TCK 158 Nitelikli Dolandırıcılık Suçu ve Cezası

TCK 158, dolandırıcılık suçunun daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hâllerini düzenler: dolandırıcılık bilişim sistemi veya banka aracılığıyla, kendini kamu görevlisi ya da banka çalışanı olarak tanıtarak, dinî duyguları istismar ederek veya kanunda sayılan diğer yollarla işlenirse ceza üç yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır (Türk Ceza Kanunu m.158/1). Beş bentte hapis cezasının alt sınırı dört yıldır. Bu yazı, hakkında TCK 158’den soruşturma veya dava yürütülen şüpheli ya da sanık ile nitelikli dolandırıcılığın mağduru için maddenin dört fıkrasını, on iki bendin her birinin hangi koşulla uygulandığını ve cezanın, mahkemenin, uzlaştırmanın ve zamanaşımının bu maddeye göre nasıl belirlendiğini madde dayanaklarıyla açıklar. Dolandırıcılığın temel şekli, infaz ve usulün bütün ayrıntısı dolandırıcılık suçu ve cezası yazısındadır.

1. TCK 158: Öne Çıkanlar

• TCK 158’de ceza üç yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır; (e), (f), (j), (k) ve (l) bentlerinde hapis cezasının alt sınırı dört yıldır (TCK m.158/1).
• TCK 158/1-f, dolandırıcılığın bilişim sistemi, banka veya kredi kurumu araç olarak kullanılarak işlenmesidir; paranın bankayla gönderilmesi tek başına bu bendi oluşturmaz (TCK m.158/1-f, m.157).
• TCK 158 kapsamındaki suç üç veya daha fazla kişiyle birlikte işlenirse ceza yarı oranında, örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenirse bir kat artırılır (TCK m.158/3).
• TCK 158/4, katkısı hesabını veya kartını vermekle sınırlı kalan kişinin cezasını yarı oranında indirir (TCK m.158/4).
• TCK 158 davasına asliye ceza mahkemesi bakar; ağır ceza mahkemesinin ölçütü on yıldan fazla hapis cezasıdır (5235 sayılı Kanun m.12).
• TCK 158 şikâyete bağlı değildir ve uzlaştırma kapsamında değildir; dava zamanaşımı on beş yıldır (CMK m.160/1, m.253/1-b-8; TCK m.66/1-d).

2. TCK 158 Nitelikli Dolandırıcılık Nedir?

TCK 158 nitelikli dolandırıcılık, temel dolandırıcılık suçunun (TCK m.157) kanunda tek tek sayılan araç, yöntem veya mağdur özelliğiyle işlenen ağır şeklidir. Nitelikli hâl ancak önce dolandırıcılığın kendisi varsa uygulanır: hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp, onun veya başkasının zararına olarak kendisine veya başkasına yarar sağlama (TCK m.157). Bu temel yoksa TCK 158 de uygulanmaz.

TCK 158’in bentleri bu nedenle bağımsız suçlar değildir; her biri TCK 157’deki hile, aldatma, zarar ve yarar öğelerine eklenen bir koşuldur. Örneğin sözleşmeden doğan bir borcun ödenmemesi, taraflardan biri banka veya şirket olsa da, tek başına dolandırıcılık değildir; önce bir kimsenin hileli davranışla aldatılmış olması gerekir (TCK m.157). Hile ile hukuki uyuşmazlık arasındaki sınır ve beraat hâlleri nitelikli dolandırıcılıktan beraat yazısında ele alınmıştır.

Dolandırıcılık kasten işlenebilen bir suçtur; kast, suçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidir (TCK m.21/1).

3. TCK 158 Madde Metni: Dört Fıkra Ne Düzenler?

TCK 158 dört fıkradan oluşur ve her fıkra farklı bir soruyu cevaplar:

Fıkra	Düzen­le­diği konu	Sonuç	Eklen­diği kanun
TCK 158/1	On iki nite­likli hâl, (a)‘dan (l)‘ye	3-10 yıl hapis ve 5.000 güne kadar adli para; (e), (f), (j), (k), (l) bent­le­rinde alt sınır 4 yıl	(l) bendi 6763 sayılı Kanun (24.11.2016)
TCK 158/2	Kamu görev­li­le­riyle ilişki iddi­a­sıyla menfaat temini	Birinci fık­ra­daki ceza	5237 sayılı Kanunun ilk metni
TCK 158/3	Üç veya daha fazla kişiyle bir­likte ya da örgüt faa­li­yeti çer­çe­ve­sinde işleme	Ceza yarı ora­nında veya bir kat artı­rı­lır	6763 sayılı Kanun (24.11.2016)
TCK 158/4	Katkısı hesa­bını veya kartını ver­mekle sınırlı iştirak	Ceza yarı ora­nında indi­ri­lir	7589 sayılı Kanun (16.07.2026)

TCK 158/3 ve 158/4 yalnız nitelikli dolandırıcılığa değil, TCK 157’deki basit dolandırıcılığa da uygulanır; iki fıkra da “bu madde ile 157 nci maddede yer alan suçlar” ifadesini kullanır (TCK m.158/3-4).

4. TCK 158 Cezası Ne Kadar?

TCK 158 cezası üç yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır; hapis ve adli para cezası birlikte verilir (TCK m.158/1). Kamu kurum ve kuruluşları zararına (e), bilişim sistemi, banka veya kredi kurumu aracılığıyla (f), usulsüz kredi açtırma maksadıyla (j), sigorta bedeli alma maksadıyla (k) ve kendini kamu görevlisi veya banka, sigorta ya da kredi kurumu çalışanı olarak tanıtma (l) hâllerinde hapis cezasının alt sınırı dört yıldır ve adli para cezası suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz (TCK m.158/1 son cümle).

TCK 158 hâli	Hapis	Adli para	Dayanak
(a), (b), (c), (d), (g), (h), (i) bent­leri ve 158/2	3-10 yıl	5.000 güne kadar	TCK m.158/1-2
(e), (f), (j), (k), (l) bent­leri	Alt sınır 4 yıl, üst sınır 10 yıl	Men­fa­a­tin iki katın­dan az olamaz	TCK m.158/1 son cümle
Üç veya daha fazla kişiyle bir­likte	Ceza yarı ora­nında artı­rı­lır		TCK m.158/3
Örgüt faa­li­yeti çer­çe­ve­sinde	Ceza bir kat artı­rı­lır		TCK m.158/3
Katkısı hesa­bını veya kartını ver­mekle sınırlı iştirak	Ceza yarı ora­nında indi­ri­lir		TCK m.158/4
Teşeb­büste kalma	Cezanın dörtte birin­den dörtte üçüne kadarı indi­ri­lir		TCK m.35/2
Zin­cir­leme suç	Tek ceza, dörtte birin­den dörtte üçüne kadar artı­rı­lır		TCK m.43/1

Bir suçun temel şekli ile nitelikli şekilleri aynı suç sayıldığı için basit ve nitelikli dolandırıcılık arasında da zincirleme suç kurulabilir (TCK m.43/1).

4.1. TCK 158’den Ceza Alan Ne Kadar Yatar?

TCK 158’den süreli hapis cezası alan hükümlü, cezasının yarısını infaz kurumunda iyi hâlli geçirirse koşullu salıverilmeden yararlanabilir (5275 sayılı Kanun m.107/2). Nitelikli dolandırıcılık, bu oranı yükselten suçlar arasında sayılmamıştır. İstisna örgüt koludur: suç işlemek için kurulmuş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçtan mahkûmiyette süreli hapis cezasının üçte ikisinin infaz kurumunda geçirilmesi gerekir (m.107/4). Mahsup ve denetimli serbestlik tarihleriyle somut hesap için infaz ve yatar hesaplama aracı ve koşullu salıverme nedir yazısı kullanılabilir.

4.2. TCK 158 Cezası Paraya Çevrilir mi? Erteleme ve HAGB

TCK 158 cezası, kanundaki alt sınırla doğrudan paraya çevrilemez, ertelenemez ve hükmün açıklanması geri bırakılamaz. Üç kurum da hükmolunan cezanın süresine bakar:

• Paraya çevirme: Hükmedilen bir yıl veya daha az süreli hapis cezası kısa süreli hapis cezasıdır ve adli para cezasına ya da diğer seçenek yaptırımlara çevrilebilir (TCK m.49/2, m.50/1).
• Erteleme: İki yıl veya daha az süreyle hapis cezasına mahkûm edilen kişinin cezası ertelenebilir (TCK m.51/1).
• HAGB: Hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis veya adli para cezası olmalıdır (CMK m.231/5).

TCK 158’de hapis cezasının alt sınırı üç veya dört yıl olduğu için bu kurumlar ancak teşebbüs, TCK 158/4, etkin pişmanlık veya takdiri indirimden sonra hükmolunan ceza bu sınırların altına inerse gündeme gelir. Kurumların koşulları: HAGB nedir · hapis cezasının ertelenmesi (TCK 51).

5. TCK 158/1 Bentleri: Nitelikli Hâller Tek Tek

TCK 158/1’deki on iki bent, dolandırıcılığın hangi araçla, hangi yöntemle veya kime karşı işlendiğine göre ayrılır. Her bentte sorulacak soru, bendin aradığı bağlantının olayda gerçekten kurulup kurulmadığıdır; bent adının olaya benzemesi yetmez.

5.1. TCK 158/1-a: Dinî İnanç ve Duyguların İstismarı

TCK 158/1-a, dolandırıcılığın dinî inanç ve duyguların istismar edilmesi suretiyle işlenmesidir (TCK m.158/1-a). Muska, büyü bozma, dua veya bağış bahanesiyle para ya da altın alınan olaylar bu bentte tartışılır. Bentte aranan, hilenin mağdurun dinî inanç ve duygularına dayanarak kurulmasıdır. Mağdur malı aldatılmış iradesiyle kendisi veriyorsa olay dolandırıcılıktır; mal mağdurun rızası olmadan alınmışsa hırsızlık ayrıca incelenir (TCK m.141/1).

5.2. TCK 158/1-b ve 158/1-c: Zor Durumdan veya Algılama Zayıflığından Yararlanma

TCK 158/1-b, kişinin içinde bulunduğu tehlikeli durum veya zor şartlardan yararlanmak suretiyle; TCK 158/1-c ise kişinin algılama yeteneğinin zayıflığından yararlanmak suretiyle işlenen dolandırıcılıktır (TCK m.158/1-b, 1-c). İki bentte de kanun “yararlanmak” fiilini kullanır: mağdurun zor durumda olması veya algılama yeteneğinin zayıf olması tek başına yetmez, failin hilesini bu durumdan yararlanacak biçimde kurmuş olması gerekir. Yaş, hastalık veya olay anındaki başka bir sebeple algılamanın zayıflığı somut delillerle gösterilir.

5.3. TCK 158/1-d ve 158/1-e: Kurumun Araç Olması ile Kurumun Zarar Görmesi

TCK 158/1-d’de kamu kurum ve kuruluşları, kamu meslek kuruluşları, siyasi parti, vakıf veya dernek tüzel kişilikleri dolandırıcılığın aracıdır; TCK 158/1-e’de ise kamu kurum ve kuruluşları dolandırıcılığın zarar görenidir (TCK m.158/1-d, 1-e). İki bent farklı soruları cevaplar ve cezaları da farklıdır: (d) bendinde alt sınır üç yıl, (e) bendinde dört yıldır (TCK m.158/1 son cümle).

• TCK 158/1-d: Kurumun tüzel kişiliği mağdurda güven yaratmak için araç olarak kullanılır. Kanun “araç olarak kullanılması suretiyle” der; bu nedenle kurumun adının anılması ile kurumun belge, evrak veya kurumsal görünüm gibi unsurlarının aldatmada fiilen kullanılması aynı şey değildir ve olayda hangisinin bulunduğu delillerle gösterilir.
• TCK 158/1-e: Aldatmanın sonucu kamu kurum ve kuruluşlarının malvarlığına yönelir. Kamu kaynağından hakkı olmayan bir ödemenin hile ile alınması bu bentte tartışılır; burada kurum aldatmanın aracı değil, zararın sahibidir.

5.4. TCK 158/1-f: Bilişim Sistemi, Banka veya Kredi Kurumu Aracılığıyla Dolandırıcılık

TCK 158/1-f, dolandırıcılığın bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle işlenmesidir; hapis cezasının alt sınırı dört yıldır ve adli para cezası elde edilen menfaatin iki katından az olamaz (TCK m.158/1-f ve son cümle). Uygulamada en çok tartışılan bent budur, çünkü bugün hemen her para transferi bir banka veya bilişim sistemi üzerinden yapılır.

TCK 158/1-f’nin uygulanması için sorulacak soru, aldatmanın bu araçla yapılıp yapılmadığıdır. Dolandırıcılık bir kimsenin hileli davranışlarla aldatılmasını arar (TCK m.157); bent ise bilişim sisteminin, bankanın veya kredi kurumunun bu aldatmada “araç olarak kullanılması” koşulunu ekler (TCK m.158/1-f). Mağdur telefonda aldatılmış ve parayı sonradan kendi internet bankacılığıyla göndermişse, bankanın yalnız ödeme kanalı mı yoksa aldatmanın aracı mı olduğu somut olayda tartışılır.

Aynı teknolojiyle işlenen fiiller farklı suçlara girebilir. Ölçüt, bir insanın aldatılıp aldatılmadığı ve malın rızayla mı yoksa rıza dışında mı el değiştirdiğidir:

Olay	Tartışılan madde	Neden
Sahte ilan, sahte site veya sahte mesajla aldatılan kişinin parayı kendisinin göndermesi	TCK m.158/1-f	Bir kişi bilişim sistemi araç olarak kul­la­nı­la­rak aldatılmış ve malı kendi iradesiyle vermiştir
Telefonla aldatılan kişinin sonradan havale yapması	TCK m.157 veya m.158/1-f; kendini banka veya kamu görevlisi olarak tanıtma varsa m.158/1-l	Bankanın aldatmada araç mı, yalnız ödeme kanalı mı olduğu tartışılır
Kimse alda­tıl­ma­dan, bilişim sistemi kul­la­nı­la­rak hesaptan para alınması	TCK m.142/2-e (hırsızlık)	Malın zilyedi alda­tıl­ma­mış, mal rızası dışında alınmıştır
Başkasına ait banka veya kredi kartının sahibinin rızası olmadan kul­la­nıl­ması	TCK m.245/1	Kart sahibinin veya kartın verilmesi gereken kişinin rızası yoktur

Kart bilgisinin aldatma yoluyla ele geçirilip sonra kart sahibinin rızası olmadan ayrıca kullanıldığı olaylarda iki madde birlikte tartışılabilir. Kartın kötüye kullanılması suçu ayrıca banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması (TCK 245) yazısında açıklanmıştır.

5.5. TCK 158/1-g: Basın ve Yayın Araçlarının Sağladığı Kolaylık

TCK 158/1-g, dolandırıcılığın basın ve yayın araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanmak suretiyle işlenmesidir (TCK m.158/1-g). Bent, yayın aracının hileli davranışa sağladığı kolaylığı arar: yayın aracı aldatmanın geniş kitleye ulaşmasını veya inandırıcılık kazanmasını sağlamışsa bent tartışılır. İnternette paylaşım yapılması tek başına her olayda bu bendi oluşturmaz; aracın hileye sağladığı kolaylık gösterilmelidir.

5.6. TCK 158/1-h: Ticari Faaliyet Sırasında Dolandırıcılık

TCK 158/1-h, dolandırıcılığın tacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden kişilerin ticari faaliyetleri sırasında, kooperatif yöneticilerinin ise kooperatifin faaliyeti kapsamında işlenmesidir (TCK m.158/1-h). Bent iki koşulu birlikte arar:

1. Failin sıfatı: Fail tacir, şirket yöneticisi, şirket adına hareket eden kişi veya kooperatif yöneticisi olmalıdır. Bu sıfatı taşımayan kişi bu bentten sorumlu tutulamaz.
2. Faaliyet bağı: Hileli davranış ticari faaliyet sırasında veya kooperatifin faaliyeti kapsamında yapılmış olmalıdır.

Şirket sahibi olmak, fatura kesmek veya ticari unvan kullanmak tek başına TCK 158/1-h sonucunu doğurmaz. Teslim edilmeyen mal veya ödenmeyen bedel önce TCK 157’nin hile koşulu bakımından incelenir; ticari ilişki sonradan bozulmuşsa uyuşmazlık hukuk yoluyla çözülecek bir alacak meselesi olabilir.

5.7. TCK 158/1-i: Serbest Meslek Sahibinin Mesleki Güveni Kötüye Kullanması

TCK 158/1-i, dolandırıcılığın serbest meslek sahibi kişiler tarafından, mesleklerinden dolayı kendilerine duyulan güvenin kötüye kullanılması suretiyle işlenmesidir (TCK m.158/1-i). Belirleyici olan meslek unvanı değil, hilenin o mesleğe duyulan güvene dayanarak kurulmasıdır. Serbest meslek sahibinin mesleğiyle ilgisi olmayan bir işte yaptığı aldatma bu bende girmez.

5.8. TCK 158/1-j ve 158/1-k: Usulsüz Kredi ve Sigorta Bedeli

TCK 158/1-j, banka veya diğer kredi kurumlarınca tahsis edilmemesi gereken bir kredinin açılmasını sağlamak maksadıyla; TCK 158/1-k ise sigorta bedelini almak maksadıyla işlenen dolandırıcılıktır (TCK m.158/1-j, 1-k). İki bentte de kanun “maksadıyla” der: hileli davranışın bu amaca yönelmiş olması aranır. İki bentte de hapis cezasının alt sınırı dört yıldır (TCK m.158/1 son cümle).

5.9. TCK 158/1-l: Kendini Kamu Görevlisi veya Banka Çalışanı Olarak Tanıtma

TCK 158/1-l, kişinin kendisini kamu görevlisi veya banka, sigorta ya da kredi kurumlarının çalışanı olarak tanıtması veya bu kurum ve kuruluşlarla ilişkili olduğunu söylemesi suretiyle işlenen dolandırıcılıktır; hapis cezasının alt sınırı dört yıldır (TCK m.158/1-l ve son cümle). “Polisim”, “savcıyım” veya “bankanın güvenlik biriminden arıyorum” diye başlayan telefon dolandırıcılıkları bu bentte değerlendirilir. Bu yöntemin işleyişi ve mağdurun yapacakları telefon dolandırıcılığı cezası yazısında açıklanmıştır.

TCK 158/1-l, 24.11.2016 tarihli 6763 sayılı Kanunla eklenmiştir. Suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunun hükümleri farklıysa failin lehine olan kanun uygulanır (TCK m.7/2); bu nedenle bendin eklenmesinden önce işlenmiş fiillerde bent uygulanamaz.

6. TCK 158/2: Kamu Görevlileriyle İlişki İddiasıyla Menfaat Temini

TCK 158/2, kamu görevlileriyle ilişkisinin olduğundan, onlar nezdinde hatırı sayıldığından bahisle ve belli bir işin gördürüleceği vaadiyle aldatarak başkasından menfaat temin eden kişiyi birinci fıkra hükmüne göre cezalandırır (TCK m.158/2). “Dosyanı kapattırırım”, “tayinini yaptırırım” veya “ihaleyi aldırırım” diyerek para alınan olaylar bu fıkrada değerlendirilir. Fıkra üç öğeyi birlikte arar: kamu görevlileriyle ilişki veya hatır iddiası, belli bir işin gördürüleceği vaadi ve bu yolla aldatılarak menfaat temini.

TCK 158/2 ile 158/1-l farklı davranışlardır. 158/1-l’de fail kendini kamu görevlisi veya banka çalışanı olarak tanıtır ya da kurumla ilişkili olduğunu söyler; 158/2’de ise fail kamu görevlisi olduğunu iddia etmez, onlar nezdinde hatırı sayıldığını ileri sürerek bir iş gördürme vaadinde bulunur (TCK m.158/1-l, 158/2). Ceza da farklıdır: 158/2 birinci fıkradaki genel cezaya göre (üç yıldan on yıla) belirlenir, 158/1-l’deki dört yıllık alt sınır bu fıkraya uygulanmaz.

7. TCK 158/3: Üç veya Daha Fazla Kişi ve Örgüt Faaliyeti

TCK 158/3’e göre dolandırıcılık suçları üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenirse verilecek ceza yarı oranında, suç işlemek için teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenirse bir kat artırılır (TCK m.158/3). Fıkra hem TCK 157’deki basit dolandırıcılığa hem TCK 158’e uygulanır.

TCK 158/3’teki iki kol aynı şey değildir. Birinci kolda en az üç kişinin olayda birlikte hareket etmesi aranır. İkinci kolda ise suçun “suç işlemek için teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde” işlenmesi gerekir; örgütün varlığı ve suçun o örgütün faaliyeti kapsamında işlendiği ayrıca gösterilmelidir. Örgüt kolunun infaza da etkisi vardır: koşullu salıverme için cezanın üçte ikisinin infaz kurumunda geçirilmesi gerekir (5275 sayılı Kanun m.107/4). Mahkemenin görevi belirlenirken bu artırım hesaba katılmaz (5235 sayılı Kanun m.14).

8. TCK 158/4: Hesabını veya Kartını Verene İndirim (12. Yargı Paketi)

TCK 158/4, dolandırıcılığa iştirakin kendisine veya başkasına haksız bir menfaat sağlamak amacıyla, kendisine veya başkasına ait banka veya kredi kartı gibi ödeme araçlarını ya da banka, aracı kurum, ödeme hizmeti sağlayıcıları veya kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdindeki hesabın kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgileri veya araçları başkasına vermek fiiliyle sınırlı olması hâlinde cezayı yarı oranında indirir (TCK m.158/4). Fıkra, 12. Yargı Paketi olarak anılan 16.07.2026 tarihli 7589 sayılı Kanunla eklenmiştir.

TCK 158/4’ün sınırları madde metninden okunur:

• Yalnız iştirak içindir. İndirim, suça iştirak eden kişiye uygulanır; hileli davranışı bizzat gerçekleştiren faile uygulanmaz.
• Katkı vermekle sınırlı kalmalıdır. Hesabını veya kartını verdikten sonra parayı çeken, aktaran, mağdurla görüşen veya başka bir rol üstlenen kişinin katkısı “vermek fiiliyle sınırlı” değildir.
• İndirim suçu ortadan kaldırmaz. Kişi dolandırıcılığa iştirakten sorumlu olmaya devam eder; yalnız verilecek ceza yarı oranında indirilir.

TCK 158/4 sanık lehine bir hüküm olduğu için önceki fiillere de uygulanır: failin lehine olan kanun uygulanır ve infaz olunur (TCK m.7/2). Kanun yolundaki ve infaz aşamasındaki dosyalar için 7589 sayılı Kanun geçici m.1 ayrı usul öngörür: bölge adliye mahkemesindeki uygun dosyalarda bozma kararı verilir (geçici m.1/6); infazdaki hükümlüler mahkemenin ihtarından itibaren altı ay içinde zararı tamamen giderirse TCK 168/2’deki etkin pişmanlıktan yararlanabilir (geçici m.1/7). Hesabını verenin sorumluluğu, uyarlama başvurusu ve geçiş hükümlerinin ayrıntısı IBAN kiralama suçu ve cezası yazısındadır. 7589 sayılı Kanunun diğer değişiklikleri: 12. Yargı Paketi.

9. TCK 158 Hangi Mahkemede Görülür?

TCK 158 davasına asliye ceza mahkemesi bakar. Ağır ceza mahkemesi, kanunda adıyla sayılan suçlar ile on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlara ilişkin davalara bakar (5235 sayılı Kanun m.12); TCK 158’in üst sınırı tam on yıldır ve nitelikli dolandırıcılık bugünkü metinde bu listede yer almaz. Mahkemenin görevi belirlenirken ağırlaştırıcı veya hafifletici nedenler gözetilmez, kanunda yer alan suçun cezasının üst sınırına bakılır (5235 sayılı Kanun m.14); TCK 158/3’teki artırım bu nedenle görevi değiştirmez.

Nitelikli dolandırıcılığın görevli mahkemesi 24.12.2025 tarihli 7571 sayılı Kanunla değişmiştir. Bu Kanunun eklediği geçiş hükmüne göre, yürürlük tarihinde ağır ceza mahkemelerinde görülmekte olan veya istinaf ya da temyiz incelemesinde bulunan nitelikli dolandırıcılık dosyalarında görevin değiştiği gerekçesiyle görevsizlik veya bozma kararı verilemez; bu davalara kesin hükümle sonuçlanıncaya kadar önceki görev kurallarına göre bakılır (5235 sayılı Kanun geçici m.7). Mahkemenin görev alanı: asliye ceza mahkemesi nedir.

10. TCK 158 Şikâyete Tabi mi? Uzlaşma Var mı?

TCK 158 şikâyete tabi değildir. Cumhuriyet savcısı, ihbar veya başka bir suretle suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez işin gerçeğini araştırmaya başlar (CMK m.160/1). Bu nedenle mağdurun şikâyetten vazgeçmesi TCK 158 soruşturmasını veya davasını düşürmez.

TCK 158 uzlaştırma kapsamında da değildir. Şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın uzlaştırmaya tabi suçları sayan liste, dolandırıcılığı yalnız TCK 157’ye atıfla anar (CMK m.253/1-b-8). Uzlaştırmanın işleyişi: uzlaşma nedir.

11. TCK 158 Zamanaşımı

TCK 158’de dava zamanaşımı on beş yıldır: beş yıldan fazla ve yirmi yıldan az hapis cezasını gerektiren suçlarda kamu davası on beş yılın geçmesiyle düşer (TCK m.66/1-d). TCK 158/1’in üst sınırı on yıl olduğu için bu kademeye girer. Süre belirlenirken dosyadaki mevcut deliller itibarıyla suçun daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hâlleri de göz önünde bulundurulur (TCK m.66/3). Kesilme ve durma sebepleri: dava zamanaşımı (TCK 66).

12. TCK 158’de Teşebbüs ve Etkin Pişmanlık

TCK 158’de teşebbüs, failin nitelikli dolandırıcılığı elverişli hareketlerle doğrudan doğruya icraya başlayıp da elinde olmayan nedenlerle tamamlayamamasıdır; ceza, meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığına göre dörtte birinden dörtte üçüne kadar indirilir (TCK m.35/1-2). Dolandırıcılık yarar sağlanmasıyla tamamlanır (TCK m.157); mağdurun şüphelenmesi veya bankanın işlemi durdurması nedeniyle yarar elde edilememişse teşebbüs tartışılır.

TCK 158’de etkin pişmanlık, suç tamamlandıktan sonra failin, azmettirenin veya yardım edenin bizzat pişmanlık göstererek mağdurun zararını aynen geri verme veya tazmin suretiyle tamamen gidermesidir. Zarar kovuşturma başlamadan önce giderilirse cezanın üçte ikisine kadarı, kovuşturma başladıktan sonra ve hüküm verilmeden önce giderilirse yarısına kadarı indirilir (TCK m.168/1-2). Kanunun ifadesi “kadarı”dır; oran üst sınırdır, sabit değildir. Teşebbüs, zincirleme suç ve etkin pişmanlığın dolandırıcılıktaki bütün ayrıntısı dolandırıcılık suçu ve cezası yazısında, etkin pişmanlığın diğer suçlardaki uygulaması etkin pişmanlık nedir yazısında açıklanmıştır.