Temyiz Nedir, Ne Demek? Süresi, Sınırı ve Sonuçları

Temyiz, bölge adliye mahkemesinin verdiği kararın Yargıtay tarafından hukuka uygunluk yönünden denetlenmesini sağlayan kanun yoludur. İdari yargıda bölge idare mahkemesi kararları Danıştay’da temyiz edilir (İdari Yargılama Usulü Kanunu m.46/1). Temyiz süresi ceza ve hukuk davalarında kararın tebliğinden itibaren iki hafta, idari yargıda otuz gündür (Ceza Muhakemesi Kanunu m.291/1, Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.361/1). Ceza davasında temyiz ancak hükmün hukuka aykırı olması nedenine dayanabilir ve temyiz sebebi yalnız hükmün hukuki yönüne ilişkin olabilir (CMK m.288/1, m.294/2). Bu yazı, istinaf aşamasından sonra aleyhine karar çıkan sanık, katılan veya davanın tarafı için hangi kararların temyiz edilebileceğini, temyiz süresinin ne zaman başladığını, temyiz sınırının nasıl belirlendiğini ve Yargıtay’ın verebileceği onama ve bozma kararlarını açıklar.

1. Temyiz: Öne Çıkanlar

• Temyiz süresi ceza davasında hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğinden, hukuk davasında kararın tebliğinden itibaren iki haftadır; idari yargıda Danıştay’a temyiz süresi otuz gündür (CMK m.291/1, HMK m.361/1, İYUK m.46/1).
• Temyiz ceza davasında ancak hükmün hukuka aykırı olması nedenine dayanır ve temyiz eden, hükmün hangi nedenle bozulmasını istediğini göstermek zorundadır (CMK m.288/1, m.294/1).
• Temyiz yolu ceza davasında bölge adliye mahkemesinin bozma dışındaki hükümlerine açıktır; beş yıl veya daha az hapis cezalarına karşı istinaf başvurusunun esastan reddi gibi kanunda sayılan kararlar temyiz edilemez (CMK m.286).
• Temyiz sınırı hukuk davasında her yıl yeniden değerleme oranında artırılır ve davanın açıldığı tarihteki sınır uygulanır (HMK m.362/1-a, ek m.1).
• Temyiz sonunda Yargıtay kararı onar, düzelterek onar veya bozar; bozmaya karşı ilk derece veya bölge adliye mahkemesi direnebilir (HMK m.370, m.371, m.373, CMK m.302, m.307/4).
• Temyiz yoluna yalnız sanık lehine başvurulmuşsa bozmadan sonra verilen hüküm önceki cezadan ağır olamaz (CMK m.307/5).

2. Temyiz Nedir, Ne Demek?

Temyiz, istinaf incelemesinden geçmiş bir kararın üst derece mahkemede hukuka uygunluk yönünden incelenmesini sağlayan kanun yoludur. Ceza davasında bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin bozma dışındaki hükümleri, hukuk davasında bölge adliye mahkemesi hukuk dairelerinin temyizi kabil nihai kararları Yargıtay’da temyiz edilir (CMK m.286/1, HMK m.361/1). İdari yargıda Danıştay dava dairelerinin nihai kararları ile bölge idare mahkemelerinin kanunda sayılan davalardaki kararları Danıştay’da temyiz edilir (İYUK m.46/1).

Temyizin istinaftan ayrılan yönü denetimin kapsamıdır. Ceza davasında temyiz ancak hükmün hukuka aykırı olması nedenine dayanır ve bir hukuk kuralının uygulanmaması veya yanlış uygulanması hukuka aykırılıktır (CMK m.288). Temyiz sebebi yalnız hükmün hukuki yönüne ilişkin olabilir (CMK m.294/2). Hukuk davasında Yargıtay; hukukun veya sözleşmenin yanlış uygulanması, dava şartlarına aykırılık, delillerin kanuni sebep olmaksızın kabul edilmemesi ve karara etki eden yargılama hataları nedeniyle kararı bozar (HMK m.371/1).

Davanın temyize gitmesi, süresinde temyiz başvurusu yapıldıktan sonra karşı tarafın cevabı alınarak veya cevap süresi beklenerek dosyanın Yargıtay’a gönderilmesi demektir. Ceza davasında dosya bölge adliye mahkemesince Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilir; başsavcılık görüşünü tebliğname ile bildirir (CMK m.297/2, m.297/3). Temyiz ceza davasında süresi içinde yapılmışsa hükmün kesinleşmesini engeller (CMK m.293/1).

3. Temyiz ile İstinaf Arasındaki Fark

Temyiz ile istinaf arasındaki fark, incelemeyi yapan mahkemede, incelenen kararda ve denetimin kapsamında ortaya çıkar. İstinafta bölge adliye mahkemesi ilk derece kararını olay ve hukuk yönünden inceler; temyizde Yargıtay bölge adliye mahkemesi kararını hukuka uygunluk yönünden denetler. İstinaf yolunun ayrıntıları istinaf nedir yazısında anlatılmıştır.

Ölçüt	İstinaf	Temyiz
İnceleyen mahkeme	Bölge adliye mahkemesi (idari yargıda bölge idare mahkemesi)	Yargıtay (idari yargıda Danıştay)
İncelenen karar	İlk derece mahkemesi kararı (CMK m.272/1, HMK m.341/1)	Bölge adliye mahkemesi kararı (CMK m.286/1, HMK m.361/1)
Denetim	Usul ve esas yönünden hukuka aykırılık, delil eksikliği, ispat değer­len­dir­mesi (CMK m.280/1-a)	Hükmün hukuka aykırılığı (CMK m.288/1); hukuk davasında HMK m.371’deki bozma sebepleri
Süre (ceza ve hukuk)	Tebliğden itibaren iki hafta (CMK m.273/1, HMK m.345)	Tebliğden itibaren iki hafta (CMK m.291/1, HMK m.361/1)
Süre (idari yargı)	Otuz gün (İYUK m.45/1)	Otuz gün (İYUK m.46/1)
Duruşma	Ceza davasında davanın yeniden görül­me­siyle, hukuk davasında kural olarak yapılır (CMK m.280/1-g, HMK m.356/1)	Kural olarak dosya üzerinde inceleme (HMK m.369/2); cezada on yıl ve üzeri hapiste Yargıtay uygun görürse (CMK m.299/1)

Temyiz, istinaftan sonra gelen yoldur ve istinafa başvurulmadan kesinleşen hukuk kararına karşı taraflar temyiz yoluna gidemez. Hukuk davasında temyiz yolu bölge adliye mahkemesi hukuk dairelerinin kararlarına karşı açıktır (HMK m.361/1). İstinaf incelemesinden geçmeden kesinleşen ilk derece kararlarına karşı yalnız Adalet Bakanlığı veya Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı kanun yararına temyiz yoluna başvurabilir; bu yolla verilen bozma kararın hukuki sonuçlarını ortadan kaldırmaz (HMK m.363). Kurumun ayrıntısı kanun yararına bozma yazısındadır.

4. Temyiz Edilebilen ve Temyiz Edilemeyen Kararlar

Temyiz yolu her bölge adliye mahkemesi kararına açık değildir; kanun ceza davasında ceza miktarı ve suç türüne, hukuk davasında dava değeri ve dava türüne göre temyiz edilemeyen kararları ayrıca sayar.

4.1. Temyiz Edilebilen Ceza Kararları (CMK m.286)

Temyiz yoluna ceza davasında bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin bozma dışında kalan hükümlerine karşı başvurulabilir (CMK m.286/1). Hükümden önce verilip hükme esas olan veya başka kanun yolu öngörülmemiş kararlar hükümle birlikte temyiz edilir (CMK m.287).

Temyiz yolu şu bölge adliye mahkemesi kararlarına karşı kapalıdır (CMK m.286/2):

• İlk derece mahkemesinin verdiği beş yıl veya daha az hapis cezaları ile miktarı ne olursa olsun adlî para cezalarına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararlar.
• İlk derece mahkemesinin verdiği beş yıl veya daha az hapis cezalarını artırmayan kararlar.
• Hapis cezasından çevrilen seçenek yaptırımlara ilişkin kararlar.
• İlk defa bölge adliye mahkemesince verilen ve CMK m.272/3 dışında kalan mahkûmiyet kararları hariç olmak üzere, kanunda üst sınırı iki yıla kadar (iki yıl dahil) hapis cezasını gerektiren suçlara ilişkin kararlar.
• Adlî para cezasını gerektiren suçlarda verilen hükümlere ilişkin kararlar.
• Sadece eşya veya kazanç müsaderesine ya da bunlara yer olmadığına ilişkin kararlarda istinaf başvurusunun esastan reddi.
• On yıl veya daha az hapis ya da adlî para cezasını gerektiren suçlardan verilen beraat kararlarına karşı istinaf başvurusunun esastan reddi.
• Davanın düşmesine, ceza verilmesine yer olmadığına ve güvenlik tedbirine ilişkin kararlar.

Temyiz yolu, bu sınırlar içinde kalsa bile kanunda sayılan bazı suçlarda açıktır. Türk Ceza Kanunundaki hakaret (m.125/3), halk arasında korku ve panik yaratmak amacıyla tehdit (m.213), suç işlemeye tahrik (m.214), suçu ve suçluyu övme (m.215), halkı kin ve düşmanlığa tahrik veya aşağılama (m.216), kanunlara uymamaya tahrik (m.217), halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma (m.217/A), Cumhurbaşkanına hakaret (m.299), devletin egemenlik alametlerini aşağılama (m.300), Türk Milletini, Türkiye Cumhuriyeti Devletini, Devletin kurum ve organlarını aşağılama (m.301), silahlı örgüt (m.314) ve halkı askerlikten soğutma (m.318) suçlarında verilen bölge adliye mahkemesi kararları temyiz edilebilir. Terörle Mücadele Kanunu m.6/2, m.6/4 ve m.7/2 ile Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu m.28/1, m.31 ve m.32’deki suçlar da bu kapsamdadır (CMK m.286/3).

4.2. Temyiz Edilebilen Hukuk Kararları (HMK m.361, m.362)

Temyiz yoluna hukuk davasında bölge adliye mahkemesi hukuk dairelerinin temyizi kabil nihai kararları ile hakem kararlarının iptali talebi üzerine verilen kararlara karşı başvurulur (HMK m.361/1). Davada haklı çıkmış taraf da hukuki yararı varsa temyiz yoluna başvurabilir (HMK m.361/2).

Temyiz yolu hukuk davasında şu bölge adliye mahkemesi kararlarına karşı kapalıdır (HMK m.362/1):

• Miktar veya değeri kanundaki temyiz sınırını geçmeyen davalara ilişkin kararlar.
• Sulh hukuk mahkemesinin görevine giren davalara ilişkin kararlar. Kira ilişkisinden doğup miktar veya değeri itibarıyla temyiz edilebilen alacak davaları, üç aylık kira tutarı temyiz sınırını aşan diğer kira davaları ve Kat Mülkiyeti Kanunundan doğup taşınmazın aynına ilişkin davalar bu kuralın dışındadır.
• Yargı çevresindeki ilk derece mahkemelerinin görev ve yetkisi ile yargı yeri belirlenmesine ilişkin kararlar.
• Çekişmesiz yargı işlerinde verilen kararlar.
• Soybağına ilişkin sonuç doğuranlar hariç, nüfus kayıtlarının düzeltilmesine ilişkin davalarla ilgili kararlar.
• Hâkimin davayı görmesine hukuki veya fiilî engel çıkması nedeniyle davanın yargı çevresindeki başka bir mahkemeye nakline ilişkin kararlar.
• İhtiyati tedbir ve ihtiyati haciz gibi geçici hukuki korumalar hakkında verilen kararlar.
• Bölge adliye mahkemesinin duruşma yapmadan kararı kaldırıp dosyayı geri gönderdiği kararlar (HMK m.353/1-a).

Temyiz hakkı kısmi davada ve kısmen reddedilen davada ayrıca sınırlanır. Alacağın bir kısmı dava edilmişse temyiz sınırı alacağın tamamına göre belirlenir; alacağın tamamı dava edilmişse asıl talebinin reddedilen bölümü temyiz sınırını geçmeyen tarafın temyiz hakkı yoktur. Karşı taraf temyize başvurursa bu taraf da cevap dilekçesiyle kararı temyiz edebilir (HMK m.362/2).

4.3. Temyiz: Bölge Adliye Mahkemesinin Yeniden Esas Hakkında Verdiği Kararlar

Temyiz yolu, istinaf başvurusunu kısmen veya tamamen kabul ederek yeniden esas hakkında karar veren bölge adliye mahkemesi kararlarında 16.7.2026 tarihli 7589 sayılı Kanunla eklenen hükme göre belirlenir (HMK m.362/3). Bu kararın kabul edilen veya reddedilen kısmı, miktar ya da değer bakımından istinaf kesinlik sınırının üzerindeyse temyiz edilebilir (HMK m.362/3).

Temyiz yolu bu hâlde de iki durumda kapalıdır. Temyiz sınırının altında kalan yeni karar ile ilk derece kararı arasındaki fark istinaf kesinlik sınırını geçmiyorsa temyize başvurulamaz. Temyiz sınırının altında kalan yeni karar yalnız yargılama gideri veya vekâlet ücretine ilişkinse de temyiz yolu kapalıdır (HMK m.362/3-a, m.362/3-b).

4.4. Temyiz Sınırı Nedir? 2026’da Hangi Tutar Uygulanır?

Temyiz sınırı, hukuk davasında miktar veya değeri bu tutarı geçmeyen davalarda bölge adliye mahkemesi kararını kesin kılan parasal sınırdır (HMK m.362/1-a). HMK m.362’deki tutar taban değerdir ve bugün uygulanmaz: temyiz sınırı her takvim yılı başından geçerli olmak üzere, Vergi Usul Kanunu uyarınca ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılır ve bin Türk lirasını aşmayan kısımlar dikkate alınmaz (HMK ek m.1/1).

Temyiz sınırının hangi yıla göre uygulanacağını davanın açıldığı tarih belirler. HMK m.341, m.362 ve m.369’daki parasal sınırların uygulanmasında davanın açıldığı tarihteki miktar esas alınır (HMK ek m.1/2). Bu nedenle 2026’da verilen bir bölge adliye mahkemesi kararının temyiz edilip edilemeyeceği, 2026 tutarına göre değil davanın açıldığı yılın tutarına göre belirlenir. Aynı kural istinaf kesinlik sınırı için de geçerlidir.

Temyiz sınırı ceza davalarında parasal değil, ceza miktarı ve suç türü üzerinden kurulur: beş yıl veya daha az hapis cezası, adlî para cezası ve üst sınırı iki yılı geçmeyen hapis cezasını gerektiren suçlar gibi ölçütler CMK m.286/2’de sayılmıştır.

5. Temyiz Süresi Ne Kadar, Ne Zaman Başlar?

Temyiz süresi ceza ve hukuk davalarında iki hafta, idari yargıda otuz gündür ve süre kararın tebliğiyle başlar. Kararın duruşmada tefhim edildiği gün sürenin başlangıcı değildir; ceza davasında belirleyici olan gerekçeli kararın tebliğidir.

Yargı kolu	Temyiz süresi	Süre ne zaman başlar	Dayanak
Ceza	İki hafta	Hükmün gerek­çe­siyle bir­likte tebliği	CMK m.291/1
Hukuk	İki hafta	Bölge adliye mah­ke­mesi kara­rı­nın tebliği	HMK m.361/1
İdari yargı	Otuz gün	Kararın tebliği	İYUK m.46/1

Temyiz süresi ceza davasında yokluğunda aleyhine hüküm verilen sanığın eski hâle getirme istemi sırasında da işler; bu nedenle sanığın ayrıca temyiz isteminde bulunması gerekir (CMK m.292, m.274/1).

5.1. Temyiz Süresinde 1 Haziran 2024 Değişikliği

Temyiz süresine ilişkin kural ceza muhakemesinde 2024’te değişti ve hangi kuralın uygulanacağını kararın verildiği tarih belirler. 7499 sayılı Kanunla temyiz süresi, sürenin tebliğden başlaması ve cevap süresine ilişkin maddelerde yapılan değişiklikler 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararlara uygulanır; bu tarihten önce verilen kararlarda değişiklikten önceki hükümler geçerlidir (CMK geçici m.6/1-c). Bölge adliye mahkemelerinin göreve başlamasından önce verilmiş eski usul dosyalarda da 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararlara yeni temyiz süresi uygulanır (CMK geçici m.6/1-d, 5320 sayılı Kanun m.8/1). Bu nedenle 1 Haziran 2024’ten önce verilmiş bir kararda temyiz süresi ve başlangıcı, bugünkü metne göre değil karar tarihinde yürürlükte olan metne göre hesaplanır.

6. Temyiz Başvurusu Nasıl Yapılır?

Temyiz başvurusu Yargıtay’a doğrudan değil, kararı veren mahkemeye yapılır. Ceza davasında temyiz istemi hükmü veren mahkemeye dilekçe verilerek veya zabıt kâtibine beyanda bulunularak yapılır (CMK m.291/1). Hukuk davasında temyiz dilekçesi kararı veren bölge adliye mahkemesi hukuk dairesine, Yargıtay bozmasından sonra hüküm veren ilk derece mahkemesine veya temyiz edenin bulunduğu yerdeki bölge adliye mahkemesine ya da ilk derece mahkemesine verilebilir (HMK m.365/1).

Temyiz başvurusunun adımları şunlardır:

1. Kararın tebliğ tarihi belirlenir ve temyiz süresi bu tarihten hesaplanır (CMK m.291/1, HMK m.361/1, İYUK m.46/1).
2. Temyiz dilekçesinde hükmün hangi nedenle bozulmasının istendiği gösterilir. Ceza davasında bu zorunludur ve Cumhuriyet savcısı temyizin sanık yararına mı aleyhine mi olduğunu açıkça yazar (CMK m.294/1).
3. Hukuk davasında dilekçede tarafların kimlik ve adres bilgileri, temyiz edilen kararı veren daire ile kararın tarihi ve sayısı, tebliğ tarihi, kararın özeti, temyiz sebepleri ve gerekçesi, varsa duruşma isteği ve imza bulunur; dilekçeye karşı tarafın sayısı kadar örnek eklenir (HMK m.364).
4. Hukuk davasında temyiz harcı ve giderler dilekçe verilirken ödenir; eksik ödemede verilen bir haftalık kesin sürede tamamlanmazsa başvuru yapılmamış sayılır (HMK m.366, m.344).
5. Temyiz dilekçesi karşı tarafa tebliğ edilir; karşı taraf iki hafta içinde cevap verebilir, ardından dosya Yargıtay’a gönderilir (CMK m.297/1, m.297/2, HMK m.366, m.347).

Temyiz dilekçesinin hazırlanması temyiz dilekçesi yazısında ayrıntılı anlatılmıştır. Hukuk davasında temyiz dilekçesi kendisine tebliğ edilen taraf, süreyi geçirmiş olsa bile cevap dilekçesiyle temyiz yoluna başvurabilir ve temyiz hakkından tebliğden önce feragat edilemez (HMK m.366, m.348, m.349).

7. Temyiz Başvurusu Reddedilirse Ne Yapılır?

Temyiz başvurusu süresinde yapılmadığı, temyiz edilemeyen bir karara yöneldiği veya başvuranın hakkı bulunmadığı için reddedilebilir. Ceza davasında hükmü veren bölge adliye veya ilk derece mahkemesi bu hâllerde temyiz istemini reddeder; temyiz eden, ret kararının tebliğinden itibaren iki hafta içinde Yargıtay’dan bu konuda karar vermesini isteyebilir ve bu istem hükmün infazını ertelemez (CMK m.296). Yargıtay da süresinde başvurulmadığını, hükmün temyiz edilemeyeceğini, temyiz edenin hakkı bulunmadığını ya da dilekçenin temyiz sebeplerini içermediğini saptarsa temyiz istemini reddeder (CMK m.298).

Temyiz başvurusu hukuk davasında süre geçtikten sonra yapılmışsa veya kesin bir karara ilişkinse kararı veren mahkeme dilekçeyi reddeder; bu ret kararına karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde başvurulabilir (HMK m.366, m.346).

8. Temyiz İncelemesi Yargıtay’da Nasıl Yapılır?

Yargıtay temyiz incelemesini hukuk davasında kural olarak dosya üzerinde yapar (HMK m.369/2). Tüzel kişiliğin feshi, genel kurul kararlarının iptali, evlenmenin butlanı veya iptali, boşanma, ayrılık, velayet, soybağı ve kısıtlama davaları ile kanundaki parasal sınırı aşan alacak ve ayın davalarında taraflardan biri dilekçesinde duruşma isterse Yargıtay duruşma günü belirler (HMK m.369/2). Bu duruşma sınırı da yeniden değerlemeye tabidir ve davanın açıldığı tarihteki tutar esas alınır (HMK ek m.1). Yargıtay tarafların ileri sürdüğü temyiz sebepleriyle bağlı değildir; kanunun açık hükmüne aykırı gördüğü diğer hususları da inceleyebilir (HMK m.369/1).

Yargıtay temyiz incelemesini ceza davasında temyiz başvurusunda belirtilen hususlarla sınırlı yapar (CMK m.301). Hüküm dilekçede gösterilen sebeplerle bozulduğunda dilekçede açıklanmamış olsa bile saptanan diğer hukuka aykırılıklar da ilamda gösterilir (CMK m.302/3). Mahkemenin kanuna uygun kurulmaması, yasaklı hâkimin hükme katılması, gerekçesiz hüküm ve hukuka aykırı delile dayanma gibi hâllerde temyiz dilekçesinde gösterilmemiş olsa da hukuka kesin aykırılık var sayılır (CMK m.289/1). On yıl veya daha fazla hapis cezasına ilişkin hükümlerde Yargıtay uygun görürse incelemeyi duruşmalı yapabilir; tutuklu sanık duruşmaya katılma isteminde bulunamaz (CMK m.299).

9. Temyiz Sonucunda Verilebilecek Kararlar

Temyiz incelemesi sonunda Yargıtay kararı ya onar ya da bozar; bazı hâllerde hatayı kendisi düzelterek karara bağlar. Hukuk ve ceza davasında kararların adı ve sonucu farklı maddelerde düzenlenir.

9.1. Temyizde Onama Ne Demek?

Onama, Yargıtay’ın temyiz edilen kararı hukuka uygun bulmasıdır ve Yargıtay onama kararında kararın hukuk kurallarına uygunluk gerekçesini göstermek zorundadır (HMK m.370/1). Karar esas yönünden kanuna uygun olup yalnız kanunun olaya uygulanmasında yeniden yargılama gerektirmeyen bir hata varsa Yargıtay kararı düzelterek onar; taraf kimliğindeki yanlışlık ile yazı ve hesap hataları da bu yolla düzeltilir (HMK m.370/2, m.370/3). Karar usul ve kanuna uygun olup gerekçesi doğru bulunmazsa gerekçe değiştirilerek onanır (HMK m.370/4).

Temyiz ceza davasında hükmü hukuka uygun bulunan bölge adliye mahkemesi kararı için temyiz isteminin esastan reddi kararı verilir (CMK m.302/1). Beraat, düşme veya sabit bir cezaya hükmolunması gibi olayın daha fazla aydınlatılmasını gerektirmeyen hâllerde, madde numarasının yanlış yazılmasında, indirim veya hesap hatasında Yargıtay davanın esasına kendisi hükmedebilir veya hukuka aykırılığı düzeltebilir (CMK m.303/1).

9.2. Temyizde Bozma Ne Demek?

Bozma, Yargıtay’ın temyiz edilen kararı hukuka aykırı bulup ortadan kaldırmasıdır. Ceza davasında Yargıtay hükmü, temyiz başvurusunda gösterilen ve hükmü etkileyecek nitelikteki hukuka aykırılıklar nedeniyle bozar ve bozma sebeplerini ilamda ayrı ayrı gösterir (CMK m.302/2). Hukuk davasında bozma sebepleri HMK m.371’de sayılmıştır.

Temyiz sonunda bozulan dosya, bozulan kararın türüne göre farklı mahkemeye gider. Hukuk davasında bozma istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkinse dosya ilk derece mahkemesine, bölge adliye mahkemesinin düzelterek veya yeniden esas hakkında verdiği karara ilişkinse bölge adliye mahkemesine gönderilir (HMK m.373/1, m.373/2). Ceza davasında da istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin bozmada dosya ilk derece mahkemesine, diğer hâllerde kural olarak bölge adliye mahkemesine gönderilir (CMK m.304/2). Hüküm sanık lehine bozulmuşsa ve bu durum temyize başvurmamış diğer sanıklara da uygulanabiliyorsa onlar da bozmadan yararlanır (CMK m.306).

9.3. Temyizde Bozmaya Uyma ve Direnme

Temyiz sonunda dosya kendisine gönderilen mahkeme, taraflara bozmaya karşı diyeceklerini sorar ve bozma kararına uyup uymayacağına karar verir (CMK m.307/1, HMK m.373/3). Bozmaya uyulursa verilen yeni karara karşı ceza davasında istinaf veya temyiz sınırlarına bakılmaksızın yalnız temyiz yoluna başvurulabilir (CMK m.307/3); hukuk davasında da bozmaya uygun olarak verilen karar temyiz edilebilir (HMK m.373/4).

Temyizde direnme, ilk derece veya bölge adliye mahkemesinin Yargıtay’ın bozma kararına uymayıp önceki kararında ısrar etmesidir. Direnme kararı kararına direnilen daireye gönderilir; daire direnmeyi yerinde görürse kendi kararını düzeltir, görmezse dosyayı ceza davasında Yargıtay Ceza Genel Kuruluna, hukuk davasında Hukuk Genel Kuruluna gönderir (CMK m.307/4, HMK m.373/5). Ceza Genel Kurulunun direnme üzerine verdiği kararlara karşı direnilemez; Hukuk Genel Kurulunun kararına uymak zorunludur (CMK m.307/4, HMK m.373/7). Bölge adliye mahkemesinin kendi istinaf kararlarına karşı ise ilk derece mahkemesi direnemez (CMK m.284/1).

10. Temyiz Cezayı Artırabilir mi?

Temyiz yoluna ceza davasında yalnız sanık tarafından veya onun lehine Cumhuriyet savcısı ya da kanunda sayılan kişilerce başvurulmuşsa, bozmadan sonra yeniden verilen hüküm önceki hükümle belirlenen cezadan daha ağır olamaz (CMK m.307/5). Cumhuriyet savcısı veya katılan sanık aleyhine temyiz başvurusunda bulunmuşsa bu güvence uygulanmaz. Sanığın yararına olan hukuk kurallarına aykırılık, Cumhuriyet savcısına sanık aleyhine hükmü bozdurma hakkı vermez (CMK m.290). Bozmadan sonra sanık hakkında önceki cezadan daha ağır ceza verilecekse sanığın her hâlde dinlenmesi gerekir (CMK m.307/2).

11. Temyiz Kararın İcrasını Durdurur mu?

Temyiz başvurusu hukuk davasında kararın icrasını durdurmaz; icranın geri bırakılmasına ilişkin İcra ve İflas Kanunu m.36 hükmü saklıdır ve nafaka kararlarında icranın geri bırakılmasına karar verilemez (HMK m.367/1). Kişiler hukuku, aile hukuku ve taşınmaz mal ile ilgili ayni haklara ilişkin kararlar kesinleşmedikçe yerine getirilemez (HMK m.367/2). Bu kararların kapsamı kesinleşmeden icraya konulamayacak kararlar yazısında ele alınmıştır. Ceza davasında ise süresinde yapılan temyiz başvurusu hükmün kesinleşmesini engeller (CMK m.293/1).

12. Temyiz İdari Yargıda: Danıştay’a Başvuru

Temyiz idari yargıda Danıştay’a yapılır ve süre kararın tebliğinden itibaren otuz gündür (İYUK m.46/1). Bölge idare mahkemelerinin kararları yalnız kanunda sayılan davalarda temyiz edilebilir: düzenleyici işlemlere karşı iptal davaları, konusu kanundaki parasal sınırı aşan vergi davaları, tam yargı davaları ve idari işlemler hakkında açılan davalar, meslekten, kamu görevinden veya öğrencilikten çıkarma sonucunu doğuran işlemler, ticari faaliyeti süresiz ya da otuz gün veya daha uzun süre engelleyen işlemler, imar planı ve parselasyon işlemleri, ülke çapındaki sınavlar ve düzenleyici ve denetleyici kurulların kararları bunlardandır (İYUK m.46/1). Bu parasal sınır da her yıl yeniden değerleme oranında artırılır ve davanın açıldığı tarihteki sınır esas alınır (İYUK ek m.1).

Temyiz yolu idari yargıda 16.7.2026 tarihli 7589 sayılı Kanunla genişletilmiştir. Bu listede yer almayan davalarda bölge idare mahkemesinin istinaf incelemesinde ilk derece kararını kaldırması üzerine yeniden verdiği kararlar da tebliğden itibaren otuz gün içinde Danıştay’da temyiz edilebilir (İYUK m.46/2). Tek hâkimle görülen davalar, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun uygulanmasından doğan davalar, yalnız vekâlet ücreti ve yargılama giderine ilişkin kararlar ve kanunda sayılan diğer dava türlerinde bu yol kapalıdır (İYUK m.46/2).

Temyiz dilekçesi idari yargıda Danıştay Başkanlığına hitaben yazılır ve kararı veren bölge idare mahkemesine ya da Danıştay’a verilir; karşı taraf tebliği izleyen otuz gün içinde cevap verebilir (İYUK m.48/1, m.48/3). Danıştay kararı hukuka uygun bulursa onar, görev ve yetki dışı işe bakılması, hukuka aykırı karar ya da kararı etkileyen usul hatası hâlinde bozar (İYUK m.49). Başvurunun ayrıntıları Danıştay temyiz ve idari yargıda süreler yazılarındadır.