Ayvacık Geri Gönderme Merkezi: Adres, Haklar ve İtiraz

Kısa Cevap

Çanakkale’deki geri gönderme merkezi Ayvacık ilçesindedir ve Göç İdaresi Başkanlığının resmî iletişim sayfasında ÇANAKKALE adıyla kayıtlıdır. Gösterilen adres şudur: Hamdibey Mahallesi İnönü caddesi Malazgirt Sokak No:1 Ayvacık/ÇANAKKALE. Telefon olarak 0286 712 34 00 numarası gösterilmiştir.

Üç noktanın önceden bilinmesi zaman kazandırır. Birincisi, kayıt adı ilçeyle değil il adıyla tutulur; iletişim tablosunda Ayvacık yazarak arama yapan kişi kaydı bulamayabilir. İkincisi, Ayvacık bir ilçedir ve idari gözetim kararına itiraz dilekçesinin hangi adliyeye verileceği, ilçenin yargı çevresi bakımından hangi merkeze bağlandığına göre belirlenir. Üçüncüsü, bu merkez hakkında yayımlanmış bir resmî denetim raporu vardır ve merkezin kapasitesi, avukat görüşmesi düzeni ve telefon imkânı o raporda sayılarla kayda geçmiştir.

Merkeze alınmak sınır dışı edilmek değildir. Sürelerin, hakların ve itiraz yollarının tamamı için geri gönderme merkezi, haklar ve süreler yazısına bakılmalıdır. Resmî iletişim sayfasında bir son güncelleme tarihi bulunmadığı için, adres ve telefonun gitmeden önce teyit edilmesi gerekir.

Merkez Nerede: Hamdibey Mahallesi, Ayvacık

Resmî kayıttaki adres satırı dört parçadan oluşur: Hamdibey Mahallesi, İnönü caddesi, Malazgirt Sokak No:1 ve Ayvacık. Ayvacık, Çanakkale’nin Edremit Körfezi yönündeki kıyı ilçelerinden biridir ve il merkezine karayoluyla bağlanır. Merkez, Çanakkale şehir merkezinde değildir.

Bu ayrım pratik bir sonuç doğurur. Çanakkale İl Göç İdaresi Müdürlüğü il merkezindedir, merkez ise Ayvacık’tadır. Dolayısıyla müdürlüğe gitmek merkeze gitmek değildir ve iki adres arasında ilçeler arası bir mesafe bulunur. Günü planlarken hangi kuruma gidileceğinin önceden ayrılması gerekir.

Bu yazı otobüs hattı veya sefer saati bilgisi vermez. Hat numaraları ve güzergâhlar idari düzenlemelerle değişir, yayımlanmış bir mevzuat metnine bağlı değildir ve yanlış bir hat bilgisi merkeze kadar gidip görüşememek anlamına gelir. Ulaşım için güncel bilgi merkezden veya il müdürlüğünden alınmalıdır.

Resmî Kayıt “ÇANAKKALE” Adıyla Tutulur

Göç İdaresi Başkanlığının iletişim sayfasındaki kayıt adı ÇANAKKALE’dir. Ayvacık kelimesi yalnız adres satırının sonunda geçer. Arama motorlarında ve günlük kullanımda merkez çoğunlukla Ayvacık adıyla anılır; resmî tabloda ise ilçe adıyla bir satır yoktur.

Aynı kalıp kümedeki başka merkezlerde de görülür. Ağrı ve Adana kayıtları da ilçe adıyla değil il adıyla tutulur; buna karşılık Pehlivanköy merkezi resmî kayıtta KIRKLARELİ adıyla yer alır ve ilçe adı yine yalnız adreste geçer. Ayvacık bu grubun bir üyesidir.

Pratik sonuç şudur: Çanakkale ilinde resmî kayıtta tek bir geri gönderme merkezi bulunur. Çanakkale Geri Gönderme Merkezi ve Ayvacık Geri Gönderme Merkezi ifadeleri aynı tesisi işaret eder. İki ad arasında bir seçim yapmak gerekmez, ama resmî yazışmada kayıttaki adın kullanılması yanlış eşleşmeyi önler.

Ayvacık Bir İlçedir: İtiraz Dilekçesi Hangi Hâkimliğe Gider

İdari gözetim kararına itiraz sulh ceza hâkimine yapılır ve bu yol süreye bağlı değildir. Usulün tamamı, dilekçenin içeriği ve idareye verilme imkânı için idari gözetim kararına itiraz ve idari gözetim kararına itiraz dilekçesi örneği yazılarına bakılmalıdır.

Bu yolun Çanakkale’de fiilen nasıl işlediği, yayımlanmış bir kurum kararının olgu tespitinde görülebilir. Karara konu olayda idari gözetim kararı alınan kişi hakkında 22.03.2022, 22.04.2022, 22.05.2022, 22.06.2022 ve 22.07.2022 tarihlerinde aylık değerlendirmeler yapılarak gözetimin devamına karar verilmiş; 22.08.2022 tarihinde ise 6458 sayılı Kanun m.57/3 uyarınca, kişinin iş birliği yapmaması ve ülkesi hakkında doğru bilgi vermemesi gerekçeleriyle gözetim altı ay süreyle uzatılmıştır. Aynı dönemde Çanakkale 2. Sulh Ceza Hâkimliği nezdinde 02.08.2022, 10.08.2022, 22.08.2022, 01.09.2022 ve 08.09.2022 tarihlerinde beş ayrı itirazda bulunulmuş, hâkimlik itirazların tamamını reddetmiştir (Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu 1. Daire, E. 2022/1263, K. 2023/159, T. 15.02.2023 — başvurunun kabul edilmez olduğuna, oy birliği).

Kayıt üç şeyi birden gösterir. Birincisi, itiraz hakkı tüketilen bir hak değildir: kanun, şartların ortadan kalktığı veya değiştiği iddiasıyla yeniden başvurulmasına imkân tanır ve bu dosyada beş kez kullanılmıştır. İkincisi, itirazın reddedilmesi gözetimin hukuka uygun olduğu anlamına gelir ve sonraki denetimlerde yargı denetiminden geçmiş olma olgusu olarak değerlendirilir. Üçüncüsü, ilçedeki merkezde tutulan kişi için muhatap hâkimlik il merkezindeki sulh ceza hâkimliği olmuştur; Ayvacık’ın ilçe olması ayrı bir hâkimlik doğurmamıştır.

⚠ Bu, her dosyada aynı hâkimliğin yetkili olacağı anlamına gelmez. Yargı çevreleri değişebildiği için dilekçenin hangi hâkimliğe verileceği, verileceği tarihteki çevre düzenine göre belirlenir.

Burada ele alınan soru daha dar: dilekçe fiilen hangi adliyeye gidecektir. Kanun mercii belirlerken hâkimliğin adını değil sıfatını yazar; hangi yerdeki hâkimliğin yetkili olduğu ise adlî teşkilat kurallarından çıkar. Ceza yargısında yargı çevresi şöyle tanımlanır:

5235 sayılı Kanun m.15 — Ceza mahkemelerinin yargı çevresi

“Ceza mahkemelerinin yargı çevresi, bulundukları il merkezi ve ilçeler ile bunlara adlî yönden bağlanan ilçelerin idarî sınırlarıdır.”

Fıkranın kilit ifadesi adlî yönden bağlanan ilçelerdir. Bir ilçede adliye bulunması, o ilçenin her yargı işini kendi içinde gördüğü anlamına gelmez; bazı ilçe adliyeleri belirli birimler bakımından bağlı bulundukları merkeze bağlanır. Bu nedenle Ayvacık’ta tutulan bir kişinin itiraz dilekçesinin Ayvacık’taki bir hâkimliğe mi yoksa bağlı olduğu merkezdeki hâkimliğe mi gideceği, ilçenin güncel adlî bağlantısına bakılarak belirlenir.

Ayvacık Adliyesi, Çanakkale Adliyesine bağlı bir mülhakat adliyesidir ve Hâkimler ve Savcılar Kurulunun yayımladığı adli yargı rehberinde faal olarak gösterilir. Adliyenin birim listesi Adalet Bakanlığının Çanakkale Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu faaliyet raporunda yayımlanmıştır ve bu listede Sulh Ceza Hâkimliği ayrıca sayılır.

Kurulun 16.07.2026 tarihli ve 1506 sayılı kararının ekinde ise Ayvacık satırındaki bir hâkime müstemir yetki sulh hukuk ile sulh ceza hâkimliği birlikte verilmiştir. Yani hâkimlik kuruludur ve faaliyettedir, ama ayrı bir hâkimi yoktur; yetki sulh hukuk hâkiminde birleştirilmiştir.

Pratik sonuç: Ayvacık’ta tutulan kişinin itirazı için yerinde kurulu bir sulh ceza hâkimliği bulunur. Yine de müstemir yetkiler Kurul kararlarıyla dönemsel olarak yeniden belirlendiği için, dilekçe verilmeden önce güncel durumun adliye kaleminden teyit edilmesi yerinde olur.

Uygulamada bu teyit her zaman şart değildir. Kanun, merci hatasının kişinin üzerinde kalmasını önleyen bir yol açar: dilekçe idareye verildiğinde, yetkili sulh ceza hâkimine ulaştırılması idarenin yükümlülüğüdür. Merkezde tutulan ve adliyeye fiilen erişemeyen kişi bakımından asıl kullanışlı yol budur.

Yargı Çevresi Değişebilir ve Değişiklik Resmî Gazetede Yayımlanır

Yetki sorusunun bir kez öğrenilip sonsuza kadar doğru sayılamamasının sebebi, yargı çevrelerinin sabit olmamasıdır. İdari yargıda kuruluş ve yargı çevresi şöyle düzenlenmiştir:

2576 sayılı Kanun m.2 — Kuruluş

“Bölge idare mahkemeleri, idare mahkemeleri ve vergi mahkemeleri, bölgelerin coğrafi durumları ve iş hacmi gözönünde tutularak Adalet Bakanlığınca kurulur ve yargı çevreleri tespit olunur.”

“Bu mahkemelerin kurulmaları, kaldırılmaları ve yargı çevrelerinin değiştirilmeleri hakkındaki kararlar Resmi Gazetede yayımlanır.”

Aynı maddenin üçüncü fıkrası değişikliğin kime ait olduğunu söyler: mahkemelerin kaldırılmasına veya yargı çevrelerinin değiştirilmesine, Adalet Bakanlığının önerisi üzerine Kurulca karar verilir. Ceza yargısında da paralel bir kural işler; bir ceza mahkemesinin kaldırılmasına veya yargı çevresinin değiştirilmesine yine Adalet Bakanlığının önerisi üzerine karar verilir (5235 sayılı Kanun m.15).

Bu üç cümlenin pratik karşılığı nettir. Yetki bilgisi bir tarihe bağlıdır. Değişiklikler Resmî Gazetede yayımlandığı için doğrulanabilir niteliktedir; buna karşılık ikinci el listeler bayat kalabilir.

Çanakkale bu kuralın yakın tarihli ve somut bir örneğidir. İlk derece bakımından Çanakkale’de kurulu bir idare mahkemesi bulunur; Kurulun 16.07.2026 tarihli ve 1508 sayılı kararının ekinde Çanakkale İdare Mahkemesi üyeleriyle birlikte yer alır. İstinaf bakımından ise durum 2026 yılında değişmiştir. Adalet Bakanlığının 11 Haziran 2026 tarihli ve 33277 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan kararıyla Edirne Bölge İdare Mahkemesi kurulmuş ve Çanakkale, o tarihe kadar bağlı bulunduğu Bursa Bölge İdare Mahkemesinin yargı çevresinden çıkarılarak Edirne Bölge İdare Mahkemesinin yargı çevresine alınmıştır. Kararın dayanağı, yukarıda alıntılanan 2576 sayılı Kanun m.2’dir. Aynı kararda Bursa Bölge İdare Mahkemesinin yargı çevresi yeniden sayılmış ve Çanakkale bu listede yer almamıştır.

⚠ Kararda ayrı bir faaliyete geçiş tarihi gösterilmemiştir ve Edirne Bölge İdare Mahkemesinin fiilen çalışmaya başladığına ilişkin yayımlanmış bir kayda bu yazının hazırlandığı tarihte ulaşılamamıştır: Adalet Bakanlığının bölge idare mahkemeleri listesinde on iki mahkeme sayılır ve Edirne bunların arasında değildir; Kurulun 16.07.2026 tarihli müstemir yetki kararında da Edirne Bölge İdare Mahkemesi başlığı bulunmamaktadır. Bu yazı bu nedenle istinaf merciini adıyla göstermez; başvurudan önce güncel durumun mahkeme kaleminden teyit edilmesi gerekir. Bursa Bölge İdare Mahkemesinin kendi sayfası hâlâ Çanakkale’yi yargı çevresinde göstermektedir, ancak o sayfa 2021 tarihlidir ve Resmî Gazetede yayımlanmış karar esastır.

Sınır dışı etme kararına karşı dava idare mahkemesinde açılır ve süre kararın tebliğinden itibaren yedi gündür (6458 sayılı Kanun m.53/3). Bu fıkra 21.11.2024 tarihli ve 7533 sayılı Kanunla değiştirilmiştir. Süre kısa olduğundan, yetkili mahkemenin dava açılmadan önce teyit edilmesi gerekir. Yetkili mahkemeyi belirleyen şeyin kişinin tutulduğu yer değil işlemi tesis eden idare olduğu ve kişinin başka bir ilin kararıyla merkeze getirilmiş olabileceği için, bu iki soru birlikte sorulmalıdır. Konunun ayrıntısı sınır dışı kararına itiraz ve iptal davası yazısındadır.

2021 Habersiz Ziyareti: Raporda Ne Yazıyor

Bu merkez hakkında yayımlanmış bir denetim raporu vardır. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumunun Çanakkale Ayvacık Geri Gönderme Merkezi Ziyaret Raporu, Kurulun 04.01.2022 tarihli ve 2022/06 sayılı kararıyla oy birliği ile kabul edilmiştir ve Rapor No 2022/04’tür. Ziyaret 25.08.2021 tarihinde ve habersiz olarak yapılmıştır. Ziyaretin dayanağı, 6701 sayılı Kanun m.9/1-j ile Kuruma verilen görevdir: özgürlüğünden mahrum bırakılan ya da koruma altına alınan kişilerin bulunduğu yerlere haberli veya habersiz düzenli ziyaretler gerçekleştirmek.

Rapor merkezin fiziksel ölçülerini sayıyla kaydeder: merkez 400 kişilik kapasiteye sahiptir, 8300 metrekare kapalı ve 12.325,93 metrekare açık alandan oluşur, altı blok bulunur ve blokların her biri iki kattır (Rapor No 2022/04). Merkezin ne zaman açıldığı da aynı bölümde yazılıdır: inşaata 2015 yılında başlanmış ve merkez 18.03.2017 tarihinde faaliyete geçmiştir.

Bu iki tespit, internette dolaşan bir bilgiyi düzeltir. Çeşitli kaynaklarda merkezin 80 kişilik olduğu ve yerine 400 kişilik yeni bir tesis inşa edildiği yazar. Yayımlanmış resmî rapor, 2021 yılında yaptığı ziyarette kapasiteyi 400 olarak ölçmüş ve tesisin 2017’de açıldığını kaydetmiştir. Merkeze ilişkin bir rakam aranıyorsa esas alınacak kaynak budur.

Rapora Göre Avukata Erişim: Altmış Talep, Altmış Karşılık

Raporun avukata erişimle ilgili paragrafı, kümedeki başka hiçbir merkez için bu ayrıntıda bulunmayan bir ölçüm taşır. İdarenin beyanına göre talepler ilgili kuruluşlara iletilmiş ve 2021 yılında 60 yabancı adli yardım talebinde bulunmuştur. Raporda, Çanakkale Barosu tarafından 60 yabancıya da adli yardımda bulunulduğu ve 250 avukat görüşmesi gerçekleştiği kaydedilmiştir (Rapor No 2022/04).

Bu kayıttan üç şey çıkar. Birincisi, adli yardım yolu bu merkezde fiilen işlemiştir ve rapor talep sayısı ile karşılanan sayıyı eşit yazmıştır. İkincisi, avukat görüşmesi istisnai bir işlem değildir; bir yıl içinde 250 görüşme kaydedilmiştir. Üçüncüsü, adli yardım talebinin muhatabı barodur, merkez idaresi değildir; idarenin rolü talebi ilgili kuruluşa iletmektir.

Kanundaki güvence bunu destekler. 6458 sayılı Kanun m.57/7, idari gözetim işlemine karşı yargı yoluna başvuranlardan avukatlık ücretlerini karşılama imkânı bulunmayanlara, talepleri hâlinde Avukatlık Kanunu hükümlerine göre avukatlık hizmeti sağlanmasını öngörür. Aynı güvencenin kümedeki bir başka uygulaması Binkılıç yazısında ele alınmıştır. Talep, dilekçeye ayrı bir başlık hâlinde de yazılabilir.

Aynı paragrafta şikâyet yolu da kayda geçmiştir: katlarda dilek ve şikâyet kutusu bulunduğu, dilekçe ya da tercüman yoluyla iletilen şikâyet ve isteklere on beş gün içinde cevap verildiği idarece aktarılmıştır.

Telefonla Ulaşma: Raporun Kaydettiği Düzen ve Dönem Sınırı

Merkezdeki kişiye dışarıdan ulaşmak isteyenler için raporun kaydettiği düzen şöyledir: yabancılar günde üç kez beşer dakika, toplamda on beş dakika telefon görüşmesi yapabilmekte; merkezde her katta dört, toplamda on iki ankesörlü telefon bulunmaktadır. Ailesine ankesörlü telefonla ulaşmakta zorlanan kişinin haftada üç kez emanetteki şahsi telefonuyla iletişim kurabildiği idarece aktarılmıştır.

Rapor aynı yerde bir darboğaz da kaydeder: Göç İdaresi Başkanlığından gelen ücretsiz telefon kartı sayısı merkezdeki kişi sayısını karşılamamış, ziyaret sırasında telefon için çok sayıda kişinin sıra beklediği gözlemlenmiştir. Kurumun Başkanlığa yönelik tavsiyeleri arasında ücretsiz kart sayısının artırılması da yer alır.

⚠ Bu rakamlar 2021 Ağustos ziyaretine ve salgın dönemine aittir. Telefon süresi, kart düzeni ve ziyaret kuralları idari düzenlemelerle değişir ve raporun tespiti güncel uygulamayı göstermez. Görüşme planlanmadan önce merkezden teyit alınması gerekir.

Ziyaretçi bakımından rapor, merkez idaresinin beyanını şöyle aktarır: ziyaretçinin yabancının yakını olduğunu kanıtlayan belge sunması hâlinde, mesai saatleri içinde görüşmeye izin verilmektedir. Ziyaret gün ve saatlerinin yayımlanmış mevzuatta düzenlenmediği, bu ayrıntının idarenin kendi düzenlemelerine bırakıldığı hususu ise kümenin ortak bulgusudur.

Kayıtta Ne Var, Ne Yok

Kapasite. Yayımlanmış denetim raporunda vardır: 400 kişi (Rapor No 2022/04). Güncel doluluk oranı yayımlanmamıştır.

Merkez müdürünün adı. Hiçbir resmî kayıtta geçmez. Makam vardır ve yönetmelikte görevleri sayılmıştır; ad yayımlanmaz.

Ziyaret gün ve saati. Yayımlanmış mevzuatta düzenlenmemiştir. Kanun ziyaretçiyle görüşebilme imkânı sağlanmasını öngörür ama zamanını belirlemez.

Merkezin fotoğrafı. Yayımlanmış bir resmî kaynağa bağlanamamıştır ve bu yazı fotoğraf yayımlamaz.

Ayvacık Adliyesinin birim listesi. Yayımlanmıştır ve Sulh Ceza Hâkimliğini içerir; adliye Kurulun adli yargı rehberinde faal görünür.

İstinaf merciinin güncel adı. Yayımlanmış kayıttan çözülememiştir. Çanakkale, 11.06.2026 tarihli kararla Edirne Bölge İdare Mahkemesinin yargı çevresine alınmıştır; bu mahkemenin faaliyete geçtiğine dair bir kayda ise ulaşılamamıştır. Bu yazı iki mahkemeden birini adıyla göstermez.

Sivil toplum gözlemleri. Merkez hakkında 2024 yılında birtakım sivil toplum kuruluşlarınca ihlal iddiaları dile getirilmiştir. Bu iddialar resmî bir tespit niteliği taşımadığı ve bu yazı tarafından doğrulanamadığı için burada bulgu olarak aktarılmamıştır; yayımlanmış resmî tespit, yukarıda künyesi verilen 2022 tarihli rapordur.

Gitmeden Önce Doğrulanacaklar

• Adres ve telefonu resmî sayfadan teyit edin. Göç İdaresi Başkanlığının iletişim sayfasında son güncelleme tarihi bulunmamaktadır.
• Kaydı ÇANAKKALE adıyla arayın. İletişim tablosunda Ayvacık adıyla bir satır yoktur.
• Kişinin hâlen Ayvacık’ta bulunduğunu teyit edin. Nakil ayrıca haber verilen bir işlem değildir ve itiraz mercii kişinin bulunduğu yere göre değişir.
• İtiraz dilekçesini gecikmeden verin. Yetkili hâkimliği belirleyemiyorsanız dilekçe idareye verilebilir; yetkili sulh ceza hâkimine ulaştırılması idarenin yükümlülüğüdür.
• İptal davasında yetkiyi kararı veren idareye göre belirleyin. Yedi günlük süre kısadır ve kişi başka bir ilin kararıyla getirilmiş olabilir.
• İstinaf merciini başvurudan önce teyit edin. Çanakkale 11.06.2026’da Bursa Bölge İdare Mahkemesinden Edirne Bölge İdare Mahkemesinin yargı çevresine alınmıştır; Edirne’nin faaliyete geçtiğine dair yayımlanmış kayıt bulunamamıştır. Kurum sayfaları bayat olabilir, esas olan Resmî Gazetedir.
• Avukatlık ücretini karşılayamıyorsanız baronun adli yardım bürosuna başvurun; bu merkezde adli yardım yolunun işlediği denetim raporunda kayıtlıdır.

Vekâlet ücretini karşılayamayacak durumda olanlar için adli yardım başvurusunun şartları ve avukat tutacak parası olmayanın önündeki yollar ayrı yazılarda incelenmiştir.