Karakolda İfade Verdikten Sonraki Süreç: Ne Olur?

Karakolda ifade verdikten sonra dosya Cumhuriyet savcısına gider ve savcı, toplanan delillerin suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturup oluşturmadığına göre dava açılıp açılmayacağına karar verir. Kolluk el koyduğu olayı ve yaptığı işlemleri savcıya derhâl bildirmekle yükümlüdür (Ceza Muhakemesi Kanunu m.161/2); yeterli şüphe varsa iddianame düzenlenir, yoksa kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilir (CMK m.170/2, m.172/1). Kanun bu kararlar için gün olarak bir süre öngörmez. Bu yazı, karakolda, jandarmada veya savcılıkta şüpheli olarak ifade vermiş ve dosyasının bundan sonra hangi aşamalardan geçeceğini, savcılığın kendisini yeniden çağırıp çağırmayacağını ve dava açılırsa ne olacağını öğrenmek isteyen kişi için hazırlanmıştır. İfade öncesindeki haklar, davetiye ve telefonla çağrı konuları ifadeye çağrıldım yazısında ayrıca anlatılmıştır.

1. Karakolda İfade Verdikten Sonraki Süreç: Öne Çıkanlar

• Kolluk, el koyduğu olayı ve aldığı ifadeyi Cumhuriyet savcısına derhâl bildirir (CMK m.161/2).
• Aynı olayda yeniden ifadeyi yalnız Cumhuriyet savcısı alabilir; kolluk ikinci kez ifade alamaz (CMK m.148/5).
• Yeterli şüphe varsa iddianame düzenlenir, yoksa kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilir (CMK m.170/2, m.172/1).
• Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar, önceden ifadesi alınmış şüpheliye de bildirilir (CMK m.172/1).
• İfadeden sonra dava açılması için kanunda gün olarak bir süre yoktur; iddianame mahkemede on beş gün içinde incelenir (CMK m.174/1).
• İfade vermek tek başına tutuklama sonucu doğurmaz ve adli sicile işlenmez (CMK m.100/1; Adli Sicil Kanunu m.4/1).

2. Karakolda İfade Verdikten Sonraki Süreç Nasıl İşler?

Karakolda ifade verdikten sonraki süreç, dosyanın kolluktan Cumhuriyet savcısına geçmesiyle başlar ve savcının dava açıp açmama kararıyla soruşturma evresi sona erer. Ceza Muhakemesi Kanunu’nun tam metni Mevzuat Bilgi Sistemi’nde yayımlanır. Savcı, bir suçun işlendiği izlenimini veren hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere işin gerçeğini araştırmaya başlar (CMK m.160/1). Süreç şu sırayla ilerler:

1. Dosya savcıya bildirilir. İfadeyi karakol, jandarma veya emniyet birimi almış olsun, adli kolluk görevlileri el koydukları olayları, yakalanan kişileri ve uygulanan tedbirleri emrinde çalıştıkları Cumhuriyet savcısına derhâl bildirir (CMK m.161/2).
2. Savcı delilleri toplar. Savcı, emrindeki adli kolluk aracılığıyla şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayıp muhafaza altına alır ve şüphelinin haklarını korur (CMK m.160/2).
3. Gerekirse yeniden ifade alınır. Aynı olayla ilgili yeniden ifade alınması gerekirse bu işlemi ancak Cumhuriyet savcısı yapabilir (CMK m.148/5).
4. Savcı dosyayı sonuçlandırır. Deliller yeterli şüphe oluşturuyorsa iddianame düzenlenir (CMK m.170/2); oluşturmuyorsa kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir (CMK m.172/1). Kanunda sayılan hâllerde kamu davasının açılması ertelenebilir (CMK m.171/2) veya uzlaştırma girişiminde bulunulur (CMK m.253/1).
5. İddianame mahkemede incelenir. Mahkeme iddianameyi on beş gün içinde inceler ve kanundaki eksiklik hâllerinde iade eder (CMK m.174/1). İddianamenin kabulüyle kamu davası açılmış olur ve kovuşturma evresi başlar (CMK m.175/1).
6. Sanık duruşmaya çağrılır. İddianame çağrı kâğıdıyla birlikte sanığa tebliğ edilir (CMK m.176/1).

3. Karakolda İfade Verdikten Sonra Serbest Bırakılır mıyım?

Karakolda ifade verdikten sonra serbest bırakılıp bırakılmayacağınız, karakola davetiyeyle mi gittiğinize yoksa yakalanarak mı getirildiğinize göre değişir. Kanun gözaltını yakalanan kişi için düzenler: yakalanan kişi Cumhuriyet savcılığınca bırakılmazsa soruşturmanın tamamlanması için gözaltına alınabilir; gözaltı süresi, yakalama yerine en yakın hâkime gönderilmek için zorunlu süre hariç, yakalama anından itibaren yirmi dört saati geçemez (CMK m.91/1). Gözaltı, bu tedbirin soruşturma yönünden zorunlu olmasına ve suç şüphesini gösteren somut delillerin varlığına bağlıdır (CMK m.91/2). Toplu olarak işlenen suçlarda savcı bu süreyi her defasında bir günü geçmemek üzere üç gün süreyle uzatabilir (CMK m.91/3). Ayrıntı için gözaltı süresi yazısına bakabilirsiniz.

3.1. Karakolda İfade Verdikten Sonra Tutuklama Çıkar mı?

Karakolda ifade verdikten sonra tutuklama, ifade vermenin kendiliğinden bir sonucu değildir; ayrı koşullara bağlı bir karardır. Tutuklama kararı için kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut deliller ve bir tutuklama nedeni bulunmalıdır; işin önemi ve beklenen ceza ile ölçülü olmayan durumda tutuklama kararı verilemez (CMK m.100/1). Soruşturma evresinde şüphelinin tutuklanmasına Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi karar verir ve istemde adli kontrolün neden yetersiz kalacağı gösterilir (CMK m.101/1).

Tutuklama nedenleri bulunsa bile şüphelinin tutuklanması yerine adli kontrol altına alınmasına karar verilebilir (CMK m.109/1). Adli kontrol yurt dışına çıkmama veya belirlenen yerlere düzenli olarak başvurma gibi yükümlülükler içerir (CMK m.109/3). İki tedbirin koşulları tutuklama nedir ve adli kontrol nedir yazılarında ayrıca anlatılmıştır.

4. Karakol İfadesinden Sonra Savcılık Ne Zaman Çağırır?

Karakol ifadesinden sonra savcılığın sizi ne zaman çağıracağını gösteren bir süre kanunda yoktur; savcı sizi yeniden çağırmak zorunda da değildir. Kanunun kesin olarak belirlediği şey, aynı olayda yeniden ifadenin kimin tarafından alınacağıdır: şüphelinin aynı olayla ilgili olarak yeniden ifadesinin alınması ihtiyacı ortaya çıktığında bu işlem ancak Cumhuriyet savcısı tarafından yapılabilir (CMK m.148/5). Aynı olay için ikinci kez karakoldan çağrı gelirse bunu ifade sırasında belirtip tutanağa geçirtebilirsiniz.

Savcılıktan gelebilecek bir çağrı ifade için olmayabilir. Kanunda sayılan bazı suçlarda soruşturma evresi sonunda seri muhakeme usulü uygulanır (CMK m.250/1). Savcı, seri muhakeme usulünün uygulanmasını teklif etmek için şüpheliyi en kısa sürede davet eder ve bu davet telefon, faks veya elektronik posta gibi araçlarla da yapılabilir (Ceza Muhakemesinde Seri Muhakeme Yönetmeliği m.9/1). Şüpheli mazeretsiz olarak davete gelmezse bu durum tutanağa bağlanır ve soruşturmaya genel hükümlere göre devam edilir (Ceza Muhakemesinde Seri Muhakeme Yönetmeliği m.9/2). Usulün kapsamı seri muhakeme usulü nedir yazısında anlatılmıştır.

5. Savcılığa İfade Verdikten Sonra Ne Olur?

Savcılığa ifade verdikten sonra dosya yine Cumhuriyet savcısında sonuçlanır: yeterli şüphe varsa iddianame düzenlenir, yoksa kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir (CMK m.170/2, m.172/1). Karakol ifadesiyle arasındaki fark, ifadenin mahkemede nasıl değerlendirileceğindedir.

Müdafi hazır bulunmaksızın kollukça alınan ifade, hâkim veya mahkeme huzurunda şüpheli tarafından doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz (CMK m.148/4). Bu kural yalnız kolluğun aldığı ifadeye ilişkindir; savcılıkta verilen ifade maddenin kapsamında değildir. Savcılıkta ifade alınırken savcının yanında bir zabıt kâtibi bulunur (CMK m.169/1). Her iki ifadede de beyan özgür iradeye dayanmalıdır ve yasak usullerle elde edilen ifadeler rıza ile verilmiş olsa da delil olarak değerlendirilemez (CMK m.148/1, 3).

6. İfade Verdikten Sonra Dava Açılır mı? Savcının Verebileceği Kararlar

İfade verdikten sonra dava açılıp açılmayacağı, savcının soruşturma sonunda vereceği karara bağlıdır. Savcının önündeki seçenekler kanunda şöyle düzenlenmiştir:

• İddianame: soruşturma evresi sonunda toplanan deliller suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturuyorsa savcı iddianame düzenler (CMK m.170/2).
• Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar: kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilemezse veya kovuşturma olanağı yoksa verilir (CMK m.172/1).
• Kamu davasının açılmasının ertelenmesi: uzlaştırma ve önödeme kapsamındaki suçlar hariç, üst sınırı üç yıl veya daha az hapis cezasını gerektiren suçlarda, yeterli şüpheye rağmen kamu davasının açılması beş yıl süreyle ertelenebilir (CMK m.171/2).
• Uzlaştırma: soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlarda ve kanunda sayılan bazı suçlarda şüpheli ile mağdur veya suçtan zarar gören arasında uzlaştırma girişiminde bulunulur (CMK m.253/1).

Kararların sonuçları ve itiraz yolları kovuşturmaya yer olmadığına dair karar, iddianame nedir ve kamu davasının açılmasının ertelenmesi yazılarında, uzlaştırmanın işleyişi ise uzlaşma nedir yazısında ayrıca anlatılmıştır.

6.1. İfade Verdikten Sonra Takipsizlik Kararı Kime Bildirilir?

İfade verdikten sonra verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karar (uygulamadaki adıyla takipsizlik kararı), suçtan zarar gören ile önceden ifadesi alınmış veya sorguya çekilmiş şüpheliye bildirilir ve kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilir (CMK m.172/1). Karakolda veya savcılıkta ifade verdiyseniz karar size tebliğ edilir.

Karara itiraz hakkı suçtan zarar görene aittir: suçtan zarar gören, kararın kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir (CMK m.173/1). İtiraz reddedilirse savcı bu kararı itiraz edene ve şüpheliye bildirir (CMK m.173/3). Karar kesinleştikten sonra, yeterli şüphe oluşturacak yeni delil elde edilmedikçe ve sulh ceza hâkimliği bu yönde karar vermedikçe aynı fiilden dolayı kamu davası açılamaz (CMK m.172/2).

7. Karakola İfade Verdikten Kaç Gün Sonra Dava Açılır?

Karakola ifade verdikten sonra dava açılması için Ceza Muhakemesi Kanunu gün olarak bir süre öngörmez. Dosyanın karakoldan savcılığa gitmesi için de gün sayısı yazılmaz; kanun kolluğun el koyduğu olayı savcıya derhâl bildirmesini ister (CMK m.161/2). Savcının araştırmaya başlamasını düzenleyen madde “hemen” der; iddianame ve kovuşturmaya yer olmadığına dair karar maddeleri ise bir gün sayısı içermez (CMK m.160/1, m.170/2, m.172/1). Dosyanın ne zaman sonuçlanacağı bu nedenle kanundan okunamaz; toplanacak delillere ve yapılacak işlemlere bağlıdır.

Kanunda gün olarak yazılı olan süre, iddianame savcılıktan mahkemeye verildikten sonra başlar. Mahkeme, iddianamenin ve soruşturma evrakının verildiği tarihten itibaren on beş gün içinde soruşturma evresine ilişkin bütün belgeleri inceler ve kanundaki eksiklik hâllerinde iddianameyi iade eder (CMK m.174/1). İddianamenin kabulüyle kamu davası açılmış olur ve kovuşturma evresi başlar (CMK m.175/1).

7.1. İfade Verdikten Sonra Mahkeme Ne Zaman Olur?

İfade verdikten sonra mahkeme, iddianame kabul edilmeden başlamaz; duruşma günü iddianame kabul edildikten sonra belirlenir. İddianame çağrı kâğıdı ile birlikte sanığa tebliğ edilir (CMK m.176/1). İddianameye ilişkin bilgiler ve duruşma tarihi, dosyada iletişim bilgileri bulunuyorsa telefon veya elektronik posta gibi araçlarla da bildirilir; ancak bu durumda çağrı kâğıdına bağlanan sonuçlar uygulanmaz (CMK m.176/1). Tutuklu olmayan sanığa tebliğ edilen çağrı kâğıdına, mazeretsiz gelmezse zorla getirileceği yazılır (CMK m.176/2).

8. İfade Verdikten Sonra Dosya Nasıl Takip Edilir?

İfade verdikten sonra soruşturma dosyasını inceleme ve belge örneği alma yetkisi kanunda müdafie tanınmıştır: müdafi soruşturma evresinde dosya içeriğini inceleyebilir ve istediği belgelerin bir örneğini harçsız olarak alabilir (CMK m.153/1). Bu yetki, kanunda sayılan bazı suçlara ilişkin soruşturmalarda soruşturmanın amacını tehlikeye düşürebilecekse savcının istemi üzerine hâkim kararıyla kısıtlanabilir (CMK m.153/2).

İfade sırasında şüpheden kurtulmanız için somut delillerin toplanmasını isteyebileceğiniz size hatırlatılır (CMK m.147/1-f). Savcı da şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplamakla yükümlüdür (CMK m.160/2). İfadede sayamadığınız bir delil sonradan ortaya çıkarsa, dosyanın savcılıkta bulunduğu bu aşama, onu savcıya bildirmenin zamanıdır. Dosyanın e-Devlet ve UYAP Vatandaş’tan nasıl sorgulandığını ve neden görünmeyebileceğini savcılık dosya sorgulama, hakkınızdaki soruşturmayı öğrenme yollarını hakkımda şikâyet var mı yazısında anlattık; müdafiin rolü için müdafi ne demek yazısına bakabilirsiniz.

9. Karakolda İfade Vermek Sicile İşler mi?

Karakolda ifade vermek adli sicile işlenmez. Adli sicile kaydedilen, Türk mahkemeleri tarafından vatandaş veya yabancı hakkında verilmiş ve kesinleşmiş mahkûmiyet hükümleridir (Adli Sicil Kanunu m.4/1). İfade bir mahkûmiyet hükmü olmadığı gibi kanunun adli sicile kaydedilecekler arasında saydığı kayıtlardan biri de değildir. Kaydın hangi hâllerde silindiği adli sicil kaydı nasıl silinir yazısında ele alınmıştır.

10. Karakolda Verilen İfade Değiştirilebilir mi?

Karakolda verilen ifadenin geri alınması, Ceza Muhakemesi Kanunu’nda ayrı bir işlem olarak düzenlenmemiştir. Kanun bunun yerine iki kural koyar. Birincisi, aynı olayda yeniden ifade ancak Cumhuriyet savcısı tarafından alınır (CMK m.148/5); savcı sizi yeniden dinlerse ek açıklamalarınızı o ifadede yaparsınız. İkincisi, müdafi hazır bulunmaksızın kollukça alınan ifade, hâkim veya mahkeme huzurunda sizin tarafınızdan doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz (CMK m.148/4).

Bu kuralların sonucu şudur: avukatsız verilmiş bir karakol ifadesindeki beyan, kovuşturma aşamasında mahkeme önünde doğrulanmadıkça tek başına hükme dayanak yapılamaz. Mahkemede aynı beyanı doğrularsanız ifade hükme esas alınabilir hâle gelir. İfade sırasında lehinize olan hususları ileri sürme olanağı da kanunla tanınmıştır (CMK m.147/1-f).