Uygunsuz Fotoğraf Paylaşmanın Cezası ve İçerik Kaldırma

Uygunsuz fotoğraf paylaşmanın cezası iki yıldan beş yıla kadar hapistir: Türk Ceza Kanunu, kişilerin özel hayatına ilişkin görüntü veya sesleri hukuka aykırı olarak ifşa eden kişiyi bu cezayla cezalandırır (TCK m.134/2). Aynı ceza fotoğraflar kadar videolar ve ses kayıtları için de geçerlidir; görüntünün rızayla çekilmiş olması paylaşımı kendiliğinden hukuka uygun kılmaz. Bu yazı, özel fotoğrafı veya videosu izni olmadan paylaşılan ya da paylaşılmakla tehdit edilen kişi için suçun unsurlarını, içeriğin internetten nasıl kaldırılacağını, şikâyet süresini ve tazminat yolunu açıklar.

1. Uygunsuz Fotoğraf Paylaşmanın Cezası: Öne Çıkanlar

• Uygunsuz fotoğraf paylaşmanın cezası iki yıldan beş yıla kadar hapistir; özel hayata ilişkin görüntü veya seslerin basın ve yayın yoluyla yayımlanması da aynı cezayı gerektirir (TCK m.134/2).
• Fotoğrafı izinsiz çekmek ile paylaşmak iki ayrı fiildir; kayda alma TCK 134/1’e, ifşa TCK 134/2’ye göre cezalandırılır.
• Özel hayatın gizliliğini ihlal eden içerik için Siber Güvenlik Başkanlığı’na doğrudan başvurulabilir ve erişim en geç dört saat içinde engellenir (5651 sayılı Kanun m.9/A-3).
• Suç şikâyete bağlıdır; şikâyet süresi fiil ve failin öğrenildiği günden itibaren altı aydır (TCK m.139/1, m.73/1-2).
• Fotoğrafları yayımlamakla tehdit ederek çıkar sağlamaya çalışmak şantaj suçudur ve bir yıldan üç yıla kadar hapis gerektirir (TCK m.107/2).

2. Uygunsuz Fotoğraf Paylaşmanın Cezası Nedir?

Uygunsuz fotoğraf paylaşmanın cezası, kişilerin özel hayatına ilişkin görüntü veya sesleri hukuka aykırı olarak ifşa eden kişi için iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasıdır (TCK m.134/2). İfşa edilen bu görüntülerin basın ve yayın yoluyla yayımlanması hâlinde de aynı cezaya hükmolunur (TCK m.134/2). Kanun “uygunsuz fotoğraf” ifadesini kullanmaz; suçun konusu, kişinin özel hayatına ilişkin görüntü veya sestir. Fotoğraf, video ve ses kaydı bu bakımdan aynı hükme tabidir.

Suç belli bir meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenirse verilecek ceza yarı oranında artırılır (TCK m.137/1-b). Kamu görevlisinin görevinin verdiği yetkiyi kötüye kullanarak işlediği hâlde de aynı artırım uygulanır (TCK m.137/1-a). Suçun genel unsurları, kapsamı ve diğer seçimlik hareketleri özel hayatın gizliliğini ihlal suçu (TCK 134) yazısında anlatılır.

2.1. Uygunsuz Fotoğraf Paylaşmak Hangi Durumda Suç Olur?

Uygunsuz fotoğraf paylaşmak, görüntü kişinin özel hayatına ilişkin olduğunda ve ifşa hukuka aykırı olduğunda suç olur (TCK m.134/2). Hareket ifşadır: görüntünün bir başkasına gönderilmesi, bir grupta paylaşılması ya da sosyal medyada yayımlanması görüntünün başkalarının bilgisine sunulması anlamını taşır.

Görüntünün rızayla çekilmiş olması, paylaşımın da rızayla yapıldığı anlamına gelmez. Kişilik hakkına yapılan her saldırı, kişinin rızası, daha üstün nitelikte özel veya kamusal yarar ya da kanunun verdiği yetki ile haklı kılınmadıkça hukuka aykırıdır (TMK m.24). Bu nedenle değerlendirmede bakılan soru, görüntünün sahibi olan kişinin görüntünün başkalarıyla paylaşılmasına da rıza gösterip göstermediğidir. Varsayımsal bir örnek: ilişki sırasında karşılıklı rızayla çekilmiş bir fotoğrafın ilişki bittikten sonra ortak arkadaşlara gönderilmesinde, çekime verilen rıza gönderime verilmiş bir rıza değildir.

2.2. Uygunsuz Fotoğraf Çekmek ile Paylaşmak Arasındaki Fark

Uygunsuz fotoğraf çekmek ve paylaşmak, TCK 134’ün iki ayrı fıkrasında düzenlenen iki ayrı fiildir. Kişilerin özel hayatının gizliliğini ihlal eden kişi bir yıldan üç yıla kadar hapisle cezalandırılır; gizliliğin görüntü veya seslerin kayda alınması suretiyle ihlal edilmesi hâlinde ceza bir kat artırılır (TCK m.134/1). Özel hayata ilişkin görüntü veya seslerin hukuka aykırı olarak ifşası ise ayrıca iki yıldan beş yıla kadar hapis gerektirir (TCK m.134/2).

Fiil	Madde	Ceza
Özel hayatın gizliliğini ihlal etmek	TCK m.134/1, birinci cümle	1 yıldan 3 yıla kadar hapis
Özel hayatı görüntü veya ses kaydıyla ihlal etmek (izinsiz çekim)	TCK m.134/1, ikinci cümle	Yukarıdaki ceza bir kat artırılır
Özel hayata ilişkin görüntü veya sesleri hukuka aykırı olarak ifşa etmek	TCK m.134/2	2 yıldan 5 yıla kadar hapis
İfşa edilen görüntüleri basın ve yayın yoluyla yayımlamak	TCK m.134/2	2 yıldan 5 yıla kadar hapis

Görüntüyü gizlice çeken ve sonra paylaşan kişi bakımından iki fıkra birlikte gündeme gelebilir. Görüntüyü kendisi çekmeyen ancak eline geçen görüntüyü yayan kişi bakımından ise ifşa fıkrası uygulanır.

2.3. Uygunsuz Fotoğraf Paylaşımı ve Kişisel Verileri Yayma Suçu

Uygunsuz fotoğraf paylaşımında görüntünün yanında kişinin adı, telefon numarası veya adresi de yayılmışsa kişisel verileri yayma suçu ayrıca gündeme gelebilir. Kişisel verileri hukuka aykırı olarak bir başkasına veren, yayan veya ele geçiren kişi iki yıldan dört yıla kadar hapisle cezalandırılır (TCK m.136/1). Kişisel veri, kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgidir (KVKK m.3/1-d). İki suç arasındaki ayrım ve şikâyet rejimi farkı TCK 136 kişisel verileri ele geçirme ve yayma yazısında anlatılır. Görüntüler sahte bir hesap üzerinden yayılıyorsa sahte hesap açma cezası yazısı hesabın kapatılması ve kimin kullandığının tespiti için ayrıca yol gösterir.

Görüntüde bir çocuk yer alıyorsa müstehcen ürünlerin üretiminde çocukları kullanma ve bu ürünleri başkalarının kullanımına sunma suçları ayrıca gündeme gelir (TCK m.226/3). Bu suçun konusu olan içerik için erişimin engellenmesi kararı, özel hayatın gizliliğine ilişkin başvurudan ayrı olarak 5651 sayılı Kanun’un 8. maddesine göre verilir (5651 sayılı Kanun m.8/1-a). Ayrıntılar müstehcenlik suçu (TCK 226) yazısındadır.

3. Uygunsuz Fotoğraflarla Şantaj ve Tehdit

Uygunsuz fotoğraflarla şantaj, fotoğrafların yayımlanacağı tehdidiyle kişiden para, yeni görüntü veya bir davranış istenmesidir ve ayrı bir suçtur. Kendisine veya başkasına yarar sağlamak maksadıyla bir kişinin şeref veya saygınlığına zarar verecek nitelikteki hususların açıklanacağı tehdidinde bulunan kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır (TCK m.107/2, m.107/1). Şantaj suçu için fotoğrafların gerçekten yayımlanması gerekmez; tehdit yeterlidir. Fotoğraflar sonradan yayımlanırsa ifşa ayrıca TCK 134/2 kapsamında değerlendirilir.

Tehdit kişinin hayatına, vücut veya cinsel dokunulmazlığına yönelik bir saldırı içeriyorsa tehdit suçu da gündeme gelir; fail kendisini tanınmayacak bir hâle koyarak tehdit ederse cezası iki yıldan yedi yıla kadar hapse çıkar (TCK m.106/1, m.106/2-b). Ayrıntılar şantaj suçu (TCK 107) yazısındadır.

Şantaj altındaki kişinin tehdit mesajlarını silmemesi ve mesajların gönderen hesabı, tarihi ve içeriğiyle birlikte kaydedilmesi, şikâyette suçun ispatı için gerekli olan kayıtlardır. Kayıtların noter aracılığıyla tespiti ve ekran görüntüsünden farkı e-Tespit nedir, nasıl yapılır yazısında anlatılır.

4. Uygunsuz Fotoğraf İnternetten Nasıl Kaldırılır?

Uygunsuz fotoğraf internetten, özel hayatın gizliliğinin ihlal edildiğini iddia eden kişinin Siber Güvenlik Başkanlığı’na doğrudan başvurusuyla kaldırılır; Başkanlık içeriğe erişimin engellenmesi tedbirini uygular (5651 sayılı Kanun m.9/A-1). Kanunun tanımına göre Başkanlık, Siber Güvenlik Başkanlığıdır (5651 sayılı Kanun m.2/1-v). Bu yol ceza soruşturmasından bağımsızdır ve suç duyurusu yapılmasını beklemez.

Başvuru şu sırayla ilerler:

1. Başvuru hazırlanır. Başvuruda hakkın ihlaline neden olan yayının tam adresi (URL), hakkın hangi açılardan ihlal edildiğine ilişkin açıklama ve kimliği ispatlayacak bilgiler yer alır; bu bilgilerde eksiklik varsa talep işleme konulmaz (5651 sayılı Kanun m.9/A-2).
2. Erişim engellenir. Başkan talebi derhâl Erişim Sağlayıcıları Birliğine bildirir; erişim sağlayıcılar tedbiri derhâl, en geç dört saat içinde yerine getirir (m.9/A-3). Engelleme bütün siteye değil, ihlal eden yayın, kısım, bölüm, resim veya videoya URL bazında uygulanır (m.9/A-4).
3. Talep hâkime sunulur. Erişimin engellenmesini isteyen kişi talebini, talepte bulunduğu saatten itibaren yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkiminin kararına sunar (m.9/A-5).
4. Hâkim karar verir. Hâkim kararını en geç kırk sekiz saat içinde açıklar ve doğrudan Başkanlığa gönderir; bu süre içinde karar açıklanmazsa tedbir kendiliğinden kalkar (m.9/A-5).

Üçüncü adım, kişinin kendisinin yapması gereken bir işlemdir ve yirmi dört saatlik süre talebin yapıldığı saatten başlar (m.9/A-5). Erişimin engellenmesine konu içerik yayından çıkarılırsa hâkim kararı kendiliğinden hükümsüz kalır (m.9/A-7). Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde erişimin engellenmesi doğrudan Başkanın emri üzerine Başkanlık tarafından yapılır ve bu karar yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkiminin onayına sunulur (m.9/A-8, m.9/A-9).

4.1. Uygunsuz Fotoğraf Paylaşımında Sosyal Ağa Başvuru

Uygunsuz fotoğraf bir sosyal ağda paylaşılmışsa sosyal ağın kendisine de başvurulabilir. Türkiye’den günlük erişimi bir milyondan fazla olan sosyal ağ sağlayıcı, özel hayatın gizliliğine ilişkin içerikler için kişiler tarafından yapılan başvurulara başvurudan itibaren en geç kırk sekiz saat içinde olumlu ya da olumsuz cevap vermek zorundadır ve olumsuz cevap gerekçeli olur (5651 sayılı Kanun ek m.4/3). Hukuka aykırılığı hâkim veya mahkeme kararıyla tespit edilen içerik bildirildiği hâlde yirmi dört saat içinde kaldırılmazsa sosyal ağ sağlayıcı doğan zararlardan sorumlu olur (5651 sayılı Kanun ek m.4/14).

Haber sitelerinde yayımlanan içerik, arama motoru sonuçları ve kişilik hakkını ihlal eden diğer içerikler için başvuru yolları farklıdır; bu yolların karşılaştırması internetten içerik ve haber kaldırma yazısındadır.

5. Uygunsuz Fotoğraf Paylaşımında Şikâyet Süresi ve Suç Duyurusu

Uygunsuz fotoğraf paylaşımında şikâyet süresi altı aydır, çünkü özel hayatın gizliliğini ihlal suçu şikâyete bağlıdır (TCK m.139/1). Şikâyet hakkı olan kişi altı ay içinde şikâyette bulunmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz (TCK m.73/1). Süre, dava zamanaşımı süresini geçmemek koşuluyla şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar (TCK m.73/2). Paylaşım sahte veya kimliği bilinmeyen bir hesaptan yapılmışsa süre, paylaşanın kim olduğunun öğrenildiği günden işler. Dava zamanaşımı bu suçta sekiz yıldır (TCK m.66/1-e).

Suç duyurusu Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılır; yazılı olarak ya da tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak yapılabilir (CMK m.158/1, m.158/5). Şikâyette paylaşımın adresi (URL), paylaşan hesap, tarih ve görüntüyü gören kişiler açıkça yazılır; soyut ve genel nitelikteki şikâyet hakkında soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verilir (CMK m.158/6). Usul suç duyurusu nasıl yapılır yazısında anlatılır.

5.1. Uygunsuz Fotoğraf Paylaşımında Uzlaştırma

Uygunsuz fotoğraf paylaşımında kural olarak uzlaştırma girişiminde bulunulur, çünkü soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlar uzlaştırma kapsamındadır (CMK m.253/1-a). Uzlaştırma kapsamına giren bir suç, bu kapsama girmeyen başka bir suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse uzlaşma hükümleri uygulanmaz (CMK m.253/3). Fotoğraflarla şantaj yapılmış ve ardından fotoğraflar yayımlanmışsa şantaj suçu şikâyete bağlı olmadığı ve uzlaştırma listesinde yer almadığı için bu kural gündeme gelir.

6. Uygunsuz Fotoğraf Paylaşımında Tazminat

Uygunsuz fotoğraf paylaşımında tazminat, ceza davasından ayrı olarak hukuk mahkemesinde istenir. Kişilik hakkı zedelenen kişi uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat isteyebilir; hâkim tazminatın yanında saldırıyı kınayan bir karar verip yayımlanmasına da hükmedebilir (TBK m.58). Kişi ayrıca saldırı tehlikesinin önlenmesini, sürmekte olan saldırıya son verilmesini ve sona ermiş olsa bile etkileri devam eden saldırının hukuka aykırılığının tespitini isteyebilir (TMK m.25).

Dava asliye hukuk mahkemesinde görülür (HMK m.2/1) ve davacının kendi yerleşim yeri veya davalının yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir (TMK m.25). Görüntülerin dava sürerken yayılmaya devam etmesi ciddi bir zarar doğuracaksa ihtiyati tedbir istenebilir (HMK m.389/1); ayrıntısı ihtiyati tedbir nedir yazısındadır. Tazminatın belirlenmesinde dikkate alınan ölçütler manevi tazminat miktarı nasıl belirlenir yazısında anlatılır.