TCK 233 Aile Hukukundan Kaynaklanan Yükümlülüğün İhlali

TCK 233, aile hukukundan doğan bakım, eğitim veya destek olma yükümlülüğünü yerine getirmemeyi, hamile eşi ya da kadını çaresiz durumda terk etmeyi ve çocukların ahlak, güvenlik ve sağlığını ağır şekilde tehlikeye sokmayı aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali suçu olarak cezalandırır. Bu üç fiilin cezaları 08.08.2026 tarihli 7593 sayılı Kanun’la artırıldı: bakım yükümlülüğünü yerine getirmemenin cezası artık şikâyet üzerine üç aydan iki yıla kadar hapistir (5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.233/1). Bu yazı, bakım yükümlülüğü yerine getirilmeyen eş, çocuk veya yakın ile bu suçla şüpheli sıfatı taşıyan kişi için TCK 233’ün dört fıkrasını, güncel cezaları, değişiklikten önce işlenen fiillere hangi kanunun uygulanacağını, şikâyet ve uzlaştırma kurallarını ve nafaka için öngörülen tazyik hapsinden farkını açıklar.

1. TCK 233: Öne Çıkanlar

• TCK 233/1’e göre aile hukukundan doğan bakım, eğitim veya destek olma yükümlülüğünü yerine getirmeyen kişiye şikâyet üzerine üç aydan iki yıla kadar hapis cezası verilir (TCK m.233/1).
• Hamile eşi veya kendisinden gebe kalan kadını çaresiz durumda terk etmenin cezası altı aydan iki yıla kadar hapistir (TCK m.233/2).
• Çocuklarının ahlak, güvenlik ve sağlığını ağır şekilde tehlikeye sokan ana veya babanın cezası bir yıldan üç yıla kadar hapistir (TCK m.233/3).
• Bu üç ceza aralığı 08.08.2026 tarihli 7593 sayılı Kanun’la artırıldı; önceki tarihte işlenen fiilde failin lehine olan kanun uygulanır (TCK m.7/2).
• Yeni dördüncü fıkraya göre çocuk, birinci veya üçüncü fıkradaki fiiller nedeniyle kasten öldürme ya da neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçunu işlerse faile verilecek ceza şikâyet aranmaksızın yarısından iki katına kadar artırılır (TCK m.233/4).
• Yalnız birinci fıkra şikâyete bağlıdır ve uzlaştırma kapsamındadır (TCK m.233/1; CMK m.253/1-a).
• Nafaka kararına uymama ayrıca İİK m.344 uyarınca üç aya kadar tazyik hapsine konu olur; bu yol TCK 233’ten ayrıdır (İİK m.344).

2. TCK 233 Nedir? Aile Hukukundan Kaynaklanan Yükümlülüğün İhlali

TCK 233, dört fıkradan oluşur. İlk üç fıkra ayrı ayrı suç tanımlar: bakım, eğitim veya destek olma yükümlülüğünü yerine getirmeme, hamile eşi veya kadını çaresiz durumda terk etme ve çocukların ahlak, güvenlik ve sağlığını ağır şekilde tehlikeye sokma. Dördüncü fıkra, 08.08.2026’da eklenen bir artırım hükmüdür ve yeni bir suç tanımlamaz (TCK m.233/1-4).

2.1. TCK 233/1: Bakım, Eğitim veya Destek Olma Yükümlülüğünü Yerine Getirmeme

TCK 233/1, aile hukukundan doğan bakım, eğitim veya destek olma yükümlülüğünü yerine getirmeyen kişiyi şikâyet üzerine üç aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırır (TCK m.233/1). Madde, yükümlülüğün hangi kanun hükmünden doğacağını ayrıca saymaz.

Türk Medeni Kanunu’nda (TMK) aile içindeki bakım ve destek yükümlülüklerine ilişkin hükümler vardır. Eşler çocukların bakımına, eğitim ve gözetimine beraberce özen göstermekle ve birbirine yardımcı olmakla yükümlüdür (TMK m.185). Çocuğun bakımı, eğitimi ve korunması için gerekli giderler ana ve baba tarafından karşılanır (TMK m.327). Herkes, yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan üstsoyu ve altsoyu ile kardeşlerine nafaka vermekle yükümlüdür (TMK m.364). TCK 233/1 bu maddelere atıf yapmaz; bu nedenle bir yükümlülüğün ihlalinin fıkraya girip girmediği, yükümlülüğün aile hukukundan doğup doğmadığına ve somut olayda yerine getirilip getirilmediğine göre değerlendirilir.

2.2. TCK 233/2: Hamile Eşi veya Kadını Çaresiz Durumda Terk

TCK 233/2, hamile olduğunu bildiği eşini veya sürekli birlikte yaşadığı ve kendisinden gebe kalmış bulunduğunu bildiği evli olmayan bir kadını çaresiz durumda terk eden kişiye altı aydan iki yıla kadar hapis cezası verir (TCK m.233/2). Fıkra yalnız eşi değil, evli olmadan sürekli birlikte yaşanan kadını da kapsar. Her iki durumda da failin gebeliği bilmesi ve kadının çaresiz durumda terk edilmesi aranır.

2.3. TCK 233/3: Çocukların Ahlak, Güvenlik ve Sağlığını Tehlikeye Sokma

TCK 233/3, itiyadi sarhoşluk, uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin kullanılması ya da onur kırıcı tavır ve hareketlerin sonucu maddi ve manevi özen noksanlığı nedeniyle çocuklarının ahlak, güvenlik ve sağlığını ağır şekilde tehlikeye sokan ana veya babayı bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırır (TCK m.233/3). Velayet hakları kaldırılmış olsa da bu fıkra uygulanır; velayetin kaldırılması ana veya babayı bu sorumluluktan kurtarmaz. Velayet davası ve velayetin kaldırılması velayet davası yazısında anlatılır.

2.4. TCK 233/4: Çocuğun Suç İşlemesi Hâlinde Ceza Artırımı

TCK 233/4, 08.08.2026 tarihli 7593 sayılı Kanun’la eklenmiştir. Birinci ve üçüncü fıkralarda tanımlanan fiiller nedeniyle çocuğun kasten öldürme (TCK m.81, 82) veya neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama (m.87/2 ve 4) suçunu işlemesi hâlinde, faile TCK 233 uyarınca verilecek ceza şikâyet aranmaksızın yarısından iki katına kadar artırılır (TCK m.233/4). Artırım, ana veya babanın bakım yükümlülüğünü yerine getirmemesi ya da çocuğu tehlikeye sokması ile çocuğun işlediği suç arasında “nedeniyle” bağı kurulmasını ister. İkinci fıkradaki terk fiili bu artırımın kapsamında sayılmaz. Çocuğun işlediği suçlar kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama yazılarında anlatılır.

3. TCK 233 Cezası Ne Kadar?

TCK 233’ün güncel cezaları, 08.08.2026 tarihli 7593 sayılı Kanun’un 3. maddesiyle değiştirilmiş hâldir. Aşağıdaki tabloda güncel ceza ile değişiklikten önceki ibare yan yana gösterilir; eski ibareler resmî metnin değişiklik dipnotundan birebir alınmıştır.

Fıkra	Fiil	Güncel ceza (08.08.2026’dan beri)	Deği­şik­lik­ten önceki ibare
233/1	Bakım, eğitim veya destek olma yüküm­lü­lü­ğünü yerine getir­meme	Şikâyet üzerine üç aydan iki yıla kadar hapis	”bir yıla”
233/2	Hamile eşi veya kadını çaresiz durumda terk	Altı aydan iki yıla kadar hapis	”üç aydan bir yıla”
233/3	Çocuk­la­rın ahlak, güven­lik ve sağ­lı­ğını ağır şekilde teh­li­keye sokma	Bir yıldan üç yıla kadar hapis	”üç aydan bir yıla”
233/4	Çocuğun 233/1 veya 233/3’teki fiiller nede­niyle kasten öldürme ya da neti­cesi sebe­biyle ağır­laş­mış yara­lama işle­mesi	Faile veri­le­cek ceza yarı­sın­dan iki katına kadar artı­rı­lır	Deği­şik­lik­ten önce yoktu

TCK 233’te öngörülen ceza yalnız hapis cezasıdır; madde adlî para cezası öngörmez (TCK m.233/1-3). Hükmedilen cezanın ertelenmesi veya hükmün açıklanmasının geri bırakılması kendi koşullarına göre ayrıca değerlendirilir; ayrıntı hapis cezasının ertelenmesi ve HAGB yazılarındadır.

4. TCK 233’teki 2026 Değişikliği: Hangi Tarihteki Kanun Uygulanır?

TCK 233’teki ceza artırımı 08.08.2026 tarihli 7593 sayılı Kanun’la yapıldı. Suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunun hükümleri farklıysa failin lehine olan kanun uygulanır ve infaz olunur (TCK m.7/2). Değişiklik üç fıkrada da ceza aralığını yükselttiği için, değişiklikten önce işlenen bir fiilde eski ve yeni hükümler karşılaştırılır ve fail lehine olan uygulanır. Dördüncü fıkradaki artırım hükmü değişiklikten önce yoktu; aynı kural bu hükmün uygulanmasında da geçerlidir (TCK m.7/2).

TCK 233 hakkında 08.08.2026’dan önce yazılmış kaynaklardaki “bir yıla kadar” ve “üç aydan bir yıla kadar” rakamları değişiklikten önceki metne aittir ve bu tarihten sonra işlenen fiiller için geçerli değildir.

5. TCK 233 Şikâyete Tabi mi? Şikâyet Süresi

TCK 233’te yalnız birinci fıkra şikâyete bağlıdır: bakım, eğitim veya destek olma yükümlülüğünü yerine getirmeme suçu şikâyet üzerine kovuşturulur (TCK m.233/1). İkinci ve üçüncü fıkraların lafzında şikâyet şartı yoktur (m.233/2-3). Dördüncü fıkradaki artırım ise açıkça “şikayet aranmaksızın” uygulanır (m.233/4); birinci fıkradaki fiil nedeniyle çocuk dördüncü fıkrada sayılan suçu işlerse artırım için şikâyet beklenmez.

TCK 233/1 için şikâyet süresi altı aydır ve şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar; bu süre dava zamanaşımını geçemez (TCK m.73/1-2). Şikâyetten vazgeçme, kanunda aksi yazılı olmadıkça davayı düşürür (m.73/4). Ayrıntı şikâyetten vazgeçme yazısındadır.

6. TCK 233 Uzlaşmaya Tabi mi?

TCK 233/1 uzlaştırma kapsamındadır. Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlarda şüpheli ile mağdur veya suçtan zarar görenin uzlaştırılması girişiminde bulunulur (CMK m.253/1-a); TCK 233/1 de şikâyete bağlıdır (TCK m.233/1). Uzlaştırma kapsamındaki bir suç, kapsam dışındaki başka bir suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse uzlaşma hükümleri uygulanmaz (CMK m.253/3). Sürecin işleyişi uzlaşma yazısında anlatılır.

TCK 233’ün ikinci ve üçüncü fıkraları şikâyete bağlı değildir ve şikâyetten bağımsız olarak uzlaştırılan suçları sayan CMK m.253/1-b listesinde yer almaz. TCK 233 seri muhakeme usulünün uygulandığı suçları sayan listede de bulunmaz (CMK m.250/1).

7. TCK 233 Davasında Görevli Mahkeme ve Zamanaşımı

TCK 233 davasına kural olarak asliye ceza mahkemesi bakar. Ağır ceza mahkemesi, kanunda sayılan suçlar ile ağırlaştırılmış müebbet, müebbet ve on yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlara bakar (5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun m.12). TCK 233 bu sayımda yoktur. Sulh ceza hâkimliği ile ağır ceza mahkemesinin görevi dışında kalan dava ve işlere asliye ceza mahkemesi bakar (m.11).

TCK 233’ün temel hâllerinde dava zamanaşımı sekiz yıldır: güncel cezaların üst sınırı iki ve üç yıldır ve beş yıldan fazla olmamak üzere hapis cezası gerektiren suçlarda kamu davası sekiz yıl geçmesiyle düşer (TCK m.66/1-e). Süre belirlenirken dosyadaki delillere göre suçun daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hâlleri de göz önünde bulundurulur (m.66/3); dördüncü fıkradaki artırımın süreye etkisi bu kurala göre ayrıca değerlendirilir. Zamanaşımının kesilmesi ve durması dava zamanaşımı yazısında anlatılır.

8. TCK 233 ile Nafaka Ödememe (İİK 344 Tazyik Hapsi) Arasındaki Fark

TCK 233 ile nafaka kararına uymamanın yaptırımı farklı kanunlarda, farklı amaçlarla düzenlenir. İİK m.344, nafakaya ilişkin kararların gereğini yerine getirmeyen borçluya, alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsi verilmesini öngörür; hapsin uygulanmasına başlandıktan sonra kararın gereği yerine getirilirse borçlu tahliye edilir (İİK m.344). TCK 233/1 ise aile hukukundan doğan yükümlülüğü yerine getirmemeyi bir suç olarak cezalandırır.

Ölçüt	TCK 233/1	İİK m.344
Neyi yaptırıma bağlar	Aile hukukundan doğan bakım, eğitim veya destek olma yüküm­lü­lü­ğünü yerine getirmeme (TCK m.233/1)	Nafakaya ilişkin kararların gereğini yerine getirmeme (İİK m.344)
Yaptırım	Üç aydan iki yıla kadar hapis cezası	Üç aya kadar tazyik hapsi
Ödeme yapılırsa	Kanunda tahliye kuralı yok	Hapsin uygu­lan­ma­sına baş­lan­dık­tan sonra kararın gereği yerine getirilirse borçlu tahliye edilir
Başlatan	Şikâyet üzerine (TCK m.233/1)	Alacaklının şikâyeti üzerine (İİK m.344)

TCK 233/1 yükümlülüğün kaynağını saymadığı ve İİK m.344’e atıf yapmadığı için, mahkeme kararıyla belirlenen nafakanın ödenmemesinin ayrıca TCK 233/1 kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceği somut olayda incelenir. Nafaka alacağının icra takibi, maaş haczi ve tazyik hapsi ödenmeyen nafakanın icra takibi yazısında anlatılır. Nafaka türleri için nafaka yazısına bakılabilir.

9. TCK 233 İçin Şikâyet Nasıl Yapılır?

TCK 233 için şikâyet ve ihbar Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılır; valilik, kaymakamlık veya mahkemeye yapılan ihbar ve şikâyet de ilgili Cumhuriyet başsavcılığına gönderilir (CMK m.158/1-2). Şikâyet yazılı olarak veya tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak yapılabilir (m.158/5).

1. Hangi fıkranın söz konusu olduğunu belirleyin. Bakım yükümlülüğünün yerine getirilmemesi birinci fıkraya, hamile eşin veya kadının terki ikinci fıkraya, çocukların tehlikeye sokulması üçüncü fıkraya girer (TCK m.233/1-3).
2. Birinci fıkrada şikâyet süresine dikkat edin. Şikâyet, fiili ve faili öğrenmeden itibaren altı ay içinde yapılır (TCK m.73/1-2). İkinci ve üçüncü fıkralarda şikâyet şartı yoktur; ihbar yeterlidir (m.233/2-3).
3. Fiilin tarihini yazın. Fiil 08.08.2026’dan önce işlenmişse bu tarih lehe kanunun belirlenmesi için önemlidir (TCK m.7/2).
4. Şikâyeti savcılığa veya kolluğa verin. Dilekçe Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa verilir ya da sözlü şikâyet tutanağa geçirilir (CMK m.158/1, m.158/5).

Dilekçenin genel biçimi şikâyet dilekçesi örneği yazısında yer alır. TCK’nın diğer maddelerinin metnine Türk Ceza Kanunu tam metni sayfasından ulaşılabilir.