Özel belgede sahtecilik suçu, bir özel belgeyi sahte olarak düzenlemek veya gerçek bir özel belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştirmek ve bu belgeyi kullanmakla işlenir; cezası bir yıldan üç yıla kadar hapistir (TCK m.207/1). Halk dilinde bu suça “özel evrakta sahtecilik” denir. Sahte özel belgeyi kendisi üretmemiş olsa bile sahte olduğunu bilerek kullanan kişi de aynı cezayı alır (TCK m.207/2). Resmî belgede sahtecilikten farkı, belgenin kullanılmadıkça suçun tamamlanmaması ve cezanın daha düşük olmasıdır. Bu yazı, sahte sözleşme, makbuz, senet veya imza nedeniyle hakkında özel belgede sahtecilikten soruşturma ya da dava açılan kişi ile belgesi sahte olarak kullanılan kişi için cezayı, kullanma şartını, paraya çevirme ve HAGB’yi, şikâyet ve uzlaşmayı, imza taklidini ve senet sahteciliğini madde dayanaklarıyla açıklar.
1. Özel Belgede Sahtecilik: Öne Çıkanlar
- Özel belgede sahtecilik cezası bir yıldan üç yıla kadar hapistir; sahte özel belgeyi bilerek kullanan kişi de aynı cezayı alır (TCK m.207/1-2).
- Özel belge sahte düzenlenip kullanılmadıkça suç tamamlanmaz; resmî belgede ise sahte düzenleme tek başına suçtur (TCK m.207/1, m.204/1).
- Bono, çek, hisse senedi, tahvil ve vasiyetname sahteciliğinde resmî belgede sahtecilik hükümleri uygulanır ve ceza iki yıldan beş yıla kadar hapistir (TCK m.210/1).
- Hükmolunan ceza bir yıl veya daha az ise adli para cezasına çevrilebilir; iki yıl veya daha az ise HAGB ve erteleme değerlendirilebilir (TCK m.50/1-a, m.51/1; CMK m.231/5).
- Suç şikâyete bağlı değildir; yetişkin şüpheli için uzlaştırma yoktur, adli süreçteki çocuk için vardır (CMK m.253/1).
- Dava zamanaşımı sekiz yıldır ve dava asliye ceza mahkemesinde görülür (TCK m.66/1-e; 5235 sayılı Kanun m.11).
2. Özel Belgede Sahtecilik Suçu Nedir?
Özel belgede sahtecilik suçu, kamu görevlisinin görevi gereği düzenlemediği bir belgenin sahtesini üretmek veya gerçek bir özel belgeyi aldatacak biçimde değiştirmek ve bu belgeyi bir hukuki işlemde kullanmaktır. Suç Türk Ceza Kanunu’nun 207. maddesinde düzenlenir ve cezası bir yıldan üç yıla kadar hapistir (TCK m.207/1). Kanun metnine mevzuat.gov.tr’deki TCK sayfasından ulaşılabilir.
2.1. Özel Belge Nedir, Hangi Belgeler Özel Belgedir?
Özel belge, kamu görevlisinin görevi gereği düzenlediği belgeler dışında kalan ve bir hakkın doğmasına veya ispatına yarayan yazılı belgedir. TCK özel belgeyi ayrıca tanımlamaz; ayrım, resmî belgenin ölçüsünden yola çıkılarak yapılır: belgeyi kamu görevlisi görevi gereği düzenlemişse resmî belgedir (TCK m.204/2). Adi kira sözleşmesi, satış sözleşmesi, borç senedi, makbuz, ibraname, iş yeri kayıtları ve özel kişiler arasındaki yazışmalar özel belgeye örnektir.
Belgenin kim tarafından hazırlandığı tek başına yetmez. Kanun bazı özel belgeleri resmî belge rejimine bağlar: emre veya hamile yazılı kambiyo senedi, emtiayı temsil eden belge, hisse senedi, tahvil ve vasiyetname sahteciliğinde resmî belgede sahtecilik hükümleri uygulanır (TCK m.210/1). Bu belgeler aşağıda ayrı bölümde ele alınmıştır.
2.2. Özel Belgede Sahtecilik Suçunun Unsurları
Özel belgede sahtecilik suçu üç biçimde işlenir ve her birinde failin belgenin sahte olduğunu bilerek hareket etmesi gerekir.
- Sahte özel belge düzenlemek ve kullanmak: Gerçekte var olmayan bir sözleşme, makbuz veya senedi baştan üretip kullanmak (TCK m.207/1).
- Gerçek özel belgeyi değiştirmek ve kullanmak: Var olan bir belgenin tutarını, tarihini, tarafını veya imzasını başkalarını aldatacak şekilde değiştirip kullanmak (TCK m.207/1).
- Sahte özel belgeyi bilerek kullanmak: Belgeyi başkası üretmiş olsa bile, sahte olduğunu bilerek kullanmak (TCK m.207/2).
3. Özel Belgede Sahtecilikte Kullanma Şartı
Özel belgede sahtecilikte suçun tamamlanması için sahte ya da değiştirilmiş belgenin kullanılması gerekir. Kanun sahte düzenleme ve değiştirme hareketlerini “ve kullanan” ifadesiyle kullanmaya bağlar (TCK m.207/1). Sahte bir sözleşme hazırlanıp çekmecede tutulmuşsa özel belgede sahtecilik tamamlanmış sayılmaz. Resmî belgede ise kanun düzenleme, değiştirme ve kullanmayı ayrı seçimlik hareketler olarak sayar; sahte resmî belge düzenlemek tek başına suçtur (TCK m.204/1).
Kullanma, belgenin hukuki sonuç doğurması amacıyla bir kişiye, kuruma, mahkemeye veya icra dosyasına sunulmasıdır. Sahte bir makbuzun borcun ödendiğini ispat için mahkemeye verilmesi, sahte bir kira sözleşmesinin bir kuruma ibraz edilmesi veya değiştirilmiş bir senedin icraya konması bu harekete örnektir. Savunmada ilk incelenecek konu, belgenin gerçekten kullanılıp kullanılmadığı, kimin tarafından ve ne zaman ibraz edildiğidir.
Sahte özel belgeyi hazırlamayan ama sahte olduğunu bilerek kullanan kişi, belgeyi hazırlayanla aynı cezayı alır (TCK m.207/2). Belgenin sahte olduğunu bilmeden kullanan kişi bu fıkraya göre sorumlu olmaz, çünkü kanun kullanmanın “bu özelliğini bilerek” yapılmasını arar (TCK m.207/2).
4. Özel Belgede Sahtecilik Cezası Nedir?
Özel belgede sahtecilik cezası bir yıldan üç yıla kadar hapistir ve hâkim cezayı bu aralıkta belirler (TCK m.207/1). Kanun bu suç için adli para cezasını seçenek olarak öngörmez; ancak hükmolunan hapis cezası aşağıda anlatılan koşullarla adli para cezasına çevrilebilir. Cezayı değiştiren hâller şunlardır:
| Hâl | Ceza | Dayanak |
|---|---|---|
| Sahte düzenleme veya değiştirme ile kullanma | 1 – 3 yıl hapis | TCK m.207/1 |
| Sahte özel belgeyi bilerek kullanma | 1 – 3 yıl hapis | TCK m.207/2 |
| Kambiyo senedi, emtiayı temsil eden belge, hisse senedi, tahvil, vasiyetname | Resmî belgede sahtecilik hükümleri (2 – 5 yıl hapis) | TCK m.210/1, m.204/1 |
| Sağlık mesleği mensubunun gerçeğe aykırı belgesi | 3 ay – 1 yıl hapis | TCK m.210/2 |
| Alacağın ispatı veya gerçek durumun belgelenmesi amacı | Ceza yarısı oranında indirilir | TCK m.211 |
| Sahte belgenin başka suçta kullanılması | Her iki suçtan ayrı ayrı ceza | TCK m.212 |
4.1. TCK 207/1 ve 207/2 Arasındaki Fark
TCK 207/1, belgeyi sahte olarak düzenleyen veya değiştiren ve kullanan kişiyi; TCK 207/2 ise belgeyi hazırlamadan yalnız bilerek kullanan kişiyi cezalandırır. İki fıkranın cezası aynıdır: bir yıldan üç yıla kadar hapis (TCK m.207/1-2). Aramalarda geçen “tck 207/1” ifadesi birinci fıkrayı, yani belgeyi hazırlayan ve kullanan kişinin sorumluluğunu anlatır.
4.2. TCK 211: Alacağın İspatı Amacıyla Sahtecilikte İndirim
Bir hukuki ilişkiye dayanan alacağın ispatı veya gerçek bir durumun belgelenmesi amacıyla belgede sahtecilik işlenirse verilecek ceza yarısı oranında indirilir (TCK m.211). Kişinin gerçekten var olan bir alacağını ispat edemediği için sonradan bir makbuz veya sözleşme hazırlaması bu hükmün tipik örneğidir. İndirim alacağın veya belgelenen durumun gerçek olmasına bağlıdır ve suçu ortadan kaldırmaz.
5. Özel Belgede Fikrî Sahtecilik Suç mu?
Özel belgede fikrî sahtecilik, yani kişinin kendi adına düzenlediği belgeye gerçeğe aykırı içerik yazması, TCK 207 kapsamında sayılmaz. Madde yalnız sahte olarak düzenleme ve gerçek belgeyi değiştirme hareketlerini sayar (TCK m.207/1). “Gerçeğe aykırı olarak belge düzenleme” hareketi kanunda yalnız, düzenlemeye yetkili olduğu resmî belgeyi düzenleyen kamu görevlisi için yazılmıştır (TCK m.204/2).
Kanun bunun tek istisnasını sağlık mesleği mensupları için koyar. Gerçeğe aykırı belge düzenleyen tabip, diş tabibi, eczacı, ebe, hemşire veya diğer sağlık mesleği mensubu üç aydan bir yıla kadar hapis cezası alır (TCK m.210/2). Belge kişiye haksız bir menfaat sağlıyorsa ya da kamunun veya kişilerin zararına bir sonuç doğurabilecek nitelikteyse ceza resmî belgede sahtecilik hükümlerine göre belirlenir (TCK m.210/2).
6. Özel Belgede Sahtecilik ile Resmî Belgede Sahtecilik Farkı
Özel belgede sahtecilik ile resmî belgede sahtecilik arasındaki temel fark, belgeyi kamu görevlisinin görevi gereği düzenleyip düzenlemediğidir. Halk dilinde ikisine de “evrakta sahtecilik” denir; ancak ceza aralığı, suçun tamamlanma anı ve bazı usul kuralları farklıdır. Resmî belgede sahteciliğin ayrıntıları için TCK 204 resmî belgede sahtecilik yazısına bakılabilir.
| Ölçüt | Özel belgede sahtecilik | Resmî belgede sahtecilik |
|---|---|---|
| Belge | Kamu görevlisince görev nedeniyle düzenlenmemiş belge | Kamu görevlisinin görevi gereği düzenlediği belge |
| Ceza | 1 – 3 yıl hapis | 2 – 5 yıl hapis (kamu görevlisinde 3 – 8 yıl) |
| Suçun tamamlanması | Düzenleme veya değiştirmeyle birlikte kullanma aranır | Düzenleme, değiştirme veya kullanmadan biri yeterli |
| Adli süreçteki çocuk için uzlaştırma | Var (üst sınır üç yıl) | Yok (üst sınır beş yıl) |
| Görevli mahkeme | Asliye ceza | Asliye ceza (kamu görevlisinde ağır ceza) |
| Dayanak | TCK m.207; CMK m.253/1-c | TCK m.204; 5235 sayılı Kanun m.12 |
7. Senet, Çek ve Bonoda Sahtecilik (TCK 210)
Senette sahtecilikte cezayı belirleyen, senedin kambiyo senedi olup olmadığıdır. Emre veya hamile yazılı kambiyo senedi, emtiayı temsil eden belge, hisse senedi, tahvil veya vasiyetname sahteciliğinde resmî belgede sahtecilik hükümleri uygulanır (TCK m.210/1). Bono ve çek bu kapsamdadır; bu belgelerde sahtecilik iki yıldan beş yıla kadar hapis gerektirir ve sahte senedi yalnız düzenlemek de suçu oluşturur (TCK m.204/1).
Bir senedin bono veya çek sayılması Türk Ticaret Kanunu’ndaki zorunlu unsurlara bağlıdır. Bono; “bono” veya “emre yazılı senet” kelimesini, kayıtsız ve şartsız belirli bir bedeli ödeme vaadini, vadeyi, ödeme yerini, lehtarın adını, düzenlenme tarihini ve yerini ve düzenleyenin imzasını içerir (Türk Ticaret Kanunu m.776/1). Bu unsurlardan birini içermeyen senet, kanunda sayılan istisnalar dışında bono sayılmaz (TTK m.777/1). Çek için de aynı kural vardır (TTK m.780/1, m.781/1).
Bu iki hükmün birlikte sonucu şudur: TCK 210/1 yalnız belge gerçekten kambiyo senedi niteliği taşıyorsa uygulanır. Zorunlu unsuru eksik olduğu için bono veya çek sayılmayan bir senet, bir alacağı ispat eden adi senet olarak kalır ve sahteciliği özel belgede sahtecilik (TCK m.207) kapsamında değerlendirilir. Senedin unsurlarının tam olup olmadığı bu nedenle cezayı doğrudan etkiler. Senedin türleri için senet nedir yazısına bakılabilir.
8. İmza Taklidi Cezası: Başkası Adına İmza Atmak
TCK’da “imza taklidi” adıyla ayrı bir suç yoktur. Başkasının imzasını taklit ederek belge düzenlemek, belgeyi sahte olarak düzenlemenin en yaygın biçimidir ve belgenin türüne göre cezalandırılır:
- Adi sözleşme, makbuz veya dilekçede imza taklidi: Belge kullanılırsa özel belgede sahtecilik oluşur ve ceza bir yıldan üç yıla kadar hapistir (TCK m.207/1).
- Bono veya çekte imza taklidi: Resmî belgede sahtecilik hükümleri uygulanır ve ceza iki yıldan beş yıla kadar hapistir (TCK m.210/1, m.204/1).
Senetteki imza kendisine ait olmayan kişi için ceza davası tek yol değildir. Kambiyo senedine dayalı icra takibinde borçlu, senetteki imzanın kendisine ait olmadığı itirazını bir dilekçeyle icra mahkemesine bildirir (İcra ve İflas Kanunu m.170/1). Bu hukuk yolu ile sahtecilik şikâyeti birbirinden bağımsızdır; süre ve usulü senet ve çekte imzaya itiraz yazısında açıklanmıştır.
9. Özel Belgede Sahtecilik ile Karıştırılan Suçlar
Özel belgeye yönelen başka iki suç, sahtecilikle sık karıştırılır.
- Özel belgeyi bozmak, yok etmek veya gizlemek: Gerçek bir özel belgeyi değiştirmeden bozan, yok eden veya gizleyen kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası alır (TCK m.208). Borç senedini yırtmak bu suça örnektir; burada sahte belge üretilmez.
- Açığa atılan imzanın kötüye kullanılması: Belirli bir biçimde doldurulmak üzere kendisine teslim edilen imzalı boş kâğıdı farklı biçimde dolduran kişi, şikâyet üzerine üç aydan bir yıla kadar hapis cezası alır (TCK m.209/1). İmzalı boş kâğıdı hukuka aykırı olarak ele geçirip veya elde bulundurup hukuki sonuç doğuracak şekilde dolduran kişi ise belgede sahtecilik hükümlerine göre cezalandırılır (TCK m.209/2).
10. Özel Belgede Sahtecilik Cezası Paraya Çevrilir mi, Ertelenir mi?
Özel belgede sahtecilik cezası, hükmolunan hapis bir yıl veya daha az ise adli para cezasına çevrilebilir; bir yıl veya daha az hapis kısa süreli hapis cezasıdır (TCK m.49/2, m.50/1-a). Suçun alt sınırı bir yıl olduğundan alt sınırdan verilen ceza doğrudan bu kapsama girer. Çevirme hâkimin takdirindedir; kişinin kişiliği, sosyal ve ekonomik durumu, yargılamadaki pişmanlığı ve suçun özellikleri dikkate alınır (TCK m.50/1). Daha önce hapis cezasına mahkûm edilmemiş kişinin otuz gün ve daha az süreli hapis cezası ile fiil tarihinde on sekiz yaşını doldurmamış veya altmış beş yaşını bitirmiş kişinin bir yıl veya daha az süreli hapis cezası ise seçenek yaptırımlardan birine çevrilmek zorundadır (TCK m.50/3). Adli para cezasının hesaplanması için adli para cezası yazısına bakılabilir.
Hapis cezasının ertelenmesi, iki yıl veya daha az hapis cezasına mahkûm edilen kişi için mümkündür. Kişinin daha önce kasıtlı bir suçtan üç aydan fazla hapis cezasına mahkûm edilmemiş olması ve mahkemede tekrar suç işlemeyeceği kanaatinin oluşması gerekir (TCK m.51/1). Erteleme, zararın tamamen giderilmesi koşuluna bağlanabilir (TCK m.51/2). Ayrıntılar hapis cezasının ertelenmesi yazısındadır.
10.1. Özel Belgede Sahtecilikte HAGB
Özel belgede sahtecilikte hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ise değerlendirilebilir (CMK m.231/5). Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olması, mahkemenin yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varması ve suçun yol açtığı zararın aynen iade, eski hâle getirme veya tazminle tamamen giderilmesi gerekir (CMK m.231/6). Karar verilirse sanık beş yıllık denetim süresine tabi tutulur (CMK m.231/8). CMK m.231’in bu fıkraları 16.07.2026 tarihli 7589 sayılı Kanun’la değiştirilmiştir; güncel şartlar HAGB yazısında ele alınır.
11. Özel Belgede Sahtecilik Şikâyete Tabi mi, Uzlaşma Var mı?
Özel belgede sahtecilik şikâyete tabi değildir. TCK m.207 şikâyet şartı öngörmez; savcılık suçu öğrendiğinde kendiliğinden soruşturma başlatır, şikâyetten vazgeçmek davayı düşürmez ve suç için şikâyet süresi yoktur. Belgede sahtecilik maddeleri (TCK m.204-212) arasında şikâyete bağlı tutulan tek hareket, açığa atılan imzanın kötüye kullanılmasıdır (TCK m.209/1).
Özel belgede sahtecilik, yetişkin şüpheli bakımından uzlaştırma kapsamında değildir; suç şikâyete bağlı değildir ve kanunda tek tek sayılan uzlaştırma suçları arasında yer almaz (CMK m.253/1-a-b). Adli süreçteki çocuklar için ise kural farklıdır: mağdur veya suçtan zarar gören gerçek kişi ya da özel hukuk tüzel kişisiyse, üst sınırı üç yılı geçmeyen hapis cezasını gerektiren suçlarda uzlaştırma yoluna gidilir (CMK m.253/1-c). Özel belgede sahteciliğin üst sınırı üç yıl olduğundan, şüpheli çocuksa bu suç uzlaştırmaya tabidir. Resmî belgede sahteciliğin üst sınırı beş yıl olduğu için bu istisna oraya uygulanmaz. Uzlaştırmanın işleyişi uzlaşma yazısındadır.
Özel belgede sahtecilik için etkin pişmanlık hükmü yoktur. TCK’daki sahtecilik suçlarına ilişkin etkin pişmanlık hükmü yalnız sahte para ve kıymetli damga için düzenlenmiştir (TCK m.201). Cezayı indiren özel hüküm, alacağın ispatı veya gerçek bir durumun belgelenmesi amacıdır (TCK m.211).
12. Özel Belgede Sahtecilikte Tutuklama ve Memuriyete Etkisi
Özel belgede sahtecilik, tutuklama nedeninin var sayılabildiği katalog suçlar arasında sayılmaz (CMK m.100/3). Tutuklama için kuvvetli suç şüphesini gösteren somut deliller ile kaçma veya delil karartma gibi bir tutuklama nedeni bulunmalı ve tutuklama beklenen cezayla ölçülü olmalıdır (CMK m.100/1-2). Üst sınırı iki yılı geçmeyen suçlardaki tutuklama yasağı bu suça uygulanmaz, çünkü üst sınır üç yıldır (CMK m.100/4).
Özel belgede sahtecilikten mahkûmiyet devlet memurluğuna engeldir. Memur olabilmek için, cezanın süresine bakılmaksızın ve affa uğramış olsa bile sahtecilik suçundan mahkûm olmamak gerekir (657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.48/A-5). Kanun burada resmî ve özel belge ayrımı yapmaz, “sahtecilik” suçlarını adıyla sayar. HAGB kararı ise müsadere dışında hukuki sonuç doğurmaz (CMK m.231/5); HAGB’nin memuriyet başvurusuna etkisi HAGB memuriyete engel mi yazısında açıklanır.
13. Özel Belgede Sahtecilik ile Birlikte İşlenen Suçlar
Sahte özel belge çoğu zaman başka bir suçun aracıdır ve bu durumda ceza iki ayrı suçtan verilir. Sahte resmî veya özel belge başka bir suçun işlenmesi sırasında kullanılırsa hem sahtecilikten hem de ilgili suçtan ayrı ayrı cezaya hükmolunur (TCK m.212). Sahte bir borç senedi veya makbuzla yapılan dolandırıcılık bu duruma örnektir.
Bir suç işleme kararının icrası kapsamında değişik zamanlarda aynı suç birden fazla işlenirse tek ceza verilir ve bu ceza dörtte birinden dörtte üçüne kadar artırılır (TCK m.43/1). Aynı kararla birden fazla sahte makbuz düzenlenip kullanılması bu kapsamda değerlendirilebilir.
14. Özel Belgede Sahtecilik Zamanaşımı ve Görevli Mahkeme
Özel belgede sahtecilikte dava zamanaşımı sekiz yıldır, çünkü cezanın üst sınırı üç yıldır (TCK m.66/1-e). Süre suçun işlendiği günden, zincirleme suçta son suçun işlendiği günden itibaren işler (TCK m.66/6). Genel kurallar dava zamanaşımı yazısındadır.
Özel belgede sahtecilik davasına asliye ceza mahkemesi bakar. Suç, ağır ceza mahkemesinin görevine giren suçlar listesinde sayılmaz ve on yıldan fazla hapis gerektirmez (5235 sayılı Kanun m.12); bu listede belgede sahtecilikten yalnız kamu görevlisinin resmî belgede sahteciliği yer alır. Asliye ceza mahkemesi, sulh ceza hâkimliği ve ağır ceza mahkemesinin görevi dışında kalan dava ve işlere bakar (5235 sayılı Kanun m.11).
| Konu | Özel belgede sahtecilik (TCK 207) |
|---|---|
| Ceza | 1 – 3 yıl hapis |
| Şikâyet | Aranmaz |
| Uzlaştırma | Yetişkin şüpheli için yok; adli süreçteki çocuk için var |
| Dava zamanaşımı | 8 yıl |
| Görevli mahkeme | Asliye ceza |
| Dayanak | TCK m.207, m.66/1-e; CMK m.253/1; 5235 sayılı Kanun m.11-12 |
Sıkça Sorulan Sorular
Özel belgede sahtecilik cezası nedir?
Özel belgeyi sahte olarak düzenleyen veya gerçek bir özel belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştiren ve kullanan kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası alır (TCK m.207/1). Sahte özel belgeyi bu özelliğini bilerek kullanan kişi de aynı cezayla cezalandırılır (TCK m.207/2). Konu kambiyo senedi veya vasiyetname ise resmî belgede sahtecilik hükümleri uygulanır (TCK m.210/1).
Sahte özel belge düzenlemek kullanmadan suç olur mu?
Hayır. Kanun, özel belgeyi sahte olarak düzenlemeyi veya değiştirmeyi belgenin kullanılmasıyla birlikte cezalandırır (TCK m.207/1). Sahte özel belge düzenlenip hiçbir yerde kullanılmamışsa özel belgede sahtecilik tamamlanmaz. Resmî belgede ise sahte düzenleme tek başına suçu oluşturur (TCK m.204/1).
Özel evrakta sahtecilik cezası paraya çevrilir mi?
Evet, hükmolunan hapis cezası bir yıl veya daha az ise adli para cezasına çevrilebilir; bu süre kısa süreli hapis cezasıdır (TCK m.49/2, m.50/1-a). Özel belgede sahteciliğin alt sınırı bir yıl olduğundan alt sınırdan verilen ceza doğrudan bu kapsama girer. Çevirme zorunlu değildir; hâkim kişinin durumuna ve suçun özelliklerine göre karar verir.
Özel belgede sahtecilik şikâyete tabi mi?
Hayır. TCK m.207 şikâyet şartı öngörmez; savcılık suçu öğrendiğinde kendiliğinden soruşturur ve şikâyetten vazgeçmek davayı düşürmez. Belgede sahtecilik maddeleri arasında şikâyete bağlı tek hareket, açığa atılan imzanın kötüye kullanılmasıdır (TCK m.209/1). Bu nedenle özel evrakta sahtecilik için şikâyet süresi de yoktur.
Özel belgede sahtecilik uzlaşmaya tabi mi?
Yetişkin şüpheli için hayır; suç şikâyete bağlı değildir ve uzlaştırma kapsamında sayılan suçlar arasında yer almaz (CMK m.253/1-a-b). Şüpheli adli süreçteki bir çocuksa ve mağdur gerçek kişi ya da özel hukuk tüzel kişisiyse uzlaştırma yoluna gidilir, çünkü suçun üst sınırı üç yılı geçmez (CMK m.253/1-c).
Özel belgede sahtecilikte HAGB veya erteleme verilir mi?
Hükmolunan hapis cezası iki yıl veya daha azsa HAGB ve erteleme değerlendirilebilir (CMK m.231/5, TCK m.51/1). HAGB için sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olması ve suçun yol açtığı zararın aynen iade, eski hâle getirme veya tazminle tamamen giderilmesi de gerekir (CMK m.231/6). Özel belgede sahteciliğin ceza aralığı bir ile üç yıl arasındadır.
İmza taklidi cezası nedir?
TCK'da imza taklidi adıyla ayrı bir suç yoktur; başkasının imzası taklit edilerek düzenlenen belge hangi türdense o sahtecilik suçu oluşur. Adi sözleşme veya makbuzda imza taklit edilip belge kullanılırsa ceza bir yıldan üç yıla kadar hapistir (TCK m.207/1). Bono veya çekte ise resmî belgede sahtecilik hükümleri uygulanır ve ceza iki yıldan beş yıla kadar hapistir (TCK m.210/1, m.204/1).
Özel belgede sahtecilikte zamanaşımı kaç yıldır?
Özel belgede sahtecilikte dava zamanaşımı sekiz yıldır, çünkü cezanın üst sınırı üç yıldır ve beş yılı geçmeyen hapis cezasını gerektiren suçlarda süre sekiz yıldır (TCK m.66/1-e). Süre suçun işlendiği günden, zincirleme suçta son suçun işlendiği günden itibaren işler (TCK m.66/6). Dava asliye ceza mahkemesinde görülür (5235 sayılı Kanun m.11).
Özel belge ile resmî belge arasındaki fark nedir?
Resmî belgeyi kamu görevlisi görevi gereği düzenler; bunun dışında kalan belgeler özel belgedir. Resmî belgede sahtecilik iki yıldan beş yıla kadar hapis gerektirir ve sahte düzenleme tek başına suçtur (TCK m.204/1). Özel belgede ceza bir yıldan üç yıla kadar hapistir ve belgenin kullanılması da aranır (TCK m.207/1).
Hem dolandırıcılık hem sahtecilikten ceza alınır mı?
Evet. Sahte resmî veya özel belge başka bir suçun işlenmesi sırasında kullanılırsa hem sahtecilikten hem de o suçtan ayrı ayrı ceza verilir (TCK m.212). Sahte bir sözleşme veya makbuzla yapılan dolandırıcılıkta fail, dolandırıcılık cezasına ek olarak özel belgede sahtecilik cezası da alır.
İlgili çalışma alanı: Ceza Hukuku
← Tüm makaleler