Malatya Geri Gönderme Merkezi: Adres, Haklar ve İtiraz

Kısa Cevap

Malatya’daki geri gönderme merkezleri Yeşilyurt ilçesindedir ve Göç İdaresi Başkanlığının resmî iletişim sayfasında MALATYA-1 ve MALATYA-2 adıyla iki ayrı kayıt hâlinde yer alır. Gösterilen adresler şunlardır: Fatih Mahallesi, Türkmen Sokak, Ankara asfaltı 16 km. Yeşilyurt/MALATYA ve Fatih Mahallesi, Türkmen Sokak No:57/1 Yeşilyurt/MALATYA. İki kayıt için de telefon olarak 0422 322 33 32 numarası gösterilmiştir.

Üç noktanın önceden bilinmesi zaman kazandırır. Birincisi, bu numara merkezlerin santrali değildir; Malatya İl Göç İdaresi Müdürlüğünün numarasıdır ve müdürlük Yeşilyurt’ta değil Battalgazi ilçesindedir. İkincisi, yayımlanmış denetim belgesi iki kaydın yalnız birine, Malatya 1 No.lu merkeze aittir. Üçüncüsü, bu merkezde yayımlanmış tespite göre yalnızca erkek yabancılar barındırılmakta, aile olduğu tespit edilenler aile bölümü bulunan başka merkezlere sevk edilmektedir.

Merkeze alınmak sınır dışı edilmek değildir. Sürelerin, hakların ve itiraz yollarının tamamı için geri gönderme merkezi, haklar ve süreler yazısına bakılmalıdır. Resmî iletişim sayfasında bir son güncelleme tarihi bulunmadığı için, adres ve telefonun gitmeden önce teyit edilmesi gerekir.

Merkez Nerede: Fatih Mahallesi, Yeşilyurt

Göç İdaresi Başkanlığının geri gönderme merkezleri iletişim sayfasında Malatya için iki kayıt bulunur ve ikisinin de adresi aynı mahalle ile aynı sokak üzerinde gösterilmiştir:

Resmî kayıt adı	Adres
MALATYA-1	Fatih Mahallesi, Türkmen Sokak, Ankara asfaltı 16 km. Yeşilyurt/MALATYA
MALATYA-2	Fatih Mahallesi, Türkmen Sokak No:57/1 Yeşilyurt/MALATYA

Merkezler Battalgazi veya Malatya Merkez gibi kent içi konumlarda değil, kentin güneybatısındaki Yeşilyurt ilçesindedir. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumunun yayımladığı ziyaret raporunda merkezin Malatya il merkezine 18 kilometre uzaklıkta olduğu ve merkeze toplu taşıma araçlarıyla ulaşım sağlanabildiği belirtilmiştir (Malatya 1 No.lu Geri Gönderme Merkezi Ziyareti Raporu, Rapor No: 2025/31, Ankara, 2025).

Resmî adres satırındaki Ankara asfaltı 16 km. ifadesiyle rapordaki 18 kilometre birbiriyle çelişmez. Birincisi bir yol üzerindeki kilometre işaretidir, ikincisi ise merkezin il merkezine uzaklığıdır. İki ölçü farklı şeyleri gösterir ve hiçbiri kapı numarası yerine geçmez.

Bu yazı otobüs hattı veya sefer saati bilgisi vermez. Hat numaraları ve güzergâhlar idari düzenlemelerle değişir, yayımlanmış bir mevzuat metnine bağlı değildir ve yanlış bir hat bilgisi merkeze kadar gidip görüşememek anlamına gelir. Ulaşım için güncel bilgi merkezden veya il müdürlüğünden alınmalıdır.

MALATYA-1 ve MALATYA-2: İki Kayıt, Tek Sokak

İki kaydın ayrıştığı tek yer adres satırının son bölümüdür. MALATYA-1 kaydı kapı numarası yerine bir yol kilometresi verir, MALATYA-2 kaydı ise No:57/1 kapı numarasını gösterir. Mahalle de sokak da aynıdır ve resmî sayfa bu farkın ne anlama geldiğini açıklamaz.

Numaralandırmanın pratik bir sonucu vardır ve bu sonuç adres tarifinden ibaret değildir: yayımlanmış denetim belgesi iki kaydın yalnız birine aittir. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumunun ziyaret raporu adını doğrudan Malatya 1 No.lu Geri Gönderme Merkezi olarak yazar; Kurumun duyurusu da aynı adı taşır. MALATYA-2 kaydı için yayımlanmış bir ziyaret raporu bulunamamıştır. Bu, ikinci merkezin denetlenmediği anlamına gelmez; yalnızca yayımlanmış belgenin birinci merkeze ait olduğunu gösterir.

Bu nedenle idari gözetim kararında, tebligatta ve yazışmalarda geçen kayıt adı önemlidir. Yakının hangi kayda bağlı merkezde olduğu, adres benzerliğinden çıkarılmamalı, kararı veren il müdürlüğünden teyit edilmelidir. Aynı sınıf bir çokluk başka illerde de görülür: Arnavutköy Geri Gönderme Merkezi kaydında üç ad tek adresi paylaşır, Ağrı Geri Gönderme Merkezi kaydında ise iki resmî sayfa aynı yer için iki ayrı kapı numarası gösterir.

Telefon Yeşilyurt’a Değil Battalgazi’ye Bağlanır

Resmî iletişim sayfasında her iki Malatya kaydı için de 0422 322 33 32 numarası gösterilmiştir ve numaranın yanında İl Müd. ibaresi yer alır. Bu ibare numaranın merkezlerin kendi santrali olmadığını söyler.

İbare tek başına bırakılmak zorunda değildir, çünkü numaranın sahibi ikinci bir resmî sayfadan doğrulanabilir. Malatya İl Göç İdaresi Müdürlüğünün kendi iletişim sayfası aynı numarayı müdürlüğün numarası olarak yayımlar ve müdürlüğün adresini İstiklal Mah. Şehit Fahri Koçyiğit Sok. No:27 Battalgazi/MALATYA olarak gösterir. Faks numarası olarak 0422 323 02 13, elektronik posta adresi olarak malatya@goc.gov.tr yazılıdır.

Sonuç şudur: aranan numara Yeşilyurt’taki merkezlere değil, başka bir ilçedeki müdürlüğe bağlanır. Bu, merkezle konuşulamayacağı anlamına gelmez; görüşme talebinin muhatabının merkez değil müdürlük olduğu anlamına gelir. Göç İdaresinin ayrıca YİMER 157 hattı bulunmaktadır. Hattın kapsamı ikiye ayrılır: bilgi edinme hizmeti Türkçe, İngilizce, Arapça, Rusça ve Farsça dillerinde hafta içi 08:00-18:00 saatleri arasında verilir, yedi gün yirmi dört saat kesintisiz olan kısım ise acil durum ve ihbar hattıdır. Yakınının hangi merkezde tutulduğunu soran kişi bilgi edinme kolundadır.

Karışıklık arama sonuçlarında da görünür. Malatya İl Göç İdaresi Müdürlüğünün iletişim sayfası merkez aranırken üst sıralarda çıkar ve o sayfadaki Battalgazi adresi merkezin adresiymiş gibi okunabilir. Yazışma bakımından müdürlük adresi muhatap olabilir; fiilen görüşmeye gidilecekse Yeşilyurt adresi esas alınmalıdır.

Merkezde Kimler Barındırılır

Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu, ulusal önleme mekanizması görevi kapsamında 22-23/1/2025 tarihlerinde habersiz bir ziyaret gerçekleştirmiş ve bulgularını Rapor No: 2025/31 ile yayımlamıştır. Rapor, merkezin 15/5/2019 tarihinde faaliyete geçtiğini ve merkezde 199 personelin görev yaptığını belirtir.

Raporun bu yazı bakımından en önemli tespiti barındırma yapısına ilişkindir: merkezin kapasitesi 400, arttırılmış kapasitesi 500 olarak yazılmış, ziyaret tarihinde merkezde 495 yabancı bulunduğu kaydedilmiştir. Aynı bölümde merkezde kadın, çocuk ve aile barındırılmadığı, yalnızca erkek yabancıların bulunduğu tespit edilmiştir.

Bu tespit yalnız bir ziyarete dayanmaz. Kurumun daha önceki bir kararına konu olayda da, bir kadının merkeze getirilmesi başvurunun konusunu oluşturmuş ve başvuru yalnızca erkek yabancıların tutulduğu bir merkez olduğu belirtilerek yapılmıştır (2. Daire E. 2023/2420, K. 2024/1191, T. 06.11.2024). İki belge farklı tarihlerde aynı yapıyı gösterir.

⚠ Bu bir yerleştirme uygulamasıdır, merkeze mevzuatla bağlanmış bir yasak değildir. Uygulama kapasiteye ve idari gerekliliklere göre değişebilir. Bu nedenle kişinin hangi merkezde olduğu varsayımla değil, kararı veren il müdürlüğünden veya YİMER 157 hattından teyit edilmelidir.

Aile veya Çocuk Söz Konusuysa Sonuç Sevktir

Kanun, merkezde tutulan çocuklar ve aileler bakımından açık bir güvence getirir: 6458 sayılı Kanun m.59 çocukların yüksek yararının gözetilmesini ve ailelerin ayrı yerlerde barındırılmasını öngörür. Bu güvencenin ayrıntısı ve merkezlerde sağlanan hizmetlerin tamamı geri gönderme merkezi, haklar ve süreler ve Çatalca Geri Gönderme Merkezi yazılarında ele alınmıştır.

Malatya bakımından bu güvencenin nasıl işlediği ziyaret raporunda yazılıdır. Rapora göre merkeze geldiğinde aile olduğu tespit edilen yabancılar, aile bölümleri bulunan diğer geri gönderme merkezlerine sevk edilmekte, sevk işlemleri sürecinde de diğer yabancılardan ayrı alanlarda bekletilmektedir.

Bunun yakınlar bakımından doğrudan bir sonucu vardır. Aile bölümü bulunmayan bir merkezde “ayrı barındırma” aynı merkez içinde çözülmez; kişinin başka bir ile nakli anlamına gelir. Nakil ayrıca haber verilen bir işlem değildir. Kurumun yukarıda anılan kararına konu olayda da kişi Malatya merkezinde kısa bir süre kaldıktan sonra 5/10/2023 tarihinde Erzurum Aşkale Geri Gönderme Merkezine sevk edilmiştir. Merkezler arası nakil ve yerleştirme yetkisinin kimde olduğu Pehlivanköy Geri Gönderme Merkezi yazısında ayrıca işlenmiştir.

Avukat Görüşmesi: Merkezde Ne Bulunuyor

Ziyaret raporu, merkezin yerinde incelenen ortak alanları arasında avukat görüşme odalarını sayar. Rapor ayrıca merkeze kabul sırasında kullanılan bekleme salonunda, Türkçe dâhil yedi dilde adli yardım işlemlerine ilişkin afiş bulunduğunu ve bu afişte Malatya Barosunun telefon numarasının yazılı olduğunu tespit eder.

Bu tespit kanundaki güvenceyle birleştiğinde somut bir yol verir. 6458 sayılı Kanun m.57/7, idari gözetim işlemine karşı yargı yoluna başvuranlardan avukatlık ücretlerini karşılama imkânı bulunmayanlara talepleri hâlinde Avukatlık Kanunu hükümlerine göre avukatlık hizmeti sağlanmasını öngörür; talep baronun adli yardım bürosuna yöneltilir. Merkezdeki afiş bu talebin muhatabını merkezin içinde görünür kılar. Güvencenin kapsamı ve itiraz mercii için idari gözetim kararı nedir, nasıl itiraz edilir ve idari gözetim kararına itiraz dilekçesi yazılarına bakılmalıdır.

Görüşme Engellenirse Tutanağı Kim Tutar

Yayımlanmış belge, merkezde avukat görüşmesi bakımından bir uyuşmazlığın nasıl sonuçlandığını da gösterir ve buradan pratik bir ders çıkar.

Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumuna yapılan bir başvuruda, merkeze getirilen kişinin avukatlarının merkeze gittiği ancak görüşmeye izin verilmediği ileri sürülmüştür. Kurum, kişinin merkezde tutulduğu süre boyunca avukatlarıyla görüşme gerçekleştirdiğine ilişkin bir kayda rastlanmadığını saptamış, merkez idaresinin kişinin avukat görüşmesi istemediği yönündeki savunmasını kanıtlayan bir tutanağın sunulmadığını, buna karşılık başvuran vekili tarafından tutulan ve görüştürülmediğini belgeleyen bir tutanağın da bulunmadığını belirtmiştir (2. Daire E. 2023/2420, K. 2024/1191, T. 06.11.2024).

Kurum bunun üzerine ispat yükü kuralını uygulamıştır: ihlal iddiasında bulunan kişinin iddialarını ispat etmesi genel kuraldır ve hukuki ve fiili delillerle desteklenmeyen başvurular açıkça dayanaktan yoksun kabul edilir. İddia temellendirilmemiş sayılarak kabul edilmez bulunmuş, başvuruda kötü muamele yasağının ihlal edilmediğine oy birliğiyle karar verilmiştir. Kararın hüküm fıkrasında, karara karşı tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Ankara İdare Mahkemesine başvurulabileceği gösterilmiştir.

Buradaki ders simetriktir ve çoğu zaman yalnız yarısı okunur. İdarenin tutanak sunamamış olması iddiayı tek başına ispatlamaya yetmemiştir. Görüşme talebinin tarihi, saati, talebin iletildiği görevli ve verilen cevap avukat tarafından yazılı olarak kayıt altına alınmadığında, sonradan başvurulan hiçbir merci bu boşluğu dolduramaz. Aynı ispat ölçütünün başka bir merkezde nasıl uygulandığı Binkılıç Geri Gönderme Merkezi yazısında ele alınmıştır.

Gözetim Bitince Yükümlülük Başlarsa: Hangi Mahkeme

Merkezden çıkmak dosyanın kapanması demek değildir. İdari gözetim sonlandırılan kişiye, aynı valilikçe imza atma gibi bir bildirim yükümlülüğü getirilebilir ve bu kez itirazın hangi yargı koluna yapılacağı sorusu doğar. Malatya bu sorunun Uyuşmazlık Mahkemesi önüne taşındığı yerdir.

Olayda kişi, İstanbul’da alınan idari gözetim kararının sulh ceza hâkimliğince kaldırılması üzerine Malatya Geri Gönderme Merkezinden 15/09/2021 tarihinde salıverilmiş, ardından Malatya İl Göç İdaresi Müdürlüğünce hakkında bildirimde bulunma yükümlülüğü getirilmiştir. Malatya 2. Sulh Ceza Hâkimliği, alternatif yükümlülükler bakımından itiraz merciinin sulh ceza hâkimliği olduğuna ilişkin bir hüküm bulunmadığı gerekçesiyle kesin olmak üzere görevsizlik kararı vermiş; dava bu kez idari yargıda açılmıştır.

Bu noktada devreye giren kural, mahkemelerin görev uyuşmazlığını kendi aralarında çözmesini değil Uyuşmazlık Mahkemesine taşımasını öngörür:

2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun m.19 — Mahkemelerce Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulması

“Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin erteler.”

Malatya 1. İdare Mahkemesi bu yolu kullanmış ve Uyuşmazlık Mahkemesi uyuşmazlığı şöyle çözmüştür:

“6458 sayılı Kanun’da idari gözetim kararına karşı sulh ceza hakimine başvurulacağı düzenlenmiş olup, dava konusu işlemin de bu kararın devamı niteliğinde ve aynı amaçla verildiği gözetildiğinde, dava konusu işleme karşı yapılan başvurunun da adli yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.”

(Uyuşmazlık Mahkemesi, E. 2022/285, K. 2022/387, T. 20.06.2022 — davanın çözümünde adli yargının görevli olduğuna)

Hüküm fıkrası, görevsizlik kararının kaldırılmasıyla birlikte kararın hangi çoğunlukla alındığını da gösterir:

“A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA, B. Malatya 1. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile Malatya 2. Sulh Ceza Hakimliğinin 15/10/2021 tarihli ve D.İş 2021/6340 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 20/06/2022 tarihinde, Üye Ahmet ARSLAN’ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.”

(Uyuşmazlık Mahkemesi, E. 2022/285, K. 2022/387, T. 20.06.2022 — görevsizlik kararının kaldırılmasına)

Çizginin sınırı dürüstçe belirtilmelidir. Karar oy birliğiyle değil oy çokluğuyla alınmıştır. Karşı oy yazan üye, imza yükümlülüğünün idarenin kamu gücüne dayanarak ve tek yanlı iradesiyle tesis ettiği bir idari işlem olduğunu, alternatif yükümlülüğe karşı sulh ceza hâkimliğine itiraz edileceğine ilişkin bir düzenleme bulunmadığını ve uyuşmazlığın idari yargıda çözülmesi gerektiğini belirtmiştir. Yani bu alt başlıkta içtihat birliği bulunduğu söylenemez. Tazminat kolundaki istikrarlı çizgi ile bu alt başlık arasındaki fark Antalya Geri Gönderme Merkezi yazısında ayrıca ölçülmüştür.

Kapasite ve Denetim: Hangi Kayıt İçin Yayımlanmış

Malatya bu yönüyle kümenin çoğu merkezinden ayrılır: kapasiteye ilişkin yayımlanmış bir sayı vardır. Ziyaret raporuna göre Malatya 1 No.lu merkezin kapasitesi 400, arttırılmış kapasitesi 500’dür ve ziyaret tarihinde merkezde 495 yabancı bulunmaktadır. Rapor ayrıca merkezde on farklı uyruktan yabancının bulunduğunu kaydeder.

Bu sayıların hangi kayda ait olduğu önemlidir. Rapor Malatya 1 No.lu merkezi konu alır; MALATYA-2 kaydı için yayımlanmış bir kapasite rakamı bulunamamıştır ve bu yazıda tahmini bir sayı verilmemiştir. Aynı şekilde MALATYA-2 için yayımlanmış bir ziyaret raporu da bulunamamıştır. Bu fark denetimin varlığında değil, yayımlanmış belgenin hangi kayda bağlandığındadır.

Raporun tavsiye bölümü, merkezin kendisinden bağımsız bir eksikliğe de işaret eder. Kurum, Göç İdaresi Başkanlığına yönelik tavsiyesinde, idari gözetim altında bulunan yabancıların disiplin süreciyle ilgili cezai işlemler hakkındaki mevzuat çalışmasının hızlandırılmasını ve mevzuat boşluğu nedeniyle yaşanabilecek olumsuzlukların önüne geçilmesini istemiştir. Yani merkezdeki disiplin uygulamasının dayanağı, Kurumun kendi tespitine göre henüz tamamlanmış bir düzenlemeye bağlı değildir.

Gitmeden Önce Doğrulanacaklar

1. Kararda ve yazışmalarda geçen kayıt adının MALATYA-1 mi MALATYA-2 mi olduğunu öğrenin; adresler aynı sokakta olduğu için ad tek ayırt edici işarettir.
2. Gideceğiniz adresin Yeşilyurt adresi olduğundan emin olun; Battalgazi adresi il müdürlüğüne aittir.
3. Aradığınız numaranın müdürlüğe bağlandığını bilerek arayın ve görüşme talebini kime ilettiğinizi kaydedin.
4. Yakınınızın hâlen Malatya’da olup olmadığını teyit edin; aile tespit edilen kişiler başka ildeki merkezlere sevk edilmektedir ve nakil ayrıca haber verilen bir işlem değildir.
5. Avukat görüşmesi talep ediyorsanız tarihi, saati, görevliyi ve verilen cevabı yazılı olarak tutanağa bağlayın; sonradan başvurulacak merci bu boşluğu dolduramaz.
6. Gözetim sonlandırılıp yerine bir yükümlülük getirilirse, itirazın hangi yargı koluna yapılacağını yukarıdaki karar ve karşı oy ışığında değerlendirin.

Vekâlet ücretini karşılayamayacak durumda olanlar için adli yardım başvurusunun şartları ve avukat tutacak parası olmayanın önündeki yollar ayrı yazılarda incelenmiştir.