TCK 103 Çocuğun Cinsel İstismarı Suçu ve Cezası

Çocuğun cinsel istismarı, Türk Ceza Kanunu’nun 103. maddesinde düzenlenen ve çocuğa yönelik cinsel davranışları cezalandıran cinsel istismar suçudur. TCK 103 çocuğun cinsel istismarı cezası temel hâlde sekiz yıldan on beş yıla kadar hapis, sarkıntılık düzeyinde kalan eylemde üç yıldan sekiz yıla kadar hapistir. Vücuda organ veya sair bir cisim sokulmuşsa ceza on altı yıldan aşağı olamaz ve mağdur on iki yaşını tamamlamamışsa bütün alt sınırlar yükselir (TCK m.103/1-2). Bu yazı, çocuğun cinsel istismarı iddiasıyla başlayan bir soruşturma veya dava ile karşılaşan mağdur çocuğun ailesi ile şüpheli ya da sanık ve yakınları için hazırlanmıştır.

1. Çocuğun Cinsel İstismarı (TCK 103): Öne Çıkanlar

• Çocuğun cinsel istismarının temel cezası sekiz yıldan on beş yıla, sarkıntılık düzeyinde kalan hâlinin cezası üç yıldan sekiz yıla kadar hapistir (TCK m.103/1).
• Çocuğun cinsel istismarı vücuda organ veya cisim sokularak işlenirse ceza on altı yıldan, mağdur on iki yaşın altındaysa on sekiz yıldan az olamaz (m.103/2).
• On beş yaşını tamamlamamış çocuğa karşı her türlü cinsel davranış çocuğun cinsel istismarıdır; bu grupta cebir, tehdit veya hile aranmaz (m.103/1-a).
• Çocuğun cinsel istismarı şikâyete bağlı değildir ve uzlaştırma yapılamaz; tek şikâyet istisnası, sarkıntılık düzeyindeki eylemin failinin de çocuk olmasıdır (m.103/1; CMK m.253/3).
• Temel ve nitelikli çocuğun cinsel istismarında ağır ceza mahkemesi, sarkıntılıkta asliye ceza mahkemesi görevlidir (5235 sayılı Kanun m.11-12).
• Çocuğun cinsel istismarından hüküm giyen yetişkinde koşullu salıverilme oranı dörtte üçtür (5275 sayılı Kanun m.108/9).

2. Çocuğun Cinsel İstismarı Nedir?

Çocuğun cinsel istismarı, on beş yaşını tamamlamamış çocuğa karşı her türlü cinsel davranış ile diğer çocuklara karşı cebir, tehdit, hile veya iradeyi etkileyen başka bir nedene dayanan cinsel davranıştır. Kanun “cinsel istismar” deyimini bu iki gruba göre tanımlar. On beş yaşını tamamlamamış ya da tamamlamış olmakla birlikte fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama yeteneği gelişmemiş çocuklara karşı gerçekleştirilen her türlü cinsel davranış cinsel istismardır. Diğer çocuklara karşı ise yalnız cebir, tehdit, hile veya iradeyi etkileyen başka bir nedene dayalı cinsel davranışlar bu kapsama girer (TCK m.103/1-a, b).

Suçun konusu çocuğun cinsel dokunulmazlığıdır ve kanundaki “çocuk” on sekiz yaşını doldurmamış kişidir (TCK m.6/1-b). Bu yüzden on sekiz yaşını doldurmuş bir kişiye karşı aynı fiil çocuğun cinsel istismarı değil, cinsel saldırı suçu (TCK 102) kapsamında değerlendirilir.

2.1. Cinsel İstismar Nedir, Ne Demek? Hukuki Anlamı

Cinsel istismar, Türk Ceza Kanunu’nda yalnız çocuğa karşı işlenen cinsel suçun adıdır ve tanımı 103. maddenin birinci fıkrasındadır. Sözcük günlük dilde ve sosyal hizmet metinlerinde yetişkinlere yönelik davranışlar için de kullanılır; ceza hukukunda ise bu davranışlar başka suç tiplerine girer. Yetişkine karşı cinsel davranışlarla vücut dokunulmazlığının ihlali cinsel saldırı, cinsel amaçlı ve temassız davranışlar ise cinsel tacizdir (TCK m.102/1, m.105/1).

“Algılama yeteneği gelişmemiş” ifadesi de yalnız çocuklar için kullanılır. Kanun bu ölçütü, on beş yaşını tamamlamış ama fiilin anlamını kavrayamayan çocuğu birinci gruba almak için koyar (m.103/1-a). Beden veya ruh bakımından kendini savunamayacak durumdaki bir yetişkine karşı işlenen fiil ise cinsel saldırının cezayı yarı oranında artıran hâlidir (m.102/3-a).

2.2. Çocuğun Cinsel İstismarında Rıza Geçerli mi?

Çocuğun cinsel istismarında rıza, on beş yaşını tamamlamamış çocuk bakımından suçun oluşmasını engellemez. Kanun bu grupta “her türlü cinsel davranış” ifadesini kullanır ve cebir, tehdit veya hile şartı aramaz (TCK m.103/1-a). Çocuğun onay verdiğini söylemesi bu nedenle suçun unsurlarını ortadan kaldırmaz.

On beş yaşını bitirmiş çocukta durum farklıdır. Cebir, tehdit, hile veya iradeyi etkileyen başka bir neden varsa eylem çocuğun cinsel istismarıdır (m.103/1-b). Bunlar yoksa ve cinsel ilişki gerçekleşmişse reşit olmayanla cinsel ilişki suçu (TCK 104) gündeme gelir; bu suçun temel cezası iki yıldan beş yıla kadar hapistir ve soruşturma şikâyete bağlıdır (m.104/1).

3. Çocuğun Cinsel İstismarı Cezası Kaç Yıl?

Çocuğun cinsel istismarı cezası, eylemin sarkıntılık, temel istismar veya nitelikli istismar olmasına ve mağdurun on iki yaşını tamamlayıp tamamlamadığına göre belirlenir. Temel ceza sekiz yıldan on beş yıla kadar hapistir; sarkıntılıkta üç yıldan sekiz yıla kadar hapistir (TCK m.103/1). Organ veya cisim sokulmasında ceza on altı yıldan aşağı olamaz (m.103/2). Aramalarda “çocuğa cinsel istismarın cezası” ya da kısaca “cinsel istismarın cezası” diye sorulan yaptırım da bu tablodaki cezalardır.

Fıkra	Eylem	Ceza
103/1, 1. cümle	Çocuğu cinsel yönden istismar	8 yıldan 15 yıla kadar hapis
103/1, 2. cümle	İstismarın sarkıntılık düzeyinde kalması	3 yıldan 8 yıla kadar hapis
103/1, 3. cümle	Mağdur 12 yaşını tamam­la­ma­mış	İstismarda en az 10 yıl, sar­kın­tı­lıkta en az 5 yıl
103/2	Vücuda organ veya sair cisim sokulması	16 yıldan aşağı olmamak üzere hapis
103/2	Organ veya cisim sokulması, mağdur 12 yaşını tamam­la­ma­mış	En az 18 yıl hapis
103/3	Birden fazla kişiyle, hısımlık, vasi veya bakıcı, kamu görevi nüfuzu vb.	Ceza yarı oranında artırılır
103/4	15 yaş altı çocuğa cebir veya tehdit ya da diğer çocuklara silah	Ceza yarı oranında artırılır
103/5	Cebir ve şiddetin kasten yaralamanın ağır neti­ce­le­rine yol açması	Ayrıca kasten yaralama hükümleri
103/6	Mağdurun bitkisel hayata girmesi veya ölümü	Ağır­laş­tı­rıl­mış müebbet hapis

3.1. Çocuğun Cinsel İstismarında Mağdur 12 Yaşından Küçükse

Çocuğun cinsel istismarında mağdur on iki yaşını tamamlamamışsa kanun alt sınırları yükseltir. Verilecek ceza istismar durumunda on yıldan, sarkıntılık durumunda beş yıldan az olamaz (TCK m.103/1). Organ veya cisim sokulması suretiyle işlenen istismarda ise ceza on sekiz yıldan az olamaz (m.103/2).

3.2. Çocuğun Cinsel İstismarında Cezayı Yarı Oranında Artıran Hâller

Çocuğun cinsel istismarında ceza, fiilin kimin tarafından ve hangi ortamda işlendiğine göre yarı oranında artırılır. Kanun bu hâlleri beş bentte sayar (TCK m.103/3):

• Birden fazla kişi: Suçun birden fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi.
• Toplu yaşam ortamı: İnsanların toplu olarak bir arada yaşama zorunluluğunda bulunduğu ortamların sağladığı kolaylıktan yararlanılması.
• Hısımlık: Üçüncü derece dâhil kan veya kayın hısımlığı ilişkisi içindeki bir kişiye karşı ya da üvey baba, üvey ana, üvey kardeş veya evlat edinen tarafından işlenmesi.
• Bakım ve gözetim yükümlüleri: Vasi, eğitici, öğretici, bakıcı, koruyucu aile veya sağlık hizmeti veren ya da koruma, bakım veya gözetim yükümlülüğü bulunan kişiler tarafından işlenmesi.
• Nüfuz: Kamu görevinin veya hizmet ilişkisinin sağladığı nüfuzun kötüye kullanılması.

Ayrı bir artırım sebebi cebir, tehdit ve silahtır. İstismar on beş yaşını tamamlamamış çocuğa karşı cebir veya tehditle ya da diğer çocuklara karşı silah kullanılarak gerçekleştirilmişse ceza yine yarı oranında artırılır (m.103/4).

3.3. Çocuğun Cinsel İstismarında Yaralama, Bitkisel Hayat ve Ölüm

Çocuğun cinsel istismarı için başvurulan cebir ve şiddet kasten yaralama suçunun ağır neticelerine yol açmışsa, istismar cezasına ek olarak kasten yaralama hükümleri de uygulanır (TCK m.103/5). Suç sonucunda mağdur bitkisel hayata girer veya ölürse ceza ağırlaştırılmış müebbet hapistir (m.103/6).

4. Çocuğun Cinsel İstismarında Sarkıntılık Nedir?

Çocuğun cinsel istismarında sarkıntılık, istismarın daha hafif cezalandırılan düzeyidir: eylem sarkıntılık düzeyinde kalırsa ceza sekiz yıldan on beş yıla kadar değil, üç yıldan sekiz yıla kadar hapistir (TCK m.103/1). Kanun sarkıntılığın tanımını vermez. Hangi eylemin bu düzeyde kaldığı, somut olayda eylemin niteliğine göre mahkemenin vasıf tayinine bırakılmıştır.

Sarkıntılık ayrımının sonucu yalnız ceza miktarında görülmez. Vasıf, görevli mahkemeyi, şikâyet şartını ve zamanaşımı hesabını da değiştirir:

• Görevli mahkeme: Sarkıntılıkta kanundaki üst sınır sekiz yıl olduğu için dava asliye ceza mahkemesinde görülür; temel istismarda ağır ceza mahkemesi görevlidir (5235 sayılı Kanun m.11-12).
• Şikâyet: Sarkıntılık düzeyinde kalan suçun faili çocuksa soruşturma ve kovuşturma mağdurun, velisinin veya vasisinin şikâyetine bağlıdır (TCK m.103/1).
• 12 yaş sınırı: Mağdur on iki yaşını tamamlamamışsa sarkıntılıkta ceza beş yıldan az olamaz (m.103/1).

Yetişkine karşı sarkıntılık ise ayrı bir suçtur: cinsel davranışın sarkıntılık düzeyinde kalması hâlinde cinsel saldırının cezası iki yıldan beş yıla kadar hapistir ve soruşturma mağdurun şikâyetine bağlıdır (TCK m.102/1).

5. Çocuğun Nitelikli Cinsel İstismarı Nedir? (TCK 103/2)

Çocuğun nitelikli cinsel istismarı, kısaca nitelikli cinsel istismar, çocuğun cinsel istismarının vücuda organ veya sair bir cisim sokulması suretiyle gerçekleştirilmesidir. Cezası on altı yıldan aşağı olmamak üzere hapistir; mağdur on iki yaşını tamamlamamışsa ceza on sekiz yıldan az olamaz (TCK m.103/2).

Nitelikli hâl ile cezayı artıran hâller ayrı hükümlerdir. TCK 103/2 fiilin kendisini (organ veya cisim sokulması) ağırlaştırır. TCK 103/3 ve 103/4 ise failin kim olduğuna, birden fazla kişiyle işlenmesine veya cebir, tehdit ve silaha bakar ve hem temel hem nitelikli hâlde verilecek cezayı yarı oranında artırır. Güncel 103. madde, mağdurun ruh sağlığının bozulmasını ayrı bir nitelikli hâl veya artırım sebebi olarak saymaz; maddedeki ağır neticeler kasten yaralamanın ağır neticeleri, bitkisel hayat ve ölümdür (m.103/5-6).

Nitelikli hâlin uygulanması, organ veya cisim sokulmasının delillerle ortaya konmasına bağlıdır. Bu hâlin mağduru olan çocuğun soruşturma evresindeki beyanı, bu işe yönelik hizmet veren merkezlerde Cumhuriyet savcısının nezaretinde uzmanlar aracılığıyla alınır ve kayda alınır (CMK m.236/5).

6. Çocuğun Cinsel İstismarı ile Cinsel Saldırı, Reşit Olmayanla Cinsel İlişki ve Cinsel Taciz Farkı

Çocuğun cinsel istismarı, mağdurun çocuk olması ve fiilin cinsel davranış niteliği taşımasıyla komşu suçlardan ayrılır. Aynı olay, mağdurun yaşına, cebir veya hile bulunup bulunmadığına ve temas olup olmadığına göre dört ayrı suçtan birine girebilir:

Suç	Mağdur	Fiil	Temel ceza	Şikâyet
Çocuğun cinsel istismarı (TCK 103)	Çocuk	15 yaş altında her türlü cinsel davranış; diğer çocuklarda cebir, tehdit, hile veya iradeyi etkileyen neden	8-15 yıl; sar­kın­tı­lıkta 3-8 yıl	Aranmaz (sarkıntılık + çocuk fail hariç)
Cinsel saldırı (TCK 102)	Herkes	Cinsel davranışla vücut doku­nul­maz­lı­ğı­nın ihlali	5-10 yıl; sar­kın­tı­lıkta 2-5 yıl	Temel hâlde aranır
Reşit olmayanla cinsel ilişki (TCK 104)	15 yaşını bitirmiş çocuk	Cebir, tehdit ve hile olmaksızın cinsel ilişki	2-5 yıl	Temel hâlde aranır
Cinsel taciz (TCK 105)	Herkes	Cinsel amaçlı taciz	Çocuğa karşı 6 ay-3 yıl	Aranır

Dayanaklar: TCK m.102/1, m.103/1, m.104/1, m.105/1. Reşit olmayanla cinsel ilişki, mağdur ile arasında evlenme yasağı bulunan kişi tarafından işlenirse şikâyet aranmaz ve ceza on yıldan on beş yıla kadar hapistir (m.104/2). Ayrıntı için TCK 105 cinsel taciz suçu ve karşılıklı cinsel konuşmanın suç olup olmadığı yazılarına bakılabilir.

7. Çocuğun Cinsel İstismarı Şikâyete Bağlı mı? Şikâyetten Vazgeçme

Çocuğun cinsel istismarı kural olarak şikâyete bağlı değildir; Cumhuriyet savcısı suçu öğrendiğinde şikâyet olmadan soruşturma başlatır. Kanundaki tek istisna, eylemin sarkıntılık düzeyinde kalması ve failin de çocuk olmasıdır; bu hâlde soruşturma ve kovuşturma mağdurun, velisinin veya vasisinin şikâyetine bağlıdır (TCK m.103/1).

7.1. Çocuğun Cinsel İstismarında Şikâyetten Vazgeçmenin Etkisi

Çocuğun cinsel istismarında şikâyetten vazgeçme davayı düşürmez. Vazgeçmenin davayı düşürmesi, kovuşturma yapılabilmesi şikâyete bağlı olan suçlara özgü bir sonuçtur (TCK m.73/4). Şikâyete bağlı olmayan temel ve nitelikli istismarda mağdurun veya ailesinin vazgeçtiğini bildirmesi soruşturmayı ve davayı sona erdirmez. Sarkıntılık düzeyinde kalıp faili çocuk olan istisnai hâlde ise vazgeçme m.73/4’teki sonucu doğurur. Şikâyet ve vazgeçmenin genel kuralları şikâyetten vazgeçme yazısındadır.

7.2. Çocuğun Cinsel İstismarında Uzlaştırma Yapılmaz

Çocuğun cinsel istismarında uzlaştırma yoluna gidilemez. Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olsa bile cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda uzlaştırma yasaktır (CMK m.253/3). Bu yasak, şikâyete bağlı olan sarkıntılık istisnasını da kapsar. Uzlaşma kurumunun genel işleyişi ayrı yazıda anlatılmıştır.

8. Çocuğun Cinsel İstismarında Görevli Mahkeme

Çocuğun cinsel istismarında görevli mahkeme, eylemin vasfına göre ağır ceza ya da asliye ceza mahkemesidir. Ağır ceza mahkemesi, on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçların davalarına bakar (5235 sayılı Kanun m.12). Temel istismarın üst sınırı on beş yıl, nitelikli istismarın alt sınırı on altı yıl olduğundan bu davalar ağır ceza mahkemesinde görülür.

Sarkıntılık düzeyinde kalan istismarın kanundaki üst sınırı sekiz yıldır. Bu suç m.12’deki eşiğin altında kaldığı için, ağır ceza mahkemesinin görevi dışındaki davalara bakan asliye ceza mahkemesi görevlidir (m.11). Yargılama sırasında eylemin sarkıntılık düzeyini aştığı anlaşılırsa üst sınır on yılı geçeceğinden görev ağır ceza mahkemesine geçer.

Fail çocuksa görev çocuk mahkemelerine aittir. Asliye ceza mahkemesinin görev alanındaki suçlara çocuk mahkemesi, ağır ceza mahkemesinin görev alanındaki suçlara çocuk ağır ceza mahkemesi bakar (Çocuk Koruma Kanunu m.26/1-2).

9. Çocuğun Çocuğa Cinsel İstismarı: Fail Çocuksa Ne Olur?

Çocuğun çocuğa cinsel istismarında failin ceza sorumluluğu yaşına göre belirlenir. Fiili işlediği sırada on iki yaşını doldurmamış çocuğun ceza sorumluluğu yoktur ve hakkında yalnız çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanabilir (TCK m.31/1). On iki ile on beş yaş arasındaki çocuk, fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama yeteneği varsa sorumludur ve cezasının yarısı indirilir; on beş ile on sekiz yaş arasındakinin cezasının üçte biri indirilir (m.31/2-3).

Fail çocuk olduğunda üç usul kuralı daha değişir. Sarkıntılık düzeyindeki eylemde soruşturma şikâyete bağlıdır (m.103/1), dava çocuk mahkemesinde veya çocuk ağır ceza mahkemesinde görülür (Çocuk Koruma Kanunu m.26) ve dava zamanaşımı süreleri kısalır: on iki ile on beş yaş arasındakiler için sürenin yarısı, on beş ile on sekiz yaş arasındakiler için üçte ikisi geçince kamu davası düşer (TCK m.66/2).

10. Çocuğun Cinsel İstismarında Soruşturma ve Mağdur Çocuğun Hakları

Çocuğun cinsel istismarında soruşturma, suçun ihbarı veya şikâyetle başlar ve ihbar Cumhuriyet başsavcılığına ya da kolluğa yazılı veya sözlü olarak yapılabilir (CMK m.158/1, 5). Kanun, mağdur çocuğun süreç içinde tekrar tekrar dinlenmemesi ve vekilsiz kalmaması için özel kurallar koyar.

1. Vekil görevlendirilmesi: On sekiz yaşını doldurmamış mağdurun vekili yoksa istemi aranmaksızın bir vekil görevlendirilir (CMK m.234/2). Çocukların cinsel istismarında mağdur, baro tarafından avukat görevlendirilmesini soruşturma ve kovuşturma evresinde ayrıca isteyebilir (m.234/1-a-3, b-5).
2. Bir defa dinlenme: Suçun etkisiyle psikolojisi bozulmuş çocuk, soruşturma veya kovuşturmada tanık olarak bir defa dinlenebilir; maddi gerçeğin ortaya çıkarılması için zorunlu hâller saklıdır (CMK m.236/2).
3. Uzman bulundurulması: Mağdur çocuk tanık olarak dinlenirken psikoloji, psikiyatri, tıp veya eğitim alanında uzman bir kişi bulundurulur (m.236/3). Savcı veya hâkim gerekli görürse çocuğun beyanı özel ortamda uzmanlar aracılığıyla alınır (m.236/4).
4. Nitelikli hâlde merkezde alınan beyan: Organ veya cisim sokulması suretiyle işlenen istismarın mağduru olan çocuğun soruşturma evresindeki beyanı, hizmet veren merkezlerde savcı nezaretinde uzmanlarca alınır ve beyan ile görüntüler kayda alınır (m.236/5). Bu kayıtlar dosyada saklanır ve kimseye verilmez (m.236/7).

Çocuğun cinsel istismarı, somut delillere dayanan kuvvetli şüphe varsa tutuklama nedeninin var sayılabildiği katalog suçlar arasındadır (CMK m.100/3-a-7). Buna rağmen tutuklama için kuvvetli suç şüphesini gösteren somut deliller aranır ve tedbir, işin önemi ile beklenen cezayla ölçülü olmalıdır (m.100/1). Tutuklama şartları ayrı yazıda ele alınmıştır. İşlemediğini bildiği hâlde bir kimse hakkında soruşturma başlatılmasını sağlamak için ihbarda bulunan kişi ise iftira suçu (TCK 267) nedeniyle bir yıldan dört yıla kadar hapisle cezalandırılır (TCK m.267/1).

11. Çocuğun Cinsel İstismarında Zamanaşımı Kaç Yıl?

Çocuğun cinsel istismarında dava zamanaşımı, temel hâlde on beş yıldır. Beş yıldan fazla ve yirmi yıldan az hapis cezasını gerektiren suçlarda kamu davası on beş yıl geçince düşer (TCK m.66/1-d). Mağdurun bitkisel hayata girmesi veya ölümü hâlinde ceza ağırlaştırılmış müebbet hapis olduğu için süre otuz yıldır (m.66/1-a).

Süre, suçun kanundaki cezasının üst sınırına göre belirlenir ve dosyadaki mevcut delillere göre suçun daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hâlleri de hesaba katılır (m.66/3-4). Nitelikli istismarda (m.103/2) kanun yalnız alt sınır koyduğu için süre bu iki kural birlikte uygulanarak belirlenir.

11.1. Çocuğun Cinsel İstismarında Zamanaşımı Ne Zaman Başlar?

Çocuğun cinsel istismarında zamanaşımı kural olarak suçun işlendiği gün, zincirleme suçta son suçun işlendiği gün başlar. Suç çocuğa karşı üstsoy veya bunlar üzerinde hüküm ve nüfuzu olan kimseler tarafından işlenmişse süre, çocuğun on sekiz yaşını bitirdiği günden itibaren işlemeye başlar (TCK m.66/6). Aile içinde işlenen ve yıllar sonra bildirilen fiillerde zamanaşımının dolmamış olması bu kurala bağlıdır. Kanun bu başlangıç kuralını üstsoy ile hüküm ve nüfuz sahibi kişilerle sınırlar; 103/3’teki vasi, eğitici veya bakıcı listesi 66/6’da ayrıca sayılmaz. Genel kurallar TCK 66 dava zamanaşımı yazısındadır.

12. Çocuğun Cinsel İstismarı Cezası Ertelenir mi, HAGB Verilir mi?

Çocuğun cinsel istismarı cezasının ertelenmesi, hükmedilen cezanın miktarına bağlıdır. İki yıl veya daha az süreyle hapis cezasına mahkûm edilen kişinin cezası ertelenebilir; fiili işlediği sırada on sekiz yaşını doldurmamış kişide bu sınır üç yıldır (TCK m.51/1). Çocuğun cinsel istismarının kanundaki en düşük cezası (sarkıntılıkta üç yıl) yetişkin fail için bu sınırın üzerinde başlar. Erteleme şartlarının ayrıntısı TCK 51 hapis cezasının ertelenmesi yazısındadır.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının şartları CMK m.231’de düzenlenir ve bu madde 16/7/2026 tarihli 7589 sayılı Kanunla yeniden düzenlenmiştir. Güncel şartlar için HAGB yazısına bakılmalıdır. Kanunda suç tipi nedeniyle açık bir yasak yalnız uzlaştırma için vardır (CMK m.253/3); erteleme ve HAGB’de belirleyici olan hükmedilen ceza ve kanundaki diğer şartlardır.

13. Çocuğun Cinsel İstismarında Ne Kadar Yatar? Koşullu Salıverilme

Çocuğun cinsel istismarından süreli hapis cezası alan yetişkin hükümlü, cezasının dörtte üçünü infaz kurumunda iyi hâlli olarak geçirirse koşullu salıverilebilir (5275 sayılı Kanun m.107/1, m.108/9). Süreli hapiste genel oran yarıdır ve bazı cinsel suçlarda üçte ikidir; yetişkin failler için üçte iki oranını öngören listede TCK 103 yer almaz (m.107/2). Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasında ise süre otuz dokuz yıldır (m.108/1-a, 108/9).

Dörtte üç oranını getiren fıkra çocuklar hakkında uygulanmaz (m.108/10). Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlardan (TCK 102, 103, 104 ve 105) hapis cezasına mahkûm olan çocuklar için oran üçte ikidir (m.107/2-e).

Çocuğun cinsel istismarından mahkûm olanlar hakkında, infaz sırasında ve koşullu salıverilme sonrası denetim süresinde infaz hâkimi şu yükümlülüklerden bir veya birkaçına karar verir (5275 sayılı Kanun m.108/9):

• Tıbbi tedaviye tabi tutulmak.
• Tedavi amaçlı programlara katılmak.
• Suçun mağdurunun oturduğu ve çalıştığı yerleşim bölgesinde ikamet etmekten yasaklanmak.
• Mağdurun bulunduğu yerlere yaklaşmaktan yasaklanmak.
• Çocuklarla bir arada olmayı gerektiren bir ortamda çalışmaktan yasaklanmak.
• Çocuklar hakkında bakım ve gözetim yükümlülüğünü gerektiren faaliyet icra etmekten yasaklanmak.

Dörtte üç oranı 14/4/2020 tarihli 7242 sayılı Kanunla eklenmiştir. Koşullu salıverilmeye ilişkin hükümler derhal uygulanan infaz kurallarının dışında tutulduğundan, suç bu değişiklikten önce işlenmişse failin lehine olan kanun uygulanır (TCK m.7/2-3). Kesin yatar süresi mahsup ve denetimli serbestlik hesabıyla birlikte infaz yatar hesaplama aracında, oranların ayrıntısı koşullu salıverilme yazısında hesaplanabilir.

14. Çocuğun Cinsel İstismarında Zincirleme Suç

Çocuğun cinsel istismarı aynı çocuğa karşı bir suç işleme kararının icrası kapsamında değişik zamanlarda birden fazla kez işlenirse zincirleme suç hükümleri uygulanır: tek cezaya hükmedilir ve bu ceza dörtte birinden dörtte üçüne kadar artırılır (TCK m.43/1). Suçun temel şekli ile nitelikli şekilleri aynı suç sayılır. Zincirleme suç hükümlerinin uygulanmadığı suçlar kasten öldürme, kasten yaralama, işkence ve yağmadır; cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar bu listede yer almaz (m.43/3).

Zincirleme suçta zamanaşımı son suçun işlendiği günden başlar (TCK m.66/6). Eylemlerin aynı suç işleme kararına dayanıp dayanmadığı somut olayda belirlenir; karar farklıysa her eylem için ayrı ceza verilir.

15. Çocuğun Cinsel İstismarı (TCK 103): Değişiklik Geçmişi ve Uygulanacak Kanun

Çocuğun cinsel istismarını düzenleyen TCK 103, 18/6/2014 tarihli 6545 sayılı Kanunla bütünüyle değiştirilmiştir. Maddenin birinci fıkrasının ilk iki cümlesi ve ikinci fıkrası 24/11/2016 tarihli 6763 sayılı Kanunla yeniden düzenlenmiş, mağdurun on iki yaşını tamamlamamasına bağlı alt sınırlar da (istismarda on, sarkıntılıkta beş yıl) aynı Kanunla eklenmiştir (TCK m.103, değişiklik şerhleri). Bugün uygulanan metin bu düzenlemelerden sonraki metindir.

Suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanun farklıysa failin lehine olan kanun uygulanır (TCK m.7/2). Bu nedenle suç tarihi 24/11/2016’dan önce olan dosyalarda, on iki yaş sınırına bağlı alt sınırlar fail aleyhine uygulanamaz ve o tarihteki metin ile bugünkü metin karşılaştırılır. Aynı karşılaştırma, koşullu salıverilme oranının değiştiği 14/4/2020 öncesi suçlarda da yapılır (m.7/3).

16. Çocuğun Cinsel İstismarı Şüphesinde Ne Yapılır?

Çocuğun cinsel istismarı şüphesinde ilk işlem, suçun Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa bildirilmesidir; ihbar yazılı veya tutanağa geçirilmek üzere sözlü yapılabilir (CMK m.158/1, 5). Suç şikâyete bağlı olmadığından bildirim için altı aylık şikâyet süresi aranmaz; bu süre yalnız şikâyete bağlı suçlarda uygulanır (TCK m.73/1). Sonraki adımlar kanundaki haklara göre sıralanır:

1. Bildirim: İhbar savcılığa veya kolluğa yapılır; valilik, kaymakamlık veya mahkemeye yapılan ihbar da savcılığa gönderilir (CMK m.158/1-2).
2. Vekil: Çocuğun vekili yoksa istem aranmadan vekil görevlendirilir; aile ayrıca kendi seçtiği bir avukatla da süreci takip edebilir (CMK m.234/2).
3. Tek dinleme: Çocuğun beyanının bir defa ve uzman eşliğinde alınması, gerekiyorsa özel ortam talep edilmesi (CMK m.236/2-4).
4. Suç tarihi: Fiilin tarihi ve fail ile çocuk arasındaki ilişki belirlenir; bu iki bilgi hem uygulanacak kanunu hem zamanaşımının başlangıcını belirler (TCK m.7/2, m.66/6).
5. Vasıf: Eylemin sarkıntılık, temel istismar veya nitelikli istismar olarak nitelendirilmesi ceza, görevli mahkeme ve şikâyet şartını birlikte değiştirir (TCK m.103/1-2; 5235 sayılı Kanun m.11-12).

Mağdur olarak sahip olunan haklar mağdur ne demek yazısında, soruşturmanın genel akışı kamu davası yazısında anlatılmıştır.