Sigara Kaçakçılığı Suçu ve Cezası (5607 m.3/18)

Sigara kaçakçılığı suçu, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nun 3. maddesinde düzenlenir. Ambalajında bandrol bulunmayan ya da taklit bandrol taşıyan sigarayı ticari amaçla bulunduran, nakleden, satışa arz eden veya satan kişi üç yıldan altı yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır (5607 sayılı Kanun m.3/18). Sigaranın kaçak olarak yurda sokulduğu anlaşılırsa ceza aynı fıkranın son cümlesi uyarınca onuncu fıkraya göre belirlenir. Bu yazı, üzerinde, aracında veya işyerinde bandrolsüz sigara, tütün, makaron ya da alkollü içki ele geçirilen ve hakkında soruşturma başlatılan kişi için hangi fıkranın uygulandığını ve cezayı hangi koşulların değiştirdiğini açıklar.

1. Sigara Kaçakçılığı: Öne Çıkanlar

• Sigara kaçakçılığının temel cezası üç yıldan altı yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezasıdır (5607 m.3/18).
• Sigara kaçakçılığında kanun karton veya paket sınırı koymaz; bulundurma, nakletme ve satın alma fiilleri ancak ticari amaçla yapıldığında suç oluşturur (m.3/18-a ve c).
• Sigaranın kaçak olarak yurda sokulduğu anlaşılırsa ceza onuncu fıkra üzerinden kurulur ve bu yolla verilecek ceza üç yıldan az olamaz (m.3/18 son cümle, m.3/10).
• Sigara kaçakçılığında eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katını soruşturmada ödeyen kişinin cezası yarı, kovuşturmada hükümden önce ödeyenin cezası üçte bir oranında indirilir (m.5/2).
• Sigara kaçakçılığı davaları Hâkimler ve Savcılar Kurulunca belirlenen asliye ceza mahkemelerinde görülür (m.17/2).
• Sigara kaçakçılığından kesinleşmiş mahkûmiyet, tütün ve alkol satış belgesinin iptaline yol açar (4733 sayılı Kanun m.8/8).

2. Sigara Kaçakçılığı Nedir?

Sigara kaçakçılığı, gümrük işlemine tabi tutulmadan yurda sokulan ya da ambalajında kamu kurumlarınca uygulanan bandrol, etiket, hologram, pul veya damga bulunmayan sigara ve diğer tütün mamulleriyle ticaret yapılmasıdır. Suç tek bir hükümde değil, 5607 sayılı Kanun’un 3. maddesindeki birkaç fıkrada düzenlenir. Bu fıkraların ortak unsuru ürünün bandrol durumu ve fiilin ticari amaçla işlenmesidir.

Sigara kaçakçılığıyla ilgili fıkralar şunlardır:

• m.3/18: Bandrolsüz veya taklit bandrollü tütün mamulü, makaron, yaprak sigara kâğıdı ve alkollü içkiyle ticaret. Uygulamada en sık rastlanan hüküm budur.
• m.3/16 ve m.3/17: Bandrol, etiket, hologram ve benzeri işaretlerin taklidini imal etmek, ülkeye sokmak, kullanmak ya da gerçek işaretleri amacı dışında kullanmak.
• m.3/20: İçine kıyılmış veya parçalanmış tütün ya da tütün dışında bir madde doldurulmuş makaron ve yaprak sigara kâğıdıyla ticaret.
• m.3/21: Tarım ve Orman Bakanlığından yetki belgesi almadan veya bildirimde bulunmadan tütün ticareti.
• m.3/1, m.3/5 ve m.3/10: Eşyayı gümrüksüz ülkeye sokma, bu eşyayı bilerek ve ticari amaçla satın alma, satma veya taşıma ve eşya tütün olduğunda cezanın artırılması.

Sigara kaçakçılığı, adı benzese de vergi kaçakçılığı suçundan (VUK m.359) ayrı bir suçtur: vergi kaçakçılığı defter ve belge üzerinden işlenir, sigara kaçakçılığı ise ürünün kendisi ve bandrolü üzerinden. Genel kaçakçılık fıkralarının tamamı kaçakçılık suçu ve cezası yazısında, aynı maddede tütünle birlikte düzenlenen akaryakıt fıkraları ise akaryakıt kaçakçılığı suçu yazısında ele alınır. Kanunun güncel metnine mevzuat.gov.tr üzerinden ulaşılabilir.

3. Sigara Kaçakçılığı Cezası Ne Kadar?

Sigara kaçakçılığı cezası, bandrolsüz sigara ticaretinde üç yıldan altı yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezasıdır (5607 m.3/18). Ceza, fiilin hangi fıkraya girdiğine göre değişir. Aşağıdaki tablo tütün ürünleriyle ilgili fıkraların temel cezalarını gösterir:

Fiil	Fıkra	Hapis	Adli para cezası
Band­rol­süz veya taklit band­rollü sigara, tütün, makaron, alkolle ticaret	m.3/18	3-6 yıl	20.000 güne kadar
Bandrol, etiket, holog­ram tak­li­dini imal etme, ülkeye sokma, kul­lanma	m.3/16	3-6 yıl	20.000 güne kadar
Band­rolü amacı dışında kul­lanma, yayma, yanıl­ta­rak temin etme	m.3/17	3-6 yıl	20.000 güne kadar
Dol­du­rul­muş makaron veya yaprak sigara kâğıdı tica­reti	m.3/20	3-6 yıl	Yok
Yetki belgesi olmadan tütün tica­reti	m.3/21	2-5 yıl	Yok
Eşyayı gümrük işle­mine tabi tut­ma­dan ülkeye sokma	m.3/1	1-5 yıl	10.000 güne kadar
Kaçak eşyayı bilerek ve ticari amaçla satın alma, satma, taşıma, saklama	m.3/5	1-3 yıl	5.000 güne kadar

Bu bantlar temel cezadır. Somut dosyadaki ceza, aşağıda açıklanan onuncu fıkra artırımı, eşyanın değerine göre artırım veya indirim, birlikte işleme hâlleri ve etkin pişmanlık indirimiyle belirlenir.

3.1. Sigara Kaçakçılığında Adli Para Cezası Ne Kadar?

Sigara kaçakçılığında adli para cezası yirmi bin güne kadar belirlenir (5607 m.3/18). Türk Ceza Kanunu adli para cezasının gün sayısını kural olarak yedi yüz otuz günle sınırlar, ancak kanunda aksine hüküm bulunan hâlleri bu sınırın dışında tutar (TCK m.52/1). 5607 sayılı Kanun bu aksine hükümlerdendir.

Sigara kaçakçılığında adli para cezasının tutarı iki aşamada hesaplanır. Mahkeme önce gün sayısını belirler, sonra bir gün karşılığı tutarı kişinin ekonomik ve diğer şahsi hâllerine göre en az yüz, en fazla beş yüz Türk lirası arasında takdir eder (TCK m.52/2). Kararda gün sayısı ile bir gün karşılığı tutar ayrı ayrı gösterilir (TCK m.52/3). Adli para cezasının genel işleyişi adli para cezası nedir yazısında açıklanmıştır.

Doldurulmuş makaron (m.3/20) ve yetki belgesiz tütün ticareti (m.3/21) fıkraları yalnız hapis cezası öngörür; bu iki fıkrada adli para cezası yoktur.

3.2. Sigara Kaçakçılığında Cezayı Artıran ve Azaltan Hâller

Sigara kaçakçılığında temel ceza, 5607 sayılı Kanun’un kendi hükümleriyle artırılır veya indirilir:

• Eşyanın değeri: Suç konusu eşyanın değeri fahişse ceza yarısından bir katına kadar artırılır. Değer hafifse ceza yarısına kadar, pek hafifse üçte birine kadar indirilir (m.3/23). İndirim cümlesi 14 Nisan 2020 tarihli 7242 sayılı Kanunla eklenmiş ve 15 Nisan 2020’de yürürlüğe girmiştir.
• Örgüt faaliyeti: Suç bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenirse ceza iki kat artırılır (m.4/1).
• Birlikte işleme: Suç üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenirse ceza yarı oranında artırılır (m.4/2).
• Görevli kişi veya meslek kolaylığı: Suç, kaçakçılık fiillerini önlemek, izlemek, araştırmak ve soruşturmakla görevli kişiler tarafından ya da meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenirse ceza yarı oranında artırılır (m.4/4).
• Teşebbüs: Sigara kaçakçılığı fiilleri teşebbüs aşamasında kalsa bile tamamlanmış gibi cezalandırılır (m.3/22).

3.3. Sigara Kaçakçılığında Hangi Tarihteki Kanun Uygulanır?

Sigara kaçakçılığını düzenleyen 3. madde en son 30 Kasım 2022 tarihli 7423 sayılı Kanunla değişti. Bu değişiklik yetki belgesiz tütün ticaretini düzenleyen 21. fıkrayı ekledi ve bandrolsüz sigara ticaretinin (m.3/18) cezasına dokunmadı. Eklenen fıkra, kendisinden sonra gelen hükümlerin numarasını da değiştirdi: teşebbüs hükmü bugün 22. fıkrada, eşyanın değerine göre artırım ve indirim hükmü bugün 23. fıkradadır. 30 Kasım 2022’den önce düzenlenmiş belgelerde bu hükümler bir önceki numarayla anılır.

Suç tarihinde yürürlükte olan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanun farklıysa failin lehine olan kanun uygulanır (TCK m.7/2). Bu nedenle 15 Nisan 2020’den önce işlenen bir fiilde de değer indirimini düzenleyen cümle, lehe olduğu ölçüde uygulanır.

4. Sigara Kaçakçılığında Bandrolsüz Satış ile Yurda Kaçak Sokma Ayrımı

Sigara kaçakçılığında cezayı en çok değiştiren soru, sigaranın yurda nasıl girdiğinin dosyada ortaya konup konmadığıdır. Bandrolsüz sigarayla ticaret kural olarak m.3/18’e göre cezalandırılır. Ancak aynı fıkranın son cümlesi, sigaranın kaçak olarak yurda sokulduğunun anlaşılması hâlinde cezanın onuncu fıkra hükmüne göre verileceğini söyler (5607 m.3/18). Bu iki yol birbirinin alternatifidir, aynı fiile birlikte uygulanmaz.

1. m.3/18’in doğrudan uygulanması: Sigaranın yurda nasıl girdiği ortaya konmamış, ancak bandrolsüz olarak üretildiği, bulundurulduğu, nakledildiği veya satıldığı belirlenmiştir. Ceza doğrudan üç yıldan altı yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezasıdır.
2. Onuncu fıkra üzerinden ceza: Sigaranın kaçak olarak yurda sokulduğu anlaşılmıştır. Onuncu fıkra kendi başına bir ceza bandı kurmaz; eşya tütün veya tütün mamulü olduğunda “yukarıdaki fıkralara göre verilecek cezalar”ı yarısından iki katına kadar artırır ve bu yolla verilecek ceza üç yıldan az olamaz (m.3/10). Bu yüzden önce fiilin birinci ila dokuzuncu fıkralardan hangisine girdiği belirlenir: sigarayı gümrüksüz ülkeye sokan kişi bakımından m.3/1, bu fiile katılmadan kaçak sigarayı bilerek ve ticari amaçla satın alan, satan, taşıyan veya saklayan kişi bakımından m.3/5 temel alınır. Ardından o fıkranın cezası onuncu fıkraya göre artırılır.

Hangi yolun uygulanacağı, hem ceza bandını hem de iddia makamının ispat etmesi gereken unsurları değiştirir. Birinci yolda bandrolün bulunmaması ve ticari amaç yeterlidir; ikinci yolda sigaranın kaçak olarak yurda sokulduğunun da ortaya konması gerekir. m.3/5’in başka bir kaçak eşyaya, cep telefonuna uygulanışı kaçak telefon almak suç mu yazısında anlatılmıştır.

5. Sigara Kaçakçılığı Suçu Kaç Karton ile Oluşur?

Sigara kaçakçılığında kanun karton, paket veya adet sınırı koymaz. Suçun oluşup oluşmadığını miktar değil, fiilin ticari amaçla işlenip işlenmediği belirler. Bandrolsüz sigarayı üreten, bulunduran veya nakleden kişi ancak bunu ticari amaçla yapıyorsa (m.3/18-a), bandrolsüz olduğunu bilerek satın alan kişi ancak bilerek ve ticari amaçla satın alıyorsa (m.3/18-c) cezalandırılır.

Satışa arz etme ve satma fiillerini düzenleyen (b) bendi ise ayrıca miktar veya amaç koşulu koymaz. Bandrolsüz sigarayı satışa sunan ya da satan kişi, satılan miktar az olsa da bu bendin lafzına girer (m.3/18-b). “1 karton”, “3 karton”, “10 karton” veya “100 karton kaçak sigara cezası” biçimindeki soruların cevabı bu nedenle karton sayısında değil, kişinin hangi fiili hangi amaçla işlediğindedir.

Sigara kaçakçılığında ticari amaç her dosyada ayrıca ispat edilir. Ele geçen miktar, ürünlerin çeşitliliği, bulunduğu yer ve kişinin savunması bu değerlendirmede birlikte ele alınan delillerdir; miktar tek başına ticari amacı kanıtlamaz. Yüklenen suçun sanık tarafından işlendiği sabit olmazsa beraat kararı verilir (CMK m.223/2-e).

5.1. Kaçak Sigara Almanın veya İçmenin Cezası Var mı?

Sigara kaçakçılığı hükmü, satın alan kişiyi yalnız sigaranın bandrolsüz olduğunu bilerek ve ticari amaçla satın aldığında cezalandırır (5607 m.3/18-c). Kaçak eşyaya ilişkin genel hüküm de satın alma fiili için aynı iki koşulu arar (m.3/5). Bu nedenle kendi tüketimi için bandrolsüz sigara satın alan ya da içen kişi, bu iki bendin lafzına girmez. Ancak satın alınan miktar ve diğer deliller ticari amaç şüphesi doğuruyorsa kişi hakkında soruşturma yürütülür ve ticari amacın bulunup bulunmadığı bu soruşturmada belirlenir.

6. Kaçak Tütün ve Makaron Cezası

Kaçak tütün cezası, ürünün türüne ve fiile göre üç ayrı fıkradan belirlenir. Bandrolsüz tütün mamulü, boş makaron ve yaprak sigara kâğıdıyla ticaret m.3/18 kapsamındadır; cezası sigarayla aynıdır: üç yıldan altı yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası.

Doldurulmuş makaron: İçine kıyılmış tütün, parçalanmış tütün ya da tütün dışında herhangi bir madde doldurulmuş makaron veya yaprak sigara kâğıdını ticari amaçla satan, satışa arz eden, bulunduran ve nakleden kişiye üç yıldan altı yıla kadar hapis cezası verilir (m.3/20). Bu fıkrada adli para cezası yoktur. Fıkra, ürünün bandrollü olup olmadığına bakmaz; suç, makaronun doldurulmuş olarak ticarete konu edilmesiyle oluşur.

Yetki belgesiz tütün ticareti: Tarım ve Orman Bakanlığından yetki belgesi almadan veya bildirimde bulunmadan tütün ticareti yapan kişiye iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir (m.3/21). Bu fıkra 30 Kasım 2022’de 7423 sayılı Kanunla eklenmiştir; bu tarihten önce işlenen fiillere uygulanmaz (TCK m.7/1).

7. Kaçak Alkol ve İçki Satmanın Cezası

Kaçak alkol ve içki satmanın cezası, sigara kaçakçılığıyla aynı fıkrada ve aynı bantta düzenlenir. 5607 m.3/18, suçun konusunu sayarken tütün mamullerinin yanında etil alkol, metanol ve alkollü içkileri de sayar. Bandrolsüz veya taklit bandrollü alkollü içkiyi ticari amaçla üretmek, bulundurmak, nakletmek, satışa arz etmek, satmak ya da bilerek ve ticari amaçla satın almak üç yıldan altı yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezasını gerektirir.

Alkol bakımından da aynı ayrımlar geçerlidir:

• Yurda kaçak sokma: İçkinin kaçak olarak yurda sokulduğu anlaşılırsa ceza, sigarada olduğu gibi onuncu fıkraya göre belirlenir (m.3/18 son cümle).
• Bandrol taklidi: Alkollü içki ambalajlarındaki bandrol, etiket, hologram, pul ve damgaların taklidini imal etmek, bunları bilerek bulundurmak veya amacı dışında kullanmak ayrı suçlardır (m.3/16, m.3/17).
• Satış belgesi: Aşağıda açıklanan satış belgesi iptali hükmü tütün ve alkol belgelerini birlikte kapsar (4733 m.8/8).

8. Elektronik Sigara ve Likit Kaçakçılığı

Elektronik sigara, sigara kaçakçılığı fıkralarında adıyla sayılmaz. m.3/18’in saydığı ürünler tütün mamulleri, makaron, yaprak sigara kâğıdı, etil alkol, metanol ve alkollü içkilerdir. Elektronik sigaranın hukuki durumunu belirleyen ikinci kaynak, 25 Şubat 2020 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 2149 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıdır. Karar, nikotin içersin veya içermesin tütün mamulünü taklit eder tarzda kullanılan elektronik sigara ve elektronik nargile dahil her türlü mamulün ve bu mamullerin tüketiminde kullanılan elektronik cihaz, aksam, yedek parça ve solüsyonların ithalini yasaklar (Karar Sayısı 2149 m.1/1).

Elektronik sigarada cihaz ile likit ayrı ayrı değerlendirilir:

• Likit: Likit hammadde olarak tütün mamulü niteliğindeyse, bandrolsüz tütün mamulüyle ticareti düzenleyen m.3/18 gündeme gelir. Likidin bu niteliği taşıyıp taşımadığı özel veya teknik bilgi gerektiren bir sorudur; bu tür sorularda bilirkişinin oy ve görüşü alınır (CMK m.63/1). Bilirkişi raporuna karşı başvuru yolları bilirkişi raporuna itiraz yazısında anlatılmıştır.
• Cihaz: Cihaz tütün mamulü değildir; kaçak eşya olarak gümrüksüz ülkeye sokma (m.3/1) veya bu fiile katılmadan bilerek ve ticari amaçla satın alma, satma, taşıma (m.3/5) hükümleri çerçevesinde değerlendirilir.
• İkisi birlikte: Tek bir fiille birden fazla farklı suç oluşmuşsa kişi, bunlardan en ağır cezayı gerektiren suçtan cezalandırılır (TCK m.44/1).

5607 sayılı Kanun, ithali kanun gereği yasak olan eşyayı ülkeye sokmayı ve bu eşyayı bilerek satın almayı, satmayı, taşımayı veya saklamayı ayrıca iki yıldan altı yıla kadar hapisle cezalandırır; bu fıkra satın alma için ticari amaç aramaz (m.3/7). 2149 sayılı Karar ise Gümrük Kanunu’nun 55. maddesine dayanan bir Cumhurbaşkanı Kararıdır. Elektronik sigaraya ilişkin ithal yasağının bu fıkradaki “kanun gereği” yasak ölçütünü karşılayıp karşılamadığı iki metnin lafzından kesin olarak çıkmaz; somut dosyada iddianamenin hangi fıkraya dayandığı bu nedenle ayrıca incelenmelidir.

9. Sigara Kaçakçılığında Etkin Pişmanlık

Sigara kaçakçılığında etkin pişmanlık, suç konusu eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı Devlet Hazinesine ödenerek kullanılır (5607 m.5/2). İndirim oranı ödemenin yapıldığı evreye bağlıdır:

1. Soruşturma evresinde ödeme: Ödeme soruşturma evresi sona erinceye kadar yapılırsa ceza yarı oranında indirilir (m.5/2-a).
2. Kovuşturma evresinde ödeme: Ödeme kovuşturma evresinde hüküm verilinceye kadar yapılırsa ceza üçte bir oranında indirilir (m.5/2-b).

Sigara kaçakçılığında etkin pişmanlık imkânı şüpheliye soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı tarafından ihtar edilir. Savcı ihtar yapmamışsa kovuşturma evresinde hâkim sanığa ihtar eder (m.5/2). Gümrüklenmiş değer, ithal eşyası için eşyanın CIF kıymeti ile gümrük vergilerinin toplamıdır (m.2/1-b).

Bu indirim üç durumda uygulanmaz: suç m.3’ün yedinci fıkrasındaki ithali yasak eşya suçuysa (m.5/2), fail mükerrirse ya da suç bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmişse (m.5/3). Ayrıca resmî makamlar haber almadan önce fiili, diğer failleri ve kaçak eşyanın saklandığı yeri bildiren ve bu bilgiyle faillerin yakalanmasını veya eşyanın ele geçirilmesini sağlayan kişi cezalandırılmaz; haber alındıktan sonra fiilin bütünüyle ortaya çıkmasına yardım eden kişinin cezası üçte iki oranında indirilir (m.5/1). Genel çerçeve için etkin pişmanlık nedir yazısına bakılabilir.

10. Sigara Kaçakçılığında Araç ve Eşya Müsaderesi

Sigara kaçakçılığında ele geçen kaçak eşya hakkında Türk Ceza Kanunu’nun eşya ve kazanç müsaderesi hükümleri uygulanır (5607 m.13/1). Etkin pişmanlık nedeniyle ceza verilmemesi veya davanın düşmesi, suç konusu eşyanın müsaderesine engel değildir (m.13/2).

Kaçak sigara taşınan aracın müsaderesi ise kendiliğinden gerçekleşmez. Araç ancak şu üç koşuldan biri varsa müsadere edilebilir (m.13/1):

• Gizli tertibat: Kaçak eşya, suçun işlenmesini kolaylaştıracak veya fiilin ortaya çıkmasını engelleyecek şekilde özel olarak hazırlanmış gizli bir bölmede saklanmış veya taşınmıştır.
• Yükün ağırlığı: Kaçak eşya, aracın yükünün miktar veya hacim bakımından tamamını veya ağırlıklı bölümünü oluşturur ya da eşyanın nakli bu aracın kullanılmasını gerekli kılar.
• Eşyanın niteliği: Araçtaki kaçak eşyanın Türkiye’ye girmesi veya Türkiye’den çıkması yasaktır ya da eşya toplum veya çevre sağlığı açısından zararlı maddelerdendir.

Bagajında kişisel kullanım miktarında sigara bulunan bir otomobil, bu koşullardan birini karşılamadıkça müsadere edilemez. Müsaderenin genel kuralları müsadere ne demek yazısında anlatılmıştır.

11. Sigara Kaçakçılığı Mahkûmiyetinde Tütün ve Alkol Satış Belgesi

Sigara kaçakçılığından kesinleşmiş mahkûmiyet, tütün ve alkol satış belgesinin iptaline yol açar. 5607 sayılı Kanun m.3’ün onuncu, on altıncı, on yedinci, on sekizinci, yirminci ve yirmi birinci fıkralarına aykırı fiillerden kesinleşmiş mahkûmiyeti olan kişiye 4733 sayılı Kanun kapsamındaki faaliyetlere ilişkin hiçbir belge verilmez; verilmiş belgeler Tarım ve Orman Bakanlığınca iptal edilir (4733 sayılı Kanun m.8/8). 4733 sayılı Kanun’un güncel metni mevzuat.gov.tr üzerinde yayımlanır.

Sigara kaçakçılığı soruşturması veya kovuşturması başlatılmış olması tek başına bu sonucu doğurmaz. Aynı fıkrada soruşturma ve kovuşturma aşamasında belgenin askıya alınmasını öngören cümleler güncel metinde yürürlükte değildir; fıkranın yürürlükteki birinci cümlesi kesinleşmiş mahkûmiyet arar (4733 m.8/8). Ceza yargılaması ile belgeye ilişkin idari süreç de ayrı yürür. 4733 sayılı Kanun’a göre verilen idari yaptırım kararlarına karşı idare mahkemesinde dava, işlemin tebliğinden itibaren on beş gün içinde açılır ve dava açılması kararın yerine getirilmesini durdurmaz (4733 m.8). Belge iptalinin bu hüküm anlamında bir idari yaptırım sayılıp sayılmadığı lafızdan tek başına çıkmaz; bu nedenle iptal işleminin tebliğinde on beş günlük süre esas alınarak hareket etmek hak kaybını önler. Bu süre ceza dosyasının sonucunu beklemez. İdari yaptırımlara karşı başvuru yolunun genel işleyişi idari para cezasına itiraz yazısında açıklanmıştır.

12. Sigara Kaçakçılığı Davasında Görevli Mahkeme, Gözaltı ve Uzlaştırma

Sigara kaçakçılığı davaları, Adalet Bakanlığının teklifi üzerine Hâkimler ve Savcılar Kurulunca belirlenen asliye ceza mahkemelerinde görülür. Bu suçlarla bağlantılı olarak resmî belgede sahtecilik suçu da işlenmişse görevli mahkeme ağır ceza mahkemesidir (5607 m.17/2).

Gözaltı: Sigara kaçakçılığı dahil 5607 m.3’teki suçlarda, suçüstü hâliyle sınırlı olmak kaydıyla, mülki amirlerce belirlenen kolluk amirleri yirmi dört saate kadar gözaltına alma kararı verebilir (CMK m.91/4-f). Gözaltının genel süreleri gözaltı süresi (CMK m.91) yazısında anlatılmıştır.

Şikâyet ve uzlaştırma: 5607 sayılı Kanun sigara kaçakçılığı suçlarını şikâyete bağlamaz; soruşturma resen yürütülür. Uzlaştırma kapsamındaki suçlar CMK m.253/1’de sayılmıştır ve diğer kanunlardaki suçlar için uzlaştırma ancak kanunda açık hüküm bulunduğunda mümkündür (CMK m.253/2). 5607 sayılı Kanun’da böyle bir hüküm yoktur.

12.1. Sigara Kaçakçılığında Dava Zamanaşımı

Sigara kaçakçılığında dava zamanaşımı, fıkradaki hapis cezasının üst sınırına göre belirlenir:

Fıkra	Hapis cezasının üst sınırı	Dava zamanaşımı
m.3/16, m.3/17, m.3/18, m.3/20	6 yıl	15 yıl (TCK m.66/1-d)
m.3/21	5 yıl	8 yıl (TCK m.66/1-e)

Zamanaşımının başlangıcı, durması ve kesilmesi kuralları dava zamanaşımı (TCK m.66) yazısında ele alınmıştır.

12.2. Sigara Kaçakçılığında HAGB Mümkün mü?

Sigara kaçakçılığında hükmün açıklanmasının geri bırakılması, hükmolunan cezanın iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası olmasına bağlıdır (CMK m.231/5). Fıkra 16 Temmuz 2026’da 7589 sayılı Kanunla değiştirilmiştir; güncel metindeki sınır iki yıldır. m.3/18’in alt sınırı üç yıl olduğundan HAGB, ancak değer indirimi (m.3/23) veya etkin pişmanlık indirimi (m.5/2) gibi kanuni indirimler sonucunda hükmolunan ceza iki yıla veya altına indiğinde gündeme gelir. Diğer koşullar HAGB yazısında açıklanmıştır.

13. Sigara Kaçakçılığı Soruşturmasında Atılacak Adımlar

Sigara kaçakçılığı soruşturmasında fıkra seçimini ve cezayı doğrudan etkileyen işlemler şunlardır:

1. El koyma tutanağını inceleyin. Ele geçen ürünün türü (sigara, tütün, makaron, alkol, likit, cihaz), miktarı, bandrol durumu ve bulunduğu yer, hangi fıkranın uygulanacağını belirler (5607 m.3/18, m.3/20, m.3/21).
2. Ticari amaç konusundaki savunmayı ilk ifadeden itibaren somut bilgiyle kurun. Bulundurma, nakletme ve satın alma fiillerinde suçun unsuru ticari amaçtır (m.3/18-a ve c).
3. Sigaranın yurda kaçak sokulduğu iddiasının dayanağını sorgulayın. Bu iddia cezanın onuncu fıkra üzerinden kurulmasına yol açar ve ayrıca ispat edilmelidir (m.3/18 son cümle, m.3/10).
4. Etkin pişmanlık ihtarının yapılıp yapılmadığını ve ödeme evresini kontrol edin. İndirim oranı ödemenin soruşturmada mı kovuşturmada mı yapıldığına göre değişir (m.5/2).
5. Elektronik sigara veya likit ele geçtiyse bilirkişi incelemesi isteyin. Likidin tütün mamulü niteliği teknik bir sorudur (CMK m.63/1).
6. Araca el konulduysa müsadere koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediğini tartışın (5607 m.13/1).
7. Satış belgesine ilişkin idari işlemi ayrıca takip edin. 4733 sayılı Kanun’a göre verilen idari yaptırım kararlarına karşı dava süresi tebliğden itibaren on beş gündür ve ceza davasının sonucunu beklemez (4733 m.8).

Ateşli silahlara ilişkin kaçakçılık 5607 sayılı Kanun’da değil, 6136 sayılı Kanun’da düzenlenir; bu konu silah kaçakçılığı ve ticareti suçu yazısında ele alınmıştır.