kararları geriye yürümez; bugün ödenen nafaka iptalle kendiliğinden düşmez (Anayasa m.153/5).
• İptal kararı nafakaya yeni bir süre koymaz; süre kuralını TBMM’nin çıkaracağı kanun belirler (Anayasa m.153/2, m.153/4).
• Yoksulluk nafakası bugün de yeniden evlenme ve ölümle kendiliğinden kalkar; fiilen evliymiş gibi yaşama, yoksulluğun kalkması ve haysiyetsiz hayat sürme hâllerinde dava ile kaldırılır (TMK m.176/3).
• Nafaka ödemesini tek taraflı kesmek tazyik hapsi riskini doğurur; kaldırma veya azaltma davası açılmışsa hapsin uygulanması davanın sonuna bırakılabilir (İİK m.344).

2. Süresiz Nafaka Kalktı mı? 30 Eylül 2026 İtibarıyla Durum

Süresiz nafaka kalkmamıştır: iptal kararı 30 Eylül 2026’da Resmî Gazete’de yayımlanmıştır, fakat iptal hükmü 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecektir. Madde, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek tarafın, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla, geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebileceğini düzenler; nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz (TMK m.175). Tartışmanın konusu bu cümledeki “süresiz olarak” ibaresidir.

Anayasa Mahkemesi bu ibareyi 4 Haziran 2026’da iptal etmiş, gerekçeli karar 30 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Bir kanun hükmü kural olarak iptal kararının Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihte yürürlükten kalkar; Anayasa Mahkemesi gereken hâllerde iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi, yayım gününden başlayarak bir yılı geçmemek üzere ayrıca belirleyebilir (Anayasa m.153/3). Bu iptalde yürürlük dokuz ay ertelendiği için mahkemeler 30 Haziran 2027’ye kadar yoksulluk nafakasına TMK m.175’teki ibareyle hükmeder.

Kamuoyunda “süresiz nafaka kaldırıldı” biçiminde dolaşan cümle bu yüzden eksiktir. Doğrusu şudur: iptal yayımlanmıştır, fakat yürürlüğe girmemiştir; ibare 30 Haziran 2027’ye kadar kanun metninde kalır.

2.1. Süresiz Nafaka İptali Resmî Gazete’de Yayımlandı mı?

Süresiz nafaka iptali 30 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Kararda iptal hükmünün Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe gireceği belirtilmiştir. İptalin konusu yalnız TMK m.175’in birinci fıkrasındaki “süresiz olarak” ibaresidir; yoksulluk nafakasının koşulları ile nafaka yükümlüsünün kusurunun aranmadığı kuralı metinde kalır.

Anayasa, Anayasa Mahkemesi kararlarının Resmî Gazete’de hemen yayımlanacağını ve yasama, yürütme ve yargı organlarını bağlayacağını düzenler (Anayasa m.153/6). Karar yayımla bağlayıcı hâle gelmiştir; ancak ibarenin kanun metninden çıkması kararda belirtilen ileri tarihe bırakılmıştır (Anayasa m.153/3). Aynı maddeye göre iptal kararları gerekçesi yazılmadan açıklanamaz (Anayasa m.153/1); 4 Haziran 2026’da açıklanan iptalin kapsamı ve yürürlük tarihi ancak gerekçeli kararın yayımıyla resmî metinden okunabilir hâle gelmiştir.

3. Süresiz Nafaka Nedir?

Süresiz nafaka, boşanma yüzünden yoksulluğa düşen eşe, kusuru diğer eşten daha ağır olmamak koşuluyla, diğer eşin malî gücü oranında ve kanunda önceden belirlenmiş bir bitiş tarihi olmaksızın bağlanan yoksulluk nafakasıdır (TMK m.175). “Süresiz” ifadesi, nafakanın takvimle belirlenmiş sabit bir süreyle sınırlanmadığını anlatır.

Süresiz nafaka için madde şu koşulları arar: nafaka isteyen taraf boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olmalı, onun kusuru diğer taraftan daha ağır olmamalı ve nafakanın miktarı yükümlünün malî gücüyle orantılı olmalıdır. Nafaka yükümlüsünün kusurlu olması aranmaz; kusursuz eş de yoksulluk nafakası ödemekle yükümlü tutulabilir (TMK m.175).

Nafaka toptan ya da durumun gereklerine göre irat biçiminde, yani düzenli ödemelerle bağlanabilir (TMK m.176/1). Kanundaki kendiliğinden kalkma ve kaldırma hâlleri, irat biçiminde ödenmesine karar verilen nafaka için düzenlenmiştir (TMK m.176/3). Nafaka türlerinin tamamı ve miktarın nasıl belirlendiği için nafaka yazısına bakabilirsiniz.

3.1. Süresiz Nafaka Ömür Boyu mu Ödenir?

Süresiz nafaka ömür boyu ödenen bir nafaka değildir. Kanun, irat biçiminde bağlanan nafakanın alacaklının yeniden evlenmesi ya da taraflardan birinin ölümü hâlinde kendiliğinden kalkacağını; alacaklının evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması ya da haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde mahkeme kararıyla kaldırılacağını düzenler (TMK m.176/3). “Süresiz” ifadesi takvimle belirlenmiş bir sınırın yokluğudur; nafaka, kanundaki koşullar devam ettiği sürece ödenir.

Bu nedenle “ömür boyu nafaka” ile “süresiz nafaka” aynı şey değildir. İptal tartışması, koşullar devam ettiği hâlde nafakanın bir süreyle sınırlanıp sınırlanmayacağı sorusudur. Koşul ortadan kalktığında nafakanın sona ermesi bugün de mümkündür.

4. Süresiz Nafaka Ne Zaman Kalkacak? Anayasa m.153’e Göre Yürürlük

Süresiz nafaka 30 Haziran 2027’de kalkacaktır: TMK m.175’teki “süresiz olarak” ibaresi o tarihte yürürlükten kalkar. İptal kararı 30 Eylül 2026’da Resmî Gazete’de yayımlanmış ve iptal hükmünün yayımdan başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesi kararlaştırılmıştır. Anayasa’ya göre bir kanun hükmü, iptal kararının Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihte yürürlükten kalkar. Anayasa Mahkemesi gereken hâllerde iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi ayrıca belirleyebilir; bu tarih, kararın Resmî Gazete’de yayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemez (Anayasa m.153/3; 6216 sayılı Kanun m.66/3).

Dokuz aylık erteleme bu bir yıllık üst sınırın içindedir. 30 Haziran 2027, 30 Eylül 2026’daki yayım gününden dokuz ay sonrasına karşılık gelen takvim tarihidir. Erteleme, ibarenin kalkmasıyla doğacak boşluğu kanun koyucunun doldurması için tanınmış bir süredir (Anayasa m.153/4).

Süresiz nafakanın kalkışına kadar işleyecek sıra şudur:

1. Gerekçeli karar 30 Eylül 2026’da Resmî Gazete’de yayımlandı; Anayasa Mahkemesi kararları Resmî Gazete’de yayımlanır ve devletin organlarını bağlar (Anayasa m.153/6).
2. 30 Haziran 2027’ye kadar TMK m.175’teki “süresiz olarak” ibaresi yürürlükte kalır ve mahkemeler bu ibareyi uygular.
3. Bu süre içinde TBMM, iptal kararının ortaya çıkardığı hukuki boşluğu dolduracak kanun teklifini öncelikle görüşüp karara bağlar (Anayasa m.153/4).
4. 30 Haziran 2027’de ibare kanun metninden çıkar; yerine yeni bir kural ancak kanun koyucunun çıkaracağı kanunla gelir (Anayasa m.153/2, m.153/4).

4.1. Süresiz Nafaka İptali Geriye Yürür mü?

Süresiz nafaka iptali geriye yürümez. Anayasa iptal kararlarının geriye yürümeyeceğini açıkça düzenler (Anayasa m.153/5). Bu nedenle bugüne kadar kesinleşmiş mahkeme kararlarıyla bağlanmış yoksulluk nafakaları, iptal hükmü yürürlüğe girdiğinde kendiliğinden ortadan kalkmaz; geçmişte ödenmiş nafaka da iptal gerekçesiyle geri istenemez.

Mevcut bir nafakanın sona ermesi ya da azalması için kanundaki sebeplerden birinin gerçekleşmesi ve mahkemeye başvurulması gerekir (TMK m.176/3, m.176/4). Mevcut nafakanın ne kadar süre daha ödeneceği iptal kararından çıkmaz; kanundaki sona erme ve kaldırma sebeplerine ve kanun koyucunun çıkaracağı kanunun geçiş hükümlerine bağlıdır. Kanun koyucunun çıkaracağı yeni düzenlemenin mevcut nafakalara nasıl uygulanacağı ise o kanunun geçiş hükümlerine bağlıdır ve bu hükümler ancak kanun metni yayımlandığında okunabilir.

5. Süresiz Nafaka İptali ile Yeni Nafaka Yasası Arasındaki Fark

Süresiz nafaka iptali ile yeni nafaka yasası iki ayrı hukuki işlemdir: iptal yalnız “süresiz olarak” ibaresini metinden çıkarır, yeni süre kuralını ise yalnız TBMM’nin çıkaracağı kanun koyabilir. Anayasa Mahkemesi bir kanun hükmünü iptal ederken, kanun koyucu gibi hareket ederek yeni bir uygulamaya yol açacak biçimde hüküm kuramaz (Anayasa m.153/2). Bu yüzden iptal kararının kendisi nafakaya belirli bir süre sınırı getirmez ve hâkime nafakanın süresini belirleme yetkisi de vermez; böyle bir kural ancak kanunla konulabilir (6216 sayılı Kanun m.66/4).

Anayasa, iptal kararının yürürlüğe girişinin ertelendiği durumlarda TBMM’nin, iptal kararının ortaya çıkardığı hukuki boşluğu dolduracak kanun teklifini öncelikle görüşüp karara bağlayacağını düzenler (Anayasa m.153/4).

Yoksulluk nafakasına süre getiren bir kanun 30 Eylül 2026 itibarıyla Resmî Gazete’de yayımlanmamıştır. Adalet Bakanlığı düzeyinde yapılan açıklamalar, bir yargı paketine ilişkin takvimler ve basına yansıyan kademeli süre modelleri, kanun kabul edilip yayımlanmadıkça yürürlükteki kuralı değiştirmez. Paket takvimlerinin nasıl okunacağı için 13. Yargı Paketi yazısına bakabilirsiniz.

Yayım sırası iki ihtimal doğurur. Kanun, 30 Haziran 2027’den önce yayımlanırsa yeni süre rejimi kendi yürürlük tarihinde uygulanmaya başlar. 30 Haziran 2027 geldiği hâlde kanun çıkmamışsa “süresiz olarak” ibaresi metinden çıkar, ancak yerine yazılı bir süre kuralı gelmez; iptal kararı yeni bir hüküm kuramadığı için bu durumda doğacak boşluğu kanun koyucu doldurur (Anayasa m.153/2, m.153/4).

6. Süresiz Nafaka Bugün Hangi Hâllerde Sona Erer?

Süresiz nafaka, iptal tartışmasından bağımsız olarak bugün de kanunda sayılan sebeplerden biri gerçekleşince sona erer: yeniden evlenme ve ölümde kendiliğinden, diğerlerinde mahkeme kararıyla (TMK m.176/3). Ayrıca malî durum değişirse nafaka azaltılabilir veya artırılabilir (TMK m.176/4). Mevcut bir nafaka bakımından iptalin yürürlüğünü beklemeden incelenebilecek soru, bu sebeplerden birinin gerçekleşip gerçekleşmediğidir.

Sebep	Sonuç	Dava gerekir mi	Dayanak
Nafaka ala­cak­lı­sı­nın yeniden evlen­mesi	Nafaka ken­di­li­ğin­den kalkar	Gerek­mez	TMK m.176/3
Taraf­lar­dan birinin ölümü	Nafaka ken­di­li­ğin­den kalkar	Gerek­mez	TMK m.176/3
Ala­cak­lı­nın evlen­me­den fiilen evliy­miş gibi yaşa­ması	Nafaka kal­dı­rı­lır	Gerekir	TMK m.176/3
Ala­cak­lı­nın yok­sul­lu­ğu­nun ortadan kalk­ması	Nafaka kal­dı­rı­lır	Gerekir	TMK m.176/3
Ala­cak­lı­nın hay­si­yet­siz hayat sürmesi	Nafaka kal­dı­rı­lır	Gerekir	TMK m.176/3
Taraf­la­rın malî duru­mu­nun değiş­mesi veya hak­ka­ni­yet	Nafaka azal­tı­lır veya artı­rı­lır	Gerekir	TMK m.176/4

6.1. Süresiz Nafaka Kendiliğinden Ne Zaman Kalkar?

Süresiz nafaka, nafaka alacaklısı yeniden evlendiğinde ya da taraflardan biri öldüğünde kendiliğinden kalkar ve bunun için dava açmak gerekmez (TMK m.176/3).

6.2. Süresiz Nafaka Hangi Hâllerde Mahkeme Kararıyla Kaldırılır?

Süresiz nafaka, nafaka alacaklısının evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması ya da haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde mahkeme kararıyla kaldırılır (TMK m.176/3). Bu üç hâlde ödeme, mahkeme kaldırma kararı verene kadar devam eder. Haysiyetsiz hayat sürmenin boşanma sebebi olarak ne anlama geldiği için haysiyetsiz hayat sürme nedeniyle boşanma yazısına bakabilirsiniz.

“Yoksulluğun ortadan kalkması” kanunda bir gelir eşiğiyle tanımlanmamıştır. Nafaka alan kişinin işe girmesi, kanunun kendiliğinden sona erme hâlleri arasında sayılmaz; bu hâller yalnız yeniden evlenme ve ölümdür. Yoksulluğun ortadan kalktığı, nafaka yükümlüsünün açacağı kaldırma davasında ileri sürülür ve mahkeme kaldırma kararı verene kadar nafaka borcu devam eder (TMK m.176/3).

6.3. Süresiz Nafaka Azaltılabilir mi?

Süresiz nafaka azaltılabilir. Tarafların malî durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde iradın artırılmasına ya da azaltılmasına karar verilebilir (TMK m.176/4). Kaldırma ile azaltma ayrı taleplerdir: kaldırma için TMK m.176/3’teki sebeplerden biri gerekir, azaltma için ise malî durumdaki değişiklik veya hakkaniyet yeterlidir.

Nafaka yükümlüsünün gelirinin düşmesi ya da ödeme gücünü kaybetmesi, TMK m.176/3’te sayılan kaldırma sebepleri arasında yer almaz. Gelir düşüşü, malî durumun değişmesi olarak azaltma talebinin konusudur (TMK m.176/4). Kaldırma sebebi gerçekleşmemiş bir dosyada aynı olgularla azaltma istenebilir. Artırma yönündeki talepler için nafaka artırım davası yazısına bakabilirsiniz.

7. Süresiz Nafaka Kaldırma Davası Nasıl Açılır?

Süresiz nafakanın kaldırılması için nafaka yükümlüsü, aile mahkemesinde nafaka alacaklısına karşı kaldırma davası açar. Aile mahkemeleri, Türk Medeni Kanunu’nun aile hukukunu düzenleyen İkinci Kitabından (Üçüncü Kısım hariç) doğan dava ve işlere bakar (4787 sayılı Kanun m.4/1). Dava şu sırayla hazırlanır:

1. Kaldırma sebebi belirlenir. Dava, TMK m.176/3’te mahkeme kararı gerektiren sebeplerden birine (fiilen evliymiş gibi yaşama, yoksulluğun ortadan kalkması, haysiyetsiz hayat sürme) dayanır. Sebep yoksa talep azaltma olarak kurulur (TMK m.176/4).
2. Deliller toplanır. Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür (TMK m.6). Kaldırma sebebini ileri süren nafaka yükümlüsü, bu sebebin gerçekleştiğini ispatla yükümlüdür.
3. Ödemeye devam edilir. Kaldırma kararı verilene kadar nafaka borcu devam eder. Dava açılmış olması, tazyik hapsinin uygulanmasının davanın sonuna bırakılabilmesini sağlar (İİK m.344/2).

8. Süresiz Nafaka Ödenmezse Ne Olur?

Süresiz nafaka mahkeme kararıyla bağlanmışsa, ödeme tek taraflı kesildiğinde nafaka alacaklısının şikâyeti üzerine borçlu hakkında üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir; hapsin uygulanmasına başlandıktan sonra borç ödenirse borçlu tahliye edilir (İİK m.344/1). İptal haberine veya açıklanan yasama takvimine dayanarak ödemeyi kesmek bu sonucu değiştirmez, çünkü TMK m.175 yürürlüktedir ve iptal kararları geriye yürümez (Anayasa m.153/5).

Borçlu nafakanın kaldırılması veya azaltılması için dava açmışsa, ileri sürdüğü sebepler göz önünde bulundurularak tazyik hapsinin uygulanması bu davanın sonuna bırakılabilir (İİK m.344/2). Ödenmeyen nafakanın icra takibi ve tazyik hapsi süreci için nafaka alacağının icra takibi yazısına bakabilirsiniz.

9. Süresiz Nafaka Yalnız Yoksulluk Nafakası İçin mi Geçerli?

Süresiz nafaka tartışması yalnız yoksulluk nafakasını ilgilendirir; “süresiz olarak” ibaresi TMK m.175’te, yani boşanmadan sonra eşe bağlanan yoksulluk nafakasındadır. Diğer nafaka türlerinin süresi başka maddelerde düzenlenir ve iptal onlara dokunmaz.

• Tedbir nafakası: Boşanma veya ayrılık davası süresince hâkimin eşlerin geçimi ve çocukların bakımı için aldığı geçici önlemdir; dava boyunca geçerlidir (TMK m.169). Ayrıntı için tedbir nafakası.
• İştirak nafakası: Velayeti kendisine verilmeyen ananın veya babanın çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmasıdır (TMK m.182/3). Ana ve babanın bakım borcu çocuğun ergin olmasına kadar, eğitimi devam eden ergin çocuk bakımından eğitim sona erinceye kadar sürer (TMK m.328). Ayrıntı için iştirak nafakası.

Evlenmenin butlanına karar verilmesi hâlinde de nafaka hakkında boşanmaya ilişkin hükümler uygulanır (TMK m.158/2); bu yüzden butlan davasında bağlanan yoksulluk nafakası da TMK m.175’e ve iptalin sonuçlarına tabidir.

Bu yüzden iptal hükmü yürürlüğe girdiğinde çocuk için ödenen iştirak nafakası değişmez; tartışma, eski eşe ödenen yoksulluk nafakasının süresiyle sınırlıdır.

10. Süresiz Nafaka Boşanmadan Sonra İstenebilir mi?

Boşanma davasında yoksulluk nafakası istenmemişse, boşanmadan sonra ayrı bir davayla istenebilir; ancak bu hak bir yıllık zamanaşımına tabidir. Evliliğin boşanma sebebiyle sona ermesinden doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TMK m.178). Bu davada nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir (TMK m.177) ve talep yine TMK m.175’teki koşullara bağlıdır.

İptal hükmü yürürlüğe girene kadar bu yolla bağlanacak yoksulluk nafakası da TMK m.175’e göre belirlenir. Boşanma sürecinin nafaka ve tazminat talepleriyle birlikte nasıl yürüdüğü için çekişmeli boşanma ve boşanmada maddi ve manevi tazminat yazılarına bakabilirsiniz. TMK’nın güncel metni mevzuat.gov.tr üzerinden okunabilir.